Αν η Ελλάδα ήταν άνθρωπος, θα βάδιζε ολοταχώς για τα πρώτα –ήντα, αφού η διάμεση ηλικία στη χώρα μας είναι τα 47,2 έτη, όταν στην ΕΕ είναι τα 44,9.

Αυτό σημαίνει ότι ο μισός πληθυσμός της Ελλάδας είναι νεότερος από αυτή την ηλικία και ο άλλος μισός μεγαλύτερος.

Είμαστε δηλαδή 2,3 χρόνια μεγαλύτεροι από τον «διάμεσο» Ευρωπαίο, ενώ ο ρυθμός με τον οποίο γερνάμε σαν χώρα είναι ο τρίτος υψηλότερος στην ΕΕ.

Στην πρώτη θέση των πιο «γερασμένων» χωρών βρίσκεται η Ιταλία, με διάμεση ηλικία τα 49,1 έτη, και στη δεύτερη ισοβαθμούν, μια ανάσα πάνω από εμάς, η Πορτογαλία και η Βουλγαρία.

Οι παραπάνω ηλικιακοί δείκτες αναφέρονται αποκλειστικά σε όσους έχουν γεννηθεί εντός της χώρας, και δεν περιλαμβάνουν τους μετανάστες πρώτης γενιάς και τους πρόσφυγες, που κατά κανόνα προέρχονται από χώρες με πιο νεανικό πληθυσμό.

Γηραιά ήπειρος

Σε βάθος δεκαετίας η διάμεση ηλικία των Ευρωπαίων έχει αυξηθεί κατά 2,1 χρόνια. Αυτό σημαίνει ότι το 2015, οι μισοί Ευρωπαίοι ήταν νεότεροι από 42,8 ετών και οι άλλοι μισοί μεγαλύτεροι.

Η πιο «νεανική» χώρα της ΕΕ είναι η Ιρλανδία, με διάμεση ηλικία τα 39,6 έτη. Οι πιο γερασμένη είναι η Ιταλία, με διάμεση ηλικία τα 49,1.

Η διάμεση ηλικία αυξήθηκε σε όλες σχεδόν τις χώρες της ΕΕ, με τη μεγαλύτερη αύξηση να καταγράφεται στη Σλοβακία και την Κύπρο κατά 4 έτη. Οι μόνες χώρες που «μίκρυναν» ηλικιακά είναι η Γερμανία (από 45,9 έτη το 2015 σε 45,5 έτη το 2025) και η Μάλτα (από 40,4 έτη το 2015 σε 40,0 έτη το 2025)

Μεταξύ 2024 και 2025, η μέση ηλικία αυξήθηκε σε 25 χώρες της ΕΕ, ενώ παρέμεινε σταθερή στη Γερμανία και τη Δανία.

Αυξάνονται οι ηλικιωμένοι

Ο πληθυσμός της ΕΕ την 1η Ιανουαρίου 2025 εκτιμάται σε 450,6 εκατομμύρια άτομα. Τα παιδιά ηλικίας 0-14 ετών αντιπροσώπευαν το 14,4% του πληθυσμού της ΕΕ, ενώ τα άτομα που θεωρούνται σε ηλικία εργασίας (15-64 ετών) αντιπροσώπευαν το 63,6% του πληθυσμού.

Οι ηλικιωμένοι (ηλικίας 65 ετών και άνω) αντιπροσώπευαν το 22% του πληθυσμού, με αύξηση 0,4 ποσοστιαίων μονάδων (π.μ.) σε σύγκριση με το προηγούμενο έτος και αύξηση 2,9 π.μ. σε σύγκριση με 10 χρόνια νωρίτερα).

Στην Ελλάδα ο αριθμός των ηλικιωμένων, άνω των 65 ετών, αποτελεί το 23,7% του πληθυσμού και είναι το τέταρτο υψηλότερο ποσοστό, μετά την Ιταλία (24,7 %), την Πορτογαλία (24,3%) και η Βουλγαρία (24%).

Οι χώρες με το χαμηλότερο ποσοστό ηλικιωμένων είναι το Λουξεμβούργο (15,2 %), η Ιρλανδία (15,7 %) και η Κύπρος (18,3 %). Το 2025, σε σύγκριση με το 2024, το ποσοστό των ηλικιωμένων αυξήθηκε σε 26 χώρες της ΕΕ, ενώ η Μάλτα είχε σταθερό ποσοστό.

Τα παιδιά μειώνονται

Σε σύγκριση με το 2024, μόνο δύο χώρες της ΕΕ (Λουξεμβούργο και Γερμανία) είχαν σταθερό ποσοστό παιδιών στον πληθυσμό το 2025, ενώ στις άλλες χώρες το ποσοστό αυτό μειώθηκε.

Σε όλες τις χώρες της ΕΕ, τα υψηλότερα ποσοστά παιδιών στον συνολικό πληθυσμό το 2025 παρατηρήθηκαν στην Ιρλανδία (18,5 %), τη Σουηδία (16,8 %) και τη Γαλλία (16,6 %), ενώ τα χαμηλότερα ποσοστά καταγράφηκαν στην Ιταλία (11,9 %), τη Μάλτα (12,1 %) και την Πορτογαλία (12,6 %).

Στην Ελλάδα έχουμε επίσης πολύ χαμηλή αναλογία παιδιών στο σύνολο του πληθυσμού, μόλις 12,8%. Ιδιαίτερα ανησυχητικό είναι ότι τα ποσοστά του παιδικού πληθυσμού έχουν συρρικνωθεί αισθητά την τελευταία δεκαετία, καθώς το 2015 αποτελούσαν το 14,5% του ελληνικού πληθυσμού.

Λίγο περισσότερο από τρία άτομα σε ηλικία εργασίας για κάθε άτομο 65 ετών και άνω

Οι δείκτες εξάρτησης από την ηλικία μπορούν να χρησιμοποιηθούν για τη μελέτη του επιπέδου στήριξης που παρέχεται στους νεότερους και/ή τους ηλικιωμένους από τον πληθυσμό εργάσιμης ηλικίας.

Οι δείκτες αυτοί εκφράζονται σε όρους σχετικού μεγέθους των νεότερων και/ή των ηλικιωμένων πληθυσμών σε σύγκριση με τον πληθυσμό σε ηλικία εργασίας. Ο δείκτης εξάρτησης των ηλικιωμένων για την ΕΕ ήταν 34,5 % την 1η Ιανουαρίου 2025, με λίγο περισσότερα από τρία άτομα σε ηλικία εργασίας για κάθε άτομο ηλικίας 65 ετών και άνω.

Ο δείκτης εξάρτησης των ηλικιωμένων στις χώρες της ΕΕ κυμάνθηκε από το χαμηλό 22% στο Λουξεμβούργο, 23,8% στην Ιρλανδία και 26,6 % στη Μάλτα, με σχεδόν 5 άτομα σε ηλικία εργασίας για κάθε άτομο ηλικίας 65 ετών και άνω,.

Τα  υψηλότερα επίπεδα εξάρτησης είναι στην Ιταλία (39%), στη Βουλγαρία (38,7%) και  38,6 % στην Πορτογαλία, όπου υπήρχαν λιγότερα από 3 άτομα σε ηλικία εργασίας για κάθε άτομο ηλικίας 65 ετών και άνω. Εξίσου υψηλός είναι ο και ο δείκτης εξάρτησης ηλικιωμένων στην Ελλάδα, με 37,4%.

Μεταξύ 2024 και 2025, ο δείκτης εξάρτησης των ηλικιωμένων αυξήθηκε στην ΕΕ κατά 0,6 ποσοστιαίες μονάδες, από 33,9 % το 2024 σε 34,5 % το 2025. Αύξηση σημειώθηκε σε όλες τις χώρες της ΕΕ.

Περισσότεροι δικαιούχοι και περισσότερες περιοχές «μπαίνουν» στο πρόγραμμα του υπουργείου Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας για την μετεγκατάσταση πολιτών, με οικονομική ενίσχυση που φτάνει ακόμα και τις 10.000 ευρώ.

Η σταδιακή συρρίκνωση των συνταξιοδοτικών παροχών εγγυάται μεν τη βιωσιμότητα του συστήματος έως το 2070, ταυτόχρονα όμως αποδυναμώνει τη δυνατότητά του να καλύπτει βασικές ανάγκες. Ο κίνδυνος οι συντάξεις να μην επαρκούν ώστε να αποτρέπουν τη φτώχεια στη τρίτη ηλικία έχει επισημανθεί επανειλημμένα και σε ευρωπαϊκό επίπεδο, με την ΕΕ να προκρίνει ως λύση την ενίσχυση των συμπληρωματικών συντάξεων μέσω επαγγελματικών ταμείων υποχρεωτικής ασφάλισης.

Πόσα χρόνια δουλεύουμε και πόσα χρόνια πληρωνόμαστε

Η ελληνική πραγματικότητα αποτυπώνει καθαρά την πίεση του συστήματος. Ο μέσος εργαζόμενος στη χώρα απασχολείται περίπου 41 χρόνια και λαμβάνει σύνταξη για 20,1 έτη. Με βάση τα στοιχεία του Ageing Report 2024, το 2023 η μέση ηλικία συνταξιοδότησης ήταν τα 64 έτη, ενώ το προσδόκιμο ζωής σε αυτή την ηλικία ανερχόταν στα 20 έτη. Με απλά λόγια, ο μέσος ασφαλισμένος ξεκινά να εργάζεται στα 23, συνταξιοδοτείται στα 64 και για κάθε έτος σύνταξης έχει εργαστεί δύο χρόνια.

Παρόμοια εικόνα καταγράφεται και στην υπόλοιπη Ευρώπη. Σύμφωνα με τη Eurostat, το 2023 η μέση διάρκεια συνταξιοδότησης στην ΕΕ ήταν 21 έτη, ελαφρώς μειωμένη σε σχέση με το 2019 λόγω των επιπτώσεων της πανδημίας στο προσδόκιμο ζωής. Ο μέσος εργασιακός βίος, ωστόσο, διαμορφώθηκε στα 41,3 έτη. Και στην Ευρώπη, δηλαδή, οι πολίτες εργάζονται περίπου δύο χρόνια για κάθε χρόνο σύνταξης.

Η διάρκεια της συνταξιοδότησης αποτελεί μόνο μία από τις τρεις βασικές παραμέτρους που καθορίζουν την επάρκεια των συνταξιοδοτικών παροχών. Οι άλλες δύο είναι εξίσου κρίσιμες.

Η πρώτη αφορά την προστασία από τη φτώχεια. Στην Ελλάδα, το ποσοστό των ατόμων ηλικίας άνω των 65 ετών που βρίσκονται κάτω από το όριο της φτώχειας αυξήθηκε από 19,3% το 2021 σε 23,3% το 2024, καταγράφοντας άνοδο περίπου 20% μέσα σε τέσσερα χρόνια.

Η δεύτερη σχετίζεται με το επίπεδο διαβίωσης πριν και μετά τη συνταξιοδότηση, δηλαδή το κατά πόσο το εισόδημα μετά την έξοδο από την εργασία αντικαθιστά επαρκώς τον μισθό. Σε ευρωπαϊκό επίπεδο, το μέσο εισόδημα των ατόμων άνω των 65 ετών ως ποσοστό του εισοδήματος των ηλικιών 18–64 μειώθηκε την περίοδο 2013–2023 από 91,5% σε 86,3%. Στην Ελλάδα, πάντως, το 2023 ο σχετικός δείκτης διαμορφώθηκε στο 95,3%, υψηλότερα από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο και τρίτος υψηλότερος μετά το Λουξεμβούργο και την Ισπανία.

