Εντεινόμενη πίεση στο εισόδημα των ελληνικών νοικοκυριών καταγράφει η ετήσια έρευνα του ΙΜΕ ΓΣΕΒΕΕ για το 2025, με τις οικονομικές δυσκολίες να επεκτείνονται πλέον και στα μεσαία εισοδηματικά στρώματα, λόγω της ακρίβειας σε τρόφιμα, ενέργεια και καύσιμα.

Αυτό σημειώνεται, μεταξύ άλλων, στην ετήσια έρευνα του ΙΜΕ ΓΣΕΒΕΕ σε συνεργασία με την εταιρεία MARC σε δείγμα 1.201 νοικοκυριών, για το εισόδημα και τις δαπάνες διαβίωσης των νοικοκυριών 2024 (13η κατά σειρά).

Σύμφωνα με τα ευρήματα της έρευνας, καταγράφεται δύσκολη η οικονομική πραγματικότητα που αντιμετωπίζουν τα ελληνικά νοικοκυριά. Διότι, όπως αναφέρεται, αν και παρατηρείται μια συγκρατημένη βελτίωση σε σχέση με το 2023, η πλειονότητα συνεχίζει να δυσκολεύεται στην κάλυψη των βασικών αναγκών της. Οι αυτοαπασχολούμενοι και οι μικρομεσαίοι επιχειρηματίες, όπως αναφέρεται, βρίσκονται σε ολοένα και δυσμενέστερη θέση, με περισσότερους από τους μισούς να δηλώνουν ότι το εισόδημά τους δεν επαρκεί για όλον τον μήνα. Την ίδια στιγμή, η ανησυχία για τις ληξιπρόθεσμες οφειλές και τον κίνδυνο απώλειας κατοικίας αυξάνεται, ενώ η πρόσβαση σε βασικές υπηρεσίες, όπως η υγεία και η εκπαίδευση, γίνεται όλο και πιο δύσκολη.

Η ακρίβεια καταγράφεται ως η μεγαλύτερη απειλή, καθώς οι αυξήσεις στα τρόφιμα και τους λογαριασμούς επηρεάζουν σχεδόν όλα τα νοικοκυριά. Το 72,4% περιορίζει άλλες δαπάνες λόγω της ανόδου των τιμών, ενώ πάνω από το 60% βλέπει αύξηση στα έξοδα διατροφής και στέγασης.

Βέβαια παραμένει ως πρόβλημα η πρόσβαση στη ρευστότητα και η αύξηση του λειτουργικού κόστους των επιχειρήσεων αλλά στα θετικά ευρήματα της εξαμηνιαίας αποτύπωσης οικονομικού κλίματος στις μικρές επιχειρήσεις της ΓΣΕΒΕΕ που αφορά στο Β' Εξάμηνο 2023 το θετικό είναι πως το 57,3% των επιχειρήσεων δήλωσε ότι είχε κέρδη το 2023.

Πιο αναλυτικά, σήμερα η Γενική Συνομοσπονδία Επαγγελματιών Βιοτεχνών Εμπόρων Ελλάδος, γνωστοποίησε τα ευρήματα του Δείκτη Οικονομικού Κλίματος των μικρών και πολύ μικρών επιχειρήσεων. Όπως αναφέρεται, μετά τη σημαντική ενίσχυση που κατέγραψε ο δείκτης το δεύτερο εξάμηνο του 2022 (69,5 μονάδες) και την ήπια υποχώρηση το πρώτο εξάμηνο του 2023 (66,7 μονάδες), υποχώρησε σημαντικά το δεύτερο εξάμηνο του 2023 στις 63,9 μονάδες. Το στοιχείο αυτό σε συνδυασμό με τα υπόλοιπα ευρήματα της έρευνας υποδηλώνει, σύμφωνα με τη ΓΣΕΒΕΕ, ότι η κατάσταση των επιχειρήσεων μετά την άνοδο και σταθεροποίηση που παρουσίασε τα προηγούμενα τρία εξάμηνα, τείνει προς υποχώρηση, μάλλον λόγω των αβεβαιοτήτων που συνεχίζουν να υφίστανται και οι οποίες τροφοδοτούνται τόσο από το ρευστό οικονομικό περιβάλλον, όσο και από εφαρμοζόμενες πολιτικές που εντείνουν την ανασφάλεια των επιχειρήσεων, όπως, για παράδειγμα, ο νέος τρόπος τεκμαρτής φορολόγησης των ατομικών επιχειρήσεων.

Στα θετικά ευρήματα συμπεριλαμβάνονται τα αποτελέσματα χρήσης των μικρών και πολύ μικρών επιχειρήσεων για το 2023, όπου περίπου 6 στις 10 επιχειρήσεις (57,3%) δήλωσε ότι είχε κέρδη, ποσοστό αυξημένο σε σχέση με το 2022 (51%). Υψηλό είναι, επίσης, και το ποσοστό των επιχειρήσεων που πραγματοποίησε επενδύσεις το δεύτερο εξάμηνο του 2023 (37,2%).

Από την άλλη μεριά, τα σοβαρά προβλήματα ρευστότητας που αντιμετωπίζουν οι μικρές και πολύ μικρές επιχειρήσεις παραμένουν, ενώ οι επιπτώσεις από το πληθωριστικό κύμα των τελευταίων 2 περίπου ετών είναι εμφανείς στην αύξηση του λειτουργικού κόστους των επιχειρήσεων, το οποίο με βάση τα ευρήματα της έρευνας έχει αυξηθεί μεσοσταθμικά κατά 35%.

Κύρια ευρήματα

Πιο αναλυτικά η έρευνα επιχειρήσεις αναρτηθεί στην ηλεκτρονική σελίδα της συνομοσπονδίας, ωστόσο, τα κυρία ευρήματα έχουν ως εξής:

1. Το 57,3% των επιχειρήσεων δήλωσε ότι είχε κέρδη το 2023

2. Το πρόβλημα ρευστότητας των μικρών και πολύ μικρών επιχειρήσεων παραμένει. 1 στις 4 (25,5%) των επιχειρήσεων έχουν μηδενικά ρευστά διαθέσιμα, ενώ για το 25,1% τα ταμειακά διαθέσιμα επαρκούν το πολύ για ένα μήνα

3. Το λειτουργικό κόστος των επιχειρήσεων τα τελευταία 2 έτη αυξήθηκε κατά 35% (μεσοσταθμικά)

Ο Πρόεδρος της ΓΣΕΒΕΕ αναφέρθηκε στα αιτήματα των μικρών, πολύ μικρών επιχειρήσεων και αυτοαπασχολούμενων, καθώς και τις θέσεις της ΓΣΕΒΕΕ τονίζοντας ότι το “νέο φορολογικό νομοσχέδιο στοχοποιεί για ακόμα μια φορά τις μικρές και πολύ μικρές επιχειρήσεις οι οποίες έχουν υποστεί τις μεγαλύτερες συνέπειες από τις συνεχόμενες κρίσεις. Σε μια περίοδο που τα δημόσια έσοδα αυξάνονται, ενώ η αγοραστική δύναμη των καταναλωτών μειώνεται, λόγω της συνεχώς αυξανόμενης ακρίβειας, η Κυβέρνηση εκδήλωσε αιφνιδιαστικά την πρόθεση της να προχωρήσει σε αύξηση της φορολογίας των ελεύθερων επαγγελματιών. Με πρόσχημα την φοροδιαφυγή στοχοποιούνται για ακόμα μια φορά οι μικρές και πολύ μικρές επιχειρήσεις και οι αυτοαπασχολούμενοι. Είναι παραπλανητικό η όποια φοροδιαφυγή υφίσταται να αποδίδεται αποκλειστικά στους ελεύθερους επαγγελματίες, όταν ζητήματα, όπως το παραεμπόριο, το λαθρεμπόριο και η αδήλωτη επιχειρηματική δραστηριότητα, παραμένουν, καταδεικνύοντας εκκωφαντικά την αποτυχία του Κράτους για αποτελεσματική αντιμετώπιση τους. Η επιβολή ενός άδικου οριζόντιου “κεφαλικού” φόρου θα έχει πολλαπλές αρνητικές επιπτώσεις με δεδομένο ότι το οικονομικό επιτελείο της Κυβέρνησης δεν έχει λάβει σοβαρά υπόψη του ούτε τις αντικειμενικές δυσκολίες που αντιμετωπίζουν οι μικροί επαγγελματίες από  τη μεσοσταθμική αύξηση του λειτουργικού κόστος των επιχειρήσεων  κατά 40%  από το 2022, εξαιτίας του πληθωρισμού, των αυξημένων τιμών στις πρώτες ύλες, του μεγάλου ενεργειακού κόστους κλπ.”

Η Γενική Συνομοσπονδία Επαγγελματιών, Βιοτεχνών και Εμπόρων Ελλάδας έχει καταθέσει από καιρό τις προτάσεις της για την αντιμετώπιση της φοροδιαφυγής και την εξυγίανση του ισχύοντος φορολογικού πλαισίου. Είναι αντίθετη σε οριζόντια μέτρα και αναμένει το πλήρες κείμενο του νομοσχεδίου προκειμένου να κατατεθούν επ’ αυτού προτάσεις της  και να προγραμματιστούν, εφόσον κριθεί αναγκαίο, οι όποιες αντιδράσεις του κλάδου μετά από συλλογικές αποφάσεις του.«Οι εν λόγω εξαγγελίες αναδεικνύουν ότι η Κυβέρνηση της Νέας Δημοκρατίας έχει ιδιοτελή στάση, διότι δεν είπε τίποτα από όλα αυτά πριν τις εκλογές, αλλά ήρθε εκ των υστέρων και ανακοίνωσε αυτό το οριζόντιο μέτρο. Και, βέβαια, αναδεικνύει και την κυβερνητική ανικανότητα, όταν σε μια εποχή όπου τα ψηφιακά εργαλεία είναι ο κανόνας στις περισσότερες χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης, εμείς δεν μπορούμε ακόμη να τα αξιοποιήσουμε για την αντιμετώπιση του γνωστού προβλήματος της φοροδιαφυγής και φοροαποφυγής. Επιλέγεται ένας οριζόντιος τρόπος που, μάλιστα κατά την άποψή μου, είναι “χάδι” για τους μεγάλους φοροφυγάδες και βάρος για τους αδύναμους ελεύθερους επαγγελματίες» , δήλωσε ο Πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ-Κινήματος Αλλαγής κατά την εναρκτήρια εισήγησή του στη συνάντηση με τους Εκπροσώπους των επιστημονικών φορέων και εργοδοτικών οργανώσεων. «Δεν κρυβόμαστε από την πραγματικότητα. Υπάρχει πρόβλημα και πρέπει να αντιμετωπιστεί. Αλλά πρέπει να βρούμε έναν τρόπο σύγχρονο, δίκαιο, αντικειμενικό». Πρόσθεσε επίσης ότι πυξίδα για τις φορολογικές προτάσεις του ΠΑΣΟΚ είναι εργαλεία που έχουν φέρει αποτέλεσμα σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες και όχι καινοτομίες οι οποίες υποκρύπτουν την ιδεοληψία να μην πληρώσουν οι ισχυροί, είτε μέσω της φοροδιαφυγής, είτε μέσω της φοροαποφυγής, είτε μέσω φορολογικών παραδείσων. Το 8% των εταιρικών κερδών στην Ελλάδα χάνονται, γιατί είναι σε φορολογικούς παραδείσους, είπε ο  κ. Ανδρουλάκης ενώ αναφερόμενος στη δομή των φορολογικών εσόδων επανέλαβε ότι «το 60% προκύπτει από άδικους έμμεσους φόρους» εφιστώντας την προσοχή ιδιαίτερα στην παρούσα συγκυρία «όπου η ακρίβεια καλπάζει, το εισόδημα των πολιτών ροκανίζεται και η εν λόγω φορολογική δομή δείχνει πόσο άδικη και ατελέσφορη είναι».

Στη συνάντηση συμμετείχαν οι : Γιώργος Καββαθάς, Πρόεδρος  Γενικής Συνομοσπονδίας Επαγγελματιών Βιοτεχνών και Εμπόρων Ελλάδας (ΓΣΕΒΕΕ), Γιώργος Στασινός, Πρόεδρος ΤΕΕ, Δημήτρης Βερβεσός, Πρόεδρος Δικηγορικού Συλλόγου Αθηνών, Κων/νος Κόλλιας, Πρόεδρος Οικονομικού Επιμελητηρίου Ελλάδος, Παύλος Ραβάνης, Πρόεδρος Βιοτεχνικού Επιμελητηρίου, Μενέλαος Γαρδικιώτης, Πρόεδρος Δ.Σ. ΓΕΩΤ.Ε.Ε., Νικόλαος Κουγιουμτζής, Αντιπρόεδρος Επαγγελματικού Επιμελητηρίου Αθηνών, Αντώνης Μέγγουλης, Διευθυντής ΕΣΕΕ, Γεώργιος Ρούσκας, Πρόεδρος Δ.Σ. Συμβολαιογραφικού Συλλόγου Εφετείων Αθηνών, Πειραιώς, Αιγαίου & Δωδεκανήσων, Αθηνά Τραχήλη, Πρόεδρος Πανελλήνιου Κτηνιατρικού Συλλόγου, Μαρία Μπρουζούκη, Γ.Γ. Ομοσπονδίας Δικαστικών Επιμελητών, Βασίλης Κατσούλας, Μέλος Δ.Σ. Ομοσπονδίας Οδοντιάτρων, Αθανάσιος Νησιώτης, Μέλος Πανελλήνιου Ιατρικού Συλλόγου. Εκ μέρους του ΠΑΣΟΚ-Κινήματος Αλλαγής παρέστησαν οι: Ευαγγελία Λιακούλη Γραμματέας της Κοινοβουλευτικής Ομάδας, ο Πάρις Κουκουλόπουλος υπεύθυνος Κ.Τ.Ε. Οικονομικών, ο Θανάσης Γλαβίνας Εκπρόσωπος Τύπου, ο Γιάννης Ράπτης Γραμματέας τομέα επιστημόνων, ο Ζαχαρίας Μαυρούκας Γραμματέας Τομέα Μικρομεσαίας Επιχειρηματικότητας και ο Γιάννης Κουτσούκος Διευθυντής Κοινοβουλευτικής Ομάδας.

