Το πρόγραμμα «ΠΡΟΛΑΜΒΑΝΩ» συνιστά μια συγκροτημένη παρέμβαση πρόληψης υπό την ευθύνη του υπουργείου Υγείας, αποδεικνύοντας στην πράξη ότι η πρόληψη μπορεί να αποδώσει όταν υπάρχει κεντρικός σχεδιασμός, θεσμική στήριξη και ενεργός συμμετοχή των επιστημόνων του ΕΣΥ.

Μέσω ενός ενιαίου συστήματος παραπομπών και ηλεκτρονικής καταγραφής, οι πολίτες υποβάλλονται σε προληπτικό έλεγχο και, εφόσον διαπιστωθεί ουσιαστική ανάγκη, αποκτούν πρόσβαση σε ολοκληρωμένη αντιμετώπιση της παχυσαρκίας, που περιλαμβάνει ιατρική παρακολούθηση, διατροφική καθοδήγηση και –σε ορισμένες περιπτώσεις– δωρεάν φαρμακευτική θεραπεία.

Η Ιατρική Σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών, στηρίζοντας εξαρχής την πρωτοβουλία του υπουργείου Υγείας, συμμετέχει ενεργά μέσω Ειδικών Κέντρων Πανεπιστημιακών Κλινικών, με τα οποία μπορούν να επικοινωνούν οι ενδιαφερόμενοι πολίτες:

Πανεπιστημιακό Νοσοκομείο «Λαϊκόν», Α΄ Προπαιδευτική Κλινική (Διευθυντής καθηγητής Ν. Τεντολούρης)
Αγ. Θωμά 17, Αθήνα, τηλ. 2132061458, 2142061459 και 1566

Πανεπιστημιακό Νοσοκομείο «Αττικόν», Β΄ Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική (Διευθύντρια καθηγήτρια Α. Ψυρρή)

Υπεύθυνη καθηγήτρια Β. Λαμπαδιάρη
Ρίμινι 1, Χαϊδάρι, τηλ. 2105832013 και 1566

Υπεύθυνη καθηγήτρια Β. Λαμπαδιάρη
Λεωφόρος Μεσογείων 154, Αθήνα, τηλ. 2132034260 και 1566

Ανδρες και γυναίκες ηλικίας 30 έως 70 ετών που εντάσσονται στο προληπτικό πρόγραμμα καρδιαγγειακού κινδύνου.
ΔΜΣ > 40 kg/m² ή
ΔΜΣ 37–40 kg/m², εφόσον συνυπάρχει τουλάχιστον μία σχετιζόμενη συννοσηρότητα.

Ενδεικτικές συννοσηρότητες που προβλέπονται στο πλαίσιο του προγράμματος περιλαμβάνουν, μεταξύ άλλων: σακχαρώδη διαβήτη τύπου 2 ή προδιαβήτη, υπέρταση, στεφανιαία νόσο, σύνδρομο υπνικής άπνοιας, καρδιακή ανεπάρκεια, αγγειακό εγκεφαλικό επεισόδιο, στεατωτική ηπατική νόσο (MASLD), χρόνια νεφρική νόσο κ.ά.

Επιλέξιμοι για δωρεάν φαρμακευτική αγωγή κατά της παχυσαρκίας είναι αποκλειστικά οι ασθενείς που:

– έχουν ολοκληρώσει τον προβλεπόμενο προληπτικό εργαστηριακό και καρδιολογικό έλεγχο του «ΠΡΟΛΑΜΒΑΝΩ» και

– έχουν λάβει επίσημο μήνυμα (SMS ή ηλεκτρονική ειδοποίηση) που τους παραπέμπει σε δημόσια δομή για εξειδικευμένη αξιολόγηση και δωρεάν χορήγηση θεραπείας.

Βήμα 1ο: Έλεγχος παραπεμπτικού μηνύματος

Μετά την ολοκλήρωση των εξετάσεων, οι πολίτες που πληρούν τα κριτήρια λαμβάνουν ειδοποίηση με παραπομπή σε δημόσια δομή για την αντιμετώπιση της παχυσαρκίας.

Βήμα 2ο: Προγραμματισμός ραντεβού

Ο ασθενής επικοινωνεί με τη Γραμματεία ή το ιατρείο παχυσαρκίας για τον καθορισμό επίσκεψης, έχοντας διαθέσιμα τα προσωπικά του στοιχεία και το μήνυμα παραπομπής.

Κατά την επίσκεψη διενεργούνται:

• Αναλυτική λήψη ιατρικού ιστορικού και κλινική αξιολόγηση.
• Επιβεβαίωση των κριτηρίων ένταξης (ΔΜΣ και συννοσηρότητες, όπου απαιτείται).
• Εκτίμηση ενδείξεων και αντενδείξεων, καθώς και καθορισμός θεραπευτικών στόχων.
• Καταχώριση των δεδομένων στο πληροφοριακό σύστημα του προγράμματος.

