Τα παραπάνω στοιχεία αφορούν το Δημόσιο Χρέος σε επίπεδο Κεντρικής Διοίκησης, στο οποίο προσμετρώνται τα κρατικά ομόλογα που έχουν αγοράσει εγχώριοι δημόσιοι φορείς (π.χ. ασφαλιστικά ταμεία, νοσοκομεία, δήμοι).

Αφορά δηλαδή στο συνολικό ποσό των οικονομικών υποχρεώσεων (δάνεια, ομόλογα, έντοκα γραμμάτια) που έχει αναλάβει απευθείας το κράτος μέσω των κεντρικών του οργάνων.

Σε επίπεδο Γενικής Κυβέρνησης (στο οποίο δεν περιλαμβάνεται το ενδοκυβερνητικό χρέος) το Δημόσιο Χρέος μειώθηκε στα 360,5 δισ. ευρώ από 362,95 δισ. στο τέλος του 2025.

Τα Ταμειακά διαθέσιμα της Κεντρικής Διοίκησης στο τέλος Μαρτίου μειώθηκαν στα 13,028 δισ. ευρώ από 16,1 δισ. ευρώ στο τέλος του 2025.

Σημειώνεται ότι στα ταμειακά διαθέσιμα περιλαμβάνεται και o λογαριασμός ασφαλείας (cash buffer account) το λεγόμενο «σκληρό μαξιλάρι» με υπόλοιπο 5,4 δισ. ευρώ.

Το μέσο επιτόκιο με το οποίο εξυπηρετείται το Δημόσιο Χρέος διαμορφώθηκε στο 1,38% και στο 1,84% αν συμπεριληφθεί και ο αναβαλλόμενος φόρος.

Το μεγαλύτερο τμήμα του Δημόσιου Χρέους αντιπροσωπεύει διακρατικά δάνεια και δάνεια που έλαβε η χώρα με το μηχανισμό των Μνημονίων, τα οποία στο τέλος Μαρτίου είχαν μειωθεί στα 292,2 δισ. ευρώ από 297,45 δισ. ευρώ στο τέλος του 2025.

Όπως σημείωσε, η κυβέρνηση θα παραδώσει μια χώρα που δεν θα είναι πλέον η πιο υπερχρεωμένη στην Ευρωπαϊκή Ένωση, τονίζοντας ότι το δημόσιο χρέος ως ποσοστό του ΑΕΠ είχε αγγίξει το 210% μετά την πανδημία και πλέον κινείται προς το 136%, με προοπτική περαιτέρω αποκλιμάκωσης στο επόμενο διάστημα.

Κυριάκος Πιερρακάκης: Τι είπε για μισθούς και επενδύσεις

Παράλληλα ανέφερε ότι ο κατώτατος μισθός αυξήθηκε από τα 650 ευρώ το 2019 στα 920 ευρώ σήμερα, καταγράφοντας, όπως είπε, άνοδο 41% πάνω από τον πληθωρισμό. Σύμφωνα με τον ίδιο, οι καθαρές κατά κεφαλήν αμοιβές αυξήθηκαν κατά 26%. Ο κ. Πιερρακάκης υπογράμμισε επίσης ότι οι επενδύσεις από το 11% του ΑΕΠ το 2019 κινούνται πλέον στο 17%-18%, ενώ οι εξαγωγές αυξήθηκαν στο 42% από τα προ κρίσης επίπεδα του 2020.

Ιδιαίτερη αναφορά έκανε στην αγορά εργασίας, εκτιμώντας ότι η ανεργία βρίσκεται κοντά σε ιστορικά χαμηλά επίπεδα.

Παρουσιάζοντας στοιχεία για το διαθέσιμο εισόδημα, ανέφερε ότι το πραγματικό κατά κεφαλήν διαθέσιμο εισόδημα των νοικοκυριών αυξήθηκε κατά 14,3% την περίοδο 2019-2024, έναντι μέσου όρου 6,6% στην Ευρωπαϊκή Ένωση και 5,5% στην Ευρωζώνη. Όπως είπε, η Ελλάδα καταγράφει την έκτη καλύτερη επίδοση στην ΕΕ ως προς τη σύγκλιση με την Ευρώπη.

Σε ό,τι αφορά την πραγματική κατά κεφαλήν κατανάλωση, σημείωσε ότι αυξήθηκε από το 78% του ευρωπαϊκού μέσου όρου το 2019 στο 81% σήμερα.

Ο υπουργός αναφέρθηκε και στα στοιχεία φτώχειας, υποστηρίζοντας ότι το ποσοστό του πληθυσμού σε κίνδυνο φτώχειας, με σταθερό το κατώφλι του 2019, μειώθηκε από 17,9% σε 11,3%, δηλαδή κατά περίπου 6,5 ποσοστιαίες μονάδες.

Τα μέτρα στήριξης - Ειδική αναφορά έκανε στην επιδότηση καυσίμων

Απαντώντας στην κριτική για τα μέτρα στήριξης, ο κ. Πιερρακάκης επικαλέστηκε αξιολόγηση του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου, σημειώνοντας ότι οι διεθνείς οργανισμοί εισηγούνται προσωρινά και στοχευμένα μέτρα υπέρ των πιο ευάλωτων κοινωνικών ομάδων. Ειδική αναφορά έκανε στην επιδότηση καυσίμων, υπογραμμίζοντας ότι η κρατική παρέμβαση αφορά επιδότηση 20 λεπτών ανά λίτρο στην αντλία και όχι μείωση φόρου.

Αναφερόμενος στις τράπεζες, απέρριψε τα σενάρια έκτακτης φορολόγησης, τονίζοντας ότι τέτοιες παρεμβάσεις υπονομεύουν την αξιοπιστία της οικονομίας.

Τι είπε για τις τράπεζες

Παρουσιάζοντας στοιχεία της Τράπεζας της Ελλάδος για το 2025, σημείωσε ότι τα λειτουργικά έσοδα των τραπεζών αυξήθηκαν μόλις κατά 0,5%, ενώ τα καθαρά έσοδα από τόκους μειώθηκαν κατά 15%. Την ίδια στιγμή, τα λειτουργικά έξοδα αυξήθηκαν κατά 7,2% και τα καθαρά λειτουργικά αποτελέσματα μειώθηκαν κατά 247 εκατομμύρια ευρώ.

Όπως εξήγησε, η αