Από το 2031 στο 2029

Η Ελλάδα είχε ανακοινώσει ότι στόχος της ήταν να αποπληρώσει μέχρι το 2031 τα διμερή δάνεια που έλαβε από τις χώρες της Ευρωζώνης μέσω του Greek Loan Facility (GLF) στο πλαίσιο του πρώτου προγράμματος στήριξης. Πρόκειται για δάνεια αρχικού ύψους περίπου 53 δισ. ευρώ, τα οποία κανονικά είχαν πολύ μεγαλύτερο ορίζοντα αποπληρωμής. Η στρατηγική των πρόωρων εξοφλήσεων, ωστόσο, έχει επιταχυνθεί σημαντικά τα τελευταία χρόνια, καθώς η Ελλάδα αξιοποιεί τα ισχυρά ταμειακά διαθέσιμα και τα δημοσιονομικά πλεονάσματα για να περιορίσει γρηγορότερα το χρέος.

Η νέα εκτίμηση είναι ακόμη πιο αισιόδοξη. Σύμφωνα με κυβερνητικό αξιωματούχο που επικαλείται το Reuters, είναι πλέον πολύ πιθανό τα συγκεκριμένα δάνεια να έχουν αποπληρωθεί πλήρως έως το 2030 ή ακόμη και το 2029, αντί για το 2031. Εάν επιβεβαιωθεί το ταχύτερο σενάριο, η Ελλάδα θα έχει κλείσει το κεφάλαιο των διμερών δανείων του πρώτου μνημονίου περίπου 12 χρόνια νωρίτερα από τις τελευταίες συμβατικές λήξεις.

Στα 19,5 δισ. ευρώ το υπόλοιπο

Καθοριστικό ρόλο στην επιτάχυνση του σχεδιασμού έπαιξε η νέα μεγάλη πρόωρη αποπληρωμή που πραγματοποιήθηκε μέσα στο 2026. Η Ελλάδα κατέβαλε αυξημένη δόση ύψους 6,9 δισ. ευρώ, με αποτέλεσμα το ανεξόφλητο υπόλοιπο των δανείων του GLF να περιοριστεί στα 19,5 δισ. ευρώ.

Η στρατηγική δεν είναι καινούργια. Η Αθήνα πραγματοποιεί συστηματικά πρόωρες αποπληρωμές τα τελευταία χρόνια, επιδιώκοντας να μειώσει τόσο το συνολικό ύψος του χρέους όσο και τους κινδύνους που συνδέονται με το κόστος εξυπηρέτησής του. Το MoneyPress είχε καταγράψει ήδη την πρόωρη αποπληρωμή δανείων ύψους 5,3 δισ. ευρώ, σε μια στρατηγική που έκτοτε επιταχύνθηκε σημαντικά.

Γιατί συμφέρουν οι πρόωρες αποπληρωμές

Τα δάνεια του Greek Loan Facility έχουν ιδιαίτερα χαρακτηριστικά. Το επιτόκιό τους είναι κυμαινόμενο και συνδέεται με το Euribor, στο οποίο προστίθεται συγκεκριμένο περιθώριο. Αυτό σημαίνει ότι η εξυπηρέτησή τους είναι περισσότερο ευαίσθητη στις μεταβολές των ευρωπαϊκών επιτοκίων σε σχέση με ένα μεγάλο μέρος του υπόλοιπου ελληνικού δημόσιου χρέους που έχει εξαιρετικά μακρές διάρκειες και σε σημαντικό βαθμό ευνοϊκούς όρους.

Με την πρόωρη εξόφλησή τους, το Δημόσιο μειώνει την έκθεσή του στον επιτοκιακό κίνδυνο και περιορίζει μελλοντικές πληρωμές τόκων. Παράλληλα, βελτιώνεται το προφίλ των μελλοντικών λήξεων του χρέους, ιδιαίτερα ενόψει της επόμενης δεκαετίας, όταν θα αρχίσουν να αυξάνονται οι υποχρεώσεις εξυπηρέτησης προς τους ευρωπαϊκούς μηχανισμούς.

Από το 145,9% στο 136,8% του ΑΕΠ

Η δυνατότητα ταχύτερης εξόφλησης στηρίζεται στην εντυπωσιακή αποκλιμάκωση του λόγου χρέους προς ΑΕΠ. Σύμφωνα με τα στοιχεία που επικαλείται το Reuters, το ελληνικό δημόσιο χρέος έχει μειωθεί κατά περισσότερες από 60 ποσοστιαίες μονάδες του ΑΕΠ σε σχέση με τα υψηλότερα επίπεδα της προηγούμενης περιόδου.

Το 2025 διαμορφώθηκε στο 145,9% του ΑΕΠ, ενώ για το 2026 προβλέπεται περαιτέρω πτώση στο 136,8%. Εάν η πρόβλεψη επιβεβαιωθεί, η Ελλάδα θα βρίσκεται πλέον χαμηλότερα από την Ιταλία ως προς τον συγκεκριμένο δείκτη, μια εξέλιξη με ισχυρό συμβολισμό αν αναλογιστεί κανείς ότι για περισσότερα από δύο δεκαετίες η χώρα είχε το υψηλότερο δημόσιο χρέος στην Ευρωζώνη.

Το «μαξιλάρι» δίνει δύναμη στην Αθήνα

Σημαντικό όπλο παραμένουν τα υψηλά ταμειακά διαθέσιμα του Δημοσίου. Η Ελλάδα δημιούργησε το λεγόμενο «μαξιλάρι» ρευστότητας κατά την έξοδο από τα προγράμματα διάσωσης και έκτοτε διατηρεί σημαντικά διαθέσιμα, τα οποία παρέχουν ασφάλεια έναντι πιθανών αναταράξεων στις διεθνείς αγορές.

