Σε ποσοστό 43%, οι ερωτηθέντες απάντησαν ότι αισθάνονται άγχος ή αβεβαιότητα για τα οικονομικά τους, ενώ ένα 11% παραδέχθηκε ότι δυσκολεύεται να σημειώσει πρόοδο, παρά τις προσπάθειές του, γεγονός που αναδεικνύει τη συνεχιζόμενη οικονομική πίεση που αντιμετωπίζουν πολλά νοικοκυριά εν όψει του νέου έτους.

Από την άλλη πλευρά, από το 40% που παραμένει αισιόδοξο, η πλειοψηφία λαμβάνει μέτρα για να ενισχύσει το οικονομικό τους μέλλον: το 17% σκοπεύει να διαχειριστεί ενεργά τα χρήματά του μέσω αποταμιεύσεων και επενδύσεων, ενώ ένα επιπλέον 15% θα επικεντρωθεί στην προσωπική ανάπτυξη, όπως η αναζήτηση εργασίας ή η αναβάθμιση των δεξιοτήτων τους, για να βελτιώσουν τις προοπτικές κέρδους.

Όταν ρωτήθηκαν σχετικά με το τι θα βοηθούσε περισσότερο στη βελτίωση της οικονομικής τους κατάστασης το 2026, οι Έλληνες ανέφεραν πρώτα τη νοοτροπία και τις δεξιότητες και όχι εξωτερικούς παράγοντες. Σχεδόν οι μισοί συμμετέχοντες αναγνωρίζουν την αυτοπειθαρχία ως το πιο ισχυρό εργαλείο, υπογραμμίζοντας τη σημασία της αποφυγής υπερβολικών δαπανών και της προσήλωσης στους οικονομικούς στόχους. Σχεδόν 1 στους 5 τονίζει την ανάγκη για ισχυρότερη οικονομική εκπαίδευση, ώστε να διαχειρίζονται καλύτερα τα οικονομικά τους, ενώ το 18% δηλώνει ότι μια εύχρηστη εφαρμογή διαχείρισης οικονομικών θα τους βοηθούσε να παρακολουθούν τις δαπάνες τους, να αποταμιεύουν και να επενδύουν πιο αποτελεσματικά. Είναι ενδιαφέρον ότι ένα μικρό αλλά σημαντικό ποσοστό των ερωτηθέντων αναφέρεται επίσης στις σύγχρονες προκλήσεις και λύσεις: το 10% δηλώνει ότι η απαγόρευση των μέσων κοινωνικής δικτύωσης θα τους βοηθούσε να μειώσουν τις περιττές δαπάνες, ενώ το 15% θα βασιζόταν σε εργαλεία τεχνητής νοημοσύνης για να σχεδιάζουν και να διαχειρίζονται τα οικονομικά τους με πιο έξυπνο τρόπο.

«Τα προσωπικά κίνητρα και η αυτοπειθαρχία παραμένουν οι πιο ισχυροί παράγοντες της οικονομικής προόδου, αλλά η τεχνολογία μπορεί να αποτελέσει ισχυρό σύμμαχο για να μετατραπούν οι σωστές προθέσεις σε ουσιαστικά αποτελέσματα», δήλωσε ο Ignacio Zunzunegui, επικεφαλής ανάπτυξης της Revolut για τη Νότια Ευρώπη. «Η εφαρμογή Revolut συγκεντρώνει ένα ευρύ φάσμα εργαλείων διαχείρισης χρημάτων, από αναλύσεις δαπανών και λειτουργίες προϋπολογισμού έως λύσεις αποταμίευσης και επενδύσεων, που έχουν σχεδιαστεί για να βοηθούν τους χρήστες να κατανοήσουν καλύτερα πώς αξιοποιούνται τα χρήματά τους και πώς μπορούν να τα αυξήσουν, με απλούς και ξεκάθαρους τρόπους».

Σχεδόν 8 στους 10 Έλληνες θα χρειαστεί να μειώσουν τα έξοδά τους (με υποχωρήσεις)

Η οικονομική ευχέρεια παραμένει βασικό μέλημα για πολλούς Έλληνες όσον αφορά το 2026, με τους περισσότερους να υπολογίζουν σε περικοπές ορισμένων δαπανών προκειμένου να καλύψουν βασικά μηνιαία έξοδα, όπως στέγαση, λογαριασμοί και είδη διατροφής. Το 36% των ερωτηθέντων δηλώνει ότι θα μειώσει τις δαπάνες σε είδη ένδυσης, ενώ το 31% προβλέπει περικοπές σε μη βασικές δαπάνες, όπως ταξίδια, προϊόντα ομορφιάς και προαιρετικές αγορές. Το 30% αναμένει να αγοράσει φθηνότερα είδη διατροφής και, το πιο ανησυχητικό, το 13% δηλώνει ότι ενδέχεται να χρειαστεί να μειώσει τις δαπάνες στον τομέα της υγείας.

Παρά την πίεση αυτή, πολλοί Έλληνες εξακολουθούν να θεωρούν ως «απαράβατους» ορισμένους τομείς δαπανών, τους οποίους δεν είναι διατεθειμένοι να θυσιάσουν: το 21% δηλώνει ότι θα μειώσει τις δαπάνες σε όλους τους τομείς εκτός από τις δαπάνες για τα παιδιά του, το 15% θα διατηρήσει τις δαπάνες για ταξίδια και το 12% δεν είναι διατεθειμένο να μειώσει τις δαπάνες σε εστιατόρια/φαγητό.

Συνολικά, ενώ το 20% πιστεύει ότι μπορεί να διαχειριστεί τα οικονομικά του με κάποια υποτυπώδη προσπάθεια, μόνο το 3% αισθάνεται σίγουρο ότι θα μπορεί να ανταπεξέλθει οικονομικά σε όλα όσα χρειάζεται και στα οποία στοχεύει, κατά το 2026.

Ενώ οι μετοχές ορισμένων από τις μεγαλύτερες εταιρείες τεχνολογίας έχουν σημειώσει σχεδόν αδιάκοπη άνοδο από τον Απρίλιο, κάτι άλλο καταγράφει πτώση: οι ελεύθερες ταμειακές ροές, ή τα νέα έσοδα που απομένουν μετά την κάλυψη των λειτουργικών εξόδων και των ραγδαία αυξανόμενων κεφαλαιουχικών δαπανών των τεχνολογικών κολοσσών.