Από τους πιο σημαντικούς ανασταλτικούς παράγοντες συμμετοχής μίας επιχείρησης σε μία ηλεκτρονική πλατφόρμα είναι ο περιορισμός του κέρδους από τα υψηλά ποσοστά προμηθειών. Όσο περισσότερο κατοχυρώνει την θέση της μία πλατφόρμα στην αγορά, τόσο πιο επιθετική γίνεται όσον αφορά στα ποσοστά προμηθειών που χρεώνει στους επιχειρηματίες.

Αυτό προκύπτει από τη νέα μελέτη του Ινστιτούτου Μικρομεσαίων της ΓΣΕΒΕΕ με θέμα: «Νέα επιχειρηματικά μοντέλα και ο ρόλος των μικρών επιχειρήσεων: Η περίπτωση της οικονομίας της πλατφόρμας».

Τα συμπεράσματα της ποσοτικής έρευνας αφορούν στην επιχειρηματική δραστηριότητα των επιχειρήσεων, στις επιδράσεις της οικονομίας της πλατφόρμας στην οικονομική δραστηριότητα των επιχειρήσεων, στις διαφοροποιήσεις μεταξύ επιχειρηματιών που συμμετέχουν στην οικονομία πλατφόρμας και επιχειρηματιών που δεν συμμετέχουν σε αυτή, αλλά και μεταξύ επιχειρήσεων διαφορετικών κλάδων.

Από την έρευνα προκύπτουν συγκεκριμένοι προβληματισμοί για την λειτουργία των πλατφορμών, οι οποίοι υπάρχουν στους περισσότερους από τους κλάδους ενδιαφέροντος και οι οποίοι θα μπορούσαν δυνητικά να αντιμετωπισθούν από κοινού από τους επιχειρηματίες.

Αυτοί οι κοινοί προβληματισμοί αφορούν:

Στην μη επιτρεπτή διακριτική τιμολόγηση προϊόντων και υπηρεσιών μεταξύ τιμών που προσφέρονται μέσω των πλατφορμών και απευθείας από τις επιχειρήσεις.

Στην μη συμπερίληψη του ΦΠΑ στο τιμολόγιο των πλατφορμών προς τις επιχειρήσεις.

Στην μη ύπαρξη πλαφόν στα ποσοστά των προμηθειών των πλατφορμών.

Στην μη ύπαρξη ξεκάθαρου αλγόριθμου κατάταξης εμφάνισης επιχειρήσεων.

Οι πλατφόρμες δημιουργούν συνθήκες ολιγοπωλίων στην αγορά

Τα πιο σημαντικά συμπεράσματα της ποιοτικής έρευνας σχετίζονται με:

Τις συνθήκες εισόδου των επιχειρήσεων στις πλατφόρμες. Δηλαδή, η επιθυμία για αύξηση των εσόδων οδηγεί τις επιχειρήσεις να συμμετάσχουν στις πλατφόρμες. Δεν υπάρχουν αξιοσημείωτοι περιορισμοί και προϋποθέσεις για την είσοδος των επιχειρηματιών στις πλατφόρμες ενώ η πανδημία ώθησε πολλούς επιχειρηματίες που επιθυμούσαν να μπουν στις πλατφόρμες να το κάνουν.

Τους όρους συνεργασίας μεταξύ επιχειρήσεων και πλατφορμών. Δηλαδή, οι επιχειρήσεις όλων των κλάδων ενδιαφέροντος μπορούν να συμμετέχουν σε περισσότερες από μία πλατφόρμες. Σε όλους τους κλάδους οι αλλαγές στους όρους συνεργασίας απλά ανακοινώνονται από τις πλατφόρμες στους επιχειρηματίες, χωρίς να έχουν οι επιχειρηματίες οποιονδήποτε λόγο πάνω στις αλλαγές ενώ οι τρόποι με τους οποίους ορίζεται η κατάταξη εμφάνισης διαφοροποιούνται μεταξύ των κλάδων.

Οι τάσεις και οι πολιτικές κατευθύνσεις της ΕΕ, πέρα από ευκαιρίες δημιουργούν και πιέσεις που ασκούνται στις ΜμΕ. Παραδείγματα εξωτερικών πιέσεων που δέχονται οι ΜμΕ και παρουσιάστηκαν στις προηγούμενες υποενότητες της μελέτης σχετίζονται με την αυστηροποίηση της ΕΚΕ, την υποχρεωτικότητα αυτής για τις
ΜμΕ και την προώθηση των πράσινων τεχνολογιών στις μεταφορές.

Υποχρεωτικές εκθέσεις

Αρχικά, οι ετήσιες Εκθέσεις Εταιρικής Υπευθυνότητας γίνονται υποχρεωτικές και για τις μεσαίες επιχειρήσεις. Μέσω αυτού του μέτρου επηρεάζεται και ο τρόπος χρηματοδότησης αυτών των εταιρειών, αφού οι δείκτες αξιολόγησης ΕΚΕ θα λαμβάνονται υπόψη για το εάν θα λάβει ή όχι μία ΜμΕ χρηματοδότηση είτε μέσω τραπεζών, είτε μέσω εξωτερικών επενδυτών (Center for Sustainability and Excellence 2020). Σε ένα ήδη δυσμενές κλίμα δανεισμού για τις ΜμΕ (European Central Ban, 2022), αυτό το επιπλέον εμπόδιο σε επίπεδο χρηματοδότησης δημιουργεί μεγάλες δυσκολίες στις ΜμΕ για την ανεύρεση κεφαλαίων.

Πράσινες μεταφορές

Η πρωτοβουλία ανάπτυξης των πράσινων μεταφορών, μέσω της προώθησης των ηλεκτρικών οχημάτων, προβλέπεται να επιφέρει σημαντικές αλλαγές στις αγορές παγκοσμίως. Οι αλλαγές αυτές σχετίζονται κυρίως με τα κόστη μεταφορών, τα οποία θα διαφοροποιηθούν σημαντικά είτε μέσω της διαφοροποίησης των τιμών
των καυσίμων, είτε μέσω της διαφοροποίησης στη φορολογία οχημάτων που στηρίζονται σε διαφορετικά καύσιμα. Αρχικά, με τις πολιτικές που προωθούνται για καθαρότερη ενέργεια, βραχυπρόθεσμα το κόστος της ηλεκτρικής ενέργειας θα αυξηθεί και άρα τα κόστη μεταφορών, αλλά και συνολικά τα λειτουργικά κόστη των ΜμΕ θα αυξηθούν. Στην ίδια λογική, αυξήσεις θα υπάρξουν και στους φόρους που σχετίζονται με βλαβερές περιβαλλοντικές δραστηριότητες. Οι φόροι αυτοί έχουν σκοπό να αντισταθμιστούν με μειώσεις σε φόρους για την εργασία.

Υψηλό κόστος

Αλλά στην περίπτωση των ΜμΕ που δεν δύνανται άμεσα να προχωρήσουν σε ραγδαία ανάπτυξη πράσινης επιχειρηματικότητας και που δεν έχουν υψηλό κόστος προσωπικού, η συγκεκριμένη πολιτική κατεύθυνση δημιουργεί αυξήσεις στα κόστη των ΜμΕ και κατ’ επέκταση μειώνει την ανταγωνιστικότητα αυτών40. Αν σε όλα αυτά προσθέσουμε και τα ήδη υψηλά επίπεδα ενεργειακής φτώχειας που παρατηρούνται σε επίπεδο ΜμΕ, γίνεται αντιληπτό πως η κατάσταση σε επίπεδο κόστους ενέργειας για τις ΜμΕ γίνεται ιδιαιτέρως δύσκολη.

Κοιτάζοντας τις παραπάνω εξωτερικές πιέσεις που δημιουργούνται στις ΜμΕ, γίνεται σαφές πως η προώθηση της πράσινης ανάπτυξης και της πράσινης επιχειρηματικότητας δεν συνάδουν αυτόματα με την οικονομική ανάπτυξη των επιχειρήσεων ευρέως. Στις περιπτώσεις των ΜμΕ όπου υπάρχουν περιορισμοί που προέρχονται από τα μεγέθη τους, η ανάπτυξη της πράσινης επιχειρηματικότητας φαντάζει αρκετά δύσκολη. Όταν η δομή της προώθησης της πράσινης επιχειρηματικότητας είναι τέτοια που δημιουργεί ανταγωνιστικά πλεονεκτήματα για τις επιχειρήσεις που θα καταφέρουν να την ακολουθήσουν, ουσιαστικά δημιουργεί συγχρόνως μειονεκτήματα για τις μικρότερες επιχειρήσεις που δεν δύνανται να προχωρήσουν γρήγορα στην μετάβαση προς την πράσινη επιχειρηματικότητα. Για
να καταφέρουν οι ΜμΕ να παραμείνουν ανταγωνιστικές πρέπει με κάποιον τρόπο να προβούν στη γρήγορη υιοθέτηση πρακτικών πράσινης επιχειρηματικότητας.

Για να γίνει η μετάβαση σε πιο πράσινες πρακτικές γρήγορα, η κύρια πρόκληση που καλούνται να αντιμετωπίσουν οι ΜμΕ είναι να αντιμετωπισθούν γρήγορα τα
εμπόδια που δημιουργούνται από το σχετικά μικρό τους μέγεθος.

Ελλείψεις οικονομιών κλίμακας

Το πρόβλημα των επιχειρήσεων που δημιουργείται από το μικρό τους μέγεθος είναι αυτό της έλλειψης οικονομιών κλίμακας. Το συγκεκριμένο πρόβλημα γίνεται
ακόμα πιο έντονο στην περίπτωση των μικρών και πολύ μικρών επιχειρήσεων και σχετίζεται κυρίως με το περιορισμένο επενδυτικό κεφάλαιο, την περιορισμένη
κατάρτιση προσωπικού, την έλλειψη τεχνογνωσίας, την έλλειψη δαπανών για έρευνα και ανάπτυξη και την περιορισμένη πρόσβαση στην πληροφορία.

Οι λύσεις που προέρχονται από την ΕΕ για την υποστήριξη της πράσινης επιχειρηματικότητας και της ανταγωνιστικότητας των ΜμΕ, αφορούν στην μερική επιδότηση διαφόρων κινήσεων των ΜμΕ μέσω προγραμμάτων στήριξης. Εδώ όμως και πάλι προκύπτει το πρόβλημα πως αυτές οι κινήσεις για να προχωρήσουν χρειάζεται από τις επιχειρήσεις να έχουν πρόσβαση σε κάποιο ελάχιστο κεφάλαιο, να είναι ενημερωμένες για τα προγράμματα και να έχουν το κατάλληλο προσωπικό για να διαχειριστούν τα προγράμματα στήριξης.

Το πρόβλημα με τις επενδύσεις

Πιο συγκεκριμένα, οι επενδύσεις οι οποίες αφορούν στην πράσινη ενέργεια είναι επενδύσεις οι οποίες έχουν ένα υψηλό κόστος το οποίο τις περισσότερες φορές οι ΜμΕ δεν δύνανται να καλύψουν από μόνες τους. Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι τα υψηλά κόστη εγκατάστασης μορφών ανανεώσιμης ενέργειας όπως είναι τα φωτοβολταϊκά, οι ανεμογεννήτριες και οι μονάδες παραγωγής βιοαερίου, των οποίων τα κόστη εγκατάστασης ξεκινούν από δεκάδες χιλιάδες ευρώ και φτάνουν έως εκατομμύρια ευρώ.

Γι’ αυτό το λόγο, έχουν αναπτυχθεί χρηματοδοτικοί μηχανισμοί για να βοηθήσουν τις ΜμΕ στην προσπάθεια τους για ανάπτυξη της πράσινης επιχειρηματικότητας. Ήδη μέσω μηχανισμών στήριξης, αλλά και μέσω προτάσεων της δέσμης «Προσαρμογή στον στόχο του 55%», γίνεται αναφορά σε επανεπένδυση μέσων τιμολόγησης του άνθρακα στην οικονομική ανάπτυξη, την καινοτομία και τις πράσινες τεχνολογίες, ενώ υπάρχει και η πρόθεση δημιουργίας του Κοινωνικού Ταμείου για το Κλίμα το οποίο θα κατευθύνει μέσω των κρατών μελών χρηματοδοτήσεις για επενδύσεις που αφορούν στην βελτίωση της ενεργειακής απόδοσης, στην ανάπτυξη νέων συστημάτων θέρμανσης και ψύξης και στην προώθηση μετακινήσεων με χαμηλότερες εκπομπές ρύπων. Τα ποσά του ταμείου θα προέρχονται από τον προϋπολογισμό της ΕΕ, μέσω των εσόδων από την εμπορία εκπομπών για καύσιμα κτιρίων και οδικών μεταφορών (25% αυτών).

Επίσης, το ταμείο θα χρηματοδοτηθεί με 72,2 δισεκατομμυρίων ευρώ στα κράτη μέλη την περίοδο 2025-2032, με τη συνολική κινητοποίηση κεφαλαίων να αγγίζει
τα 144,4 δισεκατομμύρια ευρώ.

