Ο κ. Στουρνάρας απαντώντας πρόσφατα σε σχετικές ερωτήσεις στη Βουλή (στην επιτροπή ΔΕΚΟ η οποία ενέκρινε την ανανέωση της θητείας του) ανέφερε χαρακτηριστικά: "Τριγωνικές συναλλαγές δεν υπάρχουν και αυτό είναι ένα μύθευμα. Οι τράπεζες είναι μέτοχοι αυτών των εταιρειών αλλά δεν ενοποιούν τα αποτελέσματα και απαγορεύεται από τον επόπτη να παίρνουν πίσω δάνεια και ακίνητα. 'Αρα, λοιπόν, και αυτό είναι ένας αστικός μύθος".

Ο ίδιος ξεκαθάρισε ότι τα funds που έχουν αγοράσει τα κόκκινα δάνεια, είναι επενδυτές, όπως και εκείνοι που τοποθετούν τα κεφάλαια τους στο Χρηματιστήριο, επομένως δεν μπορούν να τεθούν υπό την εποπτεία της Τραπέζης της Ελλάδος για ζητήματα που αφορούν στην φορολογική τους αντιμετώπιση και την έδρα της εταιρείας. Αντιθέτως οι Servicers, οι οποίοι δημιουργήθηκαν ως θυγατρικές των πιστωτικών ιδρυμάτων, έχουν έδρα στην Ελλάδα και εποπτεύονται από την ΤτΕ. Υπενθύμισε μάλιστα ότι η Τράπεζα της Ελλάδος έχει επιβάλλει συνολικά πρόστιμα 9,5 εκατ. ευρώ για παραβιάσεις του θεσμικού πλαισίου λειτουργίας τους.

Όσον αφορά στο ζήτημα της επαναγοράς των κόκκινων δανείων (μέσω των ομολόγων που έχουν προκύψει από τις τιτλοποιήσεις) αυτό βρέθηκε στην επικαιρότητα με αφορμή σχετικές ερωτήσεις που υπέβαλαν μέτοχοι της Cairo - της εισηγμένης εταιρείας η οποία προήλθε από την ομώνυμη τιτλοποίηση κόκκινων δανείων της Εurobank με την εγγύηση του προγράμματος ΗΡΑΚΛΗΣ - στην Επιτροπή Κεφαλαιαγοράς και το ΧΑ.

Από την επίσημη απάντηση της Cairo προκύπτει ότι η doValue, δηλαδή ο Servicer που έχει αναλάβει τη διαχείριση του Χαρτοφυλακίου, διατηρεί το δικαίωμα να εξαγοράσει το σύνολο του δανειακού χαρτοφυλακίου (Senior, Mezzanine και Junior τίτλους) υπό συγκεκριμένους όρους. Για να πραγματοποιηθεί η εξαγορά, η τιμή πρέπει να καλύπτει πλήρως τις υποχρεώσεις που προηγούνται, το ανεξόφλητο υπόλοιπο των Ομολογιών Σειράς Α (μαζί με τόκους), καθώς και την προκαθορισμένη Τιμή Εξάσκησης της Σειράς Β.

Η εξέλιξη αυτή έχει προκαλέσει αντιδράσεις από μερίδα επενδυτών, οι οποίοι υποστηρίζουν ότι επένδυσαν στην μετοχή θεωρώντας πως το ανεξόφλητο κεφάλαιο των ομολόγων ήταν 412 εκατομμύρια ευρώ και όχι μόλις 42,9 εκατομμύρια, σύμφωνα με τους υπολογισμούς ανεξάρτητου εκτιμητή. Η δυσαρέσκεια κορυφώθηκε μετά την ανακοίνωση των αποτελεσμάτων του 2025, όπου η εταιρεία εμφάνισε λογιστικές ζημιές ύψους 94,3 εκατομμυρίων λόγω της μαζικής απομείωσης της αξίας των ομολόγων της.

Eπίσης, το δικαίωμα της πρόωρης αποπληρωμής των ομολόγων παραδέχεται και η εταιρεία Sunrise ( η οποία προέκυψε από την ομώνυμη τιτλοποίηση της Τράπεζας Πειραιώς με την εγγύηση του ΗΡΑΚΛΗ ). Ωστόσο η σχετική απόφαση όπως υπογραμμίζεται σε ανακοίνωση της λαμβάνεται με αυξημένη πλειοψηφία του 75% των ομολογιούχων.

«Αν μείνει εκεί, αυτό είναι μεταξύ του δεύτερου και του τρίτου σενάριου, παρά του πρώτου και του δεύτερου της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας. Ελπίζω να μην γίνει αυτό, διότι αν συνεχιστεί αυτό, τότε η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα δεν έχουμε άλλες δυνατότητες, παρά να αυξήσουμε τα επιτόκια. Το απευχόμαστε όλοι όμως αυτό» ανέφερε χαρακτηριστικά.

Στουρνάρας: "Η Ελλάδα βρίσκεται συγκριτικά σε καλύτερη θέση λόγω των καλών επιδόσεων στο παρελθόν"

Προσθέτοντας ότι μία τέτοια εξέλιξη θα προκαλούσε επιβράδυνση της οικονομίας εκτός από την αύξηση του πληθωρισμού. Στην περίπτωση που η αύξηση του πληθωρισμού είναι μικρή τότε «θα πάμε σε μία μικρή αύξηση των επιτοκίων». Όμως αν η αύξηση του πληθωρισμού είναι μεγάλη και διατηρηθεί για μεγάλο χρονικό διάστημα τότε όπως είπε «φοβάμαι θα πάμε σε άλλες καταστάσεις». Όπως εκτίμησε η Ελλάδα βρίσκεται συγκριτικά σε καλύτερη θέση λόγω των καλών επιδόσεων στο παρελθόν, «έχουμε μαξιλαράκια ασφαλείας».

«Έχουμε μαξιλάρια ασφαλείας στο δημοσιονομικό κομμάτι, στις τράπεζες, στις ασφαλιστικές εταιρείες, στις εταιρείες μη χρηματοοικονομικές που έχουν καλή κερδοφορία. 'Αρα, είμαστε σε καλύτερη κατάσταση από ότι είμαστε σε αντίστοιχες κρίσεις κατά το παρελθόν, όταν είμασταν παράλληλα σε δημοσιονομική κρίση, σε τραπεζική κρίση. Επομένως λοιπόν, τώρα μπορούμε να αντιμετωπίσουμε την κρίση με μεγαλύτερους βαθμούς ελευθερίας, αλλά δυστυχώς όχι να εξουδετερώσουμε όλες τις επιπτώσεις» υπογράμμισε χαρακτηριστικά ο διοικητής της ΤτΕ.

Απαντώντας σε ερώτηση αναφορικά με τις πολιτικές εξελίξεις ενόψει των επερχόμενων εκλογών ο κ. Στουρνάρας τόνισε ότι «είμαι σίγουρος ότι η χώρα θα έχει πάντα μια κυβέρνηση και ένα κοινοβούλιο το οποίο εφόσον και όταν χρειαστεί θα παίρνει τα απαραίτητα μέτρα, ειδικά σε περιπτώσεις σαν και αυτές που έχουμε σήμερα με εξωτερικούς κλειδονισμούς πολύ σημαντικούς. Το χειρότερο πράγμα είναι η αδράνεα!».

Ο ίδιος συνέστησε ότι σε κάθε περίτπωση θα πρέπει να συνεχιστεί η υπεύθυνη δημοσιονομική πολιτική, η χρηματοπιστωτική σταθερότητα και οι μεταρρυθμίσεις.

«Πρέπει να συνεχίσουμε στα τρία αυτά πολύ απλά πράγματα, να συνεχίσουμε το δρόμο που έχουμε ξεκινήσει τα τελευταία χρόνια και που σήμερα μας έχει φέρει στο να θεωρούμαστε μια ιστορία επιτυχίας παγκόσμια» ανέφερε χαρακτηριστικά.

Αποτιμώντας τις επιπτώσεις του Ταμείου Ανάκμψης στην ελληνική οικονομία ο κ. Στουρνάρας ανέφερε ότι «έχει αφήσει αποτύπωμα, διότι γιια πάρεις τα λεφτά πρέπει να κάνεις μεταρρυθμίσεις. Φέρνει 300 μεταρρυθμίσεις περίπου. Αυτές οι μεταρρυθμίσεις μεταφράζονται σε αυξημένη παραγωγικότητα και σε αυξημένο ρυθμό οικονομικής ανάπτυξης. Ακόμα όμως και πέραν αυτού, όταν τελειώσει αυτό το πακέτο, δεν σημαίνει τι τα λεφτά από την Ευρώπη τέλειωσαν».

Ο κ. Στουρνάρας σε συνέντευξη που παραχώρησε στην Ιταλική εφημερίδα «Avvenire» επεσήμανε ότι η κρίση των τελευταίων ετών έδειξε πόσο ευάλωτη είναι η Ευρώπη: απαιτούνται συντονισμένες επενδύσεις σε υποδομές, διασυνδέσεις και διαφοροποίηση των πηγών ενέργειας, καθώς και επιτάχυνση της αξιοποίησης των ανανεώσιμων πηγών.

«Δεν πρόκειται μόνο για περιβαλλοντικό στόχο, αλλά για ζήτημα οικονομικής ασφάλειας. Τέλος, είναι αναγκαίο να ενισχυθούν τα κοινά εργαλεία αντιμετώπισης κρίσεων. Η εμπειρία της πανδημίας έχει δείξει ότι οι κοινές πρωτοβουλίες, όπως τα ευρωπαϊκά επενδυτικά προγράμματα, μπορούν να έχουν σημαντικό αντίκτυπο. Η ενσωμάτωση των εργαλείων αυτών στο θεσμικό οικοδόμημα της Ευρώπης θα συνέβαλε στη σταθεροποίηση της οικονομίας και στη στήριξη της μακροπρόθεσμης ανάπτυξης» ανέφερε χαρακτηριστικά .

Απαντώντας σε ερώτηση για το πως θα επηρεάσει το διεθνές περιβάλλον την Ευρώπη ο Διοικητής της ΤτΕ εκτίμησε ότι «η αστάθεια θα παραμείνει υψηλή. Η ΕΕ θα πρέπει να ενισχύσει την ανθεκτικότητά της επενδύοντας στην ενεργειακή ασφάλεια, την άμυνα και την τεχνολογία. Ταυτόχρονα, είναι ζωτικής σημασίας να διατηρηθεί η εσωτερική συνοχή, να αποφευχθεί ο πολιτικός κατακερματισμός και να δοθεί έμφαση στην ενίσχυση της ολοκλήρωσης».

Αναφορικά με τα μέτρα στήριξης που εφαρμόζονται σε ολόκληρη την Ευρώπη μετά την αλματώδη άνοδο στις τιμές των καυσίμων ο κ. Στουρνάρας υπογράμμισε ότι είναι αναγκαίο να στηριχθούν τα πιο ευάλωτα νοικοκυριά και επιχειρήσεις, αποφεύγοντας, όμως, μέτρα οριζόντια ή παρατεταμένης διάρκειας, που θα μπορούσαν να τροφοδοτήσουν περαιτέρω τον πληθωρισμό».

"Οι ασφαλιστικές επιχειρήσεις που θα ανταποκριθούν επιτυχώς σε αυτές τις προκλήσεις θα έχουν τη δυνατότητα να ηγηθούν της αγοράς, προσφέροντας αξιόπιστες και ουσιαστικές λύσεις για την ελληνική οικονομία και κοινωνία. Προς την κατεύθυνση αυτή, η Τράπεζα της Ελλάδος θα συνεχίσει να εργάζεται με συνέπεια, ώστε τόσο οι εποπτευόμενες οντότητες όσο και οι καταναλωτές να αισθάνονται -και πρωτίστως να είναι- ασφαλείς" τόνισε.

Αναφερόμενος στη σημασία της ιδιωτικής ασφάλισης ο διοικητής της ΤτΕ υπογράμμισε ότι οι ασφαλιστικές επιχειρήσεις αναλαμβάνουν, για λογαριασμό των ασφαλισμένων, ένα ευρύ φάσμα κινδύνων, ενώ παράλληλα διοχετεύουν στο χρηματοπιστωτικό σύστημα τα κεφάλαια που συγκεντρώνουν μέσω των ασφαλίστρων. Με αυτόν τον τρόπο λειτουργούν ως σημαντικοί θεσμικοί επενδυτές, συμβάλλοντας ουσιαστικά στην ενίσχυση της οικονομικής δραστηριότητας. Αυτές οι δύολειτουργίες αναδεικνύουν την ελληνική ασφαλιστική αγορά ως στρατηγικό πυλώνα ανάπτυξης της οικονομίας.

Εστιάζοντας, τέλος, στις μακροπρόθεσμες προτεραιότητες της Τραπέζης της Ελλάδος, ο κ. Στουρνάρας σημείωσε ότι αφορούν στη διασφάλιση υψηλών επαγγελματικών προτύπων, την ενίσχυση της αποτελεσματικής διακυβέρνησης και την ουσιαστική αντιμετώπιση των προκλήσεων που απορρέουν από την κλιματική αλλαγή. Σε αυτό το πλαίσιο, το 2026, η ασφαλιστική αγορά είναι σε θέση να διαδραματίσει πρωταγωνιστικό ρόλο στην ελληνική οικονομία, ανταποκρινόμενη αποτελεσματικά τόσο σε υφιστάμενους όσο και αναδυόμενους κινδύνους.

Η Τράπεζα της Ελλάδος θα συνεχίσει να στηρίζει ενεργά κάθε πρωτοβουλία που προάγει την ανάπτυξη της ασφαλιστικής αγοράς προς όφελος της οικονομίας και της κοινωνίας συνολικά, παραμένοντας ταυτόχρονα σταθερά προσηλωμένη στη διασφάλιση του δημοσίου συμφέροντος.

Η Ομιλία Διοικητή της Τράπεζας της Ελλάδος Γιάννη Στουρνάρα 

Αξιότιμες κυρίες και κύριοι,

Θα ήθελα να σας ευχαριστήσω για την πρόσκληση να συμμετάσχω στο αποψινό δείπνο εργασίας της οικογένειας της Groupama. Είναι τόσο τιμή όσο και χαρά να συνομιλώ με επαγγελματίες του ασφαλιστικού κλάδου. Όταν, μάλιστα, αυτό λαμβάνει χώρα σε  ένα μέρος όπως το Μουσείο της Ακρόπολης, η χαρά είναι μοναδική!

Η παγκόσμια οικονομία χαρακτηρίζεται από έντονη κινητικότητα κεφαλαίων, εμπορίου και ανθρώπινων πόρων. Τα τελευταία έτη, ωστόσο, έχει βρεθεί αντιμέτωπη με σημαντικές προκλήσεις, όπως η άνοδος του προστατευτισμού, οι γεωπολιτικές εντάσεις και οι περιβαλλοντικές πιέσεις. Οι εξελίξεις αυτές επηρεάζουν τη δημοσιονομική βιωσιμότητα, τη σταθερότητα των τιμών, τη χρηματοπιστωτική σταθερότητα και τους ρυθμούς οικονομικής ανάπτυξης.

Στην Ευρωπαϊκή Ένωση, και ιδίως στη ζώνη του ευρώ, όπου η συνεργασία των κρατών-μελών εδράζεται σε κοινές πολιτικές και ενισχύεται από την ενιαία αγορά —η οποία διευκολύνει το εμπόριο και προάγει τη συνοχή—, οι προκλήσεις αυτές, σε συνδυασμό με την ενεργειακή αβεβαιότητα, καθίστανται ακόμη πιο έντονες, αναδεικνύοντας την ανάγκη για περαιτέρω εμβάθυνση της συνεργασίας.

Επιπλέον, λαμβάνοντας υπόψη τη διαχρονική επιδίωξη της ευρωπαϊκής οικονομίας να εξισορροπήσει την οικονομική ανάπτυξη με την περιβαλλοντική βιωσιμότητα, καθίσταται σαφές ότι οι διεθνείς εξελίξεις έχουν άμεσο αντίκτυπο στην Ευρώπη, είτε μέσω του εμπορίου και των ροών κεφαλαίων είτε μέσω των διακυμάνσεων στις αγορές ενέργειας και πρώτων υλών.

Κατά συνέπεια, αποτελεί κοινή παραδοχή ότι τόσο οι διεθνείς όσο και οι εθνικές εξελίξεις αναδεικνύουν τον καθοριστικό ρόλο της Ιδιωτικής Ασφάλισης στις οργανωμένες κοινωνίες του δυτικού κόσμου. Η τρέχουσα περίοδος έντονης γεωπολιτικής αβεβαιότητας που διανύουμε, υπογραμμίζει με τον πλέον εμφατικό τρόπο τη σημασία του ασφαλιστικού κλάδου. Η άνοδος των τιμών της ενέργειας, οι διαταραχές στις εφοδιαστικές αλυσίδες και η αναπροσαρμογή του κόστους ασφάλισης δοκιμάζουν την ανθεκτικότητα της οικονομικής δραστηριότητας. Σε εθνικό επίπεδο, το εύρος των προκλήσεων που αντιμετωπίζει η ασφαλιστική αγορά αναδεικνύει τη συμβολή της σε οικονομικό και κοινωνικό επίπεδο, ενώ ταυτόχρονα καταδεικνύει την ανθεκτικότητά της.

Η επισκόπηση ορισμένων μόνο από τις προκλήσεις που έχει αντιμετωπίσει η ελληνική ασφαλιστική αγορά τα τελευταία έτη —όπως οι επιπτώσεις της πανδημίας, τα ακραία καιρικά φαινόμενα και η ενεργειακή κρίση που εκδηλώθηκε με τον πόλεμο στην Ουκρανία και εντάθηκε εν μέσω γεωπολιτικής αστάθειας στη Μέση Ανατολή— αναδεικνύει το εύρος του έργου που έχει αναληφθεί τόσο σε επιχειρησιακό όσο και σε θεσμικό επίπεδο. Οι ασφαλιστικές επιχειρήσεις κατόρθωσαν όχι μόνο να ανταποκριθούν αποτελεσματικά στις προκλήσεις αυτές, αλλά και να διατηρήσουν ισχυρή κεφαλαιακή θέση.

Ειδικότερα, για το 2025, τα βασικά ασφαλιστικά μεγέθη των ασφαλιστικών επιχειρήσεων με έδρα στην Ελλάδα ήταν παραπάνω από ικανοποιητικά. Το σύνολο του Ενεργητικού των εποπτευόμενων από την Τράπεζα της Ελλάδος ασφαλιστικών επιχειρήσεων ανήλθε σε €22,1 δισεκ. (€7,3 δισεκ. εξ αυτών τοποθετημένα σε κρατικά ομόλογα και €2,9 δισεκ. σε εταιρικά ομόλογα), ενώ οι συνολικές υποχρεώσεις ανήλθαν €17,9 δισεκ., με το σύνολο των τεχνικών προβλέψεων να διαμορφώνονται σε €16,1 δισεκ.. Τα ίδια κεφάλαια ανήλθαν σε €4,2 δισεκ., με τη συνολική Κεφαλαιακή Απαίτηση Φερεγγυότητας (SCR) να διαμορφώνεται στα €2,3 δισεκ. (με συνολικά επιλέξιμα ίδια κεφάλαια €3,9 δισεκ.) και την Ελάχιστη Κεφαλαιακή Απαίτηση (MCR) στα €0,8 δισεκ. (με συνολικά επιλέξιμα ίδια κεφάλαια €3,7 δισεκ.). Αντίστοιχα, ο δείκτης κάλυψης του SCR διαμορφώθηκε στο 173% και ο δείκτης κάλυψης του MCR στο 474%.

Σε συνέχεια των ανωτέρω, αξίζει να επισημανθεί ότι τα τελευταία έτη η ελληνική ασφαλιστική αγορά έχει διαχειριστεί με επιτυχία τον εκτεταμένο μετασχηματισμό της. Έπειτα από διαδοχικές συγχωνεύσεις και εξαγορές, ο κλάδος απαρτίζεται πλέον από 31 ασφαλιστικές επιχειρήσεις που εποπτεύονται βάσει του πλαισίου Solvency II, εκ των οποίων οι 11 ανήκουν σε ασφαλιστικούς ομίλους με έδρα στο εξωτερικό.

Ωστόσο, πέραν των κινδύνων που συνδέονται με τις τρέχουσες εξελίξεις, η ασφαλιστική αγορά εξακολουθεί να είναι αντιμέτωπη με διαρθρωτικές και διαχρονικές προκλήσεις:

• Το παρατεταμένο περιβάλλον χαμηλών επιτοκίων κατά τα έτη που προηγήθηκαν του 2021 οδήγησε τις ασφαλιστικές επιχειρήσεις σε μείωση της έκθεσής τους σε προϊόντα με μακροχρόνιες εγγυήσεις, ενώ παράλληλα ενισχύθηκε η προσφορά επενδυτικών προϊόντων (Unit-Linked – IBIPs). Η διάθεση προϊόντων που προσφέρουν δίκαιη σχέση κόστους–οφέλους (Value-for-Money) για τους ασφαλισμένους συμβάλλει στην ενίσχυση της ικανοποίησης των πελατών, αναδεικνύοντας τον ρόλο των ασφαλιστικών επιχειρήσεων και των διαμεσολαβητών.

