Βασική προϋπόθεση για την υποβολή αίτησης υπαγωγής στον εξωδικαστικό μηχανισμό από πολίτες και επιχειρήσεις είναι οι οφειλές προς δήμο ή νομικό πρόσωπο δήμου να έχουν προηγουμένως καταχωριστεί στα βιβλία εισπρακτέων εσόδων της ΑΑΔΕ. Η καταχώριση αυτή πραγματοποιείται κατόπιν αίτησης του ίδιου του οφειλέτη προς τον δήμο ή το οικείο νομικό του πρόσωπο.

Η διαδικασία βήμα προς βήμα

Μετά την καταχώριση της οφειλής στην ΑΑΔΕ, ο οφειλέτης, κατά τη δημιουργία της αίτησης στην ηλεκτρονική πλατφόρμα της Γενικής Γραμματείας Χρηματοπιστωτικού Τομέα και Διαχείρισης Ιδιωτικού Χρέους, υποχρεούται να δηλώσει σε ειδικό πεδίο ότι αιτείται και τη ρύθμιση οφειλών προς δήμους ή νομικά πρόσωπα δήμου.

Οι οφειλές αντλούνται αυτόματα από την πλατφόρμα μέσω του Κέντρου Διαλειτουργικότητας της Γενικής Γραμματείας Πληροφοριακών Συστημάτων του Υπουργείου Ψηφιακής Διακυβέρνησης. Για κάθε οφειλή γίνεται διακριτή αναγραφή του κύριου ποσού και των τόκων ή προσαυξήσεων εκπρόθεσμης καταβολής, με ξεχωριστή καταχώριση.

Από τη συνολική διαδικασία βεβαίωσης και είσπραξης, η ΑΑΔΕ παρακρατά ποσοστό 5% ως διοικητική δαπάνη.

Ποιες οφειλές εξαιρούνται

Δεν αποστέλλονται στην ΑΑΔΕ για καταχώριση στα βιβλία εισπρακτέων εσόδων της οφειλές προς δήμους ή νομικά πρόσωπα δήμων στις ακόλουθες περιπτώσεις:

• όταν έχει ήδη συμπληρωθεί ο χρόνος παραγραφής,

• όταν η παραγραφή επίκειται εντός χρονικού διαστήματος μικρότερου του ενός έτους,

• όταν το συνολικό ύψος των οφειλών του αιτούντος προς κάθε δήμο ή νομικό πρόσωπο δήμου, συμπεριλαμβανομένων των προσαυξήσεων, υπολείπεται των 10.000 ευρώ,

• όταν για τις οφειλές έχουν ήδη επιβληθεί μέτρα αναγκαστικής εκτέλεσης ή διασφαλιστικά μέτρα, όπως ενδεικτικά υποθήκη υπέρ του δήμου,

• όταν οι οφειλές έχουν ήδη υπαχθεί στον εξωδικαστικό μηχανισμό, ακόμη και αν η σχετική ρύθμιση έχει απολεσθεί.

Συνεχής ενημέρωση των δήμων

Με τη νέα διαδικασία, οι δήμοι και τα νομικά τους πρόσωπα υποχρεώνονται να ενημερώνονται διαρκώς από την ΑΑΔΕ:

• για την υπαγωγή των απαιτήσεών τους στον εξωδικαστικό μηχανισμό,

• για την πορεία της διαδικασίας ή την ενδεχόμενη άκαρπη έκβασή της,

• για την απώλεια της ρύθμισης στην οποία έχει υπαχθεί ο οφειλέτης.

Σε περίπτωση που ο οφειλέτης δεν υποβάλει οριστικά αίτηση υπαγωγής στον εξωδικαστικό εντός τριών μηνών από την καταχώριση της οφειλής στα βιβλία της ΑΑΔΕ ή αν η διαδικασία ολοκληρωθεί χωρίς σύναψη σύμβασης αναδιάρθρωσης, η ΑΑΔΕ ενημερώνει τον δήμο ή το νομικό πρόσωπο δήμου για το ανεξόφλητο υπόλοιπο.

Εντός 30 ημερών από την ενημέρωση αυτή, ο δήμος ή το νομικό πρόσωπο δήμου υποχρεούται να κινήσει τη διαδικασία διαγραφής της οφειλής από τα βιβλία της ΑΑΔΕ. Η οφειλή «επιστρέφει» τότε στον δήμο, ο οποίος αναλαμβάνει εκ νέου την επιδίωξη της είσπραξής της με τα μέσα που προβλέπει η κείμενη νομοθεσία.

Πρωταθλητής στην καθαριότητα αναδείχθηκε ο Δήμος Καστοριάς με μέση βαθμολογία 6,5 στα 10, ενώ ακολουθούν η Αίγινα (6,4/10) και ο Άλιμος (6,1/10). Στους είκοσι κορυφαίους Δήμους κατατάχθηκαν επίσης οι Δήμοι Μετεώρων, Κοζάνης, Μυκόνου, Περιστερίου, Σπάρτης, Γλυφάδας, Άργους Ορεστικού, Ελληνικού-Αργυρούπολης, Αμπελοκήπων-Μενεμένης, Δίου-Ολύμπου, Μυτιλήνης, Έδεσσας, Μονεμβασιάς, Λάρισας, Καλαμάτας, Γαλατσίου και Βριλησσίων.

