Την ανάγκη για ένα για ένα βιώσιμο παραγωγικό πρότυπο και μια πιο γρήγορη ανάπτυξη έχει το να γίνονται κυρίως επενδύσεις κεφαλαιακής έντασης και τεχνολογίας τόνισε ο Πρόεδρος της Eurobank, Γιώργος Π. Ζανιάς, στο 11o Οικονομικό Φόρουμ των Δελφών κατά τη διάρκεια της συμμετοχής του στο πάνελ “Is There a Different Approach to Greece’s Economy?”.

Διαβάστε αναλυτικά την τοποθέτηση του κ. Ζανιά:

Τα τελευταία χρόνια η ελληνική οικονομία ακολουθεί μια πορεία γρήγορης ανάπτυξης και μείωσης της ανεργίας ενώ συγχρόνως διαθέτει δημοσιονομικά πλεονάσματα τα οποία, μαζί με τη γρήγορη ανάπτυξη και κάποιο πληθωρισμό, οδηγούν σε αποκλιμάκωση του δημόσιου χρέους.

Οι τράπεζες έχουν συμβάλλει σημαντικά σε αυτή τη θετική πορεία της ελληνικής οικονομίας, έχοντας αφήσει πίσω τους τις αρνητικές συνέπειες της κρίσης. Οι ελληνικές τράπεζες σήμερα διαθέτουν κεφάλαια στα ίδια επίπεδα με τις τράπεζες της Ευρωζώνης, σημαντική ρευστότητα και υψηλή κερδοφορία, η οποία δημιουργεί νέα κεφάλαια και για πιστωτική επέκταση, η οποία είναι σημαντική για την ανάπτυξη.

Πιο συγκεκριμένα, υπάρχει σημαντική πιστωτική επέκταση στη χώρα μας προς τις επιχειρήσεις. Η μέση μεταπανδημική επέκταση (2022-25) ήταν 10,9% ετησίως, που είναι η τρίτη μεγαλύτερη στην Ευρωζώνη και η πρώτη αναλογικά με τον κύκλο εργασιών των επιχειρήσεων. Η πιστωτική επέκταση την ίδια περίοδο στις χώρες της Νότιας Ευρώπης ήταν: 2,1% στην Ιταλία, 4,2% στην Ισπανία και 4,4% στην Πορτογαλία. Σημαντική ήταν επίσης η συμβολή των τραπεζών στην υλοποίηση του Ταμείου Ανάπτυξης και Ανθεκτικότητας μέσω του οποίου συμβασιοποιήθηκαν μέχρι σήμερα επενδύσεις σχεδόν 20 δισ. ευρώ.

Τελευταία μάλιστα έχει επιτευχθεί και σύγκλιση των επιτοκίων χρηματοδότησης με την Ευρωζώνη. Η αύξηση των στεγαστικών δανείων έχει πλέον αποκτήσει θετικό πρόσημο ενώ σημαντική είναι η αύξηση των καταναλωτικών δανείων.

Οι χρηματοδοτήσεις των τραπεζών ανταποκρίνονται στην υπάρχουσα ζήτηση για δάνεια. Σημασία όμως για τη δημιουργία ενός νέου βιώσιμου παραγωγικού προτύπου έχει το είδος της ζήτησης. Η ελληνική οικονομία αυτή τη στιγμή στηρίζεται υπέρμετρα στην κατανάλωση (69% του ΑΕΠ ενώ στην Ευρωζώνη είναι 52%) ενώ έχει έλλειμμα επενδύσεων. Συνεπώς προέχει η χρηματοδότηση των επιχειρήσεων σε σχέση με την κατανάλωση. Σημασία όμως έχει και το είδος των επενδύσεων προς τις οποίες κατευθύνονται οι χρηματοδοτήσεις. Μεγαλύτερη σημασία για ένα βιώσιμο παραγωγικό πρότυπο και μια πιο γρήγορη ανάπτυξη έχει το να γίνονται κυρίως επενδύσεις κεφαλαιακής έντασης και τεχνολογίας. Με αυτόν τον τρόπο βελτιώνεται η σχέση κεφαλαίου/εργασία και αυξάνεται η παραγωγικότητα η οποία με τη σειρά της είναι συνδεδεμένη με τους μισθούς.

Σημαντικό μέρος της ζήτησης χρηματοδότησης όμως προέρχεται από επιχειρήσεις σε τομείς σχετικά χαμηλής προστιθέμενης αξίας όπως ο τουρισμός και το real estate. Θεσμικά και οικονομικά αίτια καθιστούν το μακροπρόθεσμο ορίζοντα πιο αβέβαιο και προσανατολίζουν τις επενδύσεις σε τομείς φυσικού ανταγωνιστικού πλεονεκτήματος και πιο άμεσης απόδοσης. Και όσον αφορά τις Άμεσες Ξένες Επενδύσεις, τα στοιχεία δείχνουν ότι υπερτερούν οι εξαγορές λιγότερο παραγωγικών assets ενώ οι επενδύσεις greenfield είναι σχεδόν μηδενικές.

«Όταν η χώρα πάει καλά και οι τράπεζες πάνε καλά», σημείωσε ο κ. Ζανιάς και πρόσθεσε ότι οι τράπεζες βελτιώνουν γρήγορα το επίπεδο των κεφαλαίων τους, τη ρευστότητα και την κερδοφορία τους, ενώ οι μισές συστημικές τράπεζες είναι ήδη πλήρως ιδιωτικές.