Η αναζήτηση της τεχνητής νοημοσύνης δεν ήταν φθηνή για τους μεγάλους hyperscalers, τους παρόχους υπηρεσιών cloud που αναπτύσσουν την υποδομή που τροφοδοτεί την έκρηξη της τεχνητής νοημοσύνης. Οι Alphabet Inc., Microsoft Corp., Amazon Inc. και Meta Platforms Inc. αναμένεται να δαπανήσουν σχεδόν 400 δισεκατομμύρια δολάρια φέτος σε κεφαλαιουχικές δαπάνες. Πρόκειται για μια σημαντική απόκλιση από τα προηγούμενα επιχειρηματικά μοντέλα αυτών των εταιρειών, τα οποία χαρακτηρίζονταν από χαμηλές κεφαλαιουχικές δαπάνες.

Ωστόσο, πολύ λίγες επιχειρήσεις ή καταναλωτές πληρώνουν πραγματικά για την τεχνητή νοημοσύνη. Ως εκ τούτου, οι ελεύθερες ταμειακές ροές των hyperscalers έχουν μειωθεί, με εξαίρεση τη Microsoft. Τα τελευταία δύο τρίμηνα, οι ελεύθερες ταμειακές ροές ήταν αρνητικές για την Amazon και την Oracle, ενώ μειώθηκαν για την Alphabet και τη Meta. Αυτό σημαίνει ότι διατίθεται λιγότερο ρευστό για να επιστραφεί στους μετόχους μέσω επαναγοράς μετοχών ή μερισμάτων.

Μέχρι στιγμής, η Nvidia Corp. είναι η μεγάλη νικήτρια, αποκομίζοντας τα οφέλη από την τροφοδότηση της «χρυσής εποχής» της τεχνητής νοημοσύνης με την πώληση μονάδων επεξεργασίας γραφικών που φιλοξενούνται στα κέντρα δεδομένων των hyperscalers. Η ζήτηση για GPU είναι τόσο υψηλή που η Nvidia αντιμετωπίζει προβλήματα εφοδιασμού εδώ και χρόνια. Ωστόσο, σε κάποιο σημείο, οι hyperscalers ενδέχεται να διστάσουν να συνεχίσουν να ξοδεύουν χρήματα.

Η τάση αυτή ενδέχεται να συνεχιστεί, καθώς η Meta και η Alphabet έχουν αυξήσει τις προβλέψεις τους για τις κεφαλαιουχικές δαπάνες για το υπόλοιπο του 2025, ενώ οι άλλοι hyperscalers έχουν αυξήσει τις επενδύσεις τους σε σχέση με πέρυσι.

Αν κάποια επιχείρηση μπορεί να αντέξει το κόστος της ανάπτυξης της τεχνητής νοημοσύνης, αυτή είναι οι μεγάλες εταιρείες τεχνολογίας. Με εξαίρεση την Oracle, όλοι οι hyperscalers έχουν καθαρά θετικά ταμειακά διαθέσιμα στους ισολογισμούς τους. Ωστόσο, τα ταμειακά τους αποθέματα δεν είναι τόσο ισχυρά όσο ήταν πριν από πέντε χρόνια.

Παρά τις εξωφρενικές δαπάνες κεφαλαιουχικών επενδύσεων, ή ίσως εξαιτίας αυτών, οι αναλυτές της Wall Street παραμένουν σταθεροί στις αισιόδοξες προβλέψεις τους για τις εταιρείες Big Tech. Οι μελλοντικές εκτιμήσεις αποτίμησης για τις περισσότερες από αυτές τις εταιρείες έχουν αυξηθεί φέτος.

Συγκριτικά, ο S&P 500 έχει αποφέρει απόδοση 10,5% από την αρχή του έτους και ο μελλοντικός δείκτης P/E έχει αυξηθεί σε 22,5, από 21,7 στο τέλος του 2024.

Η Microsoft και η Amazon βρίσκονται στην κορυφή της λίστας, με πάνω από το 90% των αναλυτών να τους απονέμουν σύσταση «buy».

Η αύξηση των μελλοντικών δεικτών P/E υποδηλώνει ότι οι επενδυτές πιστεύουν ότι τα δισεκατομμύρια που δαπανώνται σήμερα θα οδηγήσουν σε έκρηξη των μελλοντικών κερδών. Σε τελική ανάλυση, η τεχνητή νοημοσύνη θα μπορούσε να φέρει επανάσταση στην οικονομία, προσφέροντας αύξηση της παραγωγικότητας σε όλους τους τομείς.

Ωστόσο, δεν είναι σαφές πότε ή αν αυτό θα συμβεί — και μπορεί να είναι μόνο θέμα χρόνου πριν αρχίσει να επιδεινώνεται το κλίμα των επενδυτών. Οποιαδήποτε έκρηξη κερδών φαίνεται να απαιτεί την υιοθέτηση της τεχνητής νοημοσύνης στις επιχειρήσεις, αλλά υπάρχουν αμφιβολίες για το αν οι επιχειρήσεις θα επενδύσουν σε αυτό.

Μια πρόσφατη έκθεση που δημοσιεύθηκε από την πρωτοβουλία NANDA του MIT διαπίστωσε ότι το 95% των επιχειρήσεων που χρησιμοποιούν εφαρμογές τεχνητής νοημοσύνης δε διαπίστωσαν ουσιαστικό αντίκτυπο στα κέρδη τους. Τα απογοητευτικά αποτελέσματα αναγκάζουν τις εταιρείες να αναστείλουν τις δαπάνες για εργαλεία λογισμικού τεχνητής νοημοσύνης για επιχειρήσεις λόγω «κόπωσης από τη λήψη αποφάσεων», σύμφωνα με πρόσφατη έκθεση της Jefferies.

Αυτού του είδους οι αναλύσεις επηρέασαν τη Wall Street τις τελευταίες εβδομάδες, καθώς η απόδοση των επενδύσεων στην τεχνητή νοημοσύνη βρέθηκε στο επίκεντρο της προσοχής. Οδήγησαν δε, και σε αναθεωρήσεις σχεδίων από κάποιες Big Tech.

Εάν η ευρεία υιοθέτηση της τεχνητής νοημοσύνης δεν υλοποιηθεί, οι hyperscalers κινδυνεύουν να επιβαρυνθούν με δισεκατομμύρια σε υπερβολικά ανεπτυγμένη υποδομή και σοβαρή έλλειψη ζήτησης. Οι επενδυτές θα παρακολουθούν τις εταιρείες από κοντά για να δουν αν αυτός ο ιστορικός κύκλος κεφαλαιουχικών δαπανών θα αποδώσει ή όχι.

Οι Αμερικανοί έχουν συσσωρεύσει περισσότερο χρέος εν μέσω της πίεσης στα οικονομικά τους, με τις καθυστερήσεις να αυξάνονται για τα δάνεια αυτοκινήτων, τις πιστωτικές κάρτες και τις πιστωτικές γραμμές για το σπίτι, ανέφερε η Ομοσπονδιακή Τράπεζα των ΗΠΑ τον περασμένο μήνα.

Ο πρόεδρος της Ομοσπονδιακής Τράπεζας της Φιλαδέλφειας Πάτρικ Χάρκερ προειδοποίησε επίσης ότι μπορεί να ετοιμάζονται προβλήματα για την αμερικανική οικονομία, η οποία εμφανίζει σημάδια πίεσης στον καταναλωτικό τομέα, με την καταναλωτική εμπιστοσύνη επίσης να μειώνεται.

«Ο όγκος των αγορών έχει μειωθεί σε ολόκληρο τον κλάδο, καθώς οι καταναλωτές σε όλες τις εισοδηματικές ομάδες γίνονται πιο προσεκτικοί όσον αφορά τις δαπάνες», δήλωσε ο Άξλερ στο Reuters.

Η Synchrony, η οποία εκδίδει πιστωτικές κάρτες σε συνεργασία με λιανοπωλητές και εμπόρους, διαθέτει περισσότερους από 100 εκατομμύρια λογαριασμούς καταναλωτικής πίστης.

Δασμοί και πληθωρισμός

Το καταναλωτικό κλίμα στις ΗΠΑ υποχώρησε σε χαμηλό σχεδόν 2-1/2 ετών τον Μάρτιο, καθώς οι προσδοκίες για τον πληθωρισμό εκτινάχθηκαν στα ύψη. Ορισμένοι οικονομολόγοι έχουν προειδοποιήσει ότι οι σαρωτικοί δασμοί του προέδρου Ντόναλντ Τραμπ θα μπορούσαν να αυξήσουν τις τιμές και να υπονομεύσουν την ανάπτυξη.

Οι ανησυχίες για τις υψηλότερες τιμές έχουν οδηγήσει τις μακροπρόθεσμες προσδοκίες των καταναλωτών για τον πληθωρισμό σε επίπεδα που παρατηρήθηκαν για τελευταία φορά στις αρχές του 1993.

Οι λιανοπωλητές, συμπεριλαμβανομένων των Target και Walmart, δήλωσαν ότι οι αγοραστές είναι προσεκτικοί με τις δαπάνες τους, περιμένοντας για προσφορές ή κάνοντας ανταλλαγές με είδη σε χαμηλότερες τιμές.
Οι περικοπές στις δαπάνες των νοικοκυριών θα μπορούσαν να είναι προάγγελος της αύξησης των καθυστερημένων πληρωμών πιστώσεων ή των αθετήσεων δανείων, δήλωσαν οι αναλυτές.

Ενώ τα ποσοστά αθέτησης παραμένουν σε γενικές γραμμές σταθερά, οι δαπάνες παρακολουθούνται προσεκτικά ως πρώιμος δείκτης επιδείνωσης των οικονομικών των καταναλωτών.

Δάνεια

Οι δανειολήπτες θα μπορούσαν επίσης να γίνουν πιο επιφυλακτικοί, λαμβάνοντας λιγότερα ή μικρότερα δάνεια και περιορίζοντας μια βασική πηγή εσόδων για τις τράπεζες. Σε ολόκληρο τον κλάδο, η αύξηση των δανείων επιβραδύνθηκε κατά 5% έως 12% τον Φεβρουάριο σε σχέση με ένα χρόνο νωρίτερα, δήλωσε ο αναλυτής της HSBC Σαούλ Μαρτίνεζ.

«Υπάρχει σαφώς επιβράδυνση και αυτό δείχνει ότι ο καταναλωτής είναι ευάλωτος», δήλωσε ο Μαρτίνεζ. «Και για τις τράπεζες, η επιβράδυνση της αύξησης των δανείων θα μπορούσε να οδηγήσει σε χαμηλότερα καθαρά έσοδα από τόκους και έσοδα», πρόσθεσε.

Οι ανησυχίες σχετικά με τα οικονομικά των νοικοκυριών έχουν επίσης επιβαρύνει τις μετοχές καταναλωτικής χρηματοδότησης με τις μετοχές της American Express, της Capital One , της Synchrony, και της Discover να υποχωρούν μεταξύ 15-22% τον τελευταίο μήνα, δήλωσε ο Martinez.

Οι καταναλωτές θα μπορούσαν επίσης να αντιμετωπίσουν περαιτέρω πιέσεις, καθώς οι πάροχοι υπηρεσιών φοιτητικών δανείων της εποχής COVID άρχισαν να αναφέρουν τις καθυστερήσεις μέσω των πιστωτικών γραφείων από τα μέσα Φεβρουαρίου, με τις καθυστερήσεις από τον Οκτώβριο του 2024 να έρχονται σε κυλιόμενη βάση μέχρι τον Μάιο του 2025.

«Για πρώτη φορά μετά από πέντε χρόνια, οι καθυστερήσεις των ομοσπονδιακών φοιτητικών δανείων θα αρχίσουν να επανεμφανίζονται στους πιστωτικούς φακέλους και αναμένουμε ότι πολλοί καταναλωτές θα δεχθούν πίεση εξαιτίας αυτού», δήλωσε ο Ρίκαρντ Μπαντέμπο, επικεφαλής οικονομολόγος της VantageScore.

«Αναμένουμε ότι οι καθυστερήσεις θα αυξηθούν ως αποτέλεσμα αυτού, σε μια εποχή που το χρέος των καταναλωτών είναι ήδη υψηλό», πρόσθεσε ο Ρ. Μπαντέμπο.

Ενώ, οι ανατιμήσεις στα είδη διατροφής, οδηγούν τα νοικοκυριά να δαπανούν όλο και περισσότερα στις συγκεκριμένες ανάγκες, αγοράζοντας ωστόσο λιγότερα αγαθά.

Αυτά προκύπτουν από την έρευνα της ΕΛΣΤΑΤ για τους οικογενειακούς προϋπολογισμούς το 2022 (διενεργήθηκε σε δείγμα 6.196 ιδιωτικών νοικοκυριών στο σύνολο της χώρας), σύμφωνα επίσης με την οποία:

*Η μέση ετήσια δαπάνη των νοικοκυριών για αγορές ανήλθε στα 19.204,08 ευρώ (1.600,34 το μήνα), καταγράφοντας αύξηση, σε τρέχουσες τιμές 12,7% σε σχέση με το 2021.

*Το 50% των νοικοκυριών δαπανούν περισσότερα από 1.289 ευρώ το μήνα.

*Τα νοικοκυριά που διαμένουν σε ενοικιασμένη κατοικία δαπανούν το 17,4% του προϋπολογισμού τους, κατά μέσο όρο, για ενοίκιο.

*Το μερίδιο της μέσης δαπάνης για είδη διατροφής και μη οινοπνευματώδη ποτά και στέγαση των νοικοκυριών του φτωχότερου 20% του πληθυσμού ανέρχεται στο 58,1% των δαπανών των νοικοκυριών, ενώ το αντίστοιχο μερίδιο του πλουσιότερου 20% του πληθυσμού ανέρχεται στο 25,6%.

Η υψηλότερη μέση ετήσια δαπάνη καταγράφηκε στην περιφέρεια Αττικής και ανήλθε σε 22.305,84 ευρώ, ενώ η χαμηλότερη στην περιφέρεια Στερεάς Ελλάδος και ανήλθε σε 13.828,56 ευρώ. Η μέση ετήσια δαπάνη των νοικοκυριών το 2022 εμφανίζεται μειωμένη κατά 24,5% σε σύγκριση με το 2008.

Η μέση ετήσια δαπάνη των νοικοκυριών για αγορές ανήλθε σε 19.204,08 ευρώ (1.600,34 το μήνα), καταγράφοντας ετήσια αύξηση 12,7% (2.166,60 ευρώ) σε σχέση με το 2021. Σε σταθερές τιμές, η μέση ετήσια δαπάνη των νοικοκυριών αυξήθηκε σε ποσοστό 4,6% ή 837,68 ευρώ, λόγω της επίδρασης του πληθωρισμού (7,2% πέρυσι). Η μέση ετήσια δαπάνη για κάθε άτομο ανήλθε στα 7.516,32 ευρώ, καταγράφοντας αύξηση 12,7% (847,32 ευρώ ετησίως) σε σύγκριση με το 2021 (6.669 ευρώ).

Το μεγαλύτερο μερίδιο των δαπανών του μέσου προϋπολογισμού των νοικοκυριών, σε τρέχουσες τιμές, αφορά:

*στα είδη διατροφής και μη οινοπνευματώδη ποτά (20,9%),

*στη στέγαση (14,5%) και

*στις μεταφορές (13,3%),

*ενώ το μικρότερο μερίδιο των δαπανών (3,4%) αντιστοιχεί στις υπηρεσίες εκπαίδευσης.

Η μεγαλύτερη ποσοστιαία αύξηση δαπανών των νοικοκυριών, σε σχέση με την προηγούμενη έρευνα το 2021, παρουσιάζεται σε:

*εστιατόρια, καφενεία και ξενοδοχεία (30,9%),

*αναψυχή και πολιτισμό (30,3%),

*μεταφορές (17,8%),

*ενώ η μικρότερη ποσοστιαία αύξηση καταγράφεται στις επικοινωνίες (5,3%).

Η μεγαλύτερη θετική μεταβολή στην ποσοστιαία συμμετοχή των διαφόρων δαπανών σε σταθερές τιμές 2022, σε σχέση το 2021, παρατηρείται στα εστιατόρια, καφενεία και ξενοδοχεία (1,4 ποσοστιαίες μονάδες), ενώ η μεγαλύτερη ποσοστιαία μείωση συμμετοχής παρατηρείται στα είδη διατροφής και μη οινοπνευματώδη ποτά (1,1 ποσοστιαίες μονάδες).

Όσον αφορά στις δαπάνες για είδη διατροφής και μη οινοπνευματώδη ποτά, σε σχέση με το 2021, παρατηρείται αύξηση της μέσης μηνιαίας δαπάνης (τρέχουσες τιμές), στα παρακάτω είδη:

*κρέας (11,1%),

*λαχανικά (10%),

*λοιπά είδη διατροφής (9,9%),

*αλεύρι, ψωμί, δημητριακά (9,2%),

*γαλακτοκομικά προϊόντα και αυγά (7,9%),

*έλαια και λίπη (3,8%),

*μεταλλικά νερά, αναψυκτικά, χυμοί φρούτων και λαχανικών (2,5%),

*ψάρια (1,8%) και

*φρούτα (1,3%).

Ενώ μείωση της μέσης μηνιαίας δαπάνης (τρέχουσες τιμές), παρατηρείται στα παρακάτω είδη:

*ζάχαρη, μαρμελάδες, μέλι, σιρόπια, σοκολάτα (0,3%), και

*καφές, τσάι και κακάο (0,1).

Τα νοικοκυριά που διαμένουν σε αγροτικές περιοχές δαπανούν κατά μέσο όρο 1.322,53 ευρώ τον μήνα, ενώ αυτά που διαμένουν σε αστικές περιοχές 1.677,66 ευρώ. Επομένως, τα νοικοκυριά που διαμένουν σε αγροτικές περιοχές δαπανούν, κατά μέσο όρο, 21,2% λιγότερο από τα νοικοκυριά που διαμένουν σε αστικές περιοχές. Τα νοικοκυριά που διαμένουν στην περιφέρεια Αττικής δαπανούν, κατά μέσο όρο, το 116,2% της μέσης μηνιαίας δαπάνης των νοικοκυριών της χώρας, ενώ αυτά που διαμένουν στην περιφέρεια Στερεάς Ελλάδος το 72% αυτής. Το 2022 σε σύγκριση με το 2021, τα νοικοκυριά που διαμένουν στην περιφέρεια Αττικής αύξησαν τις δαπάνες τους, κατά μέσο όρο 13,3%, ενώ αυτά που διαμένουν στην περιφέρεια Κεντρικής Μακεδονίας κατά 14%.

Σχετικά με τη μέση μηνιαία κατανάλωση (ποσότητες) ειδών διατροφής, οινοπνευματωδών ποτών, καπνού, καυσίμων και ηλεκτρικής ενέργειας, αυξήσεις παρατηρούνται στα είδη διατροφής και οινοπνευματώδη ποτά και καπνό, ως εξής:

*τσιγάρα 2,5%

*οινοπνευματώδη ποτά 0,2%

*ενώ μειώσεις παρατηρούνται στα είδη:

*ελαιόλαδο 10,8%

*γιαούρτι 7%

*ψάρια 6,7%

*γάλα 5,5%

*φρούτα 4,2%

*κρέας 2,2%

*τυρί 2%

*ψωμί, είδη αρτοποιίας 1,5%

*ζυμαρικά 1,3%

*λαχανικά 1,3%, και

*ρύζι 1,1%.

Η μέση μηνιαία ποσότητα ενέργειας που καταναλώνεται στην κύρια κατοικία παρουσίασε αύξηση σε:

*στερεά καύσιμα (καυσόξυλα, πελλέτες, πυρήνας κ.λπ.), 37,7%

*φυσικό αέριο, 8,3%

και μείωση σε:

*ηλεκτρική ενέργεια, 11,5%

*υγραέριο, 11,1% και

*υγρά καύσιμα, 1,4%

Από τα στοιχεία της έρευνας προκύπτει ότι τα νοικοκυριά διαθέτουν:

*Τηλεόραση έγχρωμη: 99,3%

*Κινητό τηλέφωνο: 94,6%

*Σταθερό τηλέφωνο: 86,9%

*Προσωπικό ηλεκτρονικό υπολογιστή: 76,6%

*Επιβατηγό αυτοκίνητο ΙΧ, τουλάχιστον ένα: 70,0%

*Πλυντήριο πιάτων: 38,9%

*Καταψύκτη: 34%

*Δεύτερη κατοικία: 15%

*Κλειστό χώρο στάθμευσης: 13,3%

*και χρησιμοποιούν την κεντρική θέρμανση (πετρέλαιο, φυσικό αέριο κ.λπ.) ως κύρια πηγή θέρμανσης σε ποσοστό 56,8%.

Αύξηση κατά 0,5 ποσοστιαίες μονάδες σημειώθηκε στο ποσοστό των νοικοκυριών που διαθέτουν προσωπικό υπολογιστή με πρόσβαση στο διαδίκτυο, όπως και στο ποσοστό των νοικοκυριών που διαθέτουν καταψύκτη, ενώ μείωση κατά 1 ποσοστιαία μονάδα καταγράφηκε στο ποσοστό των νοικοκυριών που χρησιμοποιούν κεντρική θέρμανση.

Το 44,4% των νοικοκυριών χρησιμοποιούν τρία δωμάτια, ενώ το 58,3% διαβιεί σε κατοικία με εμβαδόν από 61 έως 100 τετραγωνικά μέτρα (τ.μ.). Σε σχέση με το 2021 προκύπτουν τα εξής:

*Μέσα μαγειρέματος: αύξηση κατά 0,8 και 0,4 ποσοστιαίες μονάδες στη χρήση συσκευής υγραερίου ή κουζίνας φυσικού αερίου για μαγείρεμα αντίστοιχα, ενώ το 1,9% των νοικοκυριών δεν μαγειρεύει.

*Μέσα θέρμανσης: η μεγαλύτερη αύξηση παρουσιάζεται στο καλοριφέρ φυσικού αερίου κατά 2,1 ποσοστιαίες μονάδες, ενώ το 0,6% των κατοικιών των νοικοκυριών δεν διαθέτει θέρμανση.

*Μέσα ψύξης: η χρήση συσκευών κλιματισμού αυξήθηκε κατά 8 ποσοστιαίες μονάδες, ενώ το 21,8% των κατοικιών των νοικοκυριών δεν διαθέτει ψύξη.

Το μερίδιο της μέσης ισοδύναμης δαπάνης (αγορές, τρέχουσες τιμές) του πλουσιότερου 20% του πληθυσμού είναι 5,39 φορές μεγαλύτερο από το μερίδιο της μέσης ισοδύναμης δαπάνης του φτωχότερου 20% του πληθυσμού (5,19 για το 2021). Ο δείκτης μειώνεται στο 4,21, όταν συμπεριληφθούν στην καταναλωτική δαπάνη οι τεκμαρτές δαπάνες (τελική καταναλωτική δαπάνη)- (4,08 για το 2021).

*Τα νοικοκυριά του φτωχότερου 20% του πληθυσμού αύξησαν τις δαπάνες τους σε σχέση με το 2021 κατά 7,8%, ενώ τα νοικοκυριά του πλουσιότερου 20% του πληθυσμού κατά 11,2%.

*Το μερίδιο της μέσης ισοδύναμης δαπάνης για είδη διατροφής των νοικοκυριών του φτωχότερου 20% του πληθυσμού ανέρχεται στο 33,9% των δαπανών των νοικοκυριών, ενώ το αντίστοιχο μερίδιο του πλουσιότερου 20% του πληθυσμού ανέρχεται στο 13,8%.

*O κίνδυνος φτώχειας απειλεί το 17,4% του πληθυσμού της χώρας, όταν στον υπολογισμό του δείκτη λαμβάνεται υπόψη μόνο η ισοδύναμη δαπάνη με τρόπο κτήσης την αγορά (17,1% το 2021), ενώ ο δείκτης μειώνεται στο 13,4% του πληθυσμού (12,2% το 2021), όταν λαμβάνονται υπόψη όλες οι καταναλωτικές δαπάνες, ανεξάρτητα από τον τρόπο κτήσης (τεκμαρτό ενοίκιο από ιδιοκατοίκηση, ιδιοπαραγόμενα αγαθά, αγαθά και υπηρεσίες παρεχόμενες δωρεάν από τον εργοδότη, άλλα νοικοκυριά, μη κερδοσκοπικούς οργανισμούς, κράτος κ.λπ.).