Όσον αφορά στο πράσινο και τις παιδικές χαρές, η Γλυφάδα αναδείχθηκε πρώτη. Συγκεκριμένα, στις αστικές ζώνες πρασίνου και τα πάρκα, η Γλυφάδα έλαβε 6,5/10, με το Ελληνικό-Αργυρούπολη να ακολουθεί με 6,4/10 και το Άργος Ορεστικό με 6,3/10. Στις παιδικές χαρές, η Γλυφάδα βρέθηκε και πάλι στην κορυφή με 7,2/10, μπροστά από το Ελληνικό-Αργυρούπολη (7,0/10) και το Άργος Ορεστικό (6,6/10).

Στις ψηφιακές υπηρεσίες, η Γλυφάδα διατηρεί τα πρωτεία με 6,4/10, ενώ ο Άλιμος και το Ελληνικό-Αργυρούπολη έπονται με 5,8/10. Το συνολικό αποτέλεσμα αναδεικνύει σοβαρά περιθώρια βελτίωσης στους περισσότερους Δήμους.

Παρά τις ισχύουσες γενικές διατάξεις που προβλέπουν πενταετή παραγραφή για τις οφειλές των πολιτών προς τους δήμους (από το έτος βεβαίωσης), χρέη που γεννήθηκαν πριν το 2018 συνεχίζουν να αναζητούνται, λόγω παλαιότερων και νεότερων εξαιρέσεων.

Οι παλιές διατάξεις και η 20ετής παραγραφή

Για τα πρόστιμα στάθμευσης εφαρμόζονται ακόμη, υπό προϋποθέσεις, οι διατάξεις του αναγκαστικού νόμου 344/1968, που προβλέπουν 20ετή παραγραφή. Τα πρόστιμα αυτά εξαιρέθηκαν από την ευνοϊκή ρύθμιση του άρθρου 7 του ν. 5043/2023, με την οποία είχαν διαγραφεί οφειλές προ του 2018 που προέκυψαν από μη ή ανακριβείς δηλώσεις.

Οι δήμοι αξιοποιούν μεταβατική πρόβλεψη του άρθρου 72 του ν. 5027/2023, σύμφωνα με την οποία οι οφειλές έως 31/12/2018 μπορούν να διεκδικηθούν για δύο επιπλέον έτη (έως 3/3/2025), εφόσον υπόκεινται στο καθεστώς 20ετίας του ν. 344/1968. Η παραγραφή αυτών των οφειλών, μάλιστα, επεκτείνεται κατά πέντε ακόμα έτη, αυξάνοντας σημαντικά τη διάρκεια διεκδίκησης.

Η μεταβατική διάταξη περιλαμβάνει κάθε οφειλή προς τους δήμους έως το 2018 που δεν συνδέεται με δηλώσεις των πολιτών, αλλά με άμεσες διοικητικές πράξεις, όπως τα πρόστιμα στάθμευσης ή άλλα δημοτικά τέλη και εισφορές που βεβαιώνονται χωρίς τη συμμετοχή του πολίτη.

Πότε ενεργοποιούνται μέτρα αναγκαστικής είσπραξης

Εφόσον οι συγκεκριμένες οφειλές είχαν βεβαιωθεί πριν τις 3 Μαρτίου 2023, οι δήμοι έχουν πλέον τη δυνατότητα να προχωρούν σε άμεση λήψη μέτρων αναγκαστικής είσπραξης, όπως δεσμεύσεις και κατασχέσεις ποσών από λογαριασμούς των πολιτών, ανεξάρτητα από το έτος επιβολής του προστίμου.

Στην ετήσια έκθεσή του για την ελληνική οικονομία, ο κεντρικός τραπεζίτης της χώρας υπογραμμίζει την ανάγκη η διαχείριση και η είσπραξη του φόρου ακίνητης περιουσίας ύψους 2,3 δισ. ευρώ να ανατεθεί στους Οργανισμούς Τοπικής Αυτοδιοίκησης (ΟΤΑ).

Σημειώνει ότι ο ΕΝΦΙΑ, ως φόρος που επιβάλλεται σε ακίνητα εντός των γεωγραφικών ορίων κάθε Δήμου, θα μπορούσε να λειτουργήσει αποτελεσματικότερα όταν διαχειρίζεται τοπικά. Οι Δήμοι διαθέτουν εγγύτερη γνώση της φορολογικής βάσης, γεγονός που θα μπορούσε να οδηγήσει σε μείωση της γραφειοκρατίας, καλύτερο εντοπισμό των αδήλωτων εισοδημάτων από ακίνητα και στοχευμένη χρήση των εσόδων για τις ανάγκες της τοπικής κοινωνίας. Παράλληλα, η ανταποδοτικότητα του φόρου θα ενισχυθεί, αφού τα χρήματα που πληρώνουν οι πολίτες θα επιστρέφουν σε τοπικές υποδομές, κοινωνικές υπηρεσίες και έργα που αντανακλούν άμεσα τις προτεραιότητες της κάθε περιοχής.

Η πρόταση της ΤτΕ δεν είναι άσχετη με το γεγονός ότι η Ελλάδα βρίσκεται στην τελευταία θέση μεταξύ των ευρωπαϊκών κρατών ως προς τη φορολογική αποκέντρωση, με μόλις το 2,94% των φορολογικών εσόδων να διαχειρίζονται οι τοπικές αρχές, όταν ο ευρωπαϊκός μέσος όρος φτάνει το 12,64%. Η μεταφορά της διαχείρισης του ΕΝΦΙΑ στους Δήμους θα μπορούσε να ανατρέψει αυτή την εικόνα, δίνοντάς τους μεγαλύτερη οικονομική αυτονομία και καλύτερη ικανότητα να ανταποκριθούν στις τοπικές ανάγκες.