Η αξιοποίηση μέρους αυτών των κεφαλαίων για την πρόωρη εξόφληση χρέους αποτελεί επιλογή ενεργητικής διαχείρισης. Αντί τα χρήματα να παραμένουν αποκλειστικά ως διαθέσιμα, ένα μέρος τους χρησιμοποιείται για την αποπληρωμή υποχρεώσεων που θεωρούνται ακριβότερες ή περισσότερο ευαίσθητες στις μεταβολές των επιτοκίων.

Η κυβέρνηση επιχειρεί ταυτόχρονα να διατηρήσει επαρκές απόθεμα ασφαλείας, ώστε η χώρα να μπορεί να αντιμετωπίσει μια πιθανή περίοδο μεγάλης μεταβλητότητας στις αγορές χωρίς να εξαρτάται αποκλειστικά από νέο δανεισμό.

Τι σημαίνει για τις αγορές και τις αξιολογήσεις

Η ταχύτερη μείωση του χρέους αποτελεί σημαντικό μήνυμα προς επενδυτές και οίκους αξιολόγησης. Η Ελλάδα έχει ανακτήσει την επενδυτική βαθμίδα και τα τελευταία χρόνια το κόστος δανεισμού της έχει συγκλίνει σημαντικά με εκείνο άλλων κρατών της Ευρωζώνης. Η περαιτέρω αποκλιμάκωση του χρέους ενισχύει την εικόνα μιας οικονομίας που απομακρύνεται σταθερά από την περίοδο της κρίσης.

Οι πρόωρες αποπληρωμές μπορούν να λειτουργήσουν θετικά και στις επόμενες αξιολογήσεις, καθώς δείχνουν ότι το Δημόσιο δεν περιορίζεται στην εξυπηρέτηση των συμβατικών λήξεων αλλά αξιοποιεί τη δημοσιονομική υπεραπόδοση για ταχύτερη μείωση των υποχρεώσεων. Αυτό αποκτά μεγαλύτερη σημασία σε ένα διεθνές περιβάλλον όπου τα υψηλότερα επιτόκια και οι γεωπολιτικές αναταράξεις αυξάνουν το κόστος χρηματοδότησης πολλών κρατών.

Το πρώτο μνημόνιο των 53 δισ. ευρώ

Τα συγκεκριμένα δάνεια αποτελούν μέρος του πρώτου προγράμματος διάσωσης της Ελλάδας το 2010. Οι χώρες της Ευρωζώνης χορήγησαν περίπου 53 δισ. ευρώ μέσω του GLF, ενώ ακολούθησαν τα προγράμματα του EFSF και του ESM.

Συνολικά, τα τρία προγράμματα χρηματοδοτικής στήριξης της ελληνικής οικονομίας ανήλθαν περίπου στα 289 δισ. ευρώ. Η αποπληρωμή των GLF δεν σημαίνει επομένως ότι εξαφανίζεται το σύνολο των υποχρεώσεων που συνδέονται με την εποχή των μνημονίων. Παραμένουν πολύ μεγάλα δάνεια προς τους ευρωπαϊκούς μηχανισμούς, με μακροχρόνιο ορίζοντα αποπληρωμής.

Η σημασία της εξόφλησης του πρώτου πακέτου είναι όμως μεγάλη τόσο οικονομικά όσο και συμβολικά, καθώς πρόκειται για τα δάνεια που συνδέθηκαν με την έναρξη της ελληνικής κρίσης χρέους το 2010.

Το ΔΝΤ έχει ήδη εξοφληθεί

Η Ελλάδα έχει ήδη ακολουθήσει αντίστοιχη στρατηγική με τα δάνεια του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου, τα οποία εξοφλήθηκαν πλήρως και πρόωρα το 2022. Η κίνηση αυτή επέτρεψε στη χώρα να απαλλαγεί από ακριβότερες υποχρεώσεις και αποτέλεσε ένα από τα πρώτα σημαντικά βήματα της μεταμνημονιακής στρατηγικής διαχείρισης χρέους.

Ακολούθησαν οι πρόωρες αποπληρωμές των διμερών ευρωπαϊκών δανείων. Η συστηματική συνέχιση της ίδιας πολιτικής έχει πλέον οδηγήσει το υπόλοιπο του πρώτου μνημονίου σε επίπεδο που επιτρέπει στην κυβέρνηση να εξετάζει πλήρη εξόφλησή του μέσα στα επόμενα τρία έως τέσσερα χρόνια.

Τι κερδίζει πραγματικά η οικονομία

Η πρόωρη αποπληρωμή δεν σημαίνει ότι τα 19,5 δισ. ευρώ εξαφανίζονται χωρίς κόστος. Το Δημόσιο χρησιμοποιεί διαθέσιμα κεφάλαια για να μειώσει ισόποσα υποχρεώσεις. Το βασικό οικονομικό όφελος προκύπτει από τη μείωση των μελλοντικών τόκων, τη βελτίωση του προφίλ λήξεων και τη μείωση του επιτοκιακού κινδύνου.

Υπάρχει όμως και ένα δεύτερο όφελος: η ενίσχυση της αξιοπιστίας της χώρας στις διεθνείς αγορές. Μια οικονομία που πριν από λίγα χρόνια βρισκόταν αποκλεισμένη από τις αγορές και εξαρτιόταν από διεθνή προγράμματα στήριξης μπορεί πλέον να χρησιμοποιεί τα δημοσιονομικά της διαθέσιμα για να εξοφλεί υποχρεώσεις χρόνια πριν από τη λήξη τους.

Από την κρίση του 2010 στην εξόφληση του 2029

Εάν επιβεβαιωθεί το νέο σενάριο, το 2029 μπορεί να αποκτήσει ιδιαίτερο συμβολισμό για την ελληνική οικονομία. Δεκαεννέα χρόνια μετά την έναρξη του πρώτου προγράμματος στήριξης, η χώρα θα μπορούσε να έχει εξοφλήσει πλήρως τα διμερή δάνεια που αποτέλεσαν την πρώτη γραμμή χρηματοδότησης κατά την κορύφωση της κρίσης.