*Η μέση μηνιαία ισοδύναμη δαπάνη των φτωχών νοικοκυριών εκτιμάται στο 32,3% των δαπανών των μη φτωχών νοικοκυριών. Τα φτωχά νοικοκυριά δαπανούν το 34,1% του μέσου προϋπολογισμού τους σε είδη διατροφής και μη οινοπνευματώδη ποτά, ενώ τα μη φτωχά το 20,1%.

Από την έρευνα προκύπτει ότι πλειοψηφία του κοινού, ποσοστό 71%, θεωρεί ότι η αξία των αγορών της τα φετινά Χριστούγεννα θα είναι μειωμένη, ποσοστό 8% εκτιμά ότι θα είναι αυξημένη, ενώ 22% θεωρούν ότι θα μείνει αμετάβλητη. Το μεγαλύτερο ποσοστό 38% θεωρεί ότι η μείωση αυτή θα είναι πάνω από το μισό της δαπάνης του προηγούμενου έτους, άνω του 50%. Μεσοσταθμικά, η εκτίμηση των καταναλωτών μεταφράζεται σε μία εκτιμώμενη μείωση της τάξης του 31%, δηλαδή ότι φέτος θα χαθεί περίπου το 1/3 του περυσινού «τζίρου». Η εκτίμηση αν και μη ρεαλιστική είναι ενδεικτική του καταναλωτικού κλίματος που επικρατεί στην αγορά, σύμφωνα με την έρευνα του ΣΕΛΠΕ.

Όσον αφορά το ύψος της εκτιμώμενης δαπάνης για αγορές την περίοδο των Χριστουγέννων, αυτή μεσοσταθμικά εκτιμάται σε 145 ευρώ κατά κεφαλήν (έναντι 146 ευρώ που ήταν η περυσινή εκτίμηση στην αντίστοιχη έρευνα). Το 15% εκτιμά ότι δεν θα δαπανήσει τίποτα, το 19% μέχρι 50 ευρώ, το 25% έως 100 ευρώ, το 23% από 101 έως 200 ευρώ, το 14% από 200 έως 500 ευρώ και το 4% πάνω από 500 ευρώ. Πρακτικά το μισό κοινό, ποσοστό 52% θα δαπανήσει λιγότερο από 100 ευρώ τα φετινά Χριστούγεννα για αγορές.

Σημειώνεται ότι το 13%, ένας στους 8 καταναλωτές, έχει ήδη ολοκληρώσει τις αγορές του αρκετά πριν τα Χριστούγεννα, το 48% έως 1 εβδομάδα πριν τα Χριστούγεννα και το 39% την εβδομάδα που διανύουμε.

Τα παραπάνω ευρήματα, σύμφωνα με την έρευνα, σχετίζονται και με τις εξελίξεις σε σχέση με την επίδραση που έχει η αύξηση του κόστους ενέργειας και των ανατιμήσεων στο διαθέσιμο εισόδημα των καταναλωτών.

Πιο συγκεκριμένα, σύμφωνα με το υπουργείο Οικονομικών, το ισοζύγιο του κρατικού προϋπολογισμού διαμορφώθηκε σε έλλειμμα 1,196 δισ. ευρώ, έναντι στόχου για έλλειμμα 2,2 δισ. ευρώ και ελλείμματος 1,5 δισ. ευρώ τον Ιανουάριο του 2021.

Το πρωτογενές αποτέλεσμα, παράλληλα, καθορίστηκε σε πλεόνασμα ύψους 17 εκατ. ευρώ, έναντι στόχου για πρωτογενές έλλειμμα 1,145 δισ. ευρώ και πρωτογενούς ελλείμματος 1,473 δισ. ευρώ για τον ίδιο μήνα το 2021.

Η εικόνα των εσόδων

Το ύψος των καθαρών εσόδων του κρατικού προϋπολογισμού ανήλθε σε 3,857 δισ. ευρώ, παρουσιάζοντας μείωση κατά 608 εκατ. ευρώ ή 13,6% έναντι της εκτίμησης στην εισηγητική έκθεση του προϋπολογισμού. Η μείωση οφείλεται κυρίως στα μειωμένα έσοδα από φόρους, καθώς κι από το Πρόγραμμα Δημοσίων Επενδύσεων (ΠΔΕ).

Τα συνολικά έσοδα του κρατικού προϋπολογισμού, παράλληλα, περιορίστηκαν σε 4,089 δισ. ευρώ, μειωμένα κατά 661 εκατ. ευρώ ή 13,9% έναντι του στόχου.

Τα έσοδα από φόρους, από την πλευρά τους, ανήλθαν σε 3,888 δισ. ευρώ, μειωμένα κατά 224 εκατ. ευρώ ή 5,5%, έναντι του στόχου. Η πτώση αποδίδεται στην παράταση, έως τις 4 Φεβρουαρίου, της προθεσμίας πληρωμής φορολογικών υποχρεώσεων, στις περιοχές που επλήγησαν από τις χιονοπτώσεις.

Εξαιρουμένης της παράτασης αυτής και με βάση τα διαθέσιμα στοιχεία εσόδων μέχρι και τις 4 Φεβρουαρίου, εκτιμάται ότι τα έσοδα από φόρους μηνός Ιανουαρίου υπερέβησαν τον στόχο κατά 100 εκατ. ευρώ περίπου.

Οι επιστροφές εσόδων ανήλθαν σε 232 εκατ. ευρώ, μειωμένες κατά 54 εκατ. ευρώ από τον στόχο (285 εκατ. ευρώ).

Τα έσοδα του Προϋπολογισμού Δημοσίων Επενδύσεων (ΠΔΕ), επιπλέον, διαμορφώθηκαν σε 67 εκατ. ευρώ, μειωμένα κατά 358 εκατ. ευρώ από τον στόχο (425 εκατ. ευρώ).

Μειωμένες οι δαπάνες κατά 1,6 δισ. ευρώ

Την ίδια ώρα, οι δαπάνες του Κρατικού Προϋπολογισμού καθορίστηκαν στα 5,054 δισ. ευρώ και παρουσιάστηκαν μειωμένες κατά 1,654 δισ. ευρώ έναντι του στόχου.

Στο σκέλος του Τακτικού Προϋπολογισμού παρουσιάστηκε υστέρηση έναντι του στόχου κατά 1,916 δισ. ευρώ, η οποία οφείλεται κυρίως στον ετεροχρονισμό των πληρωμών των εξοπλιστικών προγραμμάτων.

Οι πληρωμές στο σκέλος των επενδυτικών δαπανών ανήλθαν στα 732 εκατ. ευρώ, παρουσιάζοντας αύξηση σε σχέση με τον στόχο κατά 262 εκατ. ευρώ.

Η προσωρινή εικόνα των κυριότερων πληρωμών των μέτρων κατά της πανδημίας για τον Ιανουάριο, έχει ως εξής:

• η ενίσχυση μικρών και πολύ μικρών επιχειρήσεων που επλήγησαν από τον COVID-19 στις Περιφέρειες, ύψους 114 εκατ. ευρώ, από το ΠΔΕ,
• η συνεισφορά του Δημοσίου για την αποπληρωμή επιχειρηματικών δανείων πληγέντων δανειοληπτών, ύψους 25 εκατ. ευρώ, από το ΠΔΕ και
• η επιδότηση κεφαλαίου κίνησης σε τουριστικές επιχειρήσεις, ύψους 42 εκατ. ευρώ, από το ΠΔΕ.

Τέλος, οι δαπάνες του κρατικού προϋπολογισμού για τον Ιανουάριο του 2022 αποδείχθηκαν μειωμένες κατά 355 εκατ. ευρώ.

Iκανοποίηση στο ΥΠΟΙΚ

«Τα στοιχεία της εξέλιξης των φορολογικών εσόδων ήταν – τηρουμένων των αναλογιών – ικανοποιητικά για τον Ιανουάριο του 2022. Παρά το γεγονός ότι αναβλήθηκαν οι καταβολές ΦΠΑ και άλλων φόρων για τις 4 Φεβρουαρίου, τα φορολογικά έσοδα ήταν κοντά στον στόχο (-224 εκατ. ευρώ) και θα τον υπερέβαιναν κατά 100 εκατ. ευρώ περίπου, με βάση τις εκτιμήσεις του Γενικού Λογιστηρίου, αν δεν υπήρχε η εν λόγω αναστολή» σχολίασε, με αφορμή τα παραπάνω, ο αναπληρωτής υπουργός Οικονομικών, Θεόδωρος Σκυλακάκης.

Για να προσθέσει: «Ο Ιανουάριος, λόγω της έξαρσης της μετάλλαξης “Ο” και των καιρικών φαινομένων, ήταν ένας δύσκολος οικονομικά μήνας, κάτι που είχε (προσωρινές) επιπτώσεις στην οικονομική δραστηριότητα, οι οποίες ήδη έχουν αρχίσει να αίρονται, με βάση τα πρώτα στοιχεία από τις ηλεκτρονικές συναλλαγές. Η πορεία της οικονομίας – αν δεν υπάρξουν σημαντικές αρνητικές διεθνείς εξελίξεις – αναμένεται να βελτιωθεί στους επόμενους μήνες».

Ωστόσο, πρέπει να σημειωθεί ότι τονωτική ένεση αποτέλεσαν τον Ιούλιο οι εισπράξεις ύψους 2,3 δισ. ευρώ από το Ταμείο Ανάκαμψης, αλλά και η είσπραξη 644 εκατ. ευρώ από τα κέρδη της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας επί των ελληνικών ομολόγων. Κατά την περίοδο αυτή, τα έσοδα του τακτικού προϋπολογισμού τονώθηκαν από το έκτακτο χρήμα που μπήκε στο ταμείο και έτσι διαμορφώθηκαν σε 28.247 δισ. ευρώ, από 26,53 δισ. ευρώ πέρυσι.

Όσον αφορά τις δαπάνες του τακτικού προϋπολογισμού, αυτές διαμορφώθηκαν σε 41,212 δισ. ευρώ την περίοδο Ιανουαρίου-Αυγούστου, έναντι 37,045 δισ. ευρώ το αντίστοιχο περυσινό οκτάμηνο

Οι δαπάνες αυτές αντιστοιχούσαν στο 2% του ελληνικού ΑΕΠ , ενώ στην Εσθονία ανήλθαν στο  2,1% και κατά μέσο όρο στην ΕΕ στο 1,2% του ΑΕΠ της.

Σε απόλυτα ποσά, οι αμυντικές δαπάνες στην ΕΕ ανήλθαν στα 168,5 δισ. ευρώ το 2019 και αντιστοιχούσαν στο 2,6% των δημόσιων δαπανών.

Τις χαμηλότερες αμυντικές δαπάνες  στην ΕΕ είχαν η Ιρλανδία (0,2% του ΑΕΠ) και το Λουξεμβούργο (0,4%)

Με πρόσφατες υπουργικές αποφάσεις δύνεται η δυνατότητα σε νέες επιχειρήσεις και σε επιχειρήσεις που απέκτησαν πρόσφατα υποκατάστημα (από 1.4.2019 έως 31.12.2020), να ενταχθούν στο προγραμμα με βάση το σημείο 3.12 του Προσωρινού Πλαισίου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, εφόσον εμφανίζουν ζημία και μείωση τζίρου κατά 30% κατά την επιλέξιμη περίοδο, σε σχέση με το 2019.Σε περίπτωση που δεν πληρούν τα ανωτέρω κριτήρια, τότε μπορούν να ενταχθούν στο μέτρο σύμφωνα με το τμήμα 3.1. του Προσωρινού Πλαισίου, εφόσον τα έσοδα από πωλήσεις αγαθών και παροχή υπηρεσιών του έτους 2020 είναι μικρότερα κατά τουλάχιστον 30% από το σύνολο εξόδων, συμπεριλαμβανομένου του κόστους πωληθέντων, ανεξαρτήτως της μείωσης του κύκλου εργασιών τους ή των εσόδων τους.

Η Ανεξάρτητη Αρχή Δημοσίων Εσόδων μετά την τροποποίηση της σχετικής κοινής υπουργικής απόφασης για την υπαγωγή επιχειρήσεων στη ρύθμιση των παγίων δαπανών, εντόπισε 800 επιχειρήσεις, οι αιτήσεις των οποίων είχαν απορριφθεί αρχικά, αλλά πλέον έχουν δικαίωμα ένταξης σε αυτό το καθεστώς.