Επιπλέον, το μέτρο θα μπορούσε να συμβάλει στη μείωση της γραφειοκρατίας και στην εξοικονόμηση διοικητικού κόστους, καθώς οι Δήμοι είναι καλύτερα εξοπλισμένοι να εντοπίσουν και να καταπολεμήσουν τη φοροδιαφυγή, χάρη στη γνώση που διαθέτουν για τα ακίνητα και τη χρήση τους στην περιοχή τους.

Τα υπέρ και τα κατά

Η ΤτΕ αφού επισημαίνει ότι πρόκειται για ένα «δύσκολο εγχείρημα» που θα απαιτούσε προσεκτικό σχεδιασμό κατά το στάδιο της μετάβασης, ώστε να αποφευχθούν αναποτελεσματικά σχήματα που θα περιόριζαν την ανταποδοτικότητα του  φόρου, παραθέτει τα πλεονεκτήματα και τα μειονεκτήματα της πρότασης.

Στα υπέρ επισημαίνει ότι:

• Πρόκειται για ένα φόρο με περιορισμένα περιθώρια φοροδιαφυγής, διότι η φορολογική βάση, δηλαδή το ακίνητο, δεν μπορεί εύκολα να αλλοιωθεί στις φορολογικές δηλώσεις.
• Ο φόρος περιουσίας είναι επίσης ένας ουδέτερος φόρος, υπό την έννοια ότι μεταβολές των φορολογικών συντελεστών δεν συνδέονται με στρεβλώσεις της φορολογικής βάσης.
• Έτσι λοιπόν, η τοπική αυτοδιοίκηση, αναλαμβάνοντας την είσπραξη του ΕΝΦΙΑ, δεν θα έχει να επωμιστεί το υψηλό κόστος ενός ελεγκτικού φορολογικού μηχανισμού, καθώς θα έχει το πλεονέκτημα που προκύπτει από την καλύτερη γνώση της ακίνητης περιουσίας και της χρήσης της εντός των ορίων της γεωγραφικής της περιφέρειας. Η γνώση αυτή θα επιτρέψει στους ΟΤΑ να λειτουργήσουν συμπληρωματικά στην καταπολέμηση της φοροδιαφυγής βοηθώντας στον καλύτερο εντοπισμό εισοδημάτων από ακίνητα (π.χ. αδήλωτα).
• Τα έσοδα του φόρου θα συμβάλουν στην ενίσχυση της οικονομικής αυτοδυναμίας των ΟΤΑ και θα τους δίνουν τη δυνατότητα να ανταποκρίνονται πιο στοχευμένα στις τοπικές ανάγκες (π.χ. ανάπτυξη τοπικών υποδομών και υπηρεσιών), διασφαλίζοντας την ανταποδοτικότητα του φόρου.
• Ταυτόχρονα, ενισχύεται η διαφάνεια ως προς τη χρήση των πόρων και τη λογοδοσία των τοπικών αρχών απέναντι στους πολίτες που πληρώνουν τους φόρους. Κατ’ επέκταση, βοηθά στην καλλιέργεια φορολογικής υπευθυνότητας και φορολογικής συνείδησης στους πολίτες.
• Το εν λόγω φορολογικό εργαλείο θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί από τους ΟΤΑ αναδιανεμητικά, με βάση το κριτήριο της κάθετης και οριζόντιας ισότητας (horizontal and vertical equity) ώστε οι φορολογούμενοι με την ίδια περιουσία και την ίδια φοροδοτική ικανότητα να φορολογούνται το ίδιο. Για παράδειγμα, η φορολόγηση ακινήτων θα μπορούσε να περιλαμβάνει απαλλαγές και εκπτώσεις για συγκεκριμένες κατηγορίες πολιτών (π.χ. ηλικιωμένους, άτομα χαμηλού εισοδήματος κ.ά.) ή/και να επιβάλλει προοδευτικό φορολογικό συντελεστή ανάλογα με την αξία του ακινήτου, όπως γίνεται στη Γαλλία, τη Δανία και την Ιρλανδία.
• Η καλή διαχείριση από την πλευρά των τοπικών αρχών ενδυναμώνει την αξιοπιστία τους, γεγονός που δυνητικά διευρύνει τους ορίζοντες χρηματοδότησής τους και την ικανότητα παρεμβάσεών τους για τη βελτίωση της καθημερινότητας των κατοίκων κάθε περιοχής. Μια τέτοια μεταρρύθμιση θα δημιουργούσε λοιπόν την ανάγκη εξέλιξης των ΟΤΑ σε φορείς με τεχνοκρατικές υποδομές και τεχνογνωσία, ικανούς να συμβάλουν στον εκσυγχρονισμό και στην ανάπτυξη των τοπικών κοινωνιών και κατ’ επέκταση της χώρας.
• Όσον αφορά την εκτέλεση του κρατικού προϋπολογισμού, η αποτελεσματική διαχείριση του ΕΝΦΙΑ από τους ΟΤΑ θα μπορούσε να συμβάλει στον εξορθολογισμό και στην εξοικονόμηση δημόσιων δαπανών, καθώς και στην εξοικονόμηση διοικητικού κόστους που προκύπτει από τις ενδοκυβερνητικές μεταβιβάσεις.

Αναφορικά με τα μειονεκτήματα της διαχείρισης του ΕΝΦΙΑ από τους δήμους, σημειώνεται η ορατή έλλειψη τεχνοκρατικής υποδομής για την πλειοψηφία των Δήμων και η ανάγκη εκπαίδευσης και εξοικείωσής τους με τα σχετικά εργαλεία. Κάτι τέτοιο δεν είναι ανεξάρτητο από το μέγεθος των Δήμων – επιπλέον, αποτελεί πρόκληση αφού η αποτελεσματική διαχείριση του φόρου περιουσίας προϋποθέτει τεχνογνωσία, εμπειρία και εξειδικευμένο προσωπικό, η υλοποίηση των οποίων εξαρτάται και από τη βούληση των ίδιων των δήμων. Μια τέτοια προσπάθεια συνδέεται αναπόφευκτα με αυξημένο διοικητικό κόστος μεσοπρόθεσμα και ενδεχομένως με τον κίνδυνο κακοδιαχείρισης, που όμως θα αντισταθμίζεται από αμεσότερη λογοδοσία προς τις τοπικές κοινωνίες.

Συγκεκριμένα, σύμφωνα με πληροφορίες του «Ελεύθερου Τύπου» οι κατηγορίες των δικαιούχων θα γίνουν 5 από 3, με μηνιαία επιδόματα που θα κυμαίνονται από 70 έως και 200 ευρώ.

Βασικές τομές

Σύμφωνα με πληροφορίες, πηγές του υπουργείου Εσωτερικών κάνουν λόγο για «σειρά από βασικές τομές» στο νέο σύστημα χορήγησης επιδόματος επικίνδυνης και ανθυγιεινής εργασίας στους υπαλλήλους των ΟΤΑ Α΄Βαθμού και των Νομικών Προσώπων των δήμων.

• Η αύξηση των κατηγοριών επιδόματος από τρεις σε πέντε
• Η σημαντική αύξηση του ύψους του επιδόματος που αντιστοιχεί σε κάθε κατηγορία
• Η αύξηση του αριθμού των δικαιούχων υπαλλήλων, καθώς για πρώτη φορά εντάσσονται σε κατηγορία επιδόματος πολλοί νέοι κλάδοι και ειδικότητες

Ποιοι υπάλληλοι το δικαιούνται

Στον κατάλογο των δικαιούχων έρχονται να προστεθούν, σύμφωνα με το νέο σύστημα, κλάδοι και ειδικότητες εργαζομένων που μέχρι τώρα δεν λάμβαναν επίδομα.

Κατηγορία Α’ (200 ευρώ)

Προσωπικό των δήμων που απασχολείται με τη συγκομιδή και την αποκομιδή, τη μεταφορά, τη διαλογή, την επιστασία και την καταστροφή απορριμάτων:

• Προσωπικό καθαριότητας εξωτερικών χώρων
• Οδηγοί απορριματοφόρων
• Εργατεχνικό προσωπικό των Φορέων Διαχείρισης Στερεών Αποβλήτων (ΦοΔΣΑ): συντηρητές μηχανολογικού εξοπλισμού ΧΥΤΑ – ΣΜΑ, ζυγιστές – γεμιστές, χειριστές μηχανημάτων, εργάτες γενικών καθηκόντων κ.α.

Κατηγορία Β’ (165 ευρώ)

Προσωπικό ΔΕΥΑ, Δήμων και Συνδέσμων ‘Υδρευσης Δήμων, οι οποίοι λειτουργούν και συντηρούν το δικό τους δίκτυο ύδρευσης και αποχέτευσης:

• Εργάτες ύδρευσης – αποχέτευση
• Εργάτες επεξεργασίας λυμάτων και ύδατος
• Εργάτες υδρονομείς
• Χειριστές αντλιοστασίων

Κατηγορία Γ’ (150 ευρώ)

Προσωπικό δήμων των παρακάτω ειδικοτήτων:

• Ιατρικό προσωπικό στα δημοτικά γηροκομεία στα δημοτικά ιατρεία και τις υπηρεσίες «Βοήθεια στο Σπίτι»
• Κτηνίατροι στα δημοτικά κτηνιατρεία
• Νοσηλευτικό προσωπικό, φυσικοθεραπευτές και εργοθεραπευτές στα δημοτικά γηροκομεία
• Τεχνικοί Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης
• Οδηγοί βαρέων οχημάτων και χειριστές μηχανημάτων έργου
• Προσωπικό καθαριότητας εσωτερικών χώρων και προσωπικό καθαριότητας σχολικών μονάδων
• Εργατοτεχνικό προσωπικό Υποχρεωτικής Εκπαίδευσης

Κατηγορία Δ’ (105 ευρώ)

• Νοσηλευτικό προσωπικό, φυσικοθεραπευτές επισκέπτες Υγείας και εργοθεραπευτές στα δημοτικά ιατρεία και στις υπηρεσίες «Βοήθεια στο Σπίτι»

Κατηγορία Ε’ (70 ευρώ)

• Δημοτικοί αστυνομικοί
• Νοσηλευτικό προσωπικό, φυσικοθεραπευτές, εργοθεραπευτές και κοινωνικοί φροντιστές στις κοινωνικές δομές των δήμων
• Οικογενειακοί βοηθοί στις υπηρεσίες «Βοηθεια στο Σπίτι»
• Τεχνικοί σκηνής και κατασκευής σκηνικών στα δημοτικά θέατρα
• Βιολόγοι, χημικοί, χημικοί μηχανικοί, παρασκευαστές , βοηθοί ιατρικών και βιολογικών εργαστηρίων

Την ίδια ημέρα έχει προγραμματιστεί, για τις 11:00, συγκέντρωση διαμαρτυρίας έξω από το υπουργείο Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας (Δραγατσανίου 8), ενώ θα ακολουθήσει πορεία προς το υπουργείο Εσωτερικών (Βασ. Σοφίας 15).