Η θεραπεία χορηγείται και ο ασθενής παρακολουθείται σε τακτά χρονικά διαστήματα για:

• Την αποτελεσματικότητα (απώλεια βάρους και βελτίωση κλινικών δεικτών).
• Την ασφάλεια και τυχόν ανεπιθύμητες ενέργειες.
• Την αναπροσαρμογή του θεραπευτικού πλάνου όπου κρίνεται απαραίτητο.

Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας (ΠΟΥ) κατηγορεί ευθέως τους κολοσσούς της καπνοβιομηχανίας, της οινοπνευματοποιίας και των υπερεπεξεργασμένων τροφίμων ότι εμποδίζουν την εφαρμογή κρίσιμων μεταρρυθμίσεων, οι οποίες θα μπορούσαν να σώσουν εκατομμύρια ζωές τις επόμενες δεκαετίες, αναφέρει σε ρεπορτάζ του το Reuters.

Πολιτικές του ΠΟΥ που μένουν στα χαρτιά

Σύμφωνα με τα στοιχεία του ΠΟΥ, με μια επένδυση μόλις τριών δολαρίων ανά πολίτη για την πρόληψη και αντιμετώπιση μη μεταδοτικών νοσημάτων, όπως ο καρκίνος και τα καρδιαγγειακά, οι κυβερνήσεις θα μπορούσαν να αποτρέψουν περισσότερους από 12 εκατομμύρια θανάτους μέχρι το 2030, ενώ θα εξοικονομούσαν πάνω από ένα τρισεκατομμύριο δολάρια.

Παρά τα εντυπωσιακά αυτά οφέλη, οι περισσότερες χώρες συναντούν ισχυρές αντιστάσεις όταν επιχειρούν να θεσπίσουν μέτρα όπως φορολογία στα βλαβερά προϊόντα ή περιορισμούς στη διαφήμιση προς τα παιδιά.

Το «βαρύ πυροβολικό» του λόμπινγκ

Ο γενικός διευθυντής του ΠΟΥ, Τέντρος Αντανόμ Γκεμπρεγεσούς, τόνισε ότι οι κυβερνήσεις βρίσκονται αντιμέτωπες με λυσσαλέο λόμπινγκ από τις συγκεκριμένες βιομηχανίες, που συστηματικά αποδυναμώνουν ή καθυστερούν κάθε απόπειρα μεταρρύθμισης.

Στο ίδιο πνεύμα, ο επικεφαλής του τμήματος προαγωγής και πρόληψης υγείας του Οργανισμού, Δρ. Ετιέν Κρουγκ, καυτηρίασε το γεγονός ότι εμπορικά συμφέροντα εξακολουθούν να πλουτίζουν εις βάρος της υγείας των πολιτών.

Η στάση των βιομηχανιών

Από την πλευρά τους, οι εκπρόσωποι της βιομηχανίας αρνούνται τις κατηγορίες, δηλώνοντας ότι επιθυμούν να συμμετάσχουν στον διάλογο για τη μείωση της βλάβης.

Ο Σύνδεσμος Ζυθοποιίας, για παράδειγμα, ανέφερε πως καλωσορίζει τη συνεργασία με τα κράτη-μέλη και τους φορείς υγείας, ενώ η Διεθνής Συμμαχία Τροφίμων και Ποτών υποστήριξε ότι η εξίσωση της βιομηχανίας τροφίμων με τον καπνό ή το αλκοόλ είναι «αβάσιμη».

Ένας διάλογος με αμφισβητούμενα κριτήρια

Οι βιομηχανίες ισχυρίζονται ότι η συμμετοχή τους στη διαδικασία μπορεί να συμβάλει στη διαμόρφωση πιο ρεαλιστικών και εφαρμόσιμων πολιτικών.

Ωστόσο, πολλές οργανώσεις υγείας προειδοποιούν ότι η πραγματικότητα είναι διαφορετική: το σχέδιο πολιτικής δήλωσης που πρόκειται να τεθεί προς συζήτηση στη Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ στη Νέα Υόρκη έχει ήδη αποδυναμωθεί σημαντικά.

Οι στόχοι παραμένουν τυπικά στο τραπέζι, όμως οι συγκεκριμένες δεσμεύσεις που θα έδιναν ουσία σε αυτούς φαίνεται να έχουν χάσει μεγάλο μέρος της δύναμής τους.

Υγεία ή κέρδη;

Η μάχη κατά των μη μεταδοτικών νοσημάτων δεν κρίνεται μόνο στην ιατρική έρευνα και την πρόληψη, αλλά κυρίως στη σύγκρουση ανάμεσα στη δημόσια υγεία και τα ισχυρά εμπορικά συμφέροντα.

Ο ΠΟΥ προειδοποιεί ότι χωρίς αποφασιστική πολιτική βούληση, οι πιέσεις των πολυεθνικών θα συνεχίσουν να αποδυναμώνουν τις μεταρρυθμίσεις.

Το πραγματικό διακύβευμα είναι αν οι κυβερνήσεις θα σταθούν απέναντι σε αυτούς τους κολοσσούς και θα υιοθετήσουν πολιτικές που θα προστατεύσουν τις κοινωνίες, σώζοντας εκατομμύρια ζωές και μειώνοντας τεράστιες οικονομικές δαπάνες.