Η μεγαλύτερη σημασία, ωστόσο, βρίσκεται στη δυναμική του δημόσιου χρέους. Η πτώση από το 145,9% του ΑΕΠ το 2025 προς το 136,8% το 2026, σε συνδυασμό με τις πρόωρες αποπληρωμές, δημιουργεί μια εικόνα ταχείας αποκλιμάκωσης που δύσκολα θα μπορούσε να προβλεφθεί στην κορύφωση της ελληνικής κρίσης.

Το στοίχημα για τα επόμενα χρόνια είναι αυτή η πορεία να συνεχιστεί χωρίς να διαταραχθεί η ανάπτυξη και χωρίς η ταχύτερη εξόφληση του χρέους να περιορίσει τους απαραίτητους πόρους για επενδύσεις. Εάν αυτό επιτευχθεί, η πρόωρη αποπληρωμή του πρώτου μνημονίου έως το 2029 θα αποτελέσει όχι μόνο συμβολικό τέλος μιας εποχής αλλά και ένα ακόμη βήμα στην αλλαγή του προφίλ της ελληνικής οικονομίας.

Στόχος είναι ο περιορισμός του χρέους σε επίπεδα χαμηλότερα από εκείνα της Ιταλίας έως το τέλος του έτους και αξιοποιώντας τα δημοσιονομικά πλεονάσματα και την υψηλή ρευστότητα στοχεύει να περιορίσει τον δείκτη χρέους προς ΑΕΠ στο 137% φέτος.

Διαβάστε περισσότερα στο Lykavitos.gr

Η έκθεση, με τίτλο: Euro Area Stability Watch, αξιολογεί τους μακροοικονομικούς και χρηματοπιστωτικούς κινδύνους για την Ευρωζώνη και τις συνέπειες που έχουν στις δημοσιονομικές θέσεις των χωρών της και τις αγορές των ομολόγων τους. Η αξιολόγηση γίνεται με βάση ένα δυσμενές σενάριο που κατάρτισε ο ESM, το οποίο προβλέπει νέα κλιμάκωση των εντάσεων στη Μέση Ανατολή και άνοδο των τιμών ενέργειας με ταυτόχρονη σημαντική μείωση των τιμών των αμερικανικών μετοχών και ομολόγων, από την οποία θα υποστούν ζημιές και οι Ευρωπαίοι επενδυτές. Κάθε ένα από τα δύο αυτά σοκ θα αποτελούσε από μόνο του σημαντική πρόκληση, αλλά και τα δύο μαζί θα ωθούσαν την οικονομία της Ευρωζώνης σε ύφεση (μείωση του ΑΕΠ κατά 0,4% το 2027) και τον πληθωρισμό κοντά στο 5% (στο 3,4% σε μέσα επίπεδα το 2027).

Με βάση αυτό το δυσμενές σενάριο, χωρίς αλλαγή πολιτικής το δημόσιο χρέος θα αυξανόταν σε όλες τις χώρες της Ευρωζώνης το 2035, με εξαίρεση την Ελλάδα και την Κύπρο, όπου θα μειωνόταν. Η αύξηση του δημόσιου χρέους της Ευρωζώνης θα ήταν περίπου 20 ποσοστιαίες μονάδες μεγαλύτερη σε σχέση με το βασικό σενάριο του ESM, το οποίο είναι ευθυγραμμισμένο με τις τελευταίες προβλέψεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για την πορεία της οικονομίας.

Με το βασικό σενάριο του ESM, το χρέος της Ευρωζώνης προβλέπεται να αυξηθεί την επόμενη δεκαετία και να φτάσει στο 103% του ΑΕΠ από σχεδόν 90% πέρυσι, λόγω του αντίκτυπου από τη δημογραφική γήρανση, της αύξησης των αμυντικών δαπανών στο 3,5% του ΑΕΠ, της αύξησης του κόστους δανεισμού και των υποτονικών ρυθμών ανάπτυξης. Για την Ελλάδα – και άλλες χώρες που ήταν σε προγράμματα του ESM την περασμένη 10ετία – αναμένεται, ωστόσο, να συνεχισθεί η μείωση του χρέους.

Το α’ τρίμηνο του 2026, το ελληνικό χρέος μειώθηκε με τον ταχύτερο ρυθμό στην Ευρωζώνη, σύμφωνα με στοιχεία της Eurostat, υποχωρώντας στο 143,5% του ΑΕΠ ή κατά 9,4 ποσοστιαίες μονάδες σε σχέση με ένα χρόνο πριν (152,9%). Αντίθετα, στο σύνολο της Ευρωζώνης αυξήθηκε στο 88,9% από 87,2%, αντίστοιχα.

Σημαντική αποκλιμάκωση του ελληνικού χρέους τα επόμενα χρόνια προβλέπουν επίσης το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο και οίκοι πιστοληπτικής αξιολόγησης. Tο ΔΝΤ προβλέπει ότι θα μειωθεί στο 110,9% του ΑΕΠ το 2031 από 145,7% πέρυσι, ενώ αναμένει ότι το γαλλικό χρέος θα αυξηθεί το ίδιο διάστημα στο 120,7% από 116% και το βελγικό στο 122,3% από 106,3%. Για το ιταλικό χρέος, το ΔΝΤ προβλέπει ότι θα μειωθεί οριακά στο 136,1% από 137,1% του ΑΕΠ. Το Ταμείο προβλέπει, δηλαδή, ότι στην επόμενη πενταετία το ελληνικό χρέος θα υπολείπεται όχι μόνο του ιταλικού, κάτι που αναμένεται να συμβεί ήδη από εφέτος, αλλά και του γαλλικού και του βελγικού.

Η συνεχιζόμενη ταχεία μείωση του χρέους διατηρεί σε χαμηλά επίπεδα το spread (τη διαφορά στην απόδοση) των ομολόγων του ελληνικού δημοσίου έναντι των γερμανικών, σε μία περίοδο έντονης αστάθειας και αβεβαιότητας που προκαλεί ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή. Μετά τη νέα άνοδο των διεθνών τιμών του πετρελαίου, οι αποδόσεις των κρατικών ομολόγων αυξήθηκαν διεθνώς, με αυτή των γερμανικών 10ετών τίτλων να πλησιάζει το 3,20% την Πέμπτη. Για τα ελληνικά 10ετή ομόλογα, η απόδοση διαμορφώθηκε στο 3,92%, χαμηλότερα από των αντίστοιχων γαλλικών και ιταλικών που ξεπέρασαν το 4%.