Η Εκτελεστική Επιτροπή της Α.Δ.Ε.Δ.Υ., αφού έλαβε υπόψη της την ανακοίνωση της ΠΟΕ-ΟΤΑ, στηρίζει την 24ωρη Πανελλαδική Απεργία που κήρυξε η Ομοσπονδίακαι καλεί τα συνδικαλιστικά στελέχη να δώσουν το «παρών» στη συγκέντρωση διαμαρτυρίας.

Η προθεσμία λήγει στις 31 Ιανουαρίου, αλλά οι πιέσεις που υπάρχουν από πολλούς Δήμους λόγω του όγκου των αιτημάτων και του μεγέθους των χρεών (φθάνουν τα 3,6 δισεκ. ευρώ), οδηγούν σε σενάρια εξάμηνης παράτασης της ρύθμισης.

Το πρόβλημα της διαχείρισης των υποθέσεων, επιτείνεται από την έλλειψη βασικών υποδομών σε πολλούς Δήμους, όπως η δυνατότητα ηλεκτρονικών πληρωμών μέσω κωδικών RF ή της υπηρεσίας IRIS, γεγονός που δυσχεραίνει τη διαδικασία για τους πολίτες.

Χαρακτηριστικό είναι το παράδειγμα του Δήμου Ηρακλείου, όπου οι καρτέλες οφειλετών ξεπερνούν τις 200.000, αντικατοπτρίζοντας το βάρος που σηκώνουν οι δημοτικές υπηρεσίες σε μεγάλους πληθυσμιακά Δήμους.

Η ισχύουσα ρύθμιση αφορά χρέη που έχουν βεβαιωθεί έως τις 31 Οκτωβρίου 2024, παρέχοντας τη δυνατότητα εξόφλησής τους σε έως και 60 μηνιαίες δόσεις, με κατώτατο ποσό δόσης τα 50 ευρώ. Παράλληλα, προβλέπεται σημαντική ελάφρυνση, με «κούρεμα» προσαυξήσεων και προστίμων από 75% έως 95% για τους ευάλωτους οικονομικά οφειλέτες.

Επιπλέον, για όσους έχουν οφειλές άνω των 10.000 ευρώ, δίνεται η δυνατότητα ένταξης στον εξωδικαστικό μηχανισμό, παρέχοντας ένα ακόμη εργαλείο για τη διευθέτηση των χρεών.

Η παράταση της ρύθμισης, εφόσον αποφασιστεί, εκτιμάται ότι θα προσφέρει ανάσα σε χιλιάδες οφειλέτες, ενώ θα δώσει τον αναγκαίο χρόνο στους δήμους να οργανώσουν καλύτερα τις διαδικασίες εξυπηρέτησης, περιορίζοντας τις πιέσεις στις υπηρεσίες τους.

Η ρύθμιση αφορά χρέη που έχουν βεβαιωθεί έως τις 31 Οκτωβρίου 2024, τα οποία μπορούν να πληρωθούν σε έως και 60 μηνιαίες δόσεις, με ελάχιστο ποσό κάθε δόσης τα 50 ευρώ. Προβλέπει μάλιστα και «κούρεμα» προσαυξήσεων και προστίμων από 75% έως και 95% για τους ευάλωτους οφειλέτες, ενώ χρέη άνω των 10.000 ευρώ μπορούν να ενταχθούν στον εξωδικαστικό μηχανισμό.

Στη ρύθμιση μπορούν να ενταχθούν κάθε είδους οφειλές προς τους Δήμους και τα Νομικά Πρόσωπα των Δήμων, όπως για παράδειγμα τις Δημοτικές Επιχειρήσεις Ύδρευσης.

Τα χρέη που μπορούν να ρυθμιστούν υπολογίζονται συνολικά σε περίπου 3,6 δισ. ευρώ.

Φυσικά πρόσωπα τα οποία πληρούν τα κριτήρια του ευάλωτου οφειλέτη, έχουν τη δυνατότητα, ύστερα από αίτηση, να ρυθμίσουν τις οφειλές και να απαλλαγούν από προσαυξήσεις, τόκους και πρόστιμα έως και 95% ως εξής:
* 95% σε περίπτωση εφάπαξ εξόφλησης της οφειλής,
* 85% για εξόφληση οφειλής σε 2 έως έξι 6 δόσεις,
* 80% για εξόφληση οφειλής σε 7 έως 12 δόσεις,
* 75% για εξόφληση οφειλής σε 13 έως 60 δόσεις.

Στη ρύθμιση μπορεί, επίσης, να υπάγονται και οφειλές που κατά την ημερομηνία υποβολής της αίτησης:

• τελούν σε αναστολή, διοικητική ή εκ του νόμου,
• έχουν υπαχθεί σε προηγούμενη ρύθμιση ή διευκόλυνση τμηματικής καταβολής, η οποία είναι σε ισχύ, με απώλεια των ευεργετημάτων της προηγούμενης ρύθμισης και χωρίς η υπαγωγή τους να συνεπάγεται επιστροφή καταβληθέντων ποσών, ή:
• δεν έχουν βεβαιωθεί, επειδή εκκρεμεί για αυτές δικαστική αμφισβήτηση σε οποιονδήποτε βαθμό, εφόσον, στην τελευταία περίπτωση, ο οφειλέτης παραιτηθεί από τα ασκηθέντα ένδικα βοηθήματα ή μέσα.