Γιατί μειώνονται οι μελλοντικές συντάξεις

Η υποχώρηση των μελλοντικών συντάξεων στη χώρα μας αποδίδεται σε δύο βασικούς παράγοντες. Ο πρώτος είναι η μείωση των συντελεστών αναπλήρωσης που θεσπίστηκαν με τους νόμους 4387/2016 και 4670/2020, σε σύγκριση με το προμνημονιακό καθεστώς, όπου με 40 έτη εργασίας ο συντελεστής αναπλήρωσης της ανταποδοτικής σύνταξης έφτανε το 50%.

Ο δεύτερος και πιο καθοριστικός παράγοντας είναι η αλλαγή στον τρόπο υπολογισμού των συντάξιμων αποδοχών. Αντί για τον μέσο όρο της τελευταίας πενταετίας, λαμβάνεται πλέον υπόψη ο μέσος όρος ολόκληρου του εργασιακού βίου, με αναπροσαρμογή βάσει πληθωρισμού. Αυτή η μεταβολή, που εισήχθη με το πρώτο μνημόνιο και διατηρήθηκε στους επόμενους νόμους, οδηγεί σε έμμεση μείωση των συντάξεων κατά περίπου 17%, υπονομεύοντας την επάρκεια των μελλοντικών παροχών.

Σύμφωνα με την ΕΚΤ, η συνταξιοδοτική δαπάνη στην Ελλάδα θα μειωθεί από 14,5% του ΑΕΠ το 2022 στο 12% το 2070, την ώρα που ο μέσος όρος της ΕΕ-27 θα αυξηθεί από 11,4% σε 11,8%. Παρά τη γήρανση του πληθυσμού —ο δείκτης γήρανσης εκτιμάται ότι θα αυξηθεί από 39% σε 66%— το κόστος θα συγκρατηθεί μέσω τριών μηχανισμών: της μείωσης των συντάξεων, της συρρίκνωσης του αριθμού των συνταξιούχων ως ποσοστό του πληθυσμού και της αύξησης των εργαζομένων έως τα 74 έτη.

Χωρίς αυτές τις παρεμβάσεις, η συνταξιοδοτική δαπάνη θα εκτινασσόταν στο 21% του ΑΕΠ. Αντ’ αυτού, περιορίζεται στο 12%, κυρίως επειδή το επίπεδο των παροχών πέφτει δραστικά — από το 76% του 2022 στο 53% το 2070. Έτσι, το σύστημα θεωρείται μακροπρόθεσμα δημοσιονομικά βιώσιμο, αλλά κοινωνικά ανεπαρκές, καθώς μετακυλίει το κόστος της γήρανσης στους ίδιους τους συνταξιούχους, υποβαθμίζοντας το βιοτικό τους επίπεδο.

Σύμφωνα με τα προκαταρκτικά δεδομένα της ΕΛΣΤΑΤ, ο μόνιμος πληθυσμός της Ελλάδας ανήλθε σε 10.372.335 κατοίκους την 1η Ιανουαρίου 2025, καταγράφοντας οριακή υποχώρηση 0,03% σε σύγκριση με τους 10.375.764 κατοίκους που είχαν καταγραφεί ένα χρόνο νωρίτερα. Από το σύνολο αυτό, 5.094.094 είναι άνδρες και 5.278.241 γυναίκες.

Η μικρή αυτή μείωση αποδίδεται, σύμφωνα με την ΕΛΣΤΑΤ, στη συνέχιση της φυσικής συρρίκνωσης του πληθυσμού. Το ισοζύγιο γεννήσεων και θανάτων παρέμεινε αρνητικό κατά 57.564 άτομα, καθώς καταγράφηκαν 68.309 γεννήσεις έναντι 125.873 θανάτων. Αντισταθμιστικά λειτούργησε η καθαρή μετανάστευση, η οποία εκτιμάται θετική και ανήλθε σε 54.135 άτομα, περιορίζοντας τις συνολικές απώλειες.

Η κατανομή του πληθυσμού ανά ηλικιακή ομάδα αναδεικνύει τη δημογραφική πρόκληση. Ποσοστό 12,8% του πληθυσμού είναι ηλικίας έως 14 ετών, το 63,5% εντάσσεται στο παραγωγικό ηλικιακό φάσμα των 15-64 ετών, ενώ το 23,7% αφορά άτομα ηλικίας 65 ετών και άνω. Ο δείκτης γήρανσης, δηλαδή η αναλογία των ηλικιωμένων προς τα παιδιά, ανήλθε στο 185,4, αποτυπώνοντας την έντονη πληθυσμιακή γήρανση.

Σε ό,τι αφορά τις μεταναστευτικές ροές το 2024 καταγράφηκε καθαρή εισροή 54.135 ατόμων. Συγκεκριμένα, οι εισερχόμενοι στη χώρα ανήλθαν σε 132.149, ενώ οι εξερχόμενοι διαμορφώθηκαν σε 78.014. Παράλληλα, η ΕΛΣΤΑΤ αναθεώρησε τα στοιχεία του 2023, ανεβάζοντας την καθαρή μετανάστευση σε 29.816 άτομα, με 116.591 εισόδους και 86.775 εξόδους.

Σημειώνεται ότι στα δεδομένα της εισερχόμενης μετανάστευσης περιλαμβάνονται και άτομα που διέμεναν στη χώρα με καθεστώς διεθνούς ή προσωρινής προστασίας, γεγονός που επηρεάζει ουσιαστικά τη συνολική πληθυσμιακή εικόνα.

Όπως διευκρινίζεται από τη ΔΥΠΑ, η ρύθμιση λειτουργεί ως εργαλείο στήριξης τόσο της οικογένειας όσο και του εργαζόμενου γονέα και συνδέεται άμεσα με τη γονική άδεια διάρκειας τεσσάρων μηνών. Η άδεια αυτή μπορεί να αξιοποιηθεί είτε ενιαία είτε τμηματικά και από τους δύο γονείς, ανάλογα με τις ανάγκες της οικογένειας.

Ποιοι δικαιούνται το επίδομα

Για την καταβολή της ενίσχυσης απαιτείται η συνδρομή συγκεκριμένων προϋποθέσεων:

– Ο δικαιούχος να απασχολείται στον ιδιωτικό τομέα.
– Να έχει συμπληρώσει τουλάχιστον 12 συνεχόμενους μήνες εργασίας στον ίδιο εργοδότη.
– Να έχει παιδί ή παιδιά ηλικίας έως οκτώ ετών.
– Να έχει καταθέσει αίτηση γονικής άδειας μέσω του εργοδότη στο σύστημα «ΕΡΓΑΝΗ» (έντυπο Ε14 «Γονική Άδεια»).

Το ύψος του επιδόματος

• Η οικονομική ενίσχυση αντιστοιχεί κάθε φορά στον ισχύοντα κατώτατο μισθό και καλύπτει τους δύο πρώτους μήνες της γονικής άδειας.
• Για κάθε παιδί προβλέπεται επιχορήγηση διάρκειας δύο μηνών.
• Στις περιπτώσεις διδύμων, τριδύμων ή πολυδύμων, ο γονέας λαμβάνει συνολικά δύο επιπλέον μήνες επιδότησης, ανεξάρτητα από τον αριθμό των παιδιών.

Ειδικές περιπτώσεις

-Οι μονογονεϊκές οικογένειες δικαιούνται διπλάσιο χρόνο τόσο σε άδεια όσο και σε επιδότηση. Ενδεικτικά, μητέρα με ένα παιδί μπορεί να λάβει οκτώ μήνες άδεια και τέσσερις μήνες οικονομική ενίσχυση.

-Σε περιπτώσεις υιοθεσίας ή αναδοχής παιδιού έως οκτώ ετών, η γονική άδεια και η επιχορήγηση ξεκινούν από τη στιγμή που το παιδί εντάσσεται στην οικογένεια.

-Όσοι εργαζόμενοι είχαν ήδη λάβει γονική άδεια με βάση το προηγούμενο καθεστώς και αυτή δεν είχε ολοκληρωθεί έως τις 19 Ιουνίου 2021, υπάγονται στο νέο πλαίσιο και δικαιούνται το επίδομα.

-Ο χρόνος της άδειας που επιδοτείται από τη ΔΥΠΑ θεωρείται χρόνος ασφάλισης για κύρια σύνταξη, ασθένεια και επικουρική κάλυψη.

-Οι ασφαλιστικές εισφορές καταβάλλονται εξ ολοκλήρου από τη ΔΥΠΑ.

-Η περίοδος απουσίας λογίζεται ως πραγματική υπηρεσία και προσμετράται κανονικά για αποδοχές, άδειες, επαγγελματική εξέλιξη και αποζημίωση απόλυσης.

Επιστροφή στην εργασία

Με τη λήξη της γονικής άδειας, ο εργαζόμενος διατηρεί το δικαίωμα:

– Να επιστρέψει στην ίδια ή σε ισοδύναμη θέση.
– Να διατηρήσει στο ακέραιο όλα τα επαγγελματικά του δικαιώματα.
– Να επωφεληθεί από τυχόν βελτιώσεις στις συνθήκες εργασίας που θεσπίστηκαν κατά την απουσία του.

Επιπλέον δυνατότητες

Η γονική άδεια μπορεί να χορηγηθεί:

– Είτε συνεχόμενα είτε τμηματικά.
– Ως μειωμένο ημερήσιο ωράριο, κατόπιν συμφωνίας με τον εργοδότη.
– Ή με τη μορφή ημερών άδειας, χωρίς απώλεια του δικαιώματος στο επίδομα.

Το 2050 η αναλογία αναμένεται να φτάσει τα 520 ανά 1.000 – δηλαδή 2 εργαζόμενοι για κάθε συνταξιούχο. Ως αποτέλεσμα, η δημόσια δαπάνη για συντάξεις στην Ελλάδα εκτιμάται ότι θα αντιστοιχεί το 2050 στο ένα έβδομο του ΑΕΠ, όταν ο μέσος όρος του ΟΟΣΑ θα προσεγγίζει το ένα δέκατο.

Τις δυσοίωνες αυτές προβλέψεις κάνει ο ΟΟΣΑ στη φετινή του έκθεση «Pensions at a Glance». Η γήρανση του πληθυσμού είναι παγκόσμιο πρόβλημα, με την Ελλάδα να συγκαταλέγεται μεταξύ των χωρών που πλήττονται περισσότερο. Επιπλέον, το ελληνικό συνταξιοδοτικό σύστημα εμφανίζεται σαφώς πιο γενναιόδωρο από τα περισσότερα άλλα, προβλέποντας χαμηλότερα ελάχιστα όρια συνταξιοδότησης και υψηλά ποσοστά αναπλήρωσης των απολαβών κατά τον εργασιακό βίο.