Μειωμένο κατά 9,4 μονάδες μέσα σε έναν χρόνο εμφανίζεται το ελληνικό δημόσιο χρέος, με τη χώρα μας να πετυχαίνει τον υψηλότερο ρυθμό μείωσης του χρέους στην ΕΕ και στον ΟΟΣΑ κατά το πρώτο τρίμηνο του έτους, σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία της Eurostat.

Συγκεκριμένα, σύμφωνα με τα στοιχεία, τo δημόσιο χρέος στην Ελλάδα μειώθηκε κατά 9,4 ποσοστιαίες μονάδες το πρώτο τρίμηνο του 2026, σε σχέση με το αντίστοιχο διάστημα του 2025, που συνιστά την καλύτερη επίδοση μεταξύ των 27 χωρών της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Το χρέος υποχώρησε στο 143,5% του ΑΕΠ, που σημαίνει ότι η Ελλάδα έχει καταφέρει να βελτιώσει την αναλογία του χρέους προς το ΑΕΠ κατά 69,4 μονάδες σε διάστημα μόλις πέντε ετών, σε σύγκριση με το υψηλό που καταγράφηκε στο απόγειο της πανδημίας, το πρώτο τρίμηνο του 2021, όταν οι οφειλές της χώρας μας ισοδυναμούσαν με το 212,9% της ελληνικής οικονομίας.

Πρόκειται για τον ταχύτερο ρυθμό μείωσης του χρέους τόσο σε ευρωπαϊκό επίπεδο όσο στην ιστορία των χωρών μελών του Οργανισμού Οικονομικής Συνεργασίας και Ανάπτυξης (ΟΟΣΑ).

Μετά την εξέλιξη αυτή, η Ελλάδα έχει καλύψει σημαντικό μέρος της διαφοράς που τη χωρίζει από τα υπόλοιπα κράτη μέλη. Μολονότι παραμένει η χώρα με το υψηλότερο δημόσιο χρέος στην ΕΕ, ως συνέπεια των δανείων στήριξης που έλαβε την εποχή των μνημονίων, πλέον απέχει λιγότερες από πέντε μονάδες από την Ιταλία, όπου το χρέος αντιστοιχεί σήμερα στο 138,9% του ΑΕΠ.

Ακολουθούν η Γαλλία με 117,6%, το Βέλγιο (109,1%) και η Ισπανία (101,6%).

Το οικονομικό επιτελείο εκτιμά ότι σύντομα η χώρα μας δεν θα έχει το υψηλότερο χρέος στην ΕΕ.

Επισημαίνεται μάλιστα ότι η μείωση του δημοσίου χρέους στη χώρα μας δεν επιτυγχάνεται μόνο ως προς ποσοστό του ΑΕΠ αλλά και σε απόλυτα μεγέθη, αφού στο α’ τρίμηνο του έτους μειώθηκε κατά περισσότερα από 6 δισεκατομμύρια ευρώ, με αποτέλεσμα να διαμορφωθεί στα 360 δισεκατομμύρια ευρώ, έναντι 366 δισ. τον περσινό Μάρτιο.

Η μείωση του ελληνικού χρέους έρχεται σε μία περίοδο που οι περισσότερες ευρωπαϊκές χώρες δυσκολεύονται να θέσουν υπό έλεγχο τα δημοσιονομικά τους. Όπως προκύπτει από τα στοιχεία της Eurostat, σε 19 κράτη μέλη καταγράφηκε αύξηση του λόγου χρέος-ΑΕΠ, με αποτέλεσμα ο μέσος όρος να είναι αυξημένος κατά 1,5 μονάδες στο επίπεδο των «27».

Η Ελλάδα, στον αντίποδα, ανήκει στα μόλις οκτώ κράτη όπου υπήρξε μείωση χρέους, έχοντας μάλιστα την καλύτερη επίδοση. Όπως σημείωναν κυβερνητικά στελέχη, η μείωση του χρέους έχει πολλαπλά οφέλη για την ελληνική οικονομία και κοινωνία, πρωτίστως διότι περιορίζει το κόστος εξυπηρέτησης του δημόσιου δανεισμού και ενισχύει την αξιοπιστία της χώρας στη διεθνή επενδυτική κοινότητα.

Όπως έχει τονίσει ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης, η μείωση του χρέους αποτελεί τη σημαντικότερη επιτυχία της οικονομικής πολιτικής της κυβέρνησης, διότι πλέον δεν μεταφέρονται στην επόμενη γενιά νέα δυσθεώρητα βάρη, σε αντίθεση με ό,τι συνέβαινε τις προηγούμενες δεκαετίες.

«Μικρότερο δημόσιο χρέος, σημαίνει λιγότεροι τόκοι για την εξυπηρέτησή του και λιγότερες επιβαρύνσεις για τις επόμενες γενιές», σημείωσε χαρακτηριστικά πηγή με γνώση του κυβερνητικού οικονομικού σχεδιασμού.

Το πρώτο αφορά τη φετινή χρονιά, καθώς το δημόσιο χρέος εκτιμάται ότι θα υποχωρήσει κάτω από το 140% του ΑΕΠ, για πρώτη φορά από το 2010. Πρόκειται για ένα επίπεδο που σηματοδοτεί την επιστροφή κάτω από το όριο με το οποίο ξεκίνησε η περίοδος των μνημονίων. Υπενθυμίζεται ότι το 2010 το ελληνικό χρέος είχε διαμορφωθεί στο 146% του ΑΕΠ, μετά την αύξησή του από 112% το 2008 σε 127% το 2009, γεγονός που οδήγησε τη χώρα στην πολυετή δημοσιονομική κρίση.

Το δεύτερο σημαντικό ορόσημο τοποθετείται το 2029, όταν, σύμφωνα με τις προβλέψεις, το δημόσιο χρέος αναμένεται να υποχωρήσει κάτω από το 120% του ΑΕΠ. Το συγκεκριμένο επίπεδο θεωρείται ιδιαίτερα σημαντικό από τις διεθνείς αγορές και τους οίκους αξιολόγησης, καθώς αποτελεί βασικό δείκτη της βιωσιμότητας του δημόσιου χρέους και της δημοσιονομικής σταθερότητας της χώρας.

ΥΠΟΙΚ: Στο 136,8% του ΑΕΠ το δημόσιο χρέος το 2026 - Κάτω από το 120% έως το 2029

Αναλυτικότερα, σύμφωνα με τις προβλέψεις του υπουργείου Οικονομικών, το δημόσιο χρέος αναμένεται περιοριστεί φέτος στο 136,8% του ΑΕΠ (357,515 δισ. ευρώ) από 146,1% του ΑΕΠ το 2025. Το 2027 προβλέπεται να μειωθεί περαιτέρω στο 131,5% του ΑΕΠ ( 355,8 δισ. ευρώ) για να υποχωρήσει το 2028 στο 124,6% του ΑΕΠ (349,820 δισ. ευρώ) και στο 119% του ΑΕΠ ( 346,045 δισ. ευρώ) το 2029.

Η εξέλιξη αυτή, όπως σημειώνει στην τελευταία έκθεσή του το Ελληνικό Δημοσιονομικό Συμβούλιο ( ΕΔΣ), οφείλεται πρωτίστως στην ισχυρή ανάπτυξη της οικονομίας και στη διατήρηση ισχυρών πρωτογενών πλεονασμάτων. Είναι ενδεικτικό ότι σύμφωνα με τα στοιχεία της Ετήσιας Έκθεσης Προόδου 2026 για τη δυναμική του χρέους, η συνεισφορά των πρωτογενών πλεονασμάτων στην μείωση του λόγου χρέους προς ΑΕΠ ανήλθε σε 4,9 ποσοστιαίες μονάδες το 2025, με την ίδια να εκτιμάται σε 3,2 ποσοστιαίες μονάδες το 2026. Παράλληλα, με τη θετική επίδραση του υψηλού ρυθμού ανάπτυξης στη μείωση του χρέους σημαντική ήταν και η συμβολή της πολιτικής πρόωρων αποπληρωμών του χρέους που ακολούθησαν το υπουργείο Οικονομικών και Οργανισμός Διαχείρισης του Χρέους (ΟΔΔΗΧ).

ΕΔΣ: Η "ακτινογραφία" του δημόσιου χρέους και το σχέδιο αποπληρωμής έως το 2070

Την ακτινογραφία του δημοσίου χρέους παρουσιάζει η έκθεση του ΕΔΣ: Η εφαρμογή των τριών προγραμμάτων μακροοικονομικής προσαρμογής (2010-2018) συνοδεύτηκε από την λήψη δανειακών κεφαλαίων συνολικού ύψους 288,7 δισ. ευρώ που αντλήθηκαν από διμερή δάνεια με χώρες της ευρωζώνης (Greek Loan Facility, GLF), από το Ευρωπαϊκό Ταμείο Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας (European Financial Stability Facility, EFSF), από τον Ευρωπαϊκό Μηχανισμό Σταθερότητας (European Stability Mechanism, ESM), αλλά και από το ΔΝΤ με σχετικά ευνοϊκούς όρους (χαμηλά επιτόκια, μακρά περίοδο αποπληρωμής). Η αποπληρωμή αυτού του χρέους θα απαιτήσει δημοσιονομικά πλεονάσματα τις επόμενες δεκαετίες. Ειδικότερα τα δανειακά κεφάλαια που προήλθαν από το ΔΝΤ (32,1 δισ. ευρώ) έχουν πλήρως αποπληρωθεί (Απρίλιος 2022), επομένως το ανεξόφλητο υπόλοιπο αφορά αποκλειστικά δανειακά κεφάλαια των κρατών μελών της ευρωζώνης που αντλήθηκαν από το Μηχανισμό Στήριξης (GLF, EFSF, ESM) και το ύψους του ανέρχεται σε 211,4 δισ. ευρώ με την αποπληρωμή τους να εκτείνεται έως το 2070.

Από το ποσό αυτό τα 52,9 δισ. ευρώ αφορά διμερή διακρατικά δάνεια που χορηγήθηκαν στην Ελλάδα από χώρες της ευρωζώνης (GLF), με το υπόλοιπο ανεξόφλητο κεφάλαιο τους να ανέρχεται σήμερα σε 26,3 δισ. ευρώ.. Στο πλαίσιο της στρατηγικής ενεργής διαχείρισης του δημοσίου χρέους, πραγματοποιήθηκαν διαδοχικές πρόωρες αποπληρωμές μέρους των δανείων αυτών. Συγκεκριμένα, τον Δεκέμβριο του 2024 αποπληρώθηκαν οφειλές ύψους 7,935 δισ. ευρώ για λήξεις που αφορούσαν τα έτη 2026, 2027 και 2028. Αντίστοιχα, τον Δεκέμβριο του 2025 πραγματοποιήθηκε πρόωρη αποπληρωμή 5,29 δισ. ευρώ, καλύπτοντας τμήμα των υποχρεώσεων με προγραμματισμένη λήξη την περίοδο 2033-2041. Ο ΟΔΔΗΧ ανακοίνωσε νέα πρόωρη εξόφληση ύψους περίπου 7 δισ. ευρώ η οποία καλύπτει δόσεις με αρχικές λήξεις το 2029 και τα έτη 2033-2035. Εκτιμάται ότι στο τέλος του 2026 θα απομένουν περίπου 19 δισ. ευρώ τα οποία και θα αποπληρωθούν πρόωρα με καταβολές 5 δισ. ευρώ ετησίως περίπου τα τέσσερα χρόνια που θα ακολουθήσουν με ημερομηνία αποπληρωμής το 2031. Η επιτάχυνση στην αποπληρωμή αναμένεται να έχει άμεση θετική επίδραση στην μείωση του λόγου χρέους προς ΑΕΠ, τη συγκράτηση των δαπανών τόκων, καθώς και στην σταθεροποίηση του προφίλ χρηματοδοτικών αναγκών μεσοπρόθεσμα, ενισχύοντας τη χρηματοοικονομική ανθεκτικότητα και το πιστωτικό προφίλ της χώρας σημειώνει το ΕΔΣ.