Οι ενδιαφερόμενοι θα πρέπει να έχουν ακόμα υπόψη τους ότι:
*Η ρύθμιση χορηγείται με απόφαση που εκδίδεται από τον προϊστάμενο της οικονομικής υπηρεσίας του Δήμου ή του Νομικού Προσώπου, η οποία γνωστοποιείται στον αιτούντα, με συστημένη επιστολή αν η αίτηση υποβλήθηκε έγχαρτα ή με ηλεκτρονικό ταχυδρομείο αν υποβλήθηκε ψηφιακά.
*Η πληρωμή, είτε του εφάπαξ ποσού είτε της πρώτης δόσης, πραγματοποιείται μέσα σε 3 εργάσιμες ημέρες από την ημέρα γνώσης του οφειλέτη περί υπαγωγής του στη ρύθμιση, διαφορετικά η ρύθμιση καταργείται αυτοδικαίως. Οι επόμενες δόσεις καταβάλλονται μέχρι την τελευταία εργάσιμη ημέρα του αντίστοιχου μήνα, χωρίς να απαιτείται ιδιαίτερη ειδοποίηση του οφειλέτη.
*Η καθυστέρηση καταβολής δόσης συνεπάγεται την επιβάρυνση με μηνιαία προσαύξηση 5% επί του ποσού της δόσης, από την επομένη της ημέρας που όφειλε αυτή να καταβληθεί.
*Εφόσον ο ευάλωτος οφειλέτης σε οποιοδήποτε στάδιο της ρύθμισης, εξοφλήσει εφάπαξ τις υπόλοιπες δόσεις των ρυθμισμένων οφειλών, παρέχεται απαλλαγή κατά ποσοστό επί του εναπομείναντος ποσού των προσαυξήσεων εκπρόθεσμης καταβολής και των προστίμων, ίσο με αυτό που αντιστοιχεί στον αριθμό των μηνιαίων δόσεων που τελικά διαμορφώνεται, με αντίστοιχη τροποποίηση της αρχικής απόφασης.

*Εφόσον ο οφειλέτης έχει καταβάλει:
α) το 5% της ρυθμιζόμενης οφειλής του, για οφειλή μέχρι 5.000 ευρώ, ή
β) το 10% της ρυθμιζόμενης οφειλής του, για οφειλή πάνω από 5.000 ευρώ
Ο Δήμος ή το Νομικό Πρόσωπο προβαίνει σε εντολή άρσης της δέσμευσης της φορολογικής ενημερότητας και σε εντολή για επαναδέσμευση σε περίπτωση καθυστέρησης καταβολής έστω και μίας από τις δόσεις. Με τις ίδιες προϋποθέσεις, αναστέλλονται η λήψη αναγκαστικών μέτρων και η διαδικασία της αναγκαστικής εκτέλεσης επί κινητών ή ακινήτων του οφειλέτη. Η αναστολή αυτή δεν ισχύει για κατασχέσεις οι οποίες έχουν επιβληθεί στα χέρια τρίτων ή για τις οποίες έχουν εκδοθεί οι σχετικές παραγγελίες, τα αποδιδόμενα, όμως, από αυτές ποσά λαμβάνονται υπόψη για την κάλυψη δόσης ή δόσεων της ρύθμισης, εφόσον δεν πιστώνονται με άλλες οφειλές που δεν έχουν ρυθμιστεί. Αν ο οφειλέτης απωλέσει το ευεργέτημα της ρύθμισης, τα μέτρα που έχουν ανασταλεί συνεχίζονται.

*Σε περίπτωση μη καταβολής δυο συνεχόμενων δόσεων ή τριών δόσεων συνολικά, η ρύθμιση διακόπτεται και βεβαιώνονται εκ νέου τα οφειλόμενα, μαζί με τα πρόστιμα και τις προσαυξήσεις που έχουν διαγραφεί.

«*Το μέσο ποσοστό εκτέλεσης του γενικού προϋπολογισμού για το σύνολο των δήμων της χώρας την περίοδο 2019-2023 ήταν 41%.

* Το ποσοστό εκτέλεσης του προϋπολογισμού επενδύσεων για το σύνολο των δήμων την περίοδο 2019-2023 ήταν 17%.

* Το μέσο ποσοστό εκτέλεσης του προϋπολογισμού μισθοδοσίας για το σύνολο των δήμων την περίοδο 2019-2023 ήταν 85% με μικρές διακυμάνσεις ανά έτος.

* Το μέσο ποσοστό εκτέλεσης του προϋπολογισμού στα λειτουργικά κόστη για το σύνολο των δήμων την περίοδο 2019-2023 ήταν 72% με μικρές διακυμάνσεις ανά έτος.

* Τα ανταποδοτικά τέλη την περίοδο 2019-2023 διαμορφώθηκαν μεσοσταθμικά στα 108,68 ευρώ ανά κάτοικο στην κατηγορία των μικρών ηπειρωτικών και μικρών ορεινών δήμων (χαμηλότερο ποσό), ενώ εκτοξεύονται στα 353,16 ευρώ ανά κάτοικο στην κατηγορία των μικρών νησιωτικών δήμων (υψηλότερο ποσό).

* Οι ληξιπρόθεσμες οφειλές προς τους δήμους την περίοδο 2019-2023 διαμορφώθηκαν στα 54,78 ευρώ ανά κάτοικο στην κατηγορία των μικρών νησιωτικών δήμων έως τα 6,05 ευρώ ευρώ ανά κάτοικο στην κατηγορία των μητροπολιτικών κέντρων.