Όπως αναφέρει η Απογευματινή, μετά τις αλλαγές που επέβαλαν οι δανειστές την περίοδο των μνημονίων, ένας εργαζόμενος στον ιδιωτικό τομέα με 40 χρόνια εργασίας μπορεί να βγει στη σύνταξη περί τα 62 έτη. Στο Δημόσιο μπορεί νωρίτερα, κατά μέσο όρο μεταξύ 60 και 61 ετών. Στα περισσότερα άλλα ευρωπαϊκά κράτη το ελάχιστο όριο συνταξιοδότησης πλησιάζει τα 65 έτη και σε πολλές περιπτώσεις (σκανδιναβικές χώρες, Γερμανία) έχει ήδη φτάσει τα 67 έτη. Η σύνδεση με το προσδόκιμο ζωής θα οδηγήσει σε αύξηση, με τον ΟΟΣΑ να εκτιμά ότι η μέση ηλικία συνταξιοδότησης για τους σημερινούς 22χρονους στην Ελλάδα θα είναι τα 66 έτη.

Όσο για το ύψος των συντάξεων, στην Ελλάδα για εργαζόμενο με μέσες αποδοχές (περίπου 1.400 ευρώ) προσεγγίζει το 85% του τελευταίου μισθού και είναι το 4ο υψηλότερο ποσοστό αναπλήρωσης. Για χαμηλότερες αποδοχές (μισός μέσος μισθός) το ποσοστό αυξάνεται σε 96,5% και είναι το 3ο υψηλότερο. Σε Ελβετία, Μ. Βρετανία και ΗΠΑ τα αντίστοιχα ποσοστά υπολείπονται του 50%, στη Γερμανία είναι 50%-55%, ενώ περί το 70% είναι τα ποσοστά σε Ολλανδία, Δανία και Γαλλία.

Ειδικότερα, σύμφωνα με την έρευνα της ΕΛΣΤΑΤ για τη φυσική κίνηση πληθυσμού, οι γεννήσεις στην Ελλάδα το 2024 ανήλθαν σε 68.467 γεννήσεις (35.216 αγόρια και 33.251 κορίτσια) καταγράφοντας μείωση 4,2% σε σχέση με το 2023 που ήταν 71.455 γεννήσεις (36.622 αγόρια και 34.833 κορίτσια). Στις γεννήσεις δεν συμπεριλαμβάνονται οι γεννήσεις νεκρών, οι οποίες το 2024 ανήλθαν σε 454, αυξημένες κατά 5,1% σε σχέση με το 2023 που ήταν 432.

Οι θάνατοι ανήλθαν σε 126.916 τον αριθμό (64.144 άνδρες και 62.772 γυναίκες), καταγράφοντας μείωση 0,9% σε σχέση με το 2023 που ήταν 128.101 θάνατοι (64.900 άνδρες και 63.201 γυναίκες). Οι θάνατοι βρεφών ηλικίας κάτω του έτους ανήλθαν σε 261, αυξάνοντας τον δείκτη βρεφικής θνησιμότητας (θάνατοι βρεφών ηλικίας κάτω του έτους ανά 1.000 γεννήσεις ζώντων) από 3,5 το 2023 σε 3,8 το 2024.

Οι γάμοι ανήλθαν σε 36.649 (19.695 θρησκευτικοί και 16.954 πολιτικοί), παρουσιάζοντας μείωση κατά 9,2% σε σχέση με το 2023, κατά το οποίο είχαν πραγματοποιηθεί 40.351 γάμοι (21.402 θρησκευτικοί και 18.949 πολιτικοί). Τα σύμφωνα συμβίωσης ανήλθαν σε 14.486, παρουσιάζοντας μείωση 3,9% σε σύγκριση με το 2023 που ήταν 15.069. Στους γάμους του 2024 περιλαμβάνονται 101 γάμοι μεταξύ ανδρών και 81 μεταξύ γυναικών. Αντίστοιχα, στα σύμφωνα συμβίωσης του ίδιου έτους περιλαμβάνονται 192 σύμφωνα συμβίωσης μεταξύ ανδρών και 96 μεταξύ γυναικών.

Τα διαζύγια ανήλθαν σε 15.532, παρουσιάζοντας αύξηση 2,8% σε σχέση με το 2023 (15.114 διαζύγια). Αναφορικά με τον τύπο διαζυγίου, το 2024 εκδόθηκαν 12.805 συναινετικά (82,4%) και 1.886 κατ’ αντιδικία διαζύγια (12,1%), ενώ για 841 διαζύγια (5,4%) δεν δηλώθηκε ο τύπος διαζυγίου. Το 66,4% των διαζυγίων που εκδόθηκαν το 2024 αφορά σε γάμους που διήρκησαν 10 και πλέον έτη (10.314 διαζύγια).

Η αναλογία διαζυγίων ανά 100 γάμους ήταν 42,4 το 2024, έναντι 37,5 το 2023, έναντι 33,4 το 2022, από 34,2 το 2021 και έναντι 41,2 το 2020.

Οι δημογραφικές προβλέψεις για την Ελλάδα είναι δυσοίωνες, αφού δείχνουν ότι θα υποστεί πληθυσμιακή μείωση έως το 2100 κατά 24% (5% στην Ευρωζώνη) και θα είναι στην τρίτη χειρότερη θέση μεταξύ των χωρών-μελών της ΕΕ, πυροδοτώντας μια σειρά αλυσιδωτών αντιδράσεων στην οικονομία και στο ασφαλιστικό μας σύστημα.

Το 2024 ο δείκτης εξάρτησης των ηλικιωμένων στην Ελλάδα, που «μετράει» την αναλογία των ατόμων ηλικίας 65 ετών και άνω σε σχέση με τον πληθυσμό σε ηλικία εργασίας (20 έως 64 ετών) σκαρφάλωσε στο 40%.

Ο δείκτης αυτός που καθορίζει πόσο θα αυξηθούν τα όρια ηλικίας συνταξιοδότησης στη χώρα μας, διαμορφώθηκε αρκετά υψηλότερα από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο (37%) και μαρτυρά πως για κάθε άτομο ηλικίας 65 ετών και άνω υπήρχαν λιγότερα από τρία άτομα σε ηλικία εργασίας, τα οποία με τις ασφαλιστικές εισφορές τους θα συμβάλλουν στην πληρωμή των συντάξεων των πρώτων. Ευνόητο είναι πως όσο ανεβαίνει αυτός ο δείκτης, τόσο θα μεγαλώνει η ανάγκη για αύξηση των συνταξιοδοτικών παροχών, ενώ ανάλογες επιπτώσεις θα έχει και ο τομέας της υγείας.

