«Να Ανακτήσουμε τον Δημοκρατικό Έλεγχο»

Κάλεσμα για δημοκρατική αναγέννηση, ψηφιακή κυριαρχία, οικονομική δικαιοσύνη και νέα μορφή συμμετοχής των πολιτών

Κατά την ομιλία του ο πρώην πρωθυπουργός παρουσίασε μια ισχυρή πολιτική παρέμβαση με θέμα την ανάγκη «να ανακτήσουμε τον δημοκρατικό έλεγχο του δημοκρατικού μας οικοσυστήματος».

Με αναφορές στην αρχαία ελληνική δημοκρατία, τον Σωκράτη, τον Πλάτωνα και τον Αριστοτέλη, υπογράμμισε ότι η σημερινή κρίση πόλωσης δεν αποτελεί τυχαίο φαινόμενο, αλλά σύμπτωμα ακραίας ανισότητας και θεσμικής αιχμαλωσίας από οικονομικά και ψηφιακά μονοπώλια.

Η δημοκρατία απειλείται από τις νέες μορφές ισχύος

Στην παρέμβασή του τόνισε ότι:

• η ψηφιακή δημόσια σφαίρα ελέγχεται πλέον από λίγους ιδιώτες — «ολιγάρχες της τεχνολογίας» στις ΗΠΑ και στην Κίνα,
• τα παραδοσιακά ΜΜΕ συγκεντρώνονται σε χέρια δισεκατομμυριούχων,
• η πολιτική συζήτηση διαμορφώνεται από αδιαφανείς αλγορίθμους, bots και ξένες παρεμβάσεις,
• οι ανισότητες φτάνουν σε ιστορικά επίπεδα, δημιουργώντας ανασφάλεια, πόλωση και άνοδο δημαγωγών.

«Η δημοκρατία εφευρέθηκε για να συγκρατεί την ισχύ. Όταν η ισχύς συγκεντρώνεται ξανά στα χέρια των λίγων, η δημοκρατία αποδυναμώνεται», σημείωσε.

Κάλεσμα για ένα Νέο Δημοκρατικό Σύμφωνο στην Ευρώπη

Ο Γιώργος Παπανδρέου υποστήριξε ότι, σε συνέχεια της πρωτοβουλίας του Γενικού Γραμματέα του Συμβουλίου της Ευρώπης Alain Berset, η Ευρώπη χρειάζεται ένα νέο Δημοκρατικό Σύμφωνο με τρεις θεμελιώσεις:

• Μοιρασμένη εξουσία
• Οικονομική δικαιοσύνη
• Ψηφιακή αυτονομία

Στο πλαίσιο αυτού του οράματος παρουσίασε έξι βασικούς άξονες:

1. Ευρωπαϊκή Ψηφιακή Δημόσια Υποδομή

Ανοιχτού κώδικα τεχνητή νοημοσύνη, ευρωπαϊκοί cloud servers, δημόσια datasets και κοινά συστήματα ταυτότητας.

«Η δημοκρατία δεν μπορεί να εξαρτάται από ξένα μονοπώλια».

2. Ένας «Τέταρτος Πυλώνας» Δημοκρατικής Συμμετοχής

Μόνιμες συνελεύσεις πολιτών — φυσικές και ψηφιακές — μια σύγχρονη e-Agora με ουσιαστικό ρόλο στον σχεδιασμό πολιτικών.

3. Δημοκρατικός Έλεγχος των Αλγορίθμων

Διαφάνεια, λογοδοσία και αντιμετώπιση των μεγάλων πλατφορμών ως κοινής ωφέλειας.

«Οι αλγόριθμοι πρέπει να λογοδοτούν στους πολίτες, όχι στους μετόχους».

4. Οικονομική Δημοκρατία

Ενίσχυση εργατικών συνεταιρισμών, ενεργειακών κοινοτήτων και πολιτικών ανταγωνισμού που περιορίζουν τα ολιγοπώλια.