Οι ενδιαφερόμενες επιχειρήσεις υποβάλλουν αίτηση για την ενίσχυση με τη μορφή επιδότησης παγίων δαπανών στην ηλεκτρονική πλατφόρμα «myBusinessSupport». Κατά την αίτηση, η επιχείρηση δηλώνει το ύψος της ενίσχυσης που αιτείται να λάβει Κατά την αίτηση, οι ενδιαφερόμενες επιχειρήσεις υποβάλλουν επιπλέον στην πλατφόρμα «myBusinessSupport» τα κατωτέρω στοιχεία:

α) το ποσό της ενίσχυσης που επιθυμούν να χρησιμοποιήσουν για δικαίωμα έκπτωσης από τρέχουσες φορολογικές οφειλές έτους 2021 που καθίστανται πληρωτέες από 1η Ιουλίου 2021 μέχρι 31η Δεκεμβρίου 2021,

β) το ποσό της ενίσχυσης που επιθυμούν να χρησιμοποιήσουν για αποπληρωμή τρεχουσών ασφαλιστικών εισφορών έτους 2021 που καθίστανται πληρωτέες από 1η Ιουλίου 2021 μέχρι 31η Δεκεμβρίου 2021. Όπως τονίζεται στην απόφαση τα στοιχεία που θα υποβληθούν δεν μπορούν να τροποποιηθούν μετά τη λήξη της ημερομηνίας υποβολής της αίτησης.

Η είσοδος στην ηλεκτρονική πλατφόρμα «myBusinessSupport» διενεργείται με τους κωδικούς TAXISnet. Με την είσοδο στην εφαρμογή και την υποβολή της αίτησης, η επιχείρηση πιστοποιεί την ακρίβεια των δηλούμενων στοιχείων. Παράλληλα ελέγχεται αυτοματοποιημένα η δήλωση λογαριασμού - ΙΒΑΝ από την επιχείρηση στην προσωποποιημένη πληροφόρηση του TAXISnet.

Η ενίσχυση χορηγείται με τη μορφή δικαιώματος έκπτωσης από τρέχουσες οφειλές έτους 2021 στη φορολογική αρχή που καθίστανται πληρωτέες από 1η Ιουλίου 2021 μέχρι 31η Δεκεμβρίου 2021 ή και με τη μορφή πιστωτικού για την αποπληρωμή τρεχουσών ασφαλιστικών εισφορών έτους 2021 που καθίστανται πληρωτέες από 1η Ιουλίου 2021 μέχρι 31η Δεκεμβρίου 2021. Η ενίσχυση μπορεί να χρησιμοποιηθεί το αργότερο ως 31.12.2021. Τυχόν υπόλοιπο της ενίσχυσης που παραμένει μετά το τέλος Δεκεμβρίου ακυρώνεται αυτόματα.

Η επέκταση του προϋπολογισμού κρίθηκε απαραίτητη καθώς στο κείμενο του προϋπολογισμού προβλέπονταν μέτρα στήριξης επιχειρήσεων και νοικοκυριών, ύψους 7,5 δισ. ευρώ για ολόκληρο το 2021. Το ποσό αυτό έχει ξεπεραστεί κατά πολύ με τον υπουργό οικονομικών να μιλά τις τελευταίες ημέρες για ένα ποσό πάνω από 14 δισ. ευρώ. Συνεπώς κρίθηκε ότι θα έπρεπε να επεκταθεί ο προϋπολογισμός των μέτρων για να καλυφθούν τα νέα δεδομένα σε ότι αφορά τα μέτρα στήριξης για το 2021.

Ο κορμός του νομοσχεδίου αφορά την βελτίωση της χορήγησης κρατικής αρωγής σε επιχειρήσεις και εργαζομένων που πλήττονται από μεγάλες φυσικές καταστροφές ώστε να μην καθυστερεί η οικονομική βοήθεια για τις πληττόμενες επιχειρήσεις. Παράλληλα στο ίδιο νομοσχέδιο έχουν ενσωματωθεί διατάξεις οι οποίες έχουν ήδη ανακοινωθεί και χρειάζονταν να κυρωθούν με νόμο όπως η θέσπιση της δυνατότητας χορήγησης ενίσχυσης, ως μέτρου στήριξης με τη μορφή "αυξημένης αποζημίωσης ειδικού σκοπού", σε επιχειρήσεις που επλήγησαν οικονομικά λόγω της εμφάνισης και διάδοσης του κορονοϊού. Η ενίσχυση είναι αφορολόγητη, ανεκχώρητη και ακατάσχετη στα χέρια του Δημοσίου ή τρίτων, κατά παρέκκλιση των κειμένων διατάξεων, δεν υπόκειται σε οποιοδήποτε τέλος, εισφορά ή άλλη κράτηση υπέρ του Δημοσίου, συμπεριλαμβανομένης και της ειδικής εισφοράς αλληλεγγύης, δεν δεσμεύεται και δεν συμψηφίζεται με βεβαιωμένα χρέη.

Το πεδίο των παρεμβάσεων για τη στήριξη της οικονομίας από την πανδημία περιλαμβάνονται μέτρα που ήδη έχουν ανακοινωθεί όπως :

- Η εξαίρεση από την υποχρέωση καταβολής του τέλους επιτηδεύματος και για το φορολογικό έτος 2020 (ίσχυε για το φορολογικό έτος 2019), των αγροτών κανονικού καθεστώτος, για τους οποίους έχουν παρέλθει τα πρώτα πέντε 5 έτη από την ημερομηνία τήρησης βιβλίων και ένταξής τους στο κανονικό καθεστώς ΦΠΑ καθώς και οι αλιείς παράκτιας αλιείας, που εκμεταλλεύονται αλιευτικά σκάφη μέχρι 12 μέτρων.

- Η παράταση του χρόνου αναστολής έως και τις 31-12-2021 (λήγει στις 30-6-2021), της υποχρέωσης καταβολής στο ελληνικό Δημόσιο ποσοστού 5% των νοσηλίων που εισπράττουν όλες οι ιδιωτικές Μονάδες Χρόνιας Αιμοκάθαρσης και ορίζεται, έως και τις 31-12-2021, ο συντελεστής ΦΠΑ σε ποσοστό 6%, για τα αναγκαία είδη (π.χ. φίλτρα αιμοκάθαρσης, αιμοδιήθισης, αιμοδιαδίθησης).