Αναλυτικά η τοποθέτηση του κ. Ζανιά στο συνέδριο της Capital Link:

Μετά από μια μακρά περίοδο κρίσης, η ελληνική οικονομία τώρα διανύει μια ανοδική πορεία η οποία τοποθετεί τη χώρα σε μια διαφορετική και καλύτερη φάση σε σύγκριση με το μέσο όρο της Ευρωζώνης. Ακολουθεί δηλαδή μια πορεία αντίστροφη αυτής που υπήρχε κατά τη διάρκεια των μνημονίων.

Έτσι, για την τρέχουσα χρονιά, και τις δύο επόμενες, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προβλέπει έναν μέσο ρυθμό ανάπτυξης 2,3%, υπερδιπλάσιο ενός μέσου ρυθμού 1,1% στην Ευρωζώνη. Οι σχετικά υψηλοί αυτοί ρυθμοί ανάπτυξης ακολουθούν μετά από μια γρήγορη ανάκαμψη μετά την κρίση COVID όταν οι οικονομία αναπτύχθηκε σωρευτικά τα έτη 2021-2022 κατά λίγο περισσότερο από 14%.

Υπάρχουν σημαντικοί αναπτυξιακοί παράγοντες οι οποίοι λειτουργούν μεσοπρόθεσμα και περιλαμβάνουν τις πολλές μεταρρυθμίσεις που έγιναν κύρια κατά τη διάρκεια των μνημονίων, τις επενδυτικές ευκαιρίες που αναδείχτηκαν από την κρίση, το τεράστιο επενδυτικό πρόγραμμα το οποίο χρηματοδοτείται κύρια από ευρωπαϊκούς πόρους, τη δημοσιονομική συνέπεια και την σταδιακά βελτιούμενη αξιοπιστία της χώρας. Τελευταία προσθήκη στα αναπτυξιακά πλεονεκτήματα αποτελεί η επιστροφή της χώρας στην επενδυτική βαθμίδα, η οποία σηματοδοτεί και επίσημα το τέλος μιας περιόδου κατά την οποία η Ελλάδα χαρακτηριζόταν ως «ειδική περίπτωση χώρας».

Όπως ξέρουμε, όταν η χώρα πάει καλά και οι τράπεζες πάνε καλά. Έτσι, έχοντας αντιμετωπίσει με επιτυχία τα προβλήματα της κρίσης, οι ελληνικές τράπεζες βελτιώνουν γρήγορα το επίπεδο των κεφαλαίων τους, τη ρευστότητα και την κερδοφορία τους, τα οποία βρίσκονται πολύ κοντά στους ευρωπαϊκούς μέσους όρους, ενώ οι μισές συστημικές τράπεζες είναι ήδη πλήρως ιδιωτικές.

Οι πολύ καλές αναπτυξιακές προοπτικές της χώρας και η σταδιακή αναδιάρθρωση των προβληματικών δανείων από τους διαχειριστές των μη εξυπηρετούμενων ανοιγμάτων, αναμένεται να δώσουν μεγαλύτερη ώθηση στη ζήτηση για δάνεια. Εξάλλου, τα δάνεια των ελληνικών τραπεζών αυτή τη στιγμή αντιστοιχούν μόνο στο 60% περίπου του ΑΕΠ, ενώ πριν την κρίση βρίσκονταν σε διπλάσιο ποσοστό, εκεί όπου ήδη βρίσκεται αυτό το ποσοστό σε μια παρόμοια χώρα όπως η Πορτογαλία. Ειδικά ο τομέας της λιανικής τραπεζικής δεν έχει ακόμη ξεκινήσει να κινείται με γρήγορους ρυθμούς.

Όσον αφορά την τράπεζα από την οποία προέρχομαι, την Eurobank, όπως ίσως γνωρίζετε, υπήρξε η τράπεζα που ηγήθηκε της διαδικασίας μείωσης των Μη Εξυπηρετούμενων Δανείων, έγινε η πρώτη πλήρως ιδιωτική τράπεζα μετά τις ανακεφαλαιοποιήσεις, και είναι η τράπεζα με τη μεγαλύτερη διαφοροποίηση στις πηγές κερδοφορίας, με περισσότερο από το ένα-τρίτο της κερδοφορίας να προέρχεται από το εξωτερικό. Επίσης, η εξαγορά μια ακόμη ξένης τράπεζας βρίσκεται στη διαδικασία εγκρίσεων από τις αρμόδιες εθνικές αρχές.

Είναι πολύ σημαντικό πως αυτές οι θετικές εξελίξεις στη βελτίωση των ελληνικών τραπεζών συνοδεύονται και από την εφαρμογή ισχυρών κανόνων διακυβέρνησης, που μικρή μόνο σχέση έχουν με αυτούς του παρελθόντος. Τα Διοικητικά Συμβούλια τώρα αποτελούνται από στελέχη με πολλές τραπεζικές γνώσεις και είναι πραγματικά ανεξάρτητα, άριστες πρακτικές εφαρμόζονται στη σύνθεση και λειτουργία των Επιτροπών του ΔΣ, ενώ οι λειτουργίες ελέγχου των τραπεζών μικρή μόνο σχέση έχουν με αυτές του παρελθόντος. Η διαδικασία βελτίωσης ξεκίνησε μετά τη διεθνή χρηματοπιστωτική κρίση, και την κρίση χρέους στη χώρα μας, και επιταχύνθηκε μετά την ανάληψη της εποπτείας από τον SSM, ο οποίος προωθεί παρόμοιες άριστες πρακτικές διακυβέρνησης σε όλες τις τράπεζες που βρίσκονται υπό την εποπτεία του.