5. Δημοκρατική Εκπαίδευση

Ενίσχυση της δημοκρατικής παιδείας και σύνδεση πανεπιστημίων με κοινοβούλια — καθώς και ένα ενιαίο πρόγραμμα δημοκρατικής αγωγής σε όλα τα ευρωπαϊκά σχολεία.

6. Παγκόσμιες Δημοκρατικές Ρυθμίσεις

Κανόνες για τη φορολογία, την ψηφιακή ισχύ και την κλιματική διακυβέρνηση.

«Η δημοκρατία αποτυγχάνει όταν τα σύνορα περιορίζουν την εποπτεία αλλά όχι την εκμετάλλευση».

Ολοκληρώνοντας, υπογράμμισε ότι ο μεγαλύτερος κίνδυνος είναι ο κυνισμός και η αίσθηση ότι «τίποτα δεν αλλάζει».

«Έχουμε τη δύναμη — αν επιλέξουμε να τη χρησιμοποιήσουμε. Πρέπει να ξανα-εφεύρουμε τη δημοκρατία πριν τη διαλύσουν άλλοι.»

Με αυτόν τον τίτλο, HOW DEMOCRACIES DIE, κυκλοφορεί από τις 16 του μηνός στην Αμερική ένα βιβλίο 320 σελίδων. Συγγραφείς του οι καθηγητές στο Harvard Steven Levitsky και Daniel Ziblatt.

Του Νίκου Λιναρδάτου

Επί 20 χρόνια μελετούν την λειτουργία πολλών δημοκρατιών στην Ευρώπη και τη Λατινική Αμερική. Το συμπέρασμά τους είναι δυσάρεστο. Ναι, πολλές δημοκρατίες πεθαίνουν. Το βιβλίο σχολιάζεται ευρύτατα. Διότι τα συμπεράσματά του συνδυάζονται με την παρούσα πολιτική κατάσταση στις ΗΠΑ˙ με τους κινδύνους που αποτελούν για την αμερικανική δημοκρατία ο πρόεδρος Τραμπ και ο τρόπος που ασκεί τις εξουσίες του.

Επειδή σε ένα ασυμμάζευτο μυαλό κυκλοφορεί η ιδέα της εκλεκτικής συγγένειας Ντόνταλντ Τραμπ και Αλέξη Τσίπρα (βλ. Βίοι παράλληλοι, Ντόναλντ και Αλέξης, ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ, 5 Ιουλίου 2017), παρακινήθηκα σε σχετική έρευνα μέσω διαδικτύου. Αποτελέσματα: Στην εποχή μας, όσες δημοκρατίες πεθαίνουν, συνήθως δεν είναι από βίαιη ενέργεια˙ επανάσταση, πραξικόπημα, κίνημα, εμφύλιο πόλεμο, — διαπιστώνουν οι χαρβαρντιανοί καθηγητές.

Επέρχεται με σταδιακή κατολίσθηση προς τον απολυταρχισμό. Αυτό στις μέρες μας συντελείται, σε διάφορους βαθμούς, στη Ρωσία, τις Φιλιππίνες, την Τουρκία, τη Βενεζουέλα, την Ουγγαρία, την Ουκρανία, την Πολωνία. Η κατολίσθηση ξεκινάει από την εκλογική κάλπη. Δημοκρατίες, το πιο πιθανό σήμερα είναι να σβήσουν στα χέρια παικτών που κατ’ αρχήν εκέρδισαν την εξουσία με εκλογές.

Στην εκτίμησή τους για τους κινδύνους της δημοκρατίας, οι συγγραφείς παρατηρούν ότι τέσσερα προειδοποιητικά στοιχεία επισημαίνουν, αν ένας πολιτικός ηγέτης είναι επίφοβος απολυταρχικής προθέσεως:

(1) Ο ηγέτης δείχνει χαλαρή δέσμευση (commitment) με τους δημοκρατικούς κανόνες˙

(2) αρνείται τη νομιμότητα των αντιπάλων του ˙

(3) ανέχεται τη βία˙

(4) δείχνει πρόθυμος να περιορίσει τις πολιτικές ελευθερίες και τα μέσα επικοινωνίας (media).«Ένας πολιτικός που αντιδρά θετικά έστω και σε ένα από αυτά τα κριτήρια αποτελεί περίπτωση ανησυχίας». Δυστυχώς, ο Τραμπ αντιδρά θετικά και στα τέσσερα, διαπιστώνει ο Nicholas Kristof, συνεργάτης–σχολιαστής της The New York Times (10 Ιανουαρίου).