Παρόλα αυτά, για να αξιοποιηθούν τα κεφάλαια που προέρχονται από τους χρηματοδοτικούς μηχανισμούς, θα πρέπει να υπάρχει ένα αρχικό κεφάλαιο για
την συγχρηματοδότηση οποιασδήποτε κίνησης πράσινης επιχειρηματικότητας.

Η τεχνογνωσία

Σε ένα επίπεδο κατάρτισης πρέπει να υπάρχει η κατάλληλη τεχνογνωσία και εξειδίκευση προσωπικού που να σχετίζεται με την καινοτομία και την πράσινη
επιχειρηματικότητα. Επίσης, πρέπει οι προαναφερθέντες χρηματοδοτικοί μηχανισμοί και τα συγκεκριμένα προγράμματα να μπορούν να αναγνωρισθούν από τις ΜμΕ και εν συνεχεία να μπορούν να υποστηριχθούν, μέσω της κατάλληλης κατάρτισης προσωπικού, η προώθηση των απαραίτητων γραφειοκρατικών διαδικασιών υποβολών. Πολλές ΜμΕ και ιδιαιτέρως οι μικρές και πολύ μικρές επιχειρήσεις, δεν έχουν την ελάχιστη κεφαλαιουχική επάρκεια που θα τους δώσει την δυνατότητα να προβούν στην προσέλκυση προγραμμάτων που αφορούν την συγχρηματοδότηση έργων.

Επίσης, αρκετές ΜμΕ δεν δύνανται να αφιερώσουν τον απαιτούμενο χρόνο για την ανεύρεση των συγκεκριμένων προγραμμάτων, αφού δεν διαθέτουν δαπάνες για την έρευνα και την ανάπτυξη, δεν διαθέτουν την κατάλληλη τεχνογνωσία και το προσωπικό τους είναι αρκετά περιορισμένο και απορροφημένο από τις ήδη υπάρχουσες διαδικασίες της επιχείρησης.

Κατάρτιση

Τέλος, η κατάρτιση προσωπικού για την παρακολούθηση και την υποστήριξη των διαδικασιών που απαιτούνται για την υποβολή προτάσεων για τα προγράμματα,
αρκετές φορές παρουσιάζεται κοστοβόρα για τις ΜμΕ.

Αντιλαμβανόμενοι τις εξωτερικές πιέσεις που ασκούνται στις ΜμΕ, αλλά και την έλλειψη οικονομιών κλίμακας στις ΜμΕ γίνεται σαφές πως για να υπάρξει η μετάβαση προς μια πιο πράσινη οικονομία αρχικά χρειάζεται περισσότερος χρόνος προσαρμογής για τις επιχειρήσεις, περισσότερη στήριξη που θα λαμβάνει υπόψη τις ιδιαιτερότητες των ΜμΕ και δημιουργία των αναγκαίων οικονομιών κλίμακας.

Αυτό επισημαίνει η ΓΣΕΒΕΕ σε ανακοίνωση για την αύξηση του κατώτατου μισθού προσθέτοντας ότι η Κυβέρνηση θα πρέπει να μεριμνήσει και για την ανακούφιση των επιχειρήσεων, "ιδιαίτερα των μικρών και πολύ μικρών, όπου το κόστος λειτουργίας τους λόγω των ανατιμήσεων έχει εκτιναχθεί".

"Στο πλαίσιο αυτό μέτρα που θα μειώνουν το αυξημένο λειτουργικό κόστος των επιχειρήσεων (πχ μείωση προκαταβολής φόρου εισοδήματος και πλήρης και χωρίς προϋποθέσεις κατάργηση του τέλους επιτηδεύματος) και μέτρα για την ενίσχυση της ρευστότητας των επιχειρήσεων, είναι αναγκαία ώστε τελικά η αύξηση του κατώτατου μισθού να ωφελήσει τόσο τα νοικοκυριά, όσο και τις επιχειρήσεις", προσθέτει.

Τέλος, η ΓΣΕΒΕΕ επαναλαμβάνει το αίτημα για επιστροφή της αρμοδιότητας καθορισμού του κατώτατου μισθού στους Κοινωνικούς Εταίρους και να αποτελεί αντικείμενο διαπραγμάτευσης στο πλαίσιο της Εθνικής Γενικής Συλλογικής Σύμβασης Εργασίας.

«Ο μηχανισμός καθορισμού του κατώτατου μισθού, με τον οποίο περιορίστηκαν νομοθετικά οι ελεύθερες συλλογικές διαπραγματεύσεις και η έκταση της ΕΓΣΣΕ, εκτός ότι εμπεριέχει μια στείρα διαδικασία κοινωνικού διαλόγου, κατ' εξακολούθηση εργαλειοποιείται πολιτικά. Και τούτο αφορά τόσο την εκάστοτε Κυβέρνηση όσο και τα πολιτικά κόμματα που συστηματικά πλειοδοτούν για το ύψος του κατώτατου μισθού. Η επιστροφή στην οικονομική κανονικότητα που επιτυγχάνεται μέσα από την βελτίωση του επιχειρηματικού-οικονομικού περιβάλλοντος είναι αναγκαίο να συνοδευτεί και με την επιστροφή στην θεσμική κανονικότητα», υποστηρίζει η Συνομοσπονδία.

Όπως αναφέρει στην επιστολή της η ΓΣΕΒΕΕ «με βάση τον Ν. 4919/2022 είναι ήδη σε ισχύ (1/10/2022) «δρακόντεια» πρόστιμα και κυρώσεις που έχουν προβλεφθεί και συνδέονται με τις καταχωρήσεις και τις πράξεις δημοσιότητας στο ΓΕΜΗ. Οι εν λόγω κυρώσεις ως είθισται λαμβάνονται επί δικαίων και αδικών. Για μια ακόμη φορά αγνοούν τις δυνατότητες της συντριπτικής πλειονότητας των ελληνικών επιχειρήσεων (το 99% είναι μικρές και πολύ μικρές) καθώς το μεταβατικό διάστημα προσαρμογής ήταν ελάχιστο σε σύγκριση με τις άλλες ευρωπαϊκές χώρες όπου ο χρόνος προσαρμογής και προετοιμασίας δεν διαρκεί λίγους μήνες αλλά έτη.

Οι ποινές

Κυρίως όμως οι ποινές που προβλέπονται δεν είναι εύλογες και αναλογικές, αλλά τόσο δυσανάλογα υψηλές που αρκούν από μόνες τους για να προκαλέσουν προβλήματα επιχειρηματικής επιβίωσης. Οι κυρώσεις σε κάθε νομοθέτημα οφείλουν να είναι ισορροπημένες ώστε από τη μια μεριά να αποτρέπουν και από την άλλη να οδηγούν σε συμμόρφωση όταν επιβάλλονται. Υπενθυμίζουμε ότι στην παρούσα συγκυρία και μετά από 10 χρόνια μνημονίων και 3 χρόνια υγειονομικής κρίσης οι τρέχουσες έντονες πληθωριστικές πιέσεις έχουν επιτείνει τα προβλήματα ρευστότητας και υπερχρέωσης για τουλάχιστον του 40% των επιχειρήσεων».