Από τα δανειακά κεφάλαια του Ευρωπαϊκού Ταμείου Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας (EFSF) ύψους 141,8 δισ. ευρώ, το ανεξόφλητο υπόλοιπο ανέρχεται σε περίπου 125,7 δισ. ευρώ. Με βάση το υφιστάμενο χρονοδιάγραμμα, η καταβολή των ετήσιων δόσεων θα επεκταθεί έως το 2070. Η χρηματοδοτική βοήθεια ύψους 58,8 δισ. ευρώ που αντλήθηκε από τον ESM κατά τη διάρκεια του τρίτου προγράμματος, αναμένεται να αποπληρωθεί από το 2034 έως το 2060.

Το Χρέος της Γενικής Κυβέρνησης μειώθηκε στα 362,9 δισ. ευρώ από 364,9 δισ. ευρώ αντιστοίχως ενώ σωρευτικά μειώθηκε κατά περίπου 63 ποσοστιαίες μονάδες του ΑΕΠ μεταξύ 2020-2025 για να φτάσει το 146% το 2025 (έναντι 209% το 2020).

Σύμφωνα με τα απολογιστικά στοιχεία του ΟΔΔΗΧ οι μικτές χρηματοδοτικές ανάγκες του Κρατικού Προϋπολογισμού κατά το έτος 2025 (εξαιρουμένου του stock του βραχυπρόθεσμου χρέους εντόκων και repos) ανήλθαν στο ποσό των 17,649 δισ. ευρώ και καλύφθηκαν:

• Από μεσομακροπρόθεσμο δανεισμό ύψους 9,38 δισ. ονομαστικής αξίας και με αξία διακανονισμού (ταμειακή εισροή) ύψους 9,579 δισ. ευρώ
• Έσοδα από χρηματοοικονομικές συναλλαγές 2,483 δισ. ευρώ
• Αύξηση βραχυπρόθεσμου δανεισμού 5,461 δισ. ευρώ.

Ειδικότερα όσον αφορά στην αύξηση του βραχυπρόθεσμου δανεισμού, το απόθεμα των εντόκων γραμματίων μειώθηκε κατά 446 εκατ. και ανήλθε στα 7,969 δισ. ευρώ ενώ τα Repos αυξήθηκαν κατά 5,907 δισ. ευρώ, διαμορφώνοντας το συνολικό απόθεμα των Repos στο τέλος του 2025 στα 62,851 δισ. ευρώ.

Η μεσοσταθμική διάρκεια του νέου δανεισμού μεσομακροπρόθεσμου χρέους για το 2025 διαμορφώθηκε στα 14,6 έτη ενώ το μεσοσταθμικό κόστος του νέου δανεισμού – εκτός των συμφωνιών REPO – διαμορφώθηκε σε 2,89%.

Ο ΟΔΔΗΧ υιοθέτησε μια συντηρητική προσέγγιση διαχείρισης χρέους, αξιοποιώντας τις ευνοϊκές συνθήκες της αγοράς για να συγκεντρώσει συνολικά 7,7815 δισ. ευρώ μέσω εκδόσεων ομολόγων, εκ των οποίων 7,0145 δισ. μέσω κοινοπρακτικών συναλλαγών (νέες εκδόσεις 10ετών, 15ετών και 30ετών ομολόγων) και 727,1 εκατ. μέσω δημοπρασιών από επανεκδόσεις υφιστάμενων τίτλων.

Ο ΟΔΔΗΧ συνέχισε επίσης την προληπτική διαχείριση του χαρτοφυλακίου χρέους της Ελλάδας με την πρόωρη αποπληρωμή 5,3 δισ. ευρώ δανείων GLF, όπως είχε προγραμματιστεί στη Χρηματοδοτική Στρατηγική του 2025. Αυτό επέτρεψε να επιβεβαιωθεί η σταθερή πτωτική τροχιά του λόγου του χρέους γενικής κυβέρνησης προς το ΑΕΠ της Ελλάδας, το οποίο μειώθηκε κατά περίπου 63 ποσοστιαίες μονάδες του ΑΕΠ μεταξύ 2020-2025 για να φτάσει το 146% το 2025 (έναντι 209% το 2020).

Η προληπτική διαχείριση του χρέους επέτρεψε την επιτυχή εκτέλεση του προγράμματος χρηματοδότησης της Ελλάδας και την περαιτέρω βελτίωση του προφίλ του χρέους της, σε ένα περιβάλλον προκλήσεων, επιβεβαιώνοντας έτσι την ιδιότητα του κανονικού εκδότη.

Τα παραπάνω στοιχεία αφορούν το Δημόσιο Χρέος σε επίπεδο Κεντρικής Διοίκησης, στο οποίο προσμετρώνται τα κρατικά ομόλογα που έχουν αγοράσει εγχώριοι δημόσιοι φορείς (π.χ. ασφαλιστικά ταμεία, νοσοκομεία, δήμοι).

Αφορά δηλαδή στο συνολικό ποσό των οικονομικών υποχρεώσεων (δάνεια, ομόλογα, έντοκα γραμμάτια) που έχει αναλάβει απευθείας το κράτος μέσω των κεντρικών του οργάνων.

Σε επίπεδο Γενικής Κυβέρνησης (στο οποίο δεν περιλαμβάνεται το ενδοκυβερνητικό χρέος) το Δημόσιο Χρέος μειώθηκε στα 360,5 δισ. ευρώ από 362,95 δισ. στο τέλος του 2025.