* Η οικονομική ανεξαρτησία των δήμων (ίδια προς συνολικά έσοδα) στο σύνολο της περιόδου 2019-2023 διαμορφώθηκε μεσοσταθμικά στο 37%. Η χαμηλότερη οικονομική ανεξαρτησία εμφανίζεται στην κατηγορία των μικρών ηπειρωτικών και μικρών ορεινών δήμων (25,5%), ενώ η υψηλότερη οικονομική ανεξαρτησία στην κατηγορία των μητροπολιτικών κέντρων (48,7%).

* Σύμφωνα με έκθεση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, η Ελλάδα την περίοδο 2015-2020 καταλαμβάνει την 11η θέση ως προς τον βαθμό οικονομικής αυτονομίας της τοπικής αυτοδιοίκησης και την 25η θέση ως προς τον βαθμό οργανωσιακής αυτονομίας, ανάμεσα στις 27 χώρες της ΕΕ.

* Σύμφωνα με τα στοιχεία του δείκτη αποκέντρωσης της Ευρωπαϊκής Επιτροπής των Περιφερειών, η Ελλάδα καταλαμβάνει την 22η θέση ανάμεσα στα 27 κράτη μέλη, με την χειρότερη επίδοση να καταγράφεται στο πεδίο της δημοσιονομικής αποκέντρωσης (κατάταξη 25/27)».

Σύμφωνα με το ΚΕΦΙΜ, «τα αποτελέσματα της ανάλυσης καταδεικνύουν την χαμηλή αποδοτικότητα στα οικονομικά των δήμων και την ανάγκη συστηματικότερης αξιολόγησής τους. Σε αυτό το πλαίσιο, η ετήσια μελέτη του Δείκτη Αποτελεσματικότητας Δήμων που θα δημοσιευθεί προς το τέλος του έτους, αξιολογεί όλους τους δήμους της χώρας στα πεδία της οργάνωσης και διακυβέρνησης, της οικονομικής διαχείρισης, των υπηρεσιών, της βιωσιμότητας και της πολιτικής προστασίας για το έτος 2023».

Από τις αρχές Σεπτεμβρίου μέχρι την 30ή Οκτωβρίου, έχουν ανταποκριθεί στο ερωτηματολόγιο της έρευνας, «αποδεικνύοντας έμπρακτα τη δέσμευσή τους για διαφάνεια και λογοδοσία», σύμφωνα με το σχόλιο του ΚΕΦΙΜ, οι πιο κάτω δήμοι: Κατερίνης, Αμυνταίου, Σιθωνίας, Ξηρομέρου, Ήλιδας, Νέας Προποντίδας, Γαύδου, Σερρών, Ιστιαίας-Αιδηψού, Στυλίδας, Ανατολικής Σάμου, Ζαγορίου, Ηρακλείου Αττικής, Παλαιού Φαλήρου, Αθηναίων, Αλμωπίας, Βιάννου, Κομοτηνής, Αμπελοκήπων - Μενεμένης, Ηρωικής Πόλης Νάουσας, Αργοστολίου, Δήμος Αλιάρτου Θεσπιέων. Ενώ για την καλύτερη ανταπόκριση των δήμων, δόθηκε παράταση στην προθεσμία συμπλήρωσης των ερωτηματολογίων μέχρι την 11η Νοεμβρίου.

Τέλος, όπως δήλωσε σχετικά ο εκτελεστικός διευθυντής του ΚΕΦΙΜ Νίκος Ρώμπαπας, «τα εντυπωσιακά χαμηλά ποσοστά εκτέλεσης των προϋπολογισμών των Δήμων καταδεικνύουν την πιεστική ανάγκη για μια ριζική αλλαγή του τρόπου λειτουργίας τους στην κατεύθυνση της ενίσχυσης της οικονομικής και διοικητικής τους ανεξαρτησίας». Εν τέλει, «ένα ξεκάθαρο και διάφανο πλαίσιο αρμοδιοτήτων, η εισαγωγή του προϋπολογισμού προγραμμάτων και κυρίως η αποσαφήνιση των σχέσεων των ΟΤΑ με το κεντρικό κράτος θα ενισχύσει σημαντικά την αποτελεσματικότητα και τη λογοδοσία των δημοτικών αρχών και συνεπακόλουθα την ποιότητα ζωής των δημοτών», υποστηρίζει ο εκτελεστικός διευθυντής του Κέντρου.

Το δρόμο για τη ρύθμιση των χρεών που έχουν χιλιάδες φορολογούμενοι προς τους Δήμους και τα νομικά τους πρόσωπα, ανοίγει διάταξη που προωθήθηκε στη Βουλή, δίνοντας λύση στο πρόβλημα που έχει δημιουργηθεί με τις συσσωρευμένες οφειλές συνολικού ύψους 3,6 δισ. ευρώ.

Η ρύθμιση αφορά όλα τα χρέη που είχαν δημιουργηθεί έως τις 31 Αυγούστου 2024 προς τους Δήμους, παρέχοντας τη δυνατότητα να εξοφληθούν σε έως και 60 μηνιαίες δόσεις, με την προθεσμία για υποβολή αιτήσεων να εκπνέει στις 30 Νοεμβρίου.

Ειδικά για τους ευάλωτους οφειλέτες προβλέπεται απαλλαγή από τόκους και προσαυξήσεις που φτάνουν ακόμα και το 95% σε περίπτωση εφάπαξ εξόφλησης, ενώ για χρέη άνω των 10.000 ευρώ υπάρχει η εναλλακτική υπαγωγής των οφειλών στον εξωδικαστικό μηχανισμό.