Σε αυτό το πλαίσιο, προτεραιότητα για την Τράπεζα της Ελλάδος αποτελούν η συστηματική παρακολούθηση της σχέσης αξίας–κόστους (Value-for-Money) των επενδυτικών ασφαλιστικών προϊόντων, η ενίσχυση της κατανόησης των σχετικών κινδύνων από τους καταναλωτές —καθ’ όλη τη διάρκεια ζωής του ασφαλιστηρίου συμβολαίου—, καθώς και η ενδυνάμωση της ποιότητας των παρεχόμενων συμβουλών και της διαφάνειας ως προς το κόστος. Παράλληλα, σε συνεργασία με την EIOPA, αναπτύσσονται εποπτικά εργαλεία με στόχο την πρόληψη αθέμιτων πρακτικών εκ μέρους των ασφαλιστικών επιχειρήσεων και των διαμεσολαβητών. Η πολυπλοκότητα των εν λόγω προϊόντων καθιστά αναγκαία τη συνεχή παρακολούθησή τους από τις ασφαλιστικές επιχειρήσεις, προκειμένου να διασφαλίζεται η ποιότητά τους, ενώ η Εποπτική Αρχή επικεντρώνεται στην προστασία του καταναλωτή.

• Μία βασική, διαχρονική πρόκληση είναι η αντιμετώπιση του ασφαλιστικού κενού (insurance protection gap), καθώς αυτό επηρεάζει όχι μόνο τα ανασφάλιστα άτομα, αλλά και τη συνολική ανθεκτικότητα της οικονομίας της χώρας. Όταν οι επιπτώσεις της χαμηλής ασφαλιστικής διείσδυσης συνδυάζονται με την επίδραση συστημικών κινδύνων μεγάλης κλίμακας —όπως εκείνους που σχετίζονται με την κλιματική αλλαγή—, καθίσταται σαφής η σημασία της αντιμετώπισης του ασφαλιστικού κενού. Σε μια χώρα όπως η Ελλάδα, η οποία είναι ιδιαίτερα εκτεθειμένη σε κινδύνους φυσικών καταστροφών (όπως σεισμοί, πλημμύρες και δασικές πυρκαγιές), το επίπεδο ασφαλιστικής κάλυψης παραμένει δυσανάλογα χαμηλό. Αντίστοιχα περιορισμένη ασφαλιστικής διείσδυση καταγράφεται και σε άλλους τομείς της ελληνικής ασφαλιστικής αγοράς, όπως η συνταξιοδοτική ασφάλιση, η υγειονομική ασφάλιση και η ασφάλιση αστικής ευθύνης.
• Μία ακόμη πρόκληση που έχει αναδειχθεί τα τελευταία έτη αφορά τη συνεχή αξιολόγηση και βελτίωση των πρακτικών άσκησης επιχειρηματικής δραστηριότητας σε σχέση με τη διανομή ασφαλιστικών προϊόντων, ώστε το τελικό προϊόν που προσφέρεται να ανταποκρίνεται στις πραγματικές ανάγκες των ασφαλισμένων. Οι πρακτικές αυτές καλύπτουν ολόκληρο τον κύκλο ζωής ενός προϊόντος —από τον σχεδιασμό έως τη λήξη της ασφαλιστικής σύμβασης— και συνδέονται άρρηκτα με το επιχειρηματικό μοντέλο της επιχείρησης, τη διαδικασία σχεδιασμού και ανάπτυξης προϊόντων, την τιμολόγηση, τη διαφήμιση, τις πωλήσεις και τη διαχείριση ζημιών (Product Oversight and Governance – POG).
• Σε αυτό θα μπορούσε να προστεθεί η πρόκληση της ανάπτυξης και εφαρμογής νέων εποπτικών εργαλείων, τα οποία ευθυγραμμίζονται με τον ψηφιακό μετασχηματισμό των ασφαλιστικών επιχειρήσεων και την αυξανόμενη έκθεσή τους σε κυβερνοκινδύνους. Πρόκειται για μια κοινή πρόκληση τόσο για τις ασφαλιστικές επιχειρήσεις όσο και για την Εποπτική Αρχή. Η διείσδυση των ασφαλιστικών επιχειρήσεων σε νέα προϊόντα και νέες αγορές συνδέεται στενά με τις συνεχιζόμενες τεχνολογικές εξελίξεις, οι οποίες τους επιτρέπουν να βελτιώνουν τη λειτουργία τους και τα προϊόντα τους και, κατά συνέπεια, να ενισχύουν την ανταγωνιστικότητά τους. Με την αξιοποίηση της Τεχνητής Νοημοσύνης (Artificial Intelligence) και των Big Data, οι ασφαλιστικές επιχειρήσεις ενισχύουν την ικανότητα αξιολόγησης κινδύνων και αναπτύσσουν καινοτόμα προϊόντα που ανταποκρίνονται στις εξελισσόμενες ανάγκες της κοινωνίας. Παράλληλα, η χρήση προηγμένων τεχνολογικών εργαλείων συμβάλλει σε πιο αποδοτική τιμολόγηση, μείωση του λειτουργικού κόστους και περιορισμό της ασφαλιστικής απάτης, ενώ βελτιώνει το επίπεδο εξυπηρέτησης των ασφαλισμένων. Στο πλαίσιο των τεχνολογικών εξελίξεων και των αυξημένων κινδύνων που σχετίζονται με την ασφάλεια των πληροφοριακών συστημάτων, ιδιαίτερη σημασία αποκτά η εφαρμογή του ευρωπαϊκού Κανονισμού DORA. Από τον Ιανουάριο του 2025, ο Κανονισμός DORA βρίσκεται σε ισχύ, επιβάλλοντας αυστηρές απαιτήσεις για την ψηφιακή επιχειρησιακή ανθεκτικότητα στον χρηματοπιστωτικό τομέα. Οι ασφαλιστικές επιχειρήσεις υποχρεούνται πλέον να διαχειρίζονται συστηματικά τους κινδύνους των πληροφοριακών τους συστημάτων, να αντιμετωπίζουν τεχνολογικά περιστατικά και να διενεργούν δοκιμές ανθεκτικότητας, ώστε να διασφαλίζεται η ασφαλής και απρόσκοπτη λειτουργία τους ακόμη και σε συνθήκες κρίσης.
• Μια ακόμη βασική προτεραιότητα της Τράπεζας της Ελλάδος για την ασφαλιστική αγορά είναι η αντιμετώπιση των επιπτώσεων της κλιματικής αλλαγής. Η Τράπεζα της Ελλάδος έχει επανειλημμένα επισημάνει το ρόλο της ιδιωτικής ασφάλισης για τη διαχείριση των συνεπειών της κλιματικής αλλαγής, καθώς ο ρόλος της είναι διττός. Από τη μία πλευρά, οι ασφαλιστικές επιχειρήσεις αναλαμβάνουν κινδύνους απορροφώντας ζημίες που διαφορετικά θα επιβάρυναν τους πολίτες ή τον κρατικό προϋπολογισμό· από την άλλη πλευρά, ως θεσμικοί επενδυτές, μπορούν να διοχετεύουν στο χρηματοπιστωτικό σύστημα τα κεφάλαια που συγκεντρώνουν από τους ασφαλισμένους και, μέσω στοχευμένων επενδύσεων, να συμβάλλουν στην προώθηση μιας πράσινης και βιώσιμης οικονομίας (ESG). Επιπλέον, ενισχύοντας την ανθεκτικότητα των ασφαλισμένων και των επιχειρήσεων μέσω της ασφαλιστικής κάλυψης, παρέχουν ισχυρά κίνητρα προσαρμογής τις επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής.

Η Ελλάδα αντιμετωπίζει αυξημένο κίνδυνο φυσικών καταστροφών, τόσο λόγω των γεωγραφικών της χαρακτηριστικών όσο και εξαιτίας των επιπτώσεων της κλιματικής αλλαγής. Ωστόσο, μόνο ένα μικρό μέρος των σχετικών ζημιών είναι ασφαλισμένο, με αποτέλεσμα το κύριο βάρος της αποκατάστασης να επιβαρύνει τους ιδιώτες, ενώ η συμμετοχή του κράτους παραμένει σχετικά περιορισμένη. Η έκθεση σε φυσικούς κινδύνους έχει ενταθεί με την πάροδο του χρόνου, καθιστώντας απαραίτητη την ύπαρξη επαρκούς ασφαλιστικής κάλυψης. Η Ελλάδα, λόγω της υψηλής της ευαλωτότητάς της σε δασικές πυρκαγιές, πλημμύρες και σεισμούς, καθώς και του συγκριτικά υψηλότερου δημόσιου χρέους της σε σχέση με άλλα κράτη-μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης, υφίσταται δυσανάλογα έντονες οικονομικές και δημοσιονομικές επιπτώσεις. Συνεπώς, η μείωση του ασφαλιστικού κενού (insurance protection gap) είναι κρίσιμη, καθώς συμβάλλει στην ταχύτερη οικονομική ανάκαμψη μέσω έγκαιρης καταβολής αποζημιώσεων, περιορίζει την εξάρτηση από κρατική στήριξη και ενισχύει τα κίνητρα για ταχύτερη προσαρμογή στις νέες συνθήκες που επιβάλλει η κλιματική αλλαγή. Παρά τις πρόσφατες πρωτοβουλίες της ελληνικής κυβέρνησης για τον περιορισμό του ασφαλιστικού κενού —όπως η θέσπιση φορολογικών κινήτρων μέσω μειώσεων στη φορολογία ακινήτων, η υποχρεωτική ασφάλιση επιχειρήσεων και οχημάτων έναντι φυσικών καταστροφών, καθώς και η σύσταση και λειτουργία του Παρατηρητηρίου Ιδιωτικής Ασφάλισης έναντι Φυσικών Καταστροφών— το ασφαλιστικό κενό καταγράφεται σε σημαντικά επίπεδα. Η αντιμετώπιση του ασφαλιστικού κενού αποφέρει πολλαπλά οφέλη, καθώς συμβάλλει στην ταχύτερη οικονομική ανάκαμψη μέσω έγκαιρων και επαρκών αποζημιώσεων, διασφαλίζει την αποδοτικότερη αξιοποίηση των δημόσιων πόρων, περιορίζει τις δημοσιονομικές πιέσεις και τους κινδύνους για το χρηματοπιστωτικό σύστημα, ενώ ταυτόχρονα ενθαρρύνει την υιοθέτηση προληπτικών μέτρων για τη μείωση της έκθεσης σε κινδύνους και προάγει την προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή.

• Πέρα όμως από τις προκλήσεις που απορρέουν από τις συνθήκες της αγοράς, ανακύπτουν και σημαντικές ρυθμιστικές προκλήσεις. Η κατά κοινή ομολογία επιτυχής προσαρμογή των ασφαλιστικών επιχειρήσεων στο απαιτητικό πλαίσιο Solvency II το 2016, καταδεικνύει την ετοιμότητα της ασφαλιστικής αγοράς να ανταποκριθεί και στο πρόσφατα αναθεωρημένο πλαίσιο της Οδηγίας Solvency II. Το νέο πλαίσιο, η εθνική ενσωμάτωση του οποίου αναμένεται να ολοκληρωθεί έως τον Ιανουάριο του 2027, ενισχύει την αρχή της αναλογικότητας, καθώς και τη βιωσιμότητα και τη σταθερότητα του ασφαλιστικού κλάδου στην Ευρωπαϊκή Ένωση.

Ειδικότερα, μειώνει τις εποπτικές απαιτήσεις και τις διοικητικές υποχρεώσεις για τις μικρές και μη πολύπλοκες επιχειρήσεις, ενώ απλοποιεί τις διαδικασίες και περιορίζει τη συχνότητα υποβολής εποπτικών αναφορών. Παράλληλα, εισάγει κίνητρα για την απελευθέρωση κεφαλαίων, με στόχο την ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας και της ικανότητας ανάληψης κινδύνων και προάγει τη συνεργασία μεταξύ των εποπτικών αρχών όσον αφορά τις διασυνοριακές δραστηριότητες και την εποπτεία ομίλων. Επίσης, θεσπίζονται ενισχυμένες απαιτήσεις για τη διαχείριση κινδύνων, τον καλύτερο σχεδιασμό ρευστότητας και βιωσιμότητας, ενώ ενσωματώνονται κλιματικά σενάρια στην Ιδία Αξιολόγηση Κινδύνου και Φερεγγυότητας (Own Risk and Solvency Assessment - ORSA). Το αναθεωρημένο πλαίσιο ενισχύει την προσαρμοστικότητα τόσο των ασφαλιστικών επιχειρήσεων όσο και της εποπτείας, προκειμένου να αντιμετωπιστούν οι τρέχουσες και μελλοντικές προκλήσεις του ασφαλιστικού κλάδου.

• Παράλληλα με τις αλλαγές που εισάγονται από το πλαίσιο αναθεώρησης του Solvency II, η ασφαλιστική αγορά οφείλει να συμμορφωθεί και με τις απαιτήσεις της Οδηγίας για την Ανάκαμψη και Εξυγίανση των Ασφαλιστικών Επιχειρήσεων (Insurance Recovery and Resolution Directive – IRRD). Με στόχο την προστασία των ασφαλισμένων και τη διασφάλιση της χρηματοπιστωτικής σταθερότητας στην Ευρωπαϊκή Ένωση, η νέα Οδηγία εισάγει την υποχρέωση των ασφαλιστικών επιχειρήσεων να καταρτίζουν σχέδια ανάκαμψης, καθώς και αντίστοιχη υποχρέωση των εποπτικών αρχών να εκπονούν σχέδια εξυγίανσης για τις ασφαλιστικές επιχειρήσεις. Παράλληλα, υιοθετούνται πρόσθετα εποπτικά εργαλεία για την ενίσχυση του ρόλου των εποπτικών αρχών στην εφαρμογή μέτρων εξυγίανσης.

Η εφαρμογή των ρυθμιστικών αυτών πλαισίων ενισχύει την ευελιξία και την ανθεκτικότητα του κλάδου, επιτρέποντας στις ασφαλιστικές επιχειρήσεις να ανταποκρίνονται αποτελεσματικότερα στις αυξανόμενες προκλήσεις και κινδύνους, ενώ ταυτόχρονα ενισχύεται η προστασία των ασφαλισμένων και η εμπιστοσύνη στις αγορές.

• Ολοκληρώνοντας την αναφορά στις αλλαγές του ρυθμιστικού πλαισίου, θα ήθελα να υπογραμμίσω τη σημασία της συνεργασίας μεταξύ της ελληνικής Εποπτικής Αρχής και της Ευρωπαϊκής Αρχής Ασφαλίσεων και Επαγγελματικών Συντάξεων (EIOPA), η οποία ενισχύει την αποτελεσματικότητα του έργου, καθώς διασφαλίζει συνεχή ανατροφοδότηση και επιτρέπει την αξιοποίηση συγκρίσιμων εποπτικών πρακτικών που εφαρμόζονται από άλλες ευρωπαϊκές Εποπτικές Αρχές. Στην ίδια κατεύθυνση συμβάλλουν και τα εποπτικά κολλέγια (Supervisory Colleges), τα οποία αποτελούν έναν θεσμό που διευκολύνει την ανταλλαγή πληροφοριών και τεχνογνωσίας μεταξύ των αρμόδιων αρχών.

Πέρα από τη συνήθη εποπτική δραστηριότητα, η Τράπεζα της Ελλάδος επενδύει συστηματικά στο μέλλον. Εκτός από τη διαδικασία εθνικής ενσωμάτωσης των Οδηγιών για την αναθεώρηση του Solvency II και την IRRD —μια διαδικασία που απορροφά σημαντικούς ανθρώπινους πόρους— η Τράπεζα της Ελλάδος διαθέτει επίσης πόρους για τη συστηματική μελέτη των μελλοντικών ρυθμιστικών εξελίξεων που ενδέχεται να επηρεάσουν τόσο την ευρωπαϊκή όσο και την ελληνική ασφαλιστική αγορά.

Η ελληνική ασφαλιστική αγορά βρίσκεται σήμερα αντιμέτωπη με σημαντικές προκλήσεις, οι οποίες ταυτόχρονα συνιστούν και πεδίο ευκαιριών για καινοτομία και ανάπτυξη. Η προσαρμογή στις νέες ρυθμιστικές απαιτήσεις, η αξιοποίηση των δυνατοτήτων που προσφέρει ο ψηφιακός μετασχηματισμός και η αποτελεσματική διαχείριση των κινδύνων αποτελούν βασικές προϋποθέσεις για τη βιώσιμη ανάπτυξη του ασφαλιστικού κλάδου. Οι ασφαλιστικές επιχειρήσεις που θα ανταποκριθούν επιτυχώς σε αυτές τις προκλήσεις θα έχουν τη δυνατότητα να ηγηθούν της αγοράς, προσφέροντας αξιόπιστες και ουσιαστικές λύσεις για την ελληνική οικονομία και κοινωνία. Προς την κατεύθυνση αυτή, η Τράπεζα της Ελλάδος θα συνεχίσει να εργάζεται με συνέπεια, ώστε τόσο οι εποπτευόμενες οντότητες όσο και οι καταναλωτές να αισθάνονται —και πρωτίστως να είναι— ασφαλείς.

Συνοψίζοντας, θα ήθελα να υπογραμμίσω εμφατικά τη σημασία της ιδιωτικής ασφάλισης για την οικονομία. Οι ασφαλιστικές επιχειρήσεις αναλαμβάνουν, για λογαριασμό των ασφαλισμένων, ένα ευρύ φάσμα κινδύνων, ενώ παράλληλα διοχετεύουν στο χρηματοπιστωτικό σύστημα τα κεφάλαια που συγκεντρώνουν μέσω των ασφαλίστρων. Με τον τρόπο αυτό λειτουργούν ως σημαντικοί θεσμικοί επενδυτές, συμβάλλοντας ουσιαστικά στην ενίσχυση της οικονομικής δραστηριότητας. Οι δύο αυτές λειτουργίες αναδεικνύουν την ελληνική ασφαλιστική αγορά ως στρατηγικό πυλώνα ανάπτυξης της οικονομίας.

Οι μακροπρόθεσμες προτεραιότητες της Τράπεζας της Ελλάδος εστιάζουν στη διασφάλιση υψηλών επαγγελματικών προτύπων, την ενίσχυση της αποτελεσματικής διακυβέρνησης και την ουσιαστική αντιμετώπιση των προκλήσεων που απορρέουν από την κλιματική αλλαγή. Σε αυτό το πλαίσιο, το 2026, η ασφαλιστική αγορά είναι σε θέση να διαδραματίσει πρωταγωνιστικό ρόλο στην ελληνική οικονομία, ανταποκρινόμενη αποτελεσματικά τόσο σε υφιστάμενους όσο και αναδυόμενους κινδύνους.

Στο πλαίσιο αυτό, η Τράπεζα της Ελλάδος θα συνεχίσει να στηρίζει ενεργά κάθε πρωτοβουλία που προάγει την ανάπτυξη της ασφαλιστικής αγοράς προς όφελος της οικονομίας και της κοινωνίας συνολικά, παραμένοντας ταυτόχρονα σταθερά προσηλωμένη στη διασφάλιση του δημοσίου συμφέροντος.

Αξιότιμες κυρίες, αξιότιμοι κύριοι,

Κοιτάζοντας τον βράχο της Ακρόπολης, συλλογίζομαι ότι η σημερινή συνάντηση επιβεβαιώνει τη διαχρονική και ουσιαστική επιρροή του Ελληνικού και του Γαλλικού πολιτισμού, τόσο σε επιχειρηματικό όσο και σε πολιτιστικό επίπεδο.

Σας ευχαριστώ για την προσοχή σας.

Παράλληλα ο ίδιος έστειλε μήνυμα για συνέχιση των μεταρρυθμίσεων. Όπως ανέφερε , δεν πρέπει να υπαναχωρήσουμε στις μεταρρυθμίσεις που αποδείχθηκαν αποτελεσματικές κατά τις προηγούμενες περιόδους αναταραχής.

Το εποπτικό και κανονιστικό μας πλαίσιο έχει ενισχύσει σημαντικά την ανθεκτικότητα του χρηματοπιστωτικού μας συστήματος και δεν θα πρέπει να υπονομευθεί - θα πρέπει όμως να εφαρμόζεται με επαρκή ευελιξία ώστε να αυξηθεί η εποπτική αποτελεσματικότητα. «Ταυτόχρονα, πρέπει να επιταχύνουμε τις πρωτοβουλίες που μέχρι στιγμής φανήκαμε απρόθυμοι να υλοποιήσουμε πλήρως - κυρίως την ολοκλήρωση της Τραπεζικής Ένωσης και τη θέσπιση ενός Ευρωπαϊκού Συστήματος Ασφάλισης Καταθέσεων. Παράλληλα, πρέπει να προχωρήσουμε με ταχείς ρυθμούς στην Ένωση Αποταμιεύσεων και Επενδύσεων, προκειμένου να προωθήσουμε τη βαθύτερη ολοκλήρωση των χρηματοπιστωτικών υπηρεσιών, να στηρίξουμε τις διασυνοριακές τραπεζικές, επενδυτικές και ασφαλιστικές υπηρεσίες και, τελικά, να ενισχύσουμε την ανταγωνιστικότητα των χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων της Ευρώπης» ανέφερε χαρακτηριστικά.

Τέλος, ο Στουρνάρας υπενθύμισε στους συνδαιτυμόνες του ότι έχει διατελέσει τακτικό μέλος της προκατόχου της, της Νομισματικής Επιτροπής της Ευρωπαϊκής Ένωσης, εκπροσωπώντας το Υπουργείο Οικονομίας και Οικονομικών από το 1994 έως το 2000.

Ακολουθεί η ομιλία του Διοικητή της ΤτΕ

Με χαρά σας καλωσορίζω απόψε στο επίσημο δείπνο που διοργανώνει η Τράπεζα της Ελλάδος σε αυτό το όμορφο σημείο, πολύ κοντά στο νησί της Σαλαμίνας, όπου το 480 π.Χ. οι αρχαίοι Έλληνες νίκησαν τους Πέρσες σε μία από τις πιο καθοριστικές ναυμαχίες της ιστορίας, η οποία, σύμφωνα με τους ιστορικούς, κατέστησε δυνατή, και καθόρισε σε μεγάλο βαθμό, την ανάπτυξη του δυτικού πολιτισμού όπως τον γνωρίζουμε σήμερα. Εδώ που βρισκόμαστε τώρα, με αυτή τη θέα, μπορούμε ίσως να εκτιμήσουμε ακόμα καλύτερα πόσο περιορίζει η σημερινή σύρραξη κάτι που εμείς οι Έλληνες πάντα θεωρούσαμε αυτονόητο: το δικαίωμα της ελευθεροπλοΐας.

Χαίρομαι ιδιαίτερα που απευθύνομαι στα μέλη της Οικονομικής και Δημοσιονομικής Επιτροπής. Έχω διατελέσει τακτικό μέλος της προκατόχου της, της Νομισματικής Επιτροπής της Ευρωπαϊκής Ένωσης, εκπροσωπώντας το Υπουργείο Οικονομίας και Οικονομικών από το 1994 έως το 2000. Και ενώ τα ζητήματα που αντιμετωπίζαμε εκείνη την περίοδο ήταν ίσως κάπως διαφορετικά, ο βασικός στόχος ήταν πολύ παρόμοιος με αυτόν που επιδιώκετε σήμερα: η προώθηση του συντονισμού των πολιτικών μεταξύ των κρατών-μελών προκειμένου να διευκολυνθεί η λειτουργία της εσωτερικής αγοράς, στην υπηρεσία του ευρωπαϊκού ιδεώδους και προς όφελος των Ευρωπαίων πολιτών.

Είμαι υπερήφανος για το έργο που επιτελέσαμε στο πλαίσιο της Νομισματικής Επιτροπής στην προσπάθειά μας να θέσουμε τις βάσεις για το ενιαίο νόμισμα και τη δημιουργία της ζώνης του ευρώ το 1999. Έκτοτε, ο αριθμός των χωρών-μελών της ζώνης του ευρώ έχει σχεδόν διπλασιαστεί, αποδεικνύοντας ότι το εγχείρημα έχει στεφθεί με επιτυχία. Χαίρομαι επίσης που η αυτή η Επιτροπή είχε συμβάλει στην ένταξη της Ελλάδος στη ζώνη του ευρώ το 2001. Τα οφέλη από την ένταξη στο ευρώ ήταν σημαντικά: η εξάλειψη του συναλλαγματικού κινδύνου διευκόλυνε τις εμπορικές συναλλαγές, τον τουρισμό και τις επενδύσεις. Ενισχύθηκε η νομισματική αξιοπιστία και επιτεύχθηκε καλύτερη σταθεροποίηση των προσδοκιών για τον πληθωρισμό. Επιπλέον, η χώρα απέκτησε πρόσβαση σε μια μεγάλη χρηματοπιστωτική αγορά με υψηλό βαθμό ρευστότητας. Συνολικά, η οικονομική και πολιτική ενοποίηση της Ελλάδος με την υπόλοιπη ΕΕ δημιούργησε τις κατάλληλες συνθήκες για την επίτευξη μακροπρόθεσμης ανάπτυξης και σταθερότητας.

Ωστόσο, σχεδόν μία δεκαετία μετά την ένταξή της, η Ελλάδα αντιμετώπισε σοβαρή κρίση δημόσιου χρέους, η οποία άσκησε επίσης πίεση στο τραπεζικό σύστημα. Η Ελλάδα δεν αξιοποίησε τις ευνοϊκές οικονομικές συνθήκες – τους ισχυρούς ρυθμούς ανάπτυξης και τους χαμηλούς ρυθμούς πληθωρισμού – που συνόδευσαν την ένταξη στη ζώνη του ευρώ προκειμένου να αντιμετωπίσει μακροχρόνιες διαρθρωτικές αδυναμίες. Αντίθετα, οι υπερβολικά επεκτατικές δημοσιονομικές πολιτικές και οι αυξήσεις των πραγματικών μισθών με ρυθμούς που υπερέβαιναν κατά πολύ την αύξηση της παραγωγικότητας της εργασίας, σε συνδυασμό με τις χαλαρές χρηματοπιστωτικές συνθήκες, οδήγησαν σε δίδυμα ελλείμματα: το δημοσιονομικό και του ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών. Για την αντιμετώπιση της κρίσης και των διαρθρωτικών αδυναμιών της οικονομίας, η Ελλάδα εφάρμοσε τρία διαδοχικά προγράμματα οικονομικής προσαρμογής από το 2010 έως το 2018.

Αυτή είναι αναμφισβήτητα μια ιστορία που έχει τεκμηριωθεί επαρκώς στις θεμελιώδεις αρχές αυτής της Επιτροπής, καθώς τα μέλη της διαδραμάτισαν καθοριστικό ρόλο στη μακρά περίοδο που ακολούθησε – ορισμένα από αυτά μάλιστα βρίσκονται μαζί μας απόψε, όπως η Χριστίνα Παπακωνσταντίνου και ο Πάνος Τσακλόγλου. Αυτή η Επιτροπή (και υπό τη σύνθεσή της ως Ομάδας Εργασίας του Eurogroup – EWG) επιφορτίστηκε με το έργο της αξιολόγησης, της υποβολής προτάσεων και της προετοιμασίας των αποφάσεων που θα λάμβαναν τελικά οι Υπουργοί Οικονομικών, σε μία συγκυρία όπου τα πάντα διακυβεύονταν: η πιθανή έξοδος μιας χώρας από τη ζώνη του ευρώ θα είχε καταστροφικές συνέπειες για τον πληθωρισμό, το βιοτικό επίπεδο και την πολιτική σταθερότητα της χώρας, αλλά και θα έπληττε σοβαρά την αξιοπιστία της ζώνης του ευρώ.

Ως Υπουργός Οικονομικών από το 2012 ως το 2014, έζησα από πρώτο χέρι το έργο της Επιτροπής, τόσο όσον αφορά τα ίδια τα ελληνικά προγράμματα όσο και τις ευρύτερες προσπάθειες για θωράκιση της ΕΕ κατά της επανεμφάνισης παρόμοιων κρίσεων στο μέλλον. Αξιοσημείωτα αποτελέσματα αυτού του έργου ήταν η Δανειακή Διευκόλυνση για την Ελλάδα, η δημιουργία του Ευρωπαϊκού Ταμείου Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας και στη συνέχεια του Ευρωπαϊκού Μηχανισμού Σταθερότητας, η θέσπιση του Ενιαίου Εποπτικού Μηχανισμού, του Ενιαίου Μηχανισμού Εξυγίανσης και του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Συστημικού Κινδύνου, καθώς και η ενίσχυση του Συμφώνου Σταθερότητας και Ανάπτυξης. Χάρη σε αυτές τις πρωτοβουλίες, η Ευρωπαϊκή Ένωση και τα μέλη της κατάφεραν να αντιμετωπίσουν την κρίση, να επανέλθουν σε ρυθμούς ανάπτυξης, να αντιμετωπίσουν πολλές από τις ευπάθειες που αποκαλύφθηκαν εκείνη την περίοδο και, στη συνέχεια, να αντέξουν νέους σοβαρούς κλυδωνισμούς, με χαρακτηριστική την πανδημία COVID-19 και τις επιπτώσεις του πολέμου στην Ουκρανία.

Όταν η Ελλάδα ανέλαβε την Προεδρία της ΕΕ το 2014, η χώρα είχε ήδη καταβάλει υψηλό τίμημα λόγω των μέτρων λιτότητας. Ωστόσο, κατάφερε να θέσει τέρμα στις εικασίες για «Grexit», τουλάχιστον για ένα διάστημα. Κατά την άτυπη σύνοδο του Συμβουλίου ECOFIN τον Απρίλιο του 2014 στην Αθήνα, συνεκλήθη η Ευρωομάδα για να αποφασίσει σχετικά με την επιτυχή ολοκλήρωση της τέταρτης αξιολόγησης του δεύτερου προγράμματος μακροοικονομικής προσαρμογής για την εκταμίευση 8,3 δισεκ. ευρώ. Στη συνέχεια, κατά την άτυπη σύνοδο του Συμβουλίου ECOFIN, οι υπουργοί Οικονομικών προέβησαν σε απολογισμό της προόδου όσον αφορά τον Κανονισμό για τον Ενιαίο Μηχανισμό Εξυγίανσης, προκειμένου να προχωρήσουν στη διακυβερνητική συμφωνία για τη μεταφορά των εισφορών στο Ενιαίο Ταμείο Εξυγίανσης. Αυτό αποτέλεσε το επιστέγασμα της δέσμευσης που η Ελλάδα είχε αναλάβει κατά την έναρξη της Προεδρίας να προωθήσει τη βάθυνση της νομισματικής ένωσης και να ολοκληρώσει τις εργασίες για τη δημιουργία της τραπεζικής ένωσης, στις οποίες είχαν επίσης συμβάλει σημαντικά τα μέλη της Επιτροπής.

Μετά την κρίση, η Ελλάδα έχει σημειώσει σημαντική πρόοδο σε όλα τα μέτωπα:

• Το πρωτογενές δημοσιονομικό έλλειμμα ύψους 10,1% του ΑΕΠ το 2009 μετατράπηκε σε πρωτογενές πλεόνασμα άνω του 4% του ΑΕΠ μέχρι το 2018.
• Την ίδια περίοδο το έλλειμμα του ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών μειώθηκε κατά περίπου 12 ποσοστιαίες μονάδες.
• Ο τραπεζικός τομέας υπέστη ριζική αναδιάρθρωση, με σταδιακή εξυγίανση των ισολογισμών και με παράλληλη ενίσχυση των κεφαλαιακών αποθεμάτων ασφαλείας και βελτίωση της ρευστότητας.
• Εφαρμόστηκαν σημαντικές διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις στις αγορές προϊόντων και εργασίας, στη δημόσια διοίκηση, στη φορολογική διοίκηση και στο συνταξιοδοτικό.

Σε αυτή την εξαιρετικά δύσκολη περίοδο, η Τράπεζα της Ελλάδος διαδραμάτισε καίριο ρόλο στη διαφύλαξη της νομισματικής και χρηματοπιστωτικής σταθερότητας.

Σήμερα, η Ελλάδα καταγράφει επί σειρά ετών αναπτυξιακές επιδόσεις που υπερβαίνουν τον μέσο όρο της ζώνης του ευρώ, παράλληλα με μείωση της ανεργίας και αύξηση του λόγου των επενδύσεων προς το ΑΕΠ. Οι επιδόσεις αυτές ενισχύθηκαν από τα ισχυρά δημοσιονομικά αποτελέσματα – τα οποία αντικατοπτρίζονται στη μείωση του λόγου χρέους/ΑΕΠ και στα συνεχή πρωτογενή πλεονάσματα – καθώς και τη βελτίωση των θεμελιωδών οικονομικών μεγεθών και τις ισχυρές επιδόσεις των ελληνικών τραπεζών. Ο συνδυασμός αυτών των εξελίξεων επανέφερε την Ελλάδα σε πορεία σύγκλισης προς τα ευρωπαϊκά εισοδήματα και αποκατέστησε την εμπιστοσύνη των επενδυτών, όπως αποδεικνύεται από την ανάκτηση της επενδυτικής βαθμίδας. Οι προοπτικές παραμένουν θετικές, παρά τους ισχυρούς εξωτερικούς κλυδωνισμούς και την αυξημένη αβεβαιότητα. Αψευδής μάρτυρας αυτής της προόδου είναι η εκλογή του Έλληνα Υπουργού Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, Κυριάκου Πιερρακάκη, στη θέση του Προέδρου της Ευρωομάδας – ποιος θα μπορούσε να το φανταστεί πριν από δέκα χρόνια;!

Ωστόσο, δεν πρέπει να λησμονούμε ότι όλα αυτά επιτεύχθηκαν με σημαντικό κόστος, σε όρους απώλειας προϊόντος, κοινωνικής συνοχής και ανθρώπινου και υλικού κεφαλαίου μακροπρόθεσμα. Απαιτήθηκαν επίσης πολύ δύσκολες και οδυνηρές αποφάσεις, ορισμένες από τις οποίες ελήφθησαν γύρω από το τραπέζι όπου συνεδριάζετε στις Βρυξέλλες. Εκείνη την εποχή κάναμε λάθη από τα οποία μπορούμε πλέον να διδαχθούμε. Αλλά κάναμε και συνετές επιλογές που συνέβαλαν όχι μόνο στην έξοδο της Ελλάδος – και άλλων χωρών που εντάχθηκαν σε προγράμματα προσαρμογής – από μια εξαιρετικά δύσκολη κατάσταση, αλλά και στην ενίσχυση της ανθεκτικότητας της ΕΕ και κάθε επιμέρους κράτους-μέλους. Ως εκ τούτου, πιστεύω ότι το μήνυμα που θα διαβιβάσετε ως τεχνοκράτες και θεματοφύλακες του ευρωπαϊκού ιδεώδους προς τους πολιτικούς σας προϊσταμένους είναι ότι, στο σημερινό δύσκολο γεωπολιτικό περιβάλλον, η μελλοντική πορεία απαιτεί την ίδια προσέγγιση που τελικά μας οδήγησε στην έξοδο από την κρίση: χρειαζόμαστε περισσότερη Ευρώπη.

Είναι γεγονός πως η ανάγκη για βάθυνση της ολοκλήρωσης της ΕΕ σε όλους τους τομείς προβάλλει σήμερα ακόμη πιο επιτακτική. Η Ευρώπη χρειάζεται επειγόντως μεταρρυθμίσεις που θα ενισχύσουν περαιτέρω την ανθεκτικότητα και την ανταγωνιστικότητά της: μια γνήσια ένωση κεφαλαιαγορών, ένα ευρωπαϊκό ασφαλές περιουσιακό στοιχείο και μια συντονισμένη επενδυτική στρατηγική. Επίσης, εξάλειψη των φραγμών στην κίνηση αγαθών, υπηρεσιών και κεφαλαίων και μεταρρυθμίσεις για την αύξηση της παραγωγικότητας και του ρυθμού δυνητικής ανάπτυξης.
Για τον λόγο αυτό, δεν πρέπει να υπαναχωρήσουμε στις μεταρρυθμίσεις που αποδείχθηκαν αποτελεσματικές κατά τις προηγούμενες περιόδους αναταραχής. Το εποπτικό και κανονιστικό μας πλαίσιο έχει ενισχύσει σημαντικά την ανθεκτικότητα του χρηματοπιστωτικού μας συστήματος και δεν θα πρέπει να υπονομευθεί – θα πρέπει όμως να εφαρμόζεται με επαρκή ευελιξία ώστε να αυξηθεί η εποπτική αποτελεσματικότητα. Ταυτόχρονα, πρέπει να επιταχύνουμε τις πρωτοβουλίες που μέχρι στιγμής φανήκαμε απρόθυμοι να υλοποιήσουμε πλήρως – κυρίως την ολοκλήρωση της Τραπεζικής Ένωσης και τη θέσπιση ενός Ευρωπαϊκού Συστήματος Ασφάλισης Καταθέσεων. Παράλληλα, πρέπει να προχωρήσουμε με ταχείς ρυθμούς στην Ένωση Αποταμιεύσεων και Επενδύσεων, προκειμένου να προωθήσουμε τη βαθύτερη ολοκλήρωση των χρηματοπιστωτικών υπηρεσιών, να στηρίξουμε τις διασυνοριακές τραπεζικές, επενδυτικές και ασφαλιστικές υπηρεσίες και, τελικά, να ενισχύσουμε την ανταγωνιστικότητα των χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων της Ευρώπης.

Τέλος, θα πρέπει να αξιοποιήσουμε την εμπειρία του NGEU, η οποία απέδειξε ότι η ΕΕ μπορεί να δανειστεί σε συλλογικό επίπεδο μεγάλα ποσά, προσελκύοντας παράλληλα ισχυρή παγκόσμια ζήτηση. Αυτή η ικανότητα θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί για τη χρηματοδότηση σαφώς καθορισμένων κοινών ευρωπαϊκών στόχων υψηλής προτεραιότητας, όπως η άμυνα, η πράσινη ενέργεια και οι στρατηγικές επενδύσεις. Επιπλέον, θα συμβάλει στην απορρόφηση της πλεονάζουσας αποταμίευσης, που επί του παρόντος επενδύεται στο εξωτερικό, στηρίζοντας έτσι τη λειτουργία της ενιαίας αγοράς και ενισχύοντας τον διεθνή ρόλο του ευρώ. Ωστόσο, αυτός ο τελευταίος στόχος – η ενίσχυση του διεθνούς ρόλου του ευρώ – απαιτεί επίσης δημοσιονομική και χρηματοπιστωτική σταθερότητα σε όλα τα κράτη-μέλη της ευρωζώνης, ανάπτυξη του ψηφιακού ευρώ και σημαντική επέκταση των ανοικτών συμφωνιών ανταλλαγής νομισμάτων με ευρώ.

Εάν θέλουμε να πλέουμε στις ανοικτές θάλασσες ελεύθερα και με σιγουριά – όπως θα έπρεπε – τότε αυτή είναι η σωστή κατεύθυνση. Δεν υπάρχει βιώσιμη εναλλακτική λύση για την Ευρώπη σήμερα: τα κράτη-μέλη πρέπει να έρθουν πιο κοντά, προκειμένου να δώσουν και πάλι συλλογικές απαντήσεις σε κοινές προκλήσεις. Και δεν μπορώ να σκεφτώ κανέναν ικανότερο να κατανοήσει αυτή την επιτακτική ανάγκη από τις γυναίκες και τους άνδρες που είναι συγκεντρωμένοι απόψε εδώ.

Σας ευχαριστώ και ανυπομονώ να σας συναντήσω εκ νέου στο άτυπο Συμβούλιο ECOFIN της Αθήνας του χρόνου.

Ιδιαίτερη έμφαση στον καθοριστικό ρόλο της παραγωγικότητας, των επενδύσεων, των μεταρρυθμίσεων και της εκπαίδευσης για τη μακροπρόθεσμη ανάπτυξη της ελληνικής οικονομίας έδωσε ο Γιάννης Στουρνάρας, Διοικητής, Τράπεζα της Ελλάδος.

Ο κ. Στουρνάρας υπογράμμισε ότι «η αύξηση της παραγωγικότητας είναι αυτή που στο τέλος της ημέρας καθιστά μια οικονομία πιο ανθεκτική και αυξάνει την ευημερία των πολιτών», επισημαίνοντας ότι αποτελεί βασική προϋπόθεση για τη βιώσιμη ανάπτυξη.

Όπως ανέφερε, δύο είναι οι βασικοί παράγοντες που καθορίζουν την παραγωγικότητα: οι παραγωγικές επενδύσεις και οι μεταρρυθμίσεις που ενισχύουν τον δυνητικό ρυθμό ανάπτυξης μιας οικονομίας.

Αναφερόμενος στην πορεία των επενδύσεων στην Ελλάδα, σημείωσε ότι, παρά τη σημαντική πρόοδο των τελευταίων ετών, εξακολουθεί να υπάρχει επενδυτικό κενό σε σχέση με τον ευρωπαϊκό μέσο όρο.

«Το 2019 οι επενδύσεις ήταν στο 11% του ΑΕΠ. Σήμερα βρίσκονται στο 18% του ΑΕΠ, ωστόσο παραμένουν περίπου τέσσερις ποσοστιαίες μονάδες κάτω από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο, που είναι στο 22%», ανέφερε χαρακτηριστικά.

Ο Διοικητής της Τράπεζας της Ελλάδας στάθηκε ιδιαίτερα στις διαρθρωτικές αδυναμίες που εξακολουθούν να επηρεάζουν την ανταγωνιστικότητα της χώρας. Όπως είπε, σημαντικά προβλήματα εξακολουθούν να εντοπίζονται στις υποδομές, στις καθυστερήσεις στην απονομή της δικαιοσύνης, αλλά και στην αναντιστοιχία μεταξύ προσφοράς και ζήτησης στην αγορά εργασίας.

Παράλληλα, έκανε ειδική αναφορά στο δημογραφικό πρόβλημα, χαρακτηρίζοντάς το ως μία ακόμη κρίσιμη πρόκληση για την ελληνική οικονομία.

Ιδιαίτερη βαρύτητα έδωσε στην εκπαίδευση, την οποία χαρακτήρισε ως καθοριστικό παράγοντα για την προσαρμογή της κοινωνίας στη νέα εποχή της τεχνητής νοημοσύνης.

«Η εκπαίδευση μπορεί να λύσει πολλά από αυτά τα προβλήματα. Είναι εξαιρετικά σημαντικό η τεχνητή νοημοσύνη να μη μείνει μια τεχνολογία αιχμής, αλλά να διαχυθεί στην κοινωνία και στις επιχειρήσεις», τόνισε.

Ο κ. Στουρνάρας αναφέρθηκε επίσης στις θετικές επιδόσεις της ελληνικής οικονομίας τα τελευταία χρόνια, σημειώνοντας ότι η χώρα έχει επιτύχει σημαντική πρόοδο μετά την περίοδο της κρίσης.

Όπως είπε, η ελληνική οικονομία αναπτύσσεται σήμερα με ρυθμό σχεδόν διπλάσιο από τον μέσο όρο της ευρωζώνης, ενώ το δημόσιο χρέος ως ποσοστό του ΑΕΠ μειώνεται με ταχείς ρυθμούς.

«Η Ελλάδα έχει αλλάξει πλήρως», σημείωσε, τονίζοντας ότι οι εξαγωγές έχουν αυξηθεί σημαντικά, όχι μόνο στον τουρισμό και τη ναυτιλία αλλά και στη βιομηχανία, στα φαρμακευτικά προϊόντα, στο τσιμέντο και στα καλώδια.

Κλείνοντας την τοποθέτησή του, ο Διοικητής της Τράπεζας της Ελλάδας προειδοποίησε ότι η ανάπτυξη της τεχνητής νοημοσύνης πρέπει να λειτουργήσει συμπληρωματικά προς την εργασία και όχι εις βάρος της κοινωνικής συνοχής, δίνοντας έμφαση στην ανάγκη για ποιοτική εκπαίδευση.

«Αν η τεχνητή νοημοσύνη υποκαταστήσει την εργασία, τότε μόνο το κεφάλαιο θα ωφεληθεί. Αν όμως λειτουργήσει συμπληρωματικά προς την εργασία, τότε μπορεί να ανοίξει μια νέα εποχή για την ανθρωπότητα», ανέφερε.

Ph. Rogge: «Kρίσιμη προτεραιότητα είναι το skilling, δηλαδή η ανάπτυξη ψηφιακών δεξιοτήτων». Στη σημασία της ουσιαστικής αξιοποίησης της τεχνητής νοημοσύνης, της ανάπτυξης δεξιοτήτων και του πρωταγωνιστικού ρόλου του δημόσιου τομέα στην ψηφιακή μετάβαση εστίασε ο Philippe Rogge, Πρόεδρος του Worldwide Public Sector της Microsoft, κατά τη διάρκεια της παρέμβασής του στο Delphi Economic Forum.

Ο Philippe Rogge υπογράμμισε ότι τα πραγματικά οφέλη της τεχνολογίας δεν προκύπτουν στο στάδιο της εφεύρεσης, αλλά στο στάδιο της αξιοποίησής της. «Τα πραγματικά οφέλη ξεκινούν όχι εκεί όπου εφευρίσκονται οι τεχνολογίες, αλλά εκεί όπου χρησιμοποιούνται», ανέφερε χαρακτηριστικά, τονίζοντας ότι η επιτυχία στην εποχή της τεχνητής νοημοσύνης θα κριθεί από το πόσο γρήγορα οι οικονομίες και οι κοινωνίες θα ενσωματώσουν τις νέες δυνατότητες.

Όπως σημείωσε, χώρες όπως η Νορβηγία, η Ιρλανδία και η Γαλλία επενδύουν ήδη δυναμικά στα δικά τους γλωσσικά μοντέλα τεχνητής νοημοσύνης (LLMs), στην εφαρμογή της τεχνολογίας στη βασική έρευνα, καθώς και στην ανάπτυξη δεξιοτήτων του ανθρώπινου δυναμικού.

Ιδιαίτερη αναφορά έκανε και στις επενδύσεις στις υποδομές, επισημαίνοντας ωστόσο ότι αυτές από μόνες τους δεν αρκούν. Όπως ανέφερε, οι επενδύσεις σε data centers είναι σημαντικές, αλλά δεν αποτελούν πανάκεια, καθώς το κρίσιμο στοιχείο είναι η ευρεία διάχυση της τεχνολογίας στην κοινωνία και στην οικονομία.

Ο ίδιος παρουσίασε μάλιστα την Ελλάδα ως μία χώρα με σημαντικές προοπτικές στον τομέα της τεχνητής νοημοσύνης. «Οι νέοι στην Ελλάδα, ηλικίας 19 έως 24 ετών, κατατάσσονται στην πρώτη θέση στην Ευρωπαϊκή Ένωση στη χρήση γενετικής τεχνητής νοημοσύνης. Πρόκειται για μια τεράστια ευκαιρία», ανέφερε.

Παράλληλα, σημείωσε ότι η χρήση της τεχνητής νοημοσύνης μειώνεται στις μεγαλύτερες ηλικιακές ομάδες, γεγονός που, όπως είπε, αναδεικνύει την ανάγκη για περαιτέρω εκπαίδευση και κατάρτιση.

Ο Philippe Rogge τόνισε ότι η επόμενη κρίσιμη προτεραιότητα είναι το skilling, δηλαδή η ανάπτυξη ψηφιακών δεξιοτήτων, προκειμένου να διασφαλιστεί ισότιμη πρόσβαση στις νέες τεχνολογίες.

«Το επόμενο βήμα είναι η ανάπτυξη δεξιοτήτων. Αυτό οδηγεί στην εξίσωση των ευκαιριών και στην ισότιμη πρόσβαση», σημείωσε.

Ιδιαίτερη βαρύτητα έδωσε και στον ρόλο του δημόσιου τομέα, υπογραμμίζοντας ότι μπορεί να λειτουργήσει ως επιταχυντής για ολόκληρη την οικονομία. Όπως ανέφερε, όταν το κράτος υιοθετεί πρώτο τις νέες τεχνολογίες, βελτιώνει τις υπηρεσίες προς τους πολίτες, περιορίζει τη γραφειοκρατία και ενισχύει την ανταγωνιστικότητα των επιχειρήσεων. «Αν ο δημόσιος τομέας ηγηθεί, τότε θα ωφεληθεί ολόκληρη η οικονομία», τόνισε.

Κλείνοντας την τοποθέτησή του, ο επικεφαλής του Worldwide Public Sector της Microsoft εμφανίστηκε αισιόδοξος για την πορεία της Ελλάδας στον ψηφιακό μετασχηματισμό. Όπως είπε, η χώρα έχει ακόμη σημαντικά περιθώρια βελτίωσης, ωστόσο ήδη ξεχωρίζει σε έναν κρίσιμο τομέα: την υιοθέτηση τεχνολογίας από τον δημόσιο τομέα. «Αυτό είναι το κλειδί για να ξεκλειδώσει η Ελλάδα το πλήρες δυναμικό αυτών των τεχνολογιών», κατέληξε.

«Νομίζω το να γίνουν εκλογές σήμερα θα ήταν ένα τεράστιο λάθος, αν μου επιτραπεί. Δεν μπορώ να κάνω πολιτικά σχόλια από τη θέση μου, αλλά αυτήν τη στιγμή η Ελλάδα θεωρείται ένα πολύ επιτυχημένο παράδειγμα εξόδου από μια πολύ μεγάλη κρίση, ίσως τη μεγαλύτερη κρίση που η Ευρώπη έζησε τα τελευταία χρόνια και πηγαίνει πολύ καλά. Δεν θα έλεγα άριστα, γιατί είμαι απ’ αυτούς που πιστεύουν ότι το άριστο είναι ο εχθρός του καλού. Πηγαίνουμε όμως καλά. Για ποιο λόγο να κάνουμε εκλογές τώρα εν μέσω πολέμου και τόσο μεγάλης αναστάτωσης; Δεύτερον, η πολιτική σταθερότητα είναι το μεγαλύτερο άυλο κεφάλαιο που έχει μία χώρα. Της επιτρέπει να παίρνει αποφάσεις κάτω από πολύ δύσκολες συνθήκες», είπε ο κεντρικός τραπεζίτης σε συνέντευξή του στο ραδιόφωνο των Παραπολιτικών.

Σε ό,τι αφορά τα μέτρα που ελήφθησαν προς αντιμετώπιση των επιπτώσεων του πολέμου στη Μέση Ανατολή, ο κ. Στουρνάρας είπε ότι η ελληνική οικονομία μπήκε σε αυτή την κρίση έχοντας αρκετά «μαξιλαράκια» και πρωτογενή πλεονάσματα. Επίσης, είπε, τα αποθεματικά του Δημοσίου στην Τράπεζα της Ελλάδας είναι πολύ υψηλά, οι τράπεζες και οι ασφαλιστικές εταιρείες είναι επαρκώς κεφαλαιοποιημένες, καλύτερα από κάθε άλλη φορά. «Τώρα, αν ο μη γένοιτο, συνεχιστεί αυτός ο πόλεμος, τότε αναγκαστικά θα πρέπει να παρθούν και άλλα μέτρα. Σαφώς», τόνισε.

Κίνδυνος ύφεσης στην Ευρώπη αν το πετρέλαιο περάσει τα 150 δολάρια

Ο κ. Στουρνάρας είπε ότι φυσικά και τον φοβίζει ο στασιμοπληθωρισμός. Μιλώντας επίσης για την Ευρώπη είπε: «Κανείς δεν λέει ότι θα μπούμε σε ύφεση, προς το παρόν τουλάχιστον, αλλά εάν συνεχιστεί, αν πάμε σε σενάρια πάνω από 150 δολάρια το βαρέλι, δεν αποκλείεται τίποτα». Για την Ελλάδα, αντιθέτως, διευκρίνισε ότι είναι ακόμα δυσκολότερο να περιπέσει σε ύφεση, γιατί έχει ήδη ένα θετικό παραγωγικό κενό, με ανάπτυξη περίπου 1% ταχύτερη σε σύγκριση με την Ευρώπη.

«Στην Ευρώπη, αυτήν τη στιγμή, το ήπιο σενάριο λέει ότι η ανάπτυξη θα πέσει στο 0,9% από 1,2% που θεωρούσαμε. Εμείς εδώ στην Τράπεζα της Ελλάδος θεωρούμε ότι με αυτό το σενάριο βάσης από 2,1% θα πάμε στο 1,9%. Αλλά, επαναλαμβάνω, είναι το σενάριο βάσης αυτό που στηρίζεται σε μέση τιμή πετρελαίου 81 δολάρια το βαρέλι για όλον τον χρόνο βέβαια. Θα μου πείτε, μα είναι 100 τώρα. Ναι, αλλά είναι τώρα. Δεν σημαίνει ότι θα είναι για όλον τον χρόνο τόσο», σημείωσε.

Με τη δήλωση αυτή, ο Γιάννης Στουρνάρας απάντησε στις αιτιάσεις ότι η Αθήνα υπερασπίζεται τα εθνικά της οικονομικά συμφέροντα, εμποδίζοντας την Ευρωπαϊκή Ένωση να προχωρήσει σε απαγόρευση της εξυπηρέτησης πλοίων που μεταφέρουν ρωσικό αργό πετρέλαιο.

Κυρώσεις στη Ρωσία: Η απάντηση Στουρνάρα

Η απαγόρευση βρίσκεται στο επίκεντρο του τελευταίου σχεδίου δέσμης κυρώσεων της Ευρωπαϊκής Επιτροπής κατά της πολεμικής οικονομίας της Μόσχας, καθώς ο πόλεμος της Ρωσίας στην Ουκρανία πλησιάζει τα τέσσερα χρόνια. Οι διαπραγματευτές στις Βρυξέλλες δείχνουν την Ελλάδα και τη Μάλτα ως τις κύριες χώρες με αντιρρήσεις σχετικά με την απαγόρευση της θαλάσσιας εξυπηρέτησης, την ώρα που σπεύδουν να συμφωνήσουν στο πακέτο πριν από την επίσημη παρουσίασή του. Εντωμεταξύ, η Ουγγαρία σχεδιάζει να μπλοκάρει την έγκριση του 20ού πακέτου ευρωπαϊκών κυρώσεων κατά της Ρωσίας εξαιτίας της διακοπής των παραδόσεων ρωσικού πετρελαίου μέσω του αγωγού Droujba.