Τα Ταμειακά διαθέσιμα της Κεντρικής Διοίκησης στο τέλος Μαρτίου μειώθηκαν στα 13,028 δισ. ευρώ από 16,1 δισ. ευρώ στο τέλος του 2025.

Σημειώνεται ότι στα ταμειακά διαθέσιμα περιλαμβάνεται και o λογαριασμός ασφαλείας (cash buffer account) το λεγόμενο «σκληρό μαξιλάρι» με υπόλοιπο 5,4 δισ. ευρώ.

Το μέσο επιτόκιο με το οποίο εξυπηρετείται το Δημόσιο Χρέος διαμορφώθηκε στο 1,38% και στο 1,84% αν συμπεριληφθεί και ο αναβαλλόμενος φόρος.

Το μεγαλύτερο τμήμα του Δημόσιου Χρέους αντιπροσωπεύει διακρατικά δάνεια και δάνεια που έλαβε η χώρα με το μηχανισμό των Μνημονίων, τα οποία στο τέλος Μαρτίου είχαν μειωθεί στα 292,2 δισ. ευρώ από 297,45 δισ. ευρώ στο τέλος του 2025.

Όπως σημείωσε, η κυβέρνηση θα παραδώσει μια χώρα που δεν θα είναι πλέον η πιο υπερχρεωμένη στην Ευρωπαϊκή Ένωση, τονίζοντας ότι το δημόσιο χρέος ως ποσοστό του ΑΕΠ είχε αγγίξει το 210% μετά την πανδημία και πλέον κινείται προς το 136%, με προοπτική περαιτέρω αποκλιμάκωσης στο επόμενο διάστημα.

Κυριάκος Πιερρακάκης: Τι είπε για μισθούς και επενδύσεις

Παράλληλα ανέφερε ότι ο κατώτατος μισθός αυξήθηκε από τα 650 ευρώ το 2019 στα 920 ευρώ σήμερα, καταγράφοντας, όπως είπε, άνοδο 41% πάνω από τον πληθωρισμό. Σύμφωνα με τον ίδιο, οι καθαρές κατά κεφαλήν αμοιβές αυξήθηκαν κατά 26%. Ο κ. Πιερρακάκης υπογράμμισε επίσης ότι οι επενδύσεις από το 11% του ΑΕΠ το 2019 κινούνται πλέον στο 17%-18%, ενώ οι εξαγωγές αυξήθηκαν στο 42% από τα προ κρίσης επίπεδα του 2020.

Ιδιαίτερη αναφορά έκανε στην αγορά εργασίας, εκτιμώντας ότι η ανεργία βρίσκεται κοντά σε ιστορικά χαμηλά επίπεδα.

Παρουσιάζοντας στοιχεία για το διαθέσιμο εισόδημα, ανέφερε ότι το πραγματικό κατά κεφαλήν διαθέσιμο εισόδημα των νοικοκυριών αυξήθηκε κατά 14,3% την περίοδο 2019-2024, έναντι μέσου όρου 6,6% στην Ευρωπαϊκή Ένωση και 5,5% στην Ευρωζώνη. Όπως είπε, η Ελλάδα καταγράφει την έκτη καλύτερη επίδοση στην ΕΕ ως προς τη σύγκλιση με την Ευρώπη.

Σε ό,τι αφορά την πραγματική κατά κεφαλήν κατανάλωση, σημείωσε ότι αυξήθηκε από το 78% του ευρωπαϊκού μέσου όρου το 2019 στο 81% σήμερα.

Ο υπουργός αναφέρθηκε και στα στοιχεία φτώχειας, υποστηρίζοντας ότι το ποσοστό του πληθυσμού σε κίνδυνο φτώχειας, με σταθερό το κατώφλι του 2019, μειώθηκε από 17,9% σε 11,3%, δηλαδή κατά περίπου 6,5 ποσοστιαίες μονάδες.

Τα μέτρα στήριξης - Ειδική αναφορά έκανε στην επιδότηση καυσίμων

Απαντώντας στην κριτική για τα μέτρα στήριξης, ο κ. Πιερρακάκης επικαλέστηκε αξιολόγηση του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου, σημειώνοντας ότι οι διεθνείς οργανισμοί εισηγούνται προσωρινά και στοχευμένα μέτρα υπέρ των πιο ευάλωτων κοινωνικών ομάδων. Ειδική αναφορά έκανε στην επιδότηση καυσίμων, υπογραμμίζοντας ότι η κρατική παρέμβαση αφορά επιδότηση 20 λεπτών ανά λίτρο στην αντλία και όχι μείωση φόρου.

Αναφερόμενος στις τράπεζες, απέρριψε τα σενάρια έκτακτης φορολόγησης, τονίζοντας ότι τέτοιες παρεμβάσεις υπονομεύουν την αξιοπιστία της οικονομίας.

Τι είπε για τις τράπεζες

Παρουσιάζοντας στοιχεία της Τράπεζας της Ελλάδος για το 2025, σημείωσε ότι τα λειτουργικά έσοδα των τραπεζών αυξήθηκαν μόλις κατά 0,5%, ενώ τα καθαρά έσοδα από τόκους μειώθηκαν κατά 15%. Την ίδια στιγμή, τα λειτουργικά έξοδα αυξήθηκαν κατά 7,2% και τα καθαρά λειτουργικά αποτελέσματα μειώθηκαν κατά 247 εκατομμύρια ευρώ.

Όπως εξήγησε, η αύξηση της τελικής κερδοφορίας των τραπεζών οφείλεται κυρίως στη μείωση των προβλέψεων για πιστωτικό κίνδυνο κατά περίπου 438 εκατομμύρια ευρώ και στη μείωση ζημιών απομείωσης κατά 158 εκατομμύρια ευρώ. Ο υπουργός σημείωσε ακόμη ότι ο ρυθμός χρηματοδότησης προς τον ιδιωτικό τομέα, από -0,4% το 2019, κινείται πλέον στο 10%, ενώ στα επιχειρηματικά δάνεια φτάνει το 15%.