Ο δείκτης εξάρτησης των ηλικιωμένων αποτελεί «νάρκη» για το ασφαλιστικό, καθώς δεν υπάρχουν εισφορές εργαζομένων για να καλύψουν τις παροχές των συνταξιούχων, κάτι που εύλογα επιβαρύνει τον κρατικό προϋπολογισμό. Στο διάστημα 2030-2050 οι συνταξιοδοτικές δαπάνες προβλέπεται να αυξηθούν από 12,7% του ΑΕΠ σε 14,0% του ΑΕΠ, λόγω του αυξανόμενου αριθμού συνταξιούχων.

Αλλά και σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Ένωσης ο δείκτης εξάρτησης ηλικιωμένων έχει αυξηθεί αισθητά τα τελευταία 20 χρόνια. Το 2004, ο δείκτης στην ΕΕ ήταν στο 26,8%, που σημαίνει ότι υπήρχαν περίπου 4 ενήλικες σε ηλικία εργασίας ανά ηλικιωμένο άτομο 65+. Την 1η Ιανουαρίου 2024, ο δείκτης ανέβηκε στο 37%, γεγονός που υποδηλώνει ότι υπήρχαν λιγότεροι από 3 ενήλικες σε ηλικία εργασίας για κάθε ηλικιωμένο άτομο.

Οι πιο γερασμένες περιοχές

Η Ευρυτανία είναι μία από τις τρεις πιο γερασμένες περιφέρειες της Ευρωπαϊκής Ένωσης, καθώς περισσότερα από τα δύο τρίτα των ενηλίκων της είναι ηλικιωμένοι. Με ποσοστό 71,1% προηγείται της Ηπείρου (51,7%), της Πελοποννήσου (48%), της Στερεάς Ελλάδας (46,5%) και της Δυτικής Μακεδονίας (46,1%).

Οι γαλλικές επαρχίες Μαγιότ (6,1%) και Γουιάνα (13,8%) και η Κοπεγχάγη στη Δανία (17,8%) είχαν τους χαμηλότερους δείκτες εξάρτησης ηλικιωμένων στην ΕΕ.

Στον αντίποδα, η βελγική παράκτια περιοχή Arrondissement of Veurne είχε τον υψηλότερο δείκτη εξάρτησης ηλικιωμένων (72,8%). Ακολουθούν οι Άλτο Τάμεγα και Μπαρόζο στη βόρεια Πορτογαλία (71,4%) και η Ευρυτανία στην κεντρική Ελλάδα (71,1%).

Η Ελλάδα «γερνάει» γρήγορα

Εξετάζοντας το ποσοστό των ατόμων ηλικίας 65 ετών και άνω στον συνολικό πληθυσμό της Ευρωπαϊκής Ένωσης, η Ιταλία βρίσκεται στην πρώτη θέση (23%) και ακολουθούν η Ελλάδα, η Φινλανδία, η Πορτογαλία, η Γερμανία και η Βουλγαρία (όλες με 22%). Στον αντίποδα, οι χώρες με τα υψηλότερα ποσοστά των ατόμων ηλικίας κάτω των 20 ετών ήταν η Ιρλανδία (27%), η Γαλλία (24%) και η Σουηδία (23%).

Η Ελλάδα όχι μόνο δεν γεννάει, αλλά γερνάει, αφού ο πληθυσμός της είναι όλο και περισσότερο γερασμένος. Τα στοιχεία δείχνουν ότι για κάθε δύο ανθρώπους που πεθαίνουν γεννιέται ένας, γεγονός που μέσα σε λίγα χρόνια θα φέρει δραστικές αλλαγές σε οικονομικό και κοινωνικό επίπεδο στην ελληνική κοινωνία. Ο χαμηλός αριθμός των γεννήσεων δεν οφείλεται στο γεγονός ότι οι γυναίκες κάνουν λιγότερα παιδιά, αλλά στο ότι έχει μειωθεί το μέγεθος του πληθυσμού που βρίσκεται σε αναπαραγωγική ηλικία, καθώς ο μέσος όρος ζωής αυξάνεται.

Αυτό προανήγγειλε το βράδυ της Παρασκευής από τη Θεσσαλονίκη, ο υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, Κυριάκος Πιερρακάκης, κατά τη διάρκεια συνομιλίας του με νεαρούς επιχειρηματίες, στην Αλεξάνδρεια Ζώνη Καινοτομίας (ΑΖΚ ΑΕ).

Ο Κυριάκος Πιερρακάκης παρέπεμψε σε σχετικές σημερινές ανακοινώσεις του Πρωθυπουργού, Κυριάκου Μητσοτάκη, με την ευκαιρία της 89ης ΔΕΘ: «Είμαστε στις μισές γεννήσεις από όσες ήμασταν πριν από την κρίση (...) Θα κάνουμε μια φορολογική μεταρρύθμιση που θα δώσει πάρα πολύ μεγάλη έμφαση σε αυτό το πρόβλημα (...)

Μπορούμε να πούμε 100 πράγματα τα οποία είναι προβληματικά και πρέπει να διορθωθούν (...), αλλά σήμερα, ως επικεφαλής του οικονομικού επιτελείου, θα σας έλεγα ότι αυτό που βάζω εγώ πρώτο (...) είναι το δημογραφικό και η αλλαγή του πως φορολογούμαστε στην Ελλάδα», γνωστοποίησε ο Κυριάκος Πιερρακάκης.