Η επιλογή είναι ξεκάθαρη: υγεία ή κέρδη.

Συγκεκριμένα:

1.Με την απόφαση ένταξης του έργου «Ενίσχυση της παρακολούθησης της Δημόσιας Υγείας μέσω της αξιοποίησης των δεδομένων υγείας (Health Monitoring) επιδιώκεται η διαμόρφωση τεκμηριωμένων πολιτικών δημόσιας υγείας, η οποία θα βασίζεται σε δεδομένα, δείκτες και στόχους, αλλά και η αξιολόγηση της αποτελεσματικότητας πολιτικών υγείας, επίσης βασισμένης σε συγκεκριμένα δεδομένα που έχει ορίσει η Ευρωπαϊκή Ένωση. Τέτοια δεδομένα είναι, για παράδειγμα, το ποσοστό γεννήσεων, η βρεφική θνησιμότητα, οι τραυματισμοί από τροχαία, ο αριθμός τακτικών καπνιστών, ο αριθμός νοσοκομειακών κλινών, στοιχεία για την υγιεινή διατροφή, οι συνολικές δαπάνες για την Υγεία κ.α.

Στόχος της παρέμβασης είναι η περαιτέρω ψηφιοποίηση της Δημόσιας Υγείας, η ενίσχυση της διαλειτουργικότητας των υφιστάμενων συστημάτων και η επέκταση του οργανισμού Ηλεκτρονικής Διακυβέρνησης Κοινωνικής Ασφάλισης (ΗΔΙΚΑ).

Η δημόσια δαπάνη του έργου ανέρχεται στα 28.024.000 ευρώ. Υπουργείο ευθύνης είναι το Υπουργείο Υγείας και φορέας υλοποίησης η Ηλεκτρονική Διακυβέρνηση Κοινωνικής Ασφάλισης Α.Ε.

2. Με την απόφαση ένταξης του έργου «Ενίσχυση του Δικτύου Δημόσιας Υγείας σε τοπικό, περιφερειακό και κεντρικό επίπεδο» επιδιώκεται η περαιτέρω διασύνδεση-ενσωμάτωση του Συστήματος Πρωτοβάθμιας Υγείας με το ευρύτερο Σύστημα Δημόσιας Υγείας, με στόχο αφενός τη μείωση των διακρίσεων αναφορικά με την πρόσβαση σε υπηρεσίες υγείας, αφετέρου την υιοθέτηση του μοντέλου μιας στάσης (one-step-care), με πολλαπλά οφέλη για τον ευρύτερο πληθυσμό, όπως η βελτιωμένη διαχείριση χρόνιων ασθενειών, ο έλεγχος μεταδοτικών ασθενειών και η ευρύτερη μείωση των ανισοτήτων στην υγεία.

Η δημόσια δαπάνη του έργου ανέρχεται στα 20.656.983 ευρώ. Υπουργείο ευθύνης και φορέας υλοποίησης είναι το Υπουργείο Υγείας.

Ο Υπουργός Υγείας, Άδωνις Γεωργιάδης, δήλωσε σχετικά: «Με αρωγό το Ταμείο Ανάκαμψης, γίνεται προσπάθεια για ένα συνολικό «screening» του πληθυσμού μέσω ψηφιοποίησης της Δημόσιας Υγείας, και αυτό θα είναι ένας θησαυρός πληροφοριών για τη χώρα μας, για πολλά χρόνια μπροστά. Εάν καταφέρουμε μέσω αυτών των πληροφοριών που συγκεντρώνουμε να καθυστερήσουμε σε ένα πολύ μεγάλο βαθμό, την έναρξη που κάποιος συμπολίτης μας θα χρειαστεί τελικά τις υπηρεσίες του Εθνικού Συστήματος Υγείας, αυτό συνολικά θα προκαλέσει μικρότερες δαπάνες και θα μπορούσε να εξισορροπήσει την αύξηση δαπανών που η γήρανση του πληθυσμού αναπόφευκτα φέρνει».

Ο Αναπληρωτής Υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, Νίκος Παπαθανάσης, τόνισε: «Η έμπρακτη στήριξη και ο εκσυγχρονισμός του ΕΣΥ αποτελούν μείζονες προτεραιότητες των κυβερνήσεων του Κυριάκου Μητσοτάκη. Συνεχίζουμε να διαθέτουμε κάθε ευρώ από τους ευρωπαϊκούς πόρους που έχουμε στη διάθεσή μας, όπως αυτοί που εξασφαλίσαμε από το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας, προκειμένου δεκάδες Νοσοκομεία και Κέντρα Υγείας σε ολόκληρη την Επικράτεια, να αποκτήσουν όχι μόνο κτιριακές υποδομές αλλά και σύγχρονα -ψηφιοποιημένα συστήματα λειτουργίας που θα ανταποκρίνονται στις ανάγκες και στις απαιτήσεις των συμπολιτών μας. Με σχέδιο, διαφάνεια και αποφασιστικότητα συνεχίζουμε να κάνουμε τις δεσμεύσεις μας πράξη».