Με βάση τα παραπάνω και δεδομένου ότι οι σχετικές ευρωπαϊκές οδηγίες που έχουν ενσωματωθεί στο ελληνικό δίκαιο δεν προβλέπουν συγκεκριμένο ύψος προστίμων, αλλά μια γενική αναφορά περί κυρώσεων, η ΓΣΕΒΕΕ ζητά τον εξορθολογισμό των σχετικών κυρώσεων και παράλληλα μέχρι να επιτευχθεί αυτό να μην εφαρμοστούν οι ρυθμίσεις που προβλέπουν τα υφιστάμενα εξοντωτικά πρόστιμα.

Όπως αναφέρει στην επιστολή της η ΓΣΕΒΕΕ μετά και την τροποποίηση της σχετικής νομοθεσίας τα ποσά των ασφαλιστικών κατηγοριών των μη μισθωτών που καταβάλλονται για τον κλάδο της σύναξης, από την 1.1.2023 έως την 31.12.2024 προσαυξάνονται κατ’ έτος με διαπιστωτική πράξη του Υπουργού Εργασίας και Κοινωνικών Υποθέσεων, κατά το ποσοστό μεταβολής του μέσου ετήσιου γενικού δείκτη τιμών καταναλωτή του προηγούμενου έτους  όπως και τα ποσά των ασφαλιστικών εισφορών υγειονομικής περίθαλψης .

Αυτό  όπως υπογραμμίζει η ΓΣΕΒΕΕ «σημαίνει ότι οι συνολικές τρέχουσες ασφαλιστικές εισφορές των μη μισθωτών ( ελευθέρων και αυτοαπασχολούμενων) , θα πρέπει να αναπροσαρμοσθούν προς τα πάνω από 1/1/2023 με βάση την μέση ετήσια αύξηση του πληθωρισμού, που εκτιμάται ότι θα είναι περίπου 10%».

Ωστόσο οι συνεχόμενες ανατιμήσεις, κυρίως λόγω της υπέρμετρης αύξησης των τιμών ενέργειας, έχουν ήδη επηρεάσει αρνητικά τόσο τα εισοδήματα των νοικοκυριών όσο και το κόστος λειτουργίας των επιχειρήσεων. Ιδιαίτερα για τις μικρές και πολύ μικρές επιχειρήσεις ο εντεινόμενος συνδυασμός μειωμένης ζήτησης και αύξησης των λειτουργικών εξόδων έχει πολλαπλασιάσει τις επιχειρήσεις εκείνες που αντιμετωπίζουν σοβαρά προβλήματα ρευστότητας. Μάλιστα με βάση την τελευταία έρευνα του ΙΜΕ ΓΣΕΒΕΕ 4 στις 10 επιχειρήσεις δεν είχαν σχεδόν καθόλου ρευστά διαθέσιμα οδηγώντας το 40% των επιχειρήσεων  στο να έχουν  τουλάχιστον μια ληξιπρόθεσμη οφειλή προς το Δημόσιο ή τους Ιδιώτες, με τις οφειλές προς τον πρώην ΟΑΕΕ να αποτελούν την κατηγορία με το μεγαλύτερο ποσοστό.

«Με βάση τα παραπάνω αντιλαμβάνεστε ότι μια αύξηση των ασφαλιστικών εισφορών των μη μισθωτών στην παρούσα συγκυρία θα επιτείνει τα ήδη σοβαρά προβλήματα που αντιμετωπίζει η πλειονότητα των μικρών και πολύ μικρών επιχειρήσεων. Τονίζουμε ότι οι επιπτώσεις της ακρίβειας είναι εξίσου σοβαρές με εκείνες της υγειονομικής κρίσης, όπου όπως φαίνεται δεν έγινε καμία αναπροσαρμογή -και ορθώς- στο σκέλος των ασφαλιστικών εισφορών υγειονομικής περίθαλψης. Ειδικότερα και με βάση τον νόμο θα έπρεπε οι ως άνω ασφαλιστικές εισφορές να είχαν αναπροσαρμοστεί το 2021 κατά 1,2% που ήταν η μέση ετήσια αύξηση του πληθωρισμού. Επιπλέον, επειδή υπάρχει και η άποψη ότι η μη αναπροσαρμογή των ασφαλιστικών εισφορών θα έχει αρνητικές επιπτώσεις για το ύψος των μελλοντικών συντάξεων, υπενθυμίζουμε ότι οι μη μισθωτοί έχουν την δυνατότητα να επιλέξουν ανώτερη ασφαλιστική κατηγορία ώστε το ποσό της μελλοντικής τους σύνταξης να είναι υψηλότερο από αυτό που καθορίζει η μικρότερη κατηγορία», υπογραμμίζεται στην επιστολή.

Η ΓΣΕΒΕΕ  ζητά στην τρέχουσα συγκυρία να διασφαλιστεί κατά το μέτρο του δυνατού η δυνατότητα καταβολής των ασφαλιστικών εισφορών των μη μισθωτών καθώς μια σοβαρή αύξηση τους μπορεί να οδηγήσει και το 25% περίπου των ασφαλισμένων που έχουν ήδη επιλέξει ανώτερες ασφαλιστικές κατηγορίες να επιλέξουν τελικά χαμηλότερες ή/και την χαμηλότερη, ώστε να μην αυξηθεί και το κόστος ασφάλισης. Αυτό όπως είναι επόμενο θα εξουδετερώσει και τις όποιες προσδοκίες αύξησης των ασφαλιστικών εσόδων υπάρχουν.

ΘΕΩΡΟΥΜΕ  ότι θα πρέπει άμεσα να τροποποιηθεί το σχετικό άρθρο του νόμου 4387/2016 ώστε οι ασφαλιστικές εισφορές των μη μισθωτών να παραμείνουν ως έχουν τουλάχιστον για το 2023.

Η ΓΣΕΒΕΕ διατυπώνει μια σειρά προτάσεων, σε καίρια ζητήματα που απασχολούν τον επιχειρηματικό κόσμο και ιδιαιτέρως τις μικρές επιχειρήσεις, η υιοθέτηση και υλοποίηση των οποίων θα οδηγήσουν στο να αντιμετωπιστούν άμεσα προβλήματα που βιώνουν, καθώς η ελληνική οικονομία στις αρχές του 2020 βίωσε ένα ισχυρό σοκ με το ξέσπασμα της πανδημικής κρίσης Covid-19, που είχε συνέπεια να περιέλθει απότομα σε βαθιά ύφεση.

Μάλιστα την κατάσταση αυτή επιδείνωσε η έκρηξη των τιμών της ενέργειας και οι παρενέργειες στις διεθνείς αγορές του πολέμου στην Ουκρανία. Με βάση τη τελευταία έρευνα του ΙΜΕ ΓΣΕΒΕΕ το κόστος ενέργειας των μικρών και πολύ μικρών επιχειρήσεων αυξήθηκε μεσοσταθμικά κατά 76%, το κόστος προμήθειας πρώτων υλών και εμπορευμάτων κατά 43,5% και το κόστος καυσίμων οχημάτων κατά 57,8%.