Απαντώντας σε σχετικά ερωτήματα και αιτήματα των τριών επιχειρηματιών με τους οποίους συνομίλησε, αλλά και άλλων μελών του ακροατηρίου, ο υπουργός αναγνώρισε ακόμη την ανάγκη μείωσης της φορολογίας και αφαίρεσης άλλων οικονομικών βαρών από τις επιχειρήσεις, αλλά και το πρόβλημα που συνιστά για αυτές η υποχρέωση προκαταβολής φόρων. Επισήμανε ωστόσο την ανάγκη προτεραιοποίησης στόχων, αλλά και τους περιορισμούς που υφίστανται από τους κοινοτικούς κανονισμούς, πχ, για την επέκταση ευνοϊκών μέτρων σε συγκεκριμένες γεωγραφικές περιοχές.

«Η Ελλάδα είναι μια χώρα που πλέον έχει πλεόνασμα. Στην Ευρωπαϊκή Ένωση των 27, πλεόνασμα έχουν οι έξι (...) Αυτό δεν πρέπει να χαλάσει. Έχουμε συγκεκριμένο (δημοσιονομικό) χώρο ως προς τι μπορούμε να ξοδεύουμε κάθε χρόνο, ανεξάρτητα απ το αν έχουμε πλεόνασμα (...) (Τα αιτήματα για μείωση φορολογίας ή της προκαταβολής του φόρου) είναι κομμάτι από αυτά που γενικώς κοιτάμε, όταν δημιουργούνται βαθμοί ελευθερίας στα δημοσιονομικά», υπογράμμισε και κάλεσε τους επιχειρηματίες να του καταθέσουν εγγράφως αιτήματα και προτάσεις, ακόμη και αν δεν εντάσσονται στο πλαίσιο των αρμοδιοτήτων του.

Σχολιάζοντας την τοποθέτηση επιχειρηματία στο πάνελ, ότι επέστρεψε στην Ελλάδα, χάρη και στα κίνητρα που δόθηκαν προς αυτή την κατεύθυνση, ο Κυριάκος Πιερρακάκης αναφέρθηκε στο brain gain των τελευταίων ετών: «Αν δει κάποιος τα νούμερα, ειδικά τα τελευταία χρόνια, αυτοί οι οποίοι επέστρεψαν είναι περισσότεροι από όσους έφυγαν. Κι αυτό συμβαίνει πρακτικά για πρώτη φορά σε αυτούς τους αριθμούς» σημείωσε και υπενθύμισε άρθρο του Tom Friedman στους New York Times, ο οποίος, όταν η Ελλάδα έμπαινε στο πρώτο μνημόνιο, έγραψε ότι δεν θα κοιτάει τα οικονομικά μεγέθη, αλλά τι κάνουν οι Έλληνες. Και κατέληγε, αν τους δεις να φεύγουν (από τη χώρα), πούλα. Αν τους δεις να μένουν και κάποιους να έρχονται, ξεκίνα να αγοράζεις ελληνικά ομόλογα. Αυτό το οποίο συμβαίνει πρακτικά από τα χρόνια του Covid και μετά είναι ότι οι περισσότεροι έρχονται -και τα κίνητρα παίζουν ρόλο» τόνισε, ενώ πρόσθεσε ότι πολλά θετικά έχουν γίνει, τα οποία πρέπει να συνεχιστούν.

Γιατί το πιο πολιτικό παιχνίδι είναι το Τetris

Ως προς το τελευταίο, έκανε αναγωγή σε δύο δημοφιλή παιχνίδια: «Είχα έναν καθηγητή στην Αμερική που μας έλεγε ότι το πιο πολιτικό παιχνίδι είναι το Tetris. Και το θεμελιώδες μάθημά του είναι ότι οι επιτυχίες εξαφανίζονται και τα λάθη συσσωρεύονται (...) Οι άνθρωποι συγκρατούν τις αστοχίες και τις εκκρεμότητες (...) Αν βάλεις το σωστό software στη χώρα, δηλαδή τους σωστούς κανόνες, τα σωστά επίπεδα φορολόγησης και σταματήσεις να αλλάζεις το ίδιο πράγμα κάθε εξάμηνο, αν δηλαδή έχεις σταθερό γήπεδο (...), μπορεί να δημιουργηθεί πολύ μεγάλη αξία. Θεωρώ ότι τα τελευταία χρόνια αυτό το βλέπουμε. Το θέμα είναι να συνεχίσουμε να το βλέπουμε, γιατί μετά το Τetris δεν πρέπει να περάσουμε στο Jenga, δεν πρέπει δηλαδή να βγάλουμε τα λάθος κυβάκια και να καταρρεύσει όλο το οικοδόμημα. Πρέπει να συνεχίσουμε να κάνουμε σταθερά το ίδιο πράγμα, βελτιώνοντας τους εαυτούς μας» είπε χαρακτηριστικά.

Στη συνέχεια, συμπλήρωσε ότι έχουν βελτιωθεί λίγο-πολύ όλα εκείνα, που οδήγησαν τη χώρα σε καθίζηση για δέκα χρόνια. Σαφέστατα, πρόσθεσε, η διαφοροποίηση που θα πρέπει να γίνει τώρα, είναι «να μην περάσουμε τον λογαριασμό» για τις αστοχίες των προηγούμενων γενιών στην επόμενη γενιά.

Επίσης, πρόσθεσε ότι τα τελευταία χρόνια χρειάστηκε να αντιμετωπιστεί μια πάρα πολύ δύσκολη εξίσωση, αφού ενόσω η χώρα ήταν σε καθεστώς χρεοκοπίας, έπρεπε να εξέλθει από αυτή και να εκκινήσει ο εκ νέου σχεδιασμός του κράτους. «Μπορώ να μιλήσω για εκατοντάδες πράγματα που έχουμε φτιάξει τα τελευταία χρόνια. Που μειώσαμε 72 φόρους.