Σ’ αυτή την περίπτωση, το χρέος βεβαιώνεται στην αρμόδια Δ.Ο.Υ η οποία πλέον το διαχειρίζεται ως χρέος του Δημοσίου.

Αν η εξωδικαστική διαδικασία …καρποφορήσει και η οφειλή εξοφληθεί, η Ανεξάρτητη Αρχή Δημοσίων Εσόδων (ΑΑΔΕ) παρακρατά το 5% των εισπράξεων και αποδίδει στους Δήμους το υπόλοιπο.

Αν το χρέος δεν ρυθμιστεί τότε, από την ώρα που έχει βεβαιωθεί στην Εφορία, ανοίγει ο δρόμος για εφαρμογή των διατάξεων του Κώδικα Είσπραξης Δημοσίων Εσόδων (ΚΕΔΕ) με την εφαρμογή μέτρων αναγκαστικής είσπραξης, δηλαδή κατασχέσεις και πλειστηριασμούς.

Σύμφωνα με την προωθούμενη ρύθμιση:

• Για τους ευάλωτους οφειλέτες (σύμφωνα με τις προϋποθέσεις του νόμου περί ευάλωτου οφειλέτη), εφόσον έχει εκδοθεί σχετική βεβαίωση, χρέη που έχουν βεβαιωθεί έως και 31 Αυγούστου μετά από αίτηση ρυθμίζονται με απαλλαγή από τόκους, προσαυξήσεις και πρόστιμα εκπρόθεσμης υποβολής δήλωσης ή μη υποβολής ή ανακριβούς δήλωσης ή λόγω μη καταβολής τέλους, ως εξής: αν εξοφληθούν εφάπαξ η απαλλαγή φθάνει το 95%, σε 2 έως 6 δόσεις το 85%, σε 7 έως 12 80% και σε 13 έως 60 μηνιαίες δόσεις υπάρχει απαλλαγή κατά 75%.

• Για όλα τα φυσικά πρόσωπα τα οποία δεν έχουν την ιδιότητα του ευάλωτου οφειλέτη, τα χρέη που έχουν βεβαιωθεί έως 31 Αυγούστου 2024 μπορούν να ρυθμιστούν μετά την υποβολή σχετικής αίτησης σε έως 60 ισόποσες μηνιαίες δόσεις. Κάθε δόση, πλην της τελευταίας δεν μπορεί να είναι μικρότερη των 50 ευρώ.
• Η αίτηση για ένταξη στη ρύθμιση θα πρέπει να υποβληθεί έως τις 30 Νοεμβρίου 2024 και η πληρωμή είτε του εφάπαξ ποσού είτε της πρώτης δόσης πρέπει να γίνει μέσα σε τρεις ημέρες από την ώρα της έγκρισης υπαγωγής διαφορετικά η ρύθμιση καταργείται αυτοδικαίως. Οι επόμενες δόσεις καταβάλλονται μέχρι την τελευταία εργάσιμη ημέρα του αντίστοιχου μήνα, χωρίς να απαιτείται ιδιαίτερη ειδοποίηση του οφειλέτη.

Η καθυστέρηση καταβολής δόσης συνεπάγεται την επιβάρυνση με μηνιαία προσαύξηση πέντε 5% επί του ποσού της δόσης, από την επομένη της ημέρας που όφειλε αυτή να καταβληθεί.

• Κατά τη διάρκεια της ρύθμισης, εφόσον δεν συντρέχουν οι προϋποθέσεις δέσμευσης χορήγησης αποδεικτικού φορολογικής ενημερότητας από άλλη αιτία και ο οφειλέτης έχει καταβάλει: το 5% της ρυθμιζόμενης οφειλής του, για ποσό έως 5.000 ευρώ ή το 10% για οφειλή μεγαλύτερη από 5.000,01 ευρώ, ο Δήμος ή το νομικό πρόσωπο προβαίνει σε εντολή άρσης της δέσμευσης αυτής προς την αρμόδια Δ.Ο.Υ και σε εντολή για επαναδέσμευση σε περίπτωση καθυστέρησης καταβολής έστω και μίας από τις δόσεις. Με τις ίδιες προϋποθέσεις, αναστέλλονται η λήψη αναγκαστικών μέτρων και η διαδικασία της αναγκαστικής εκτέλεσης επί κινητών ή ακινήτων του οφειλέτη. Η αναστολή αυτή δεν ισχύει για κατασχέσεις οι οποίες έχουν επιβληθεί στα χέρια τρίτων ή για τις οποίες έχουν εκδοθεί οι σχετικές παραγγελίες, τα αποδιδόμενα, όμως, από αυτές ποσά λαμβάνονται υπόψη για την κάλυψη δόσης ή δόσεων της ρύθμισης, εφόσον δεν πιστώνονται με άλλες οφειλές που δεν έχουν ρυθμιστεί. Αν ο οφειλέτης απωλέσει το ευεργέτημα της ρύθμισης, τα μέτρα που έχουν ανασταλεί συνεχίζονται.

Σε περίπτωση μη καταβολής 2 συνεχόμενων δόσεων ή 3 δόσεων συνολικά, η ρύθμιση διακόπτεται και βεβαιώνονται εκ νέου τα οφειλόμενα, μαζί με τα πρόστιμα και τις προσαυξήσεις που έχουν διαγραφεί.