Οι εννιά άξονες

Σε αυτό το πλαίσιο η ΓΣΕΒΕΕ στο υπόμνημα της επισημαίνει τις κατευθύνσεις στις οποίες θα πρέπει να επικεντρωθεί η πολιτική της κυβέρνησης το επόμενο διάστημα και διατυπώνει τις επί μέρους προτάσεις της.

1.Για τη χρηματοδότηση και την ενίσχυση της ρευστότητας των επιχειρήσεων προτείνει:

-να εξεταστεί ένα μόνιμο μέτρο ως εργαλείο χρηματοδότησης αποκλειστικά για τις μικρές και πολύ μικρές επιχειρήσεις την καθιέρωση ακατάσχετου λογαριασμού για επιχειρήσεις ώστε να μπορέσουν να ανταποκριθούν βραχυπρόθεσμα στα προβλήματα ρευστότητας,
– αύξηση των κονδυλίων που προβλέπονται για τις πολύ μικρές επιχειρήσεις από τα ευρωπαϊκά προγράμματα ,
-καινοτόμα χρηματοδοτικά εργαλεία όπως χρήση του PoS και σύνδεση με εμπορικές πιστώσεις και ενίσχυση των εναλλακτικών του δανεισμού εργαλείων χρηματοδότησης όπως leasing και factoring.

2.Για την ανάσχεση της διόγκωσης του ιδιωτικού χρέους προτείνει:

-επιτάχυνση των διαδικασιών του εξωδικαστικού μηχανισμού για τις ρυθμίσεις των 240 δόσεων,
-θεσμοθέτηση ευνοϊκότερης πάγιας ρύθμισης των ασφαλιστικών οφειλών,
-αναστολή κάθε είδους εισπρακτικών και αναγκαστικών μέτρων από το ΚΕΑΟ για όσο διάστημα διαρκεί η υγειονομική και ενεργειακή κρίση,
-προσαρμογή και μείωση των τραπεζικών προμηθειών (ηλεκτρονικές συναλλαγές, χρεώσεις, έξοδα κίνησης στο e-banking , πληρωμών προς ΔΕΚΟ κλπ) στις συνθήκες που έχουν διαμορφωθεί,
-κατάργηση των δημοτικών τελών επί των ακαθάριστων εσόδων των επιχειρήσεων, μείωση κατά 50% των πάσης φύσεων δημοτικών τελών (κατάληψης κοινόχρηστων χώρων, φωτισμού, καθαριότητας κλπ) για όσο διάστημα διαρκεί η υγειονομική και ενεργειακή κρίση,
-μείωση κατά τουλάχιστον 50% των πάσης φύσεως μισθωμάτων από τους ΟΤΑ, Δημόσιο, ΝΠΔΔ, για όσο διάστημα διαρκεί η υγειονομική και ενεργειακή κρίση, αναστολή πλειστηριασμών για την προστασία της πρώτης κατοικίας και της επαγγελματικής στέγης για όσο διάστημα διαρκεί η υγειονομική και ενεργειακή κρίση,
-άρση της δυνατότητας των ιδιωτικών εταιρειών παροχής ενέργειας να προβαίνουν σε διακοπή της ηλεκτροδότησης επιχειρήσεων που έχουν πληγεί από την υγειονομική κρίση,
-επίλυση των σοβαρών προβλημάτων στις πληρωμές των ασφαλιστικών εισφορών και των οφειλών που δημιουργεί ο τρόπος με τον οποίο εξοφλούνται, ιδιαίτερα μετά τη σύσταση του ΚΕΑΟ και τη μεταφορά σε αυτό των ληξιπρόθεσμων οφειλών.

3.Για τη φορολογία προτείνει:

-Μείωση ΦΠΑ στην εστίαση στο 6%,
– Κατάργηση τέλους επιτηδεύματος,
-Επαναφορά του αφορολόγητου ορίου για τους Επαγγελματίες, Βιοτέχνες και Εμπόρους , στο πλαίσιο της ισονομίας,
-άμεση αποδέσμευση τραπεζικού λογαριασμού οφειλέτη που έχει ρυθμίσει τις όφειλες του,
– κατάργηση του φόρου πολυτελείας στους μεταποιητικούς κλάδους της ελληνικής οικονομίας (πχ αργυροχρυσοχοΐα – γουναρικά).

4.Για το ενεργειακό κόστους προτείνει:

-αποσύνδεση της αποζημίωσης των παραγωγών από το κόστος του ακριβότερου προμηθευτή όπως συμβαίνει σήμερα,
-συρρίκνωση της συμμετοχής του φυσικού αερίου στο ενεργειακό μίγμα (από 39% τον Ιούνιο, 36% τον Μάιο 2022, κοκ.), καθώς η τιμή του διαρκώς αυξάνεται, μαζί με την αβεβαιότητα για την ασφαλή τροφοδοσία του,
-ενίσχυση της λιγνιτικής παραγωγής,
-προσωρινή αναστολή των δικαιωμάτων αγοράς ρύπων με τα οποία επιβαρύνεται η λιγνιτική Παραγωγή,
-επιδότηση και νομοθετική διευκόλυνση της εγκατάστασης φωτοβολταϊκών πάνελ μικρής κλίμακας σε ταράτσες μικρών επιχειρήσεων και νοικοκυριών ώστε να εξασφαλισθεί τόσο η πράσινη μετάβαση όσο και η πτώση της τιμής του ρεύματος ανά καταναλωτή.

5.Για τα εργασιακά:

Πάγια θέση της ΓΣΕΒΕΕ ήταν και παραμένει η ανάγκη επαναφοράς του καθορισμού του κατώτατου μισθού μέσω της Εθνικής Γενικής Συλλογικής Σύμβασης Εργασίας. Θεωρεί ότι η αύξηση του κατώτατου μισθού δεν θα πρέπει να είναι αντικείμενο μονομερούς απόφασης της κυβέρνησης.