Που δημιουργήσαμε το σχήμα του 50% (μείωσης φόρου εισοδήματος επί επταετία για όσους/ες κατά την τελευταία εξαετία εργάζονταν τουλάχιστον πέντε χρόνια στο εξωτερικό). Που μειώθηκαν οι εισφορές. Που 2500 υπηρεσίες είναι στο gov.gr. Αλλες τόσες βέβαια δεν είναι και πρέπει να μπουν. Η δουλειά μας εδώ είναι αυτά να τα φτιάξουμε. Δεν υπάρχει μαγικό ραβδί» σημείωσε.

Αιώνιοι μαθητές, όχι αιώνιοι φοιτητές

Επισήμανε πως η κουλτούρα γύρω από την επιχειρηματικότητα και την αποτυχία στην Ελλάδα έχει αλλάξει σε σχέση με την προ κρίσης περίοδο, χάρη και στους πόρους που διατέθηκαν σε startups μέσω funds όπως το Jeremie και του Equifund, ενώ αναφερόμενος στην παιδεία, είπε πως η λογική του ενός πτυχίου έχει πεθάνει. Όπως είπε, όταν το προσδόκιμο ζωής διαρκώς αυξάνεται και ένα παιδί που γεννιέται σήμερα υπάρχει μεγάλη πιθανότητα να ξεπεράσει τα 100, καθώς και λαμβανομένης υπόψη της εκθετικής ταχύτητας της τεχνολογικής μεταβολής, το παιδί αυτό θα πρέπει να ανανεώνει τις δεξιότητές του καθόλη τη διάρκεια της ζωής του.

«Πρέπει όλα τα κράτη να σχεδιάσουν συστήματα παιδείας, από την πρώτη δημοτικού ώς την τρίτη λυκείου για έναν κόσμο που ακόμη δεν υπάρχει (...) Πρέπει να μπορέσουμε όλοι να αποκτήσουμε την κουλτούρα ότι θα είμαστε δια βίου μαθητές. Για να παραφράσω τη γνωστή φράση, δεν θέλουμε αιώνιους φοιτητές, θέλουμε αιώνιους μαθητές, που θα μαθαίνουν καθόλη τη διάρκεια της ζωής τους» τόνισε, ενώ υπενθύμισε ότι σε λίγες εβδομάδες αναμένεται να περάσει νόμος, βάσει του οποίου επαγγελματικές σχολές για συγκεκριμένα αντικείμενα θα μπορούν να δημιουργούνται από κοινού με τις εταιρείες «που κάνουν αυτή τη δουλειά».

Αναφερόμενος στο τι έχει πετύχει η κυβέρνηση, είπε πως το πρόβλημα του χρέους, του ελλείμματος και του καθεστώτος χρεοκοπίας έχει λυθεί και πως θα ανακύψει εκ νέου μόνο αν γίνουν τεράστια λάθη ξανά. Αυτό που δεν έχει αλλάξει ακόμη εξ ολοκλήρου, είπε, είναι το οικονομικό μοντέλο που έβαλε την Ελλάδα στην κρίση, αλλά και αυτό αλλάζει. «Είμαστε στη μέση μιας διαδρομής» είπε και επανέλαβε τα στοιχεία που δείχνουν την πρόοδο στο επίπεδο των επενδύσεων και των εξαγωγών.

Στη συζήτηση με τον υπουργό συμμετείχαν οι Μιχάλης Βενιέρης, επιχειρηματίας, οικονομολόγος και οικονομικός αναλυτής, που επέστρεψε στην Ελλάδα από το εξωτερικό, η Αγγελίνα Μπιντούδη, συνιδρύτρια και CEO της Optimems, καινοτόμου εταιρείας- τεχνοβλαστού ινστιτούτου του ΕΚΕΤΑ και ο Γιώργος Μητράκος, επιχειρηματίας στον χώρο της εστίασης και της εμπορίας και επεξεργασίας τροφίμων.

Τη συζήτηση άνοιξε ο πρόεδρος της ΑΖΚ ΑΕ, δρ Παναγιώτης Κετικίδης, ο οποίος αναφέρθηκε στις εκατοντάδες δράσεις που έχει υλοποιήσει ο φορέας στο διάστημα 2023-2025, αλλά και στον σχεδιασμό για τη δημιουργία του θύλακα καινοτομίας Thess InnoFood Hub στον τομέα της αγροδιατροφής, σε έκταση 60 στρεμμάτων στην ανατολική Θεσσαλονίκη.

Ο μεγιστάνας σε ανάρτηση του στο Χ έγραψε «ο θάνατος της Ελλάδας» και δημοσίευσε την είδηση για 700 κλειστά σχολεία στη χώρα.

More than 700 schools have been closed in Greece due to a prolonged demographic crisis

Greece has one of the lowest fertility rates in the European Union - around 1.3 births per woman, far below the replacement level of 2.1.

The population is rapidly aging, while young… pic.twitter.com/WvS0RIbwWQ

— Visegrád 24 (@visegrad24) September 1, 2025

https://platform.twitter.com/widgets.js

Τουλάχιστον δύο φορές στο παρελθόν ο Έλον Μασκ έχει ασχοληθεί ειδικά με την Ελλάδα για το θέμα της υπογεννητικότητας.

«Η Ελλάδα βιώνει πληθυσμιακή κατάρρευση» έγραφε χαρακτηριστικά τον Απρίλιο του 2024 ενώ πέντε μήνες αργότερα, τον Σεπτέμβριο, εξέφραζε την έκπληξή του για το γεγονός ότι στη χώρα μας ήταν διπλάσιος ο αριθμός των θανάτων σε σχέση με τον αριθμό των γεννήσεων.

Πηγή: Lykavitos.gr