H αναφορά στη ΔΕΗ

Κλείνοντας την ομιλία του, ο κ. Πιερρακάκης αναφέρθηκε στη ΔΕΗ, υποστηρίζοντας ότι η αξία της συμμετοχής του Δημοσίου αυξήθηκε θεαματικά μετά την αύξηση μετοχικού κεφαλαίου. Όπως ανέφερε, το 2019 το Δημόσιο κατείχε το 51% της ΔΕΗ, με την αξία της συμμετοχής να ανέρχεται σε 150 εκατομμύρια ευρώ, ενώ σήμερα το ποσοστό έχει μειωθεί στο 34%, αλλά η αξία του ανέρχεται στα 2,5 δισεκατομμύρια ευρώ.

Στο τέλος του χρόνου η Ελλάδα, σύμφωνα με όλες τις προβλέψεις, αναμένεται να κλείσει έναν μακροχρόνιο αρνητικό κύκλο σε ό,τι αφορά το ύψος του δημόσιου χρέους. Δεν θα είναι πλέον η χώρα με το υψηλότερο χρέος ως ποσοστό του ΑΕΠ στην Ευρώπη. Το δημόσιο χρέος της Ελλάδας μετά και την τελευταία αναθεώρηση αναμένεται να σημειώσει νέα σημαντική πτώση στο 136,8% του ΑΕΠ το 2026, καθιστώντας το χαμηλότερο από αυτό της Ιταλίας που προβλέπεται να διαμορφωθεί στο 138,6% του ΑΕΠ.

Πρόκειται για νέα συνεχόμενη βουτιά του δημόσιου χρέους από τα επίπεδα του 145,9% του 2025 ενώ περαιτέρω μείωση προβλέπεται για το 2027 στο 130,3% του ΑΕΠ, ώστε να αγγίξει το 119% του ΑΕΠ το 2029 ( δηλαδή κάτω από το κρίσιμο όριο του 120%)

Αυτή η εικόνα αποτυπώνει την ταχύτερη αποκλιμάκωση δημοσίου χρέους από κάθε άλλη οικονομία τα τελευταία 40, όπως ανέφερε ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης στην τελευταία συνεδρίαση του υπουργικού συμβουλίου. Και αποτελεί ένα ρεκόρ για την Ελλάδα, το οποίο επισημαίνεται σε όλες τις τελευταίες εκθέσεις των διεθνών οίκων αξιολόγησης.

Στις 8 Μαΐου αναμένεται να κλείσει ο εφετινός πρώτος γύρος αξιολόγησης από τους ξένους οίκους με την δημοσιοποίηση της έκθεσης της Fitch. Θα ακολουθήσει ο δεύτερος γύρος από τον Σεπτέμβριο έως και τον Νοέμβριο του 2026 όπου η κυβέρνηση προσδοκά να επιτύχει νέες αναβαθμίσεις στην πιστοληπτική αξιολόγηση της ελληνικής οικονομίας, εφόσον βεβαίως το επιτρέψουν οι γεωπολιτικές εξελίξεις που σχετίζονται με την τροπή του πολέμου στη Μέση Ανατολή.

Σημειώνεται ότι για εφέτος έχουν προγραμματιστεί δύο πρόωρες αποπληρωμές του δημοσίου χρέους που αναλήφθηκε την περίοδο των μνημονίων. Συγκεκριμένα, μέσα στο καλοκαίρι θα αποπληρωθούν 7 δισ. ευρώ από το δάνειο των 52,9 δισ. ευρώ που είχε συνάψει η Ελλάδα με τις χώρες της ευρωζώνης.

Επίσης στόχος είναι στο τέλος του έτους, να αποπληρωθεί μέρος του δανείου ύψους 110 δισ. ευρώ που είχε λάβει η Ελλάδα από τον Ευρωπαϊκό Μηχανισμό Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας ( EFSF).

Βασικός παράγοντας, εκτός από τους υψηλούς ρυθμούς ανάπτυξης, για την μεγάλη μείωση του δημοσίου χρέους είναι οι δημοσιονομικές επιδόσεις της χώρας τα τελευταία χρόνια. Το πρωτογενές πλεόνασμα το 2025 σημείωσε νέα υπέρβαση σε σχέση με τον αρχικό στόχο. Ανήλθε στο 4,9% του ΑΕΠ έναντι στόχου 3,7% του ΑΕΠ ενώ και εφέτος, με βάση τις νέες αναθεωρημένες προβλέψεις, προβλέπεται να ανέβει στο 3,2% του ΑΕΠ έναντι αρχικής πρόβλεψης 2,8%.

Για ακόμη ένα έτος, το 2025, σημαντική για το ισχυρό πρωτογενές πλεόνασμα, ήταν η συμβολή των εσόδων από την πάταξη της φοροδιαφυγής. Ειδικότερα εκτιμάται ότι πέρυσι τα επιπλέον έσοδα από την πάταξη της φοροδιαφυγής ανήλθαν σε 3 δισ. ευρώ, ενώ το 2024 ανέρχονταν σε 2 δισ. ευρώ συμβάλλοντας καθοριστικά στην αύξηση του πρωτογενούς πλεονάσματος στο 4,7% του ΑΕΠ.

Σύμφωνα με τον απολογισμό του ΟΔΔΗΧ για το 2025, που παρουσίασε στο Υπουργικό Συμβούλιο ο Κυριάκος Πιερρακάκης, το Δημόσιο κάλυψε πλήρως τις χρηματοδοτικές του ανάγκες και άντλησε 7,7 δισ. ευρώ από τις αγορές με ευνοϊκούς όρους. Την ίδια στιγμή μειώθηκε τόσο το συνολικό χρέος κατά περίπου 2,2 δισ. ευρώ όσο και το «καθαρό» χρέος –μετά την αφαίρεση των διαθεσίμων– κατά 5,5 δισ. ευρώ.

Διαβάστε περισσότερα στο Lykavitos.gr