Η σκέψη μου. Στα καθ’ ημάς:

(1) Το πρώτο κριτήριο. Η διακυβέρνηση δια πράξεων νομοθετικού περιεχομένου και η δια της διαδικασίας του επείγοντος μέσα σε 3-4 μέρες ψήφιση νομοσχεδίων εκατοντάδων άρθρων και σελίδων δείχνουν σεβασμό των δημοκρατικών κανόνων; Όχι, καταπατείται η δημοκρατική τάξη, όπως καθορίζεται από συνταγματικούς κανόνες.

(2) Ο πρωθυπουργός, εκφραζόμενος δια του Παύλου Πολάκη (εφ’ όσον δεν τον απολύει) και άλλων υπουργών του, σαφώς αρνείται τη νομιμότητα των αντιπάλων του…

(3) Ανοχή της βίας. Μερικές λέξεις αρκούν: Εξάρχεια, Ρουβίκωνας, Χρυσή Αυγή, ΠΑΜΕ, Πολυτεχνείο, πανεπιστημιακό άσυλο.

(4) Περιορισμός των πολιτικών ελευθεριών και των media. Ας αρχίσω από το δεύτερο. Από την πρώτη στιγμή του σχηματισμού της κυβερνήσεως των Συριζανέλων, ο έλεγχος των μέσων επικοινωνίας υπήρξε η πρώτη επιδίωξη και φροντίδα τους. Με τρόπους μεταξύ απολυταρχικής νοοτροπίας και καραγκιόζη. Δεν τα κατάφεραν. Μίσος κατά της Δικαιοσύνης.

Σήμερα επικρατεί η διαπλοκή στην πιο ακραία της μορφή. Ανοιχτά χωρίς ίχνος ντροπής. Πρωτοπόρος ο Ιβάν Ιγκνατίεβιτς Σαββίδης μυστηριώδης περίπτωση! Να δούμε τι θα γίνει. Η προκήρυξη του διαγωνισμού για τις άδειες τηλεοράσεως δεν καθησυχάζει τις πολλές ανησυχίες.

Οι Συριζαίοι επήραν την κυβέρνηση. Δεν τους αρκεί. Θέλουν να καταλάβουν και την εξουσία. Το είπε η σύντροφος του πρωθυπουργού. Δεν μπορεί παρά να εκφράζει και τις απόψεις του ιδίου˙ αν διαφωνούσε, θα τον είχε χωρίσει (το έχει πει η ίδια). Κατάληψη της εξουσίας από ένα κόμμα, από έναν άνθρωπο, σημαίνει θάνατο της Δημοκρατίας. Ο πρωθυπουργός, με τη στήριξη του Καμμένου και των Αν-Ελ… , ήδη την ασκεί ημι-αυταρχικά.

Και μη μου πείτε πως δέχεστε οτι είναι η Τρόικα, οι Θεσμοί, οι μισητοί δανειστές μας, που κυβερνούν! Για την παραίτηση, την προφορική, φτάνει μία λέξη στον πρόεδρο της Δημοκρατίας. για τη γραπτή, ένα φύλλο χαρτί. Όταν υπάρχει τσίπα. Ένα ρο δεν απαλλάσσει!

Για την κατολίσθηση προς τον θάνατο της Δημοκρατίας υπάρχουν επί πλεον ετούτον τον καιρό στη χώρα μας και οι αντικειμενικές συνθήκες. Ο Edward Luttwak έγινε γνωστός με το βιβλίο του Coup d’ Etat – A Practical Handbook (1968).