Ο ναυτιλιακός τομέας της Ελλάδας εξακολουθεί να αντιπροσωπεύει περίπου το 7% του οικονομικού της προϊόντος σύμφωνα με τον Γιάννη Στουρνάρα που απορρίπτει τους ισχυρισμούς ότι η ναυτιλία – πόσο μάλλον η ναυτιλία που σχετίζεται με τη Ρωσία – στηρίζει την ανάπτυξη της χώρας.

«Δεν είναι όπως στο παρελθόν. Δεν είναι μόνο ο τουρισμός και η ναυτιλία (που στηρίζουν την οικονομία)», δήλωσε ο Στουρνάρας στο Politico σε συνέντευξή του από το γραφείο του. Τόνισε ότι η κυβέρνηση της χώρας, υπό την ηγεσία του Κυριάκου Μητσοτάκη, έχει υποστηρίξει πλήρως τις Βρυξέλλες ως προς την Ουκρανία.

Επισήμανε επίσης την ασταθή ζήτηση για ναυτιλιακές υπηρεσίες. Τα έσοδα δείχνουν ότι ο κλάδος είναι πολύ ασταθής για να στηρίξει την επιτυχημένη οικονομία της Ελλάδας, η οποία σύμφωνα με την Τράπεζα της Ελλάδος προβλέπεται ότι θα αναπτυχθεί κατά 2,1% φέτος.

«Μετά από μια ισχυρή ανάκαμψη μετά την πανδημία, (τα έσοδα) μειώθηκαν κατά περίπου 13% το 2023, παρέμειναν σε γενικές γραμμές σταθερά το 2024 και αναμένεται να μειωθούν κατά περίπου 15% το 2025», είπε. «Η πορεία αποκλίνει σαφώς από τη συνολική αναπτυξιακή απόδοση της Ελλάδας».

Ο Στουρνάρας επισήμανε επίσης την μεγάλη ανάπτυξη του φαρμακευτικού τομέα ως απόδειξη της διαφοροποιημένης οικονομίας της Ελλάδας. Ο τομέας παρέχει περίπου το 10% των φαρμάκων της Ευρώπης.

Στο παρελθόν, οι ευρωβουλευτές είχαν καλέσει τον Κυριάκο Μητσοτάκη να επιβάλει αυστηρότερα μέτρα κατά των Ελλήνων εφοπλιστών που κέρδισαν δισεκατομμύρια από την πώληση παλαιότερων δεξαμενόπλοιων σε ρωσικές εταιρείες που βοηθούν στη μεταφορά πετρελαίου εκτός του πλαισίου κυρώσεων. Η Αθήνα έχει διαμηνύσει ότι κάνει τα πάντα για να διασφαλίσει τη συμμόρφωση με τις κυρώσεις αλλά δεν συμφωνεί πλήρως με τα τελευταία μέτρα του 20ού πακέτου των Βρυξελλών κατά της Ρωσίας.

Η ελληνική θέση στις Βρυξέλλες είναι ότι η εφαρμογή πλήρους απαγόρευσης στις θαλάσσιες μεταφορές θα ωφελούσε την ινδική και κινεζική ναυτιλία, εις βάρος της Ευρώπης, σύμφωνα με διπλωμάτες που γνωρίζουν τις διαπραγματεύσεις. Η διακοπή της παραγωγής και της μεταφοράς πετρελαίου θα οδηγήσει επίσης σε υψηλότερες τιμές, σύμφωνα με το επιχείρημα, ενισχύοντας τα ρωσικά έσοδα.

Ωστόσο, οι τρέχουσες και μελλοντικές ρωσικές κυρώσεις δεν αποτελούν σοβαρό κίνδυνο για τις εθνικές οικονομικές προοπτικές, σύμφωνα με τον Στουρνάρα. Η ανάπτυξη θα προέλθει κυρίως από την εγχώρια ζήτηση, τις επενδυτικές δαπάνες και την ιδιωτική κατανάλωση. Αναμένει ότι η οικονομία θα αναπτυχθεί με σταθερό ρυθμό περίπου 2% το 2027 και το 2028.

Αυτό θα διατηρούσε την Ελλάδα σε υψηλότερες επιδόσεις από το μεγαλύτερο μέρος των χωρών της ευρωζώνης, σε αυτό που αποκαλείται ως μια από τις πιο λαμπρές επιτυχίες της ελληνικής οικονομίας μετά τη συρρίκνωσή της κατά περίπου ένα τέταρτο κατά τη διάρκεια της κρίσης χρέους.

Όπως ανέφερε, μιλώντας χθες στο ραδιόφωνο της ΕΡΑ, η ΤτΕ αναμένει να καθαρογραφεί η συγκεκριμένη απόφαση διότι "οι λεπτομέρειες παίζουν σημαντικό ρόλο", προσθέτοντας ότι "θέλω να πιστεύω ότι έχουν ληφθεί όλες οι πρόνοιες για να μη θιγεί η χρηματοπιστωτική σταθερότητα της χώρας. Όσον αφορά τις ρυθμίσεις για το ελβετικό φράγκο, και εκεί πιστεύω ότι η κυβέρνηση έχει κάνει το καλύτερο για τους δανειολήπτες προστατεύοντας βεβαίως και τη χρηματοπιστωτική σταθερότητα. Σε κάθε περίπτωση η Τράπεζα της Ελλάδος είναι εδώ ακριβώς για να παράσχει τεχνική βοήθεια στα ζητήματα αυτά".

Απαντώντας σε ερώτηση για το κατά πόσο η πολιτική κατάσταση θα μπορούσε να επηρεάσει την οικονονομία, ο διοικητής της ΤτΕ ανέφερε ότι "η πολιτική σταθερότητα είναι ίσως το σημαντικότερο άυλο κεφάλαιο που έχει μια χώρα. Διότι σε ένα διεθνές περιβάλλον που ταράσσεται, βλέπετε, από γεωπολιτική αστάθεια, από δασμούς, από εμπορικούς πολέμους, η πολιτική σταθερότητα είναι προϋπόθεση για όλα τα άλλα. Άρα δεν μπορώ να διανοηθώ ότι θα μπορεί αυτό να τεθεί υπό αμφισβήτηση, ένα κεκτημένο δηλαδή που έχουμε, το οποίο μας οδήγησε έξω από την κρίση και κάτω από πάρα πολύ δύσκολες συνθήκες".

Αναφερόμενος στις κοινωνικές ανιστότητες, ο κ. Στουρνάρας επεσήμανε ότι είναι μεν ένα από τα βασικότερα προβλήματα της χώρας, ωστόσο, όπως εκτίμησε, "πάμε καλά", υπογραμμίζοντας χαρακτηρισιτκά ότι "κάθε χρόνο και οι κοινωνικές ανισότητες βελτιώνονται. Παρακολουθούμε ακόμα κι αυτά τα στοιχεία στην Τράπεζα της Ελλάδος, άρα πηγαίνουμε καλύτερα. Αυτό δεν πρέπει να το ξεχνάμε ποτέ, όπως δεν πρέπει να ξεχνάμε που είχαμε βρεθεί 10 χρόνια πριν".

«Η πολιτική σταθερότητα είναι ίσως το σημαντικότερο άυλο κεφάλαιο που διαθέτει μια χώρα. Σε ένα διεθνές περιβάλλον που δοκιμάζεται από δασμούς, γεωπολιτικές εντάσεις, εμπορικούς πολέμους και αυξημένη αβεβαιότητα, η σταθερότητα αποτελεί τη βασική προϋπόθεση για όλα τα υπόλοιπα», τόνισε αρχικά ο κ. Στουρνάρας, προσθέτοντας ότι η Ελλάδα έχει πλέον αφήσει πίσω της την κρίση. Υπογράμμισε ακόμη πως «η ελληνική οικονομία κινείται σε θετική τροχιά και για να διατηρηθεί αυτή η πορεία, καθοριστικός παράγοντας είναι η πολιτική σταθερότητα».

Παράλληλα, ο Διοικητής της Τράπεζας της Ελλάδας ανέφερε ότι «θα αποτελούσε τιμή για τον ίδιο, εφόσον του προταθεί, η ανανέωση της θητείας του».

Αναφερόμενος συνολικά στην πορεία της οικονομίας, σημείωσε ότι «το τέλειο είναι συχνά ο εχθρός του καλού. Πηγαίνουμε καλά και αυτό αναγνωρίζεται. Θα μπορούσαμε να πηγαίνουμε ακόμη καλύτερα. Υπάρχουν ευάλωτοι συμπολίτες και εκεί πρέπει να εστιάσουμε. Ωστόσο, σύμφωνα με τα στοιχεία της Τράπεζας της Ελλάδας, οι κοινωνικές ανισότητες βελτιώνονται χρόνο με τον χρόνο. Αυτό δεν πρέπει να το ξεχνάμε, όπως δεν πρέπει να ξεχνάμε και το σημείο στο οποίο βρισκόμασταν πριν από δέκα χρόνια».

Σε ό,τι αφορά στο ψηφιακό ευρώ, ο κ. Στουρνάρας επισήμανε ότι «η ΕΚΤ έχει σχεδόν ολοκληρώσει την προετοιμασία του ψηφιακού ευρώ, το οποίο θα θωρακίσει την ευρωπαϊκή οικονομία», προσθέτοντας πως «υπάρχουν χρηματοδοτικά εργαλεία και περιθώρια για αυξήσεις, αν και οι μεταρρυθμίσεις παραμένουν σημαντικότερες».

Για την αύξηση του κατώτατου μισθού που αναμένεται να εφαρμοστεί από την 1η Απριλίου, ο Γιάννης Στουρνάρας σημείωσε ότι «σύμφωνα με τις μελέτες της Τράπεζας της Ελλάδας, όσο η οικονομία αναπτύσσεται και η παραγωγικότητα βελτιώνεται, υπάρχουν ουσιαστικές δυνατότητες για αυξήσεις μισθών, ιδιαίτερα στον ιδιωτικό τομέα».

Τέλος, αναφερόμενος στο Ταμείο Ανάκαμψης, το οποίο ολοκληρώνεται στο τέλος του 2026, και στις ανησυχίες για την επόμενη ημέρα της ελληνικής οικονομίας, τόνισε ότι «δεν θα υπάρξει πρόβλημα. Έχουν γίνει οι σχετικές μελέτες και δεν ισχύει ότι τελειώνουν οι πόροι. Το πιο σημαντικό είναι ότι οι μεταρρυθμίσεις στην ψηφιακή οικονομία, στη μείωση της γραφειοκρατίας, στην εκπαίδευση και κατάρτιση των εργαζομένων και σε άλλους τομείς θα έχουν μόνιμο όφελος για την ελληνική οικονομία».