6.Για την Ψηφιακή ανάπτυξη με στόχευση στις μικρές επιχειρήσεις προτείνει:

-συγκρότηση Ταμείου Ψηφιακής Οικονομίας για τις πολύ μικρές και μικρές επιχειρήσεις,
-εκπόνηση ενός στοχευμένου και «βασικού πολύ-επίπεδου πακέτου ψηφιακής μετάβασης για πολύ μικρές επιχειρήσεις» (π.χ. κουπόνια τεχνολογίας) σε βασικές κατηγορίες ψηφιακού εκσυγχρονισμού (π.χ. λογισμικό, συστήματα παραγγελιοληψίας και προμηθειών, προβολή),
-εκπόνηση ειδικών προγραμμάτων στοχευμένων «μικροπιστώσεων ψηφιοποίησης»,
-εκπόνηση ειδικών συνεργατικών έργων, με έμφαση σε αναδυόμενες συστάδες ψηφιακών τεχνολογιών και με προσανατολισμό στην ψηφιακή και τεχνολογική προσαρμογή και αναβάθμιση ευρύτερων τομέων της οικονομίας,
-διαμόρφωση σύγχρονων πολυ-χώρων καινοτομίας και ψηφιακών κόμβων για μη τεχνολογικές επιχειρήσεις (digital hubs for non-tech SMEs) που θα περιλαμβάνουν υποδομές εκπαίδευσης/κατάρτισης, επίδειξης και πιλοτικής χρήσης νέων ψηφιακών τεχνολογιών,
-εκπόνηση ειδικών εργαλείων και στοχευμένων δράσεων αναβάθμισης των ψηφιακών δεξιοτήτων σε επίπεδο μικρών επιχειρήσεων, με έμφαση σε θέματα σύγχρονων ψηφιακών εργαλείων που κρίνονται αναγκαία για την ψηφιακή ανάπτυξη των μικρών και πολύ μικρών επιχειρήσεων στο πλαίσιο της «4 ης Βιομηχανικής Επανάστασης» (4ΒΕ),
– θέσπιση φορολογικών κινήτρων για ενσωμάτωση ψηφιακών τεχνολογιών και επενδύσεις σε υιοθέτηση και ενσωμάτωση νέων ψηφιακών εφαρμογών (π.χ. αφορολόγητο αποθεματικό, συμψηφισμός με προκαταβολή φόρου, υπερ-αποσβέσεις),
-δημιουργία οργανωμένου δικτύου «ψηφιακών συμβούλων για ΜμΕ» που θα υποστηρίζουν τις επιχειρήσεις στην αξιολόγηση των αναγκών τους, την εξειδίκευση των διαθέσιμων λύσεων και στην καθοδήγηση σε θέματα ενσωμάτωσης τεχνολογιών και ανάπτυξης βασικών ψηφιακών ικανοτήτων της επιχείρησης (digital competences).

7.Για την ενίσχυση της συν εργατικότητας και την προώθηση των συνεργατικών σχημάτων προτείνει:

-άμεση και στοχευμένη επίλυση των θεσμικών, ρυθμιστικών και φορολογικών εμποδίων, με σκοπό τη διευκόλυνση διαδικασιών ανάπτυξης συνεργατικών σχημάτων,

-φορολογικά και οικονομικά κίνητρα που να ενθαρρύνουν τη συμμετοχή σε συνεργατικούς σχηματισμούς καθώς και τη σύσταση νέων συνεργατικών σχημάτων, ιδιαίτερα κατά τα πρώτα έτη λειτουργίας τους,

-στοχευμένες δράσεις διευκόλυνσης της πρόσβασης σε πηγές χρηματοδότησης για την ανάπτυξη συνεργατικών σχημάτων (π.χ. ΕΣΠΑ, Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας, εγγυοδοτικά εργαλεία, ειδικές δράσεις),

-δημιουργία ενός Δικτύου υποστήριξης της Συνεργατικότητας (Clusters’ Support Network) μεταξύ φορέων στήριξης των ΜμΕ για τη προώθηση στοχευμένων δράσεων ανάπτυξης συνεργατικών σχημάτων και αλυσίδων αξίας μεταξύ μικρών επιχειρήσεων καθώς και την υποστήριξη σε ειδικές θεματικές κατηγορίες (π.χ. προμήθειες, καινοτομία προϊόντος, τεχνολογικός και ψηφιακός μετασχηματισμός, πράσινη μετάβαση) και την καθοδήγηση ως προς τη διείσδυση σε νέες αγορές και ένταξη σε ευρύτερα δίκτυα διανομής προϊόντων,

-ειδικές δράσεις ενίσχυσης των ικανοτήτων και δεξιοτήτων των υφιστάμενων σχημάτων συνεργασίας ως προς την επιχειρηματική τους ανάπτυξη αλλά και την σύσταση και ανάπτυξη νεοφυών σχημάτων συνεργασίας με έμφαση στην αναζωογόνηση παραδοσιακών κλάδων.

8. Για την κατάρτιση και επανακατάρτηση επιχειρήσεων και εργαζομένων προτείνει:

-περαιτέρω ενίσχυση και υποστήριξη των ΕΠΑΛ με αύξηση των διαθέσιμων πόρων ιδίως για τον εκσυγχρονισμό και τη δημιουργία νέων εργαστηρίων πρακτικής άσκησης,
– αναμόρφωση και εκσυγχρονισμός των προγραμμάτων σπουδών καθώς και των εργαστηριακών υποδομών των ΙΕΚ,
-ενίσχυση -και όχι περαιτέρω υποβάθμιση- των σχολών μαθητείας του ΟΑΕΔ που αποτελούν το μόνο παράδειγμα αυθεντικά δυικού συστήματος μαθητείας, με καλές προοπτικές απασχόλησης στην αγορά εργασίας,
-ουσιαστική συμμετοχή των κοινωνικών εταίρων στην διαμόρφωση των προγραμμάτων μαθητείας.

9. Για την ενίσχυση του συστήματος υγείας προτείνει :

– ουσιαστική και σταθερή ενίσχυση του ΕΣΥ σε πόρους, ανθρώπινο δυναμικό και υλικοτεχνική υποδομή,
– συμπληρωματική κάλυψη των ανασφάλιστων (δικαιούχοι του ν. 4368/2016) με παροχές που προβλέπονται στον Ενιαίο Κανονισμό Παροχών Υγείας (ΕΚΠΥ) του ΕΟΠΥΥ, δηλαδή υγειονομικό υλικό και αναλώσιμα για χρόνιες ασθένειες, φυσικοθεραπείες-αποκατάσταση, σκευάσματα ειδικής διατροφής, ειδική αγωγή κλπ.,
-ανάπτυξη και ολοκλήρωση της μεταρρύθμισης στην Πρωτοβάθμια Φροντίδα Υγείας, με έμφαση στις ΤΟΜΥ (δημόσιες δομές οικογενειακής ιατρικής), που μέσα σε σύντομο χρονικό διάστημα επέδειξαν σημαντικά και μετρήσιμα αποτελέσματα,
– ανάπτυξη νέων υπηρεσιών του ΕΣΥ σε τομείς όπου μέχρι σήμερα η παρουσία του είναι υποτυπώδης έως ανύπαρκτη, επιβαρύνοντας εν τέλει το οικογενειακό εισόδημα, όπως η αποκατάσταση, η γηριατρική φροντίδα, η οδοντιατρική και οδοντοπροσθετική φροντίδα κ.α.,
– πρόβλεψη για σταδιακή μείωση της συμμετοχής των ασθενών στο κόστος φαρμάκων, ξεκινώντας από την εισαγωγή κριτηρίων που σχετίζονται με την χρονιότητα της νόσου ή/ και την οικονομική δυνατότητα του ασθενή.

ΑΞΟΝΕΣ ΠΡΟΤΑΣΕΩΝ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΓΣΕΒΕΕ_ΑΥΓΟΥΣΤΟΣ 2022