Σήμερα είναι διεθνής προσωπικότητα στους τομείς διεθνούς στρατηγικής και στρατιωτικής ιστορίας. Από τη σελίδα 28 του βιβλίου: «Οι πολιτικές δομές των περισσότερων ανεπτυγμένων χωρών είναι πολύ ανθεκτικές… Εκτός εάν μερικοί “προσωρινοί” παράγοντες εξασθενήσουν το σύστημα και συσκοτίσουν τη βασική καλή του κατάσταση.Οι πιο κοινές περιπτώσεις αυτών των προσωρινών παραγόντων είναι:

(α) Σοβαρή παρατεταμένη οικονομική κρίση με μεγάλης κλίμακας ανεργία ή υψηλόν πληθωρισμό˙

(β) ένας παρατεταμένος και ανεπιτυχής πόλεμος ή μία μείζων αποτυχία, στρατιωτική ή διπλωματική˙

(γ) παρατεταμένη αστάθεια κάτω από ένα πολυκομματικό σύστημα».

Νομίζω πως καταλαβαινόμαστε˙ τι έχει να γίνει, αν στις επόμενες εκλογές δεν υπάρξει ισχυρή δημοκρατική φιλελεύθερη πλειοψηφία και οδηγηθούμε σε νέες εκλογές με απλή αναλογική. Υπάρχουν από τώρα τα τέσσερα προειδοποιητικά κριτήρια˙ όπως και στην περίπτωση Τραμπ. Θα υπάρξουν και οι δυόμισι από τους τρεις “προσωρινοούς” παράγοντες.

Υπάρχει ήδη ο ενάμισης.. Οι προτεινόμενοι στο How Democracies Die τρόποι αντιδράσεως, προς αποφυγήν του θανάτου της δημοκρατίας, είναι παντελώς ανεπαρκείς και δύσκολα προσαρμόσιμοι στις κοινωνικές και πολιτικές συνθήκες της σημερινής Ελλάδος.

Σε όλους μας η ευθύνη.

Η Ευρωπαϊκή Ένωση (ΕΕ) αντιμετωπίζει μία νέα και δυνητικώς επικίνδυνη απειλή: την απειλή της επέκτασης της «ανελεύθερης δημοκρατίας» (illiberal democracy) στους κόλπους της, ανάμεσα στα είκοσι οκτώ κράτη-μέλη που την συγκροτούν.

Αν και η τάση της «υποχώρησης του δυτικού φιλελευθερισμού» ξεπερνά τα όρια της Ευρώπης (βλέπε και E. Luce, The Retreat of Western Liberalism, Λονδίνο, 2017), ωστόσο η πρόκληση για την ΕΕ είναι ισχυρότερη, για πολλούς λόγους.

Του Παναγιώτη Κ. Ιωακειμίδη*

Πρώτον, γιατί για την ΕΕ η καταπάτηση των αρχών της φιλελεύθερης δημοκρατίας αποτελεί υπονόμευση των νομιμοποιητικών θεμελίων πάνω στα οποία εδράζεται. Οι Συνθήκες ρητά προβλέπουν ότι «η Ένωση βασίζεται στις αξίες του σεβασμού της ανθρώπινης αξιοπρέπειας, της ελευθερίας, της δημοκρατίας, της ισότητας, του κράτους δικαίου καθώς και των ανθρωπίνων δικαιωμάτων…» (άρθ. 2 Συνθήκης ΕΕ/Λισαβόνας).

Η ΕΕ είναι, με άλλα λόγια, πρώτα απ’ όλα ένα «σχέδιο δημοκρατίας» και επομένως η αμφισβήτηση, πολύ περισσότερο καταπάτηση, των δημοκρατικών αρχών υπονομεύει τον ίδιο τον λόγο ύπαρξής της (raison d’ etre) και απομακρύνει πολίτες από την υποστήριξη του συστήματος.

Η νομιμοποίηση του ενοποιητικού εγχειρήματος κλονίζεται επικίνδυνα. Δεν μπορεί να διαφεύγει ότι μία μεγάλη ομάδα χωρών, μεταξύ των οποίων και η Ελλάδα, επεδίωξαν την ένταξή τους στην Ένωση μετά την έξοδό τους από αυταρχικά, δικτατορικά ή ολοκληρωτικά καθεστώτα πρωτίστως γιατί «είδαν» την ΕΕ ως σύστημα εγγύησης της δημοκρατίας.

Δεύτερον, στον χώρο της ΕΕ η ανάπτυξη της «ανελεύθερης δημοκρατίας» λαμβάνει μία ιδιαίτερα τοξική μορφή. Τείνει κυρίως στην παραβίαση των αρχών του κράτους δικαίου (rule of law) που ρητά προστατεύεται από τις Συνθήκες, στον πολιτικό/κυβερνητικό έλεγχο της δικαστικής εξουσίας, στην ουσιαστική κατάλυση της διάκρισης των εξουσιών, κ.λπ. Οι περιπτώσεις της Πολωνίας (κυρίως) και της Ουγγαρίας είναι οι πλέον χαρακτηριστικές αλλά σε αυτές προστίθεται ήδη και η Ελλάδα.

Η χώρα μας εμφανίζεται γενικά πολύ χαμηλά στον δείκτη σεβασμού του κράτους δικαίου αλλά οι τελευταίες περιπτώσεις/απόπειρες από πλευράς κυβέρνησης για τον έλεγχο της δικαιοσύνης τείνουν να την τοποθετήσουν στην ομάδα των χωρών στις οποίες ο σεβασμός του κράτους δικαίου προσλαμβάνει επικίνδυνες διαστάσεις.

Βεβαίως, υπάρχουν ευρωπαϊκές χώρες εκτός ΕΕ όπου βάναυσα παραβιάζεται το κράτος δικαίου, όπως η Τουρκία ή ακόμη και η Ρωσία, ή ορισμένες χώρες των Δυτικών Βαλκανίων, για τις οποίες η Ένωση κατηγορείται ότι τις ανέχεται καθώς υποτίθεται ότι διασφαλίζουν κάποιας μορφής σταθερότητα λειτουργώντας περισσότερο ως «σταθεροκρατίες» (stabilocracies) παρά ως φιλελεύθερες δημοκρατίες!

Τί μπορεί να κάνει η Ευρωπαϊκή Ένωση για να αντιμετωπίσει το δηλητηριώδες αυτό φαινόμενο;

Για ορισμένους η απάντηση στο ερώτημα είναι «όχι και πάρα πολλά». Ενώ στο προενταξιακό στάδιο η ΕΕ διαθέτει σημαντικά μέσα-όπλα προκειμένου να πειθαρχήσει την υποψήφια χώρα στους δημοκρατικούς κανόνες, μετά την ένταξη και αφού η άτακτη χώρα είναι ήδη κράτος-μέλος, τότε η ΕΕ δεν μπορεί «να κάνει και πάρα πολλά». Η άποψη αυτή έχει κάποια βάση εάν η αναφορά γίνεται στα κράτη-μέλη και όχι στο θεσμικό σύστημα της ΕΕ.

Πράγματι, τα κράτη-μέλη εμφανίζονται απρόθυμα, χωρίς την αναγκαία πολιτική βούληση, να τιμωρήσουν άλλα κράτη-μέλη που ατακτούν ή ανοιχτά παραβιάζουν δημοκρατικές αρχές, είτε για λόγους κακώς εννοούμενης αλληλεγγύης είτε γιατί δεν θέλουν να δημιουργήσουν «προηγούμενο» που μπορεί κάποια στιγμή να στραφεί εναντίον τους. Κοντόφθαλμη προσέγγιση.

Σε θεσμικό, καταστατικό επίπεδο, όμως, η ΕΕ διαθέτει σημαντικά μέσα για την αντιμετώπιση των περιπτώσεων παραβίασης του κράτους δικαίου. Πρώτα απ’ όλα η Συνθήκη (άρθ. 7) περιέχει την ρύθμιση-πρόβλεψη σύμφωνα με την οποία εάν ένα κράτος-μέλος διαπιστωθεί ότι παραβιάζει τις αρχές του κράτους δικαίου μπορεί να στερηθεί δικαιωμάτων που απορρέουν από τις Συνθήκες, περιλαμβανομένων και των δικαιωμάτων ψήφου στο Συμβούλιο Υπουργών της Ένωσης.

Πρόκειται για την πλέον αυστηρή τιμωρία που (θεωρητικά) μπορεί να επιβάλει η ΕΕ, γι’ αυτό και έχει χαρακτηρισθεί ως «η πυρηνική επιλογή». Ωστόσο η ενεργοποίηση της σχετικής διαδικασίας είναι εξαιρετικά δύσκολη καθώς στο στάδιο της διαπίστωσης της παραβίασης του κράτους δικαίου απαιτείται ομοφωνία από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο (χωρίς βεβαίως την συμμετοχή της «κατηγορούμενης χώρας») και είναι δύσκολο να υπάρξει η ομοφωνία αυτή, καθώς θα βρεθεί τουλάχιστον μία «συμπαθούσα χώρα» που θα ασκήσει veto. (Στην περίπτωση της Πολωνίας, η Ουγγαρία έχει ήδη δηλώσει ότι θα το πράξει.) Γι’ αυτό και μέχρι σήμερα δεν έχει ουδέποτε ενεργοποιηθεί ο μηχανισμός του άρθρου 7 της Συνθήκης, αν και έχει απειληθεί η ενεργοποίησή του, τελευταία στην περίπτωση της Πολωνίας.

Λόγω ακριβώς όλων αυτών των δυσκολιών, η Ένωση με πρωτοβουλία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, θέσπισε το 2014 το «Πλαίσιο για το Κράτος Δικαίου» (Framework for the Rule of Law). Το Πλαίσιο αυτό επιτρέπει στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή να εξετάζει περιπτώσεις παραβιάσεων του κράτους δικαίου, να διατυπώνει απόψεις και ουσιαστικά να «ονομάζει και ξεμπροστιάζει» (name and shame) ένα άτακτο κράτος-μέλος (και να καταλήγει εάν χρειαστεί στην ενεργοποίηση του άρθρου 7).

Η Πολωνία αντιμετωπίζεται αυτή την περίοδο με βάση τις ρυθμίσεις του «Πλαισίου». Ακόμη, η ΕΕ μπορεί υπό ορισμένες προϋποθέσεις να αναστείλει τις χορηγήσεις πόρων από τα Διαρθρωτικά Ταμεία και να παραπέμψει κράτος-μέλος στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο (ΔΕΚ) για παραβίαση του ενωσιακού δικαίου.

Επομένως η ΕΕ διαθέτει αρκετά θεσμικά μέσα για την αντιμετώπιση της καταπάτησης των αρχών του κράτους δικαίου, αρκεί τα κράτη-μέλη να θελήσουν να τα χρησιμοποιήσουν.

Ωστόσο, οι γενεσιουργές αιτίες των τάσεων για «ανελεύθερη δημοκρατία» δεν μπορούν να ακυρωθούν απλά με νομικά μέσα. Απαιτείται συνολικότερη προσέγγιση, που θα στοχεύει στην εξάλειψη φαινομένων, όπως κοινωνικές ανισότητες, φτωχοποίηση, περιθωριοποίηση, κ.λπ. που τροφοδοτούν τις τάσεις για «ανελεύθερη δημοκρατία».Κυρίως απαιτείται η ΕΕ να εμφανισθεί όχι απλά ως ένας οικονομικός χώρος αλλά κυρίως ως χώρος αταλάντευτης προσήλωσης στις δημοκρατικές αρχές και θεσμούς…

* Ομότιμος καθηγητής του Πανεπιστημίου Αθηνών

Του Γιώργου Β. Δερτιλή*

Ο εύθικτος διώκτης είναι υπουργός Εξωτερικών αλλά δεν σκέφθηκε ότι η συμπεριφορά του θα εξέθετε διεθνώς τη χώρα.

Οι επικρίσεις σε διεθνούς φήμης εφημερίδες ήδη πληθαίνουν. Υποψιάζομαι την πρώτη του αντίδραση: όχι να δικαιολογηθεί και να συμμαζευτεί, αλλά μάλλον να καταδιώξει και τους ξένους δημοσιογράφους. Αραγε θα προτιμήσει την ελληνική Δικαιοσύνη, ελπίζοντας ότι θα ξαναβρεί ευήκοους δικαστές;

Ο υπουργός Εξωτερικών δεν σκέφθηκε ακόμη ότι η συμπεριφορά του θα εξέθετε την ελληνική Δικαιοσύνη (εκτός αν το σκέφθηκε και του άρεσε η ιδέα).

Δυστυχώς, στη χώρα μας η Δικαιοσύνη επικρίνεται συχνά γενικώς, αορίστως και αδίκως – ενώ επί δεκαετίες τώρα λειτουργεί αξιοπρεπώς παρά τα πενιχρά μέσα που της διαθέτει η εκάστοτε κυβέρνηση.

Απλώς υπάρχουν και εδώ μέτριοι δικαστές, όπως υπάρχουν σε όλες τις χώρες του κόσμου.

Ερχομαι τώρα στη σημαντικότερη πλευρά του θέματος. Η δίωξη κατά του περιοδικού είναι, πιστεύω, σημαντικό τμήμα μιας προσχεδιασμένης πολιτικής. Είναι σχέδιο χειραγώγησης της Δικαιοσύνης, κατάργησης του Κράτους Δικαίου και πορείας προς μια δήθεν κοινοβουλευτική δημοκρατία η οποία ουσιαστικά θα είναι μια συγκεκαλυμμένη δικτατορία.

Στην προσπάθεια αυτή, μάλιστα, δεν θα μπορέσει να αντιταχθεί η Ευρωπαϊκή Ενωση αφαιρώντας από την Ελλάδα το δικαίωμα ψήφου.

Για να το αφαιρέσει, απαιτείται ομοφωνία όλων των κρατών-μελών. Η Ευρώπη ναι μεν απειλεί την πολωνική κυβέρνηση, αλλά εκείνη κωφεύει, ελπίζοντας στο βέτο του επίδοξου ημι-δικτάτορα της Ουγγαρίας. Και η ελληνική κυβέρνηση ελπίζει, προφανώς, ότι σύντομα θα έχει στην τσέπη δύο βέτο, ένα πολωνικό και ένα ουγγρικό.

Προσπάθεια χειραγώγησης της Δικαιοσύνης αποκάλυψαν και οι τηλεφωνικές συνδιαλέξεις του αντιπροέδρου της κυβέρνησης με άτομο φυλακισμένο για λαθρεμπόριο ναρκωτικών.

Το είπε άλλωστε στη Βουλή ο Πρωθυπουργός, χαμογελώντας χαριεντιζόμενος, «υπάρχουν και άλλα μονοπάτια», για να παρακάμψει τη Δικαιοσύνη. Και βεβαίως απαξίωσε να διευκρινίσει ποια «μονοπάτια» θα ακολουθήσει.

Σκεφθείτε τώρα και τον Ερντογάν να σχεδιάζει νέο Αττίλα με αφορμή την οποιαδήποτε νέα πρόκληση του αντιπροέδρου μας, και θα έχετε πλήρη εικόνα σεναρίου με αρκετές πιθανότητες επιτυχίας. Γιατί όχι;

Ο κύριος Αντιπρόεδρος και από ακρισία πάσχει, και πατριώτης είναι, και με τη Δικαιοσύνη δεν τα βρίσκει, και με το υπουργείο Αμυνας τα πηγαίνει καλά, και κάπου έχει ακούσει ότι η καλύτερη άμυνα είναι η επίθεση.

*Ο κ. Γιώργος Β. Δερτιλής είναι καθηγητής στην Ecole des Hautes Etudes en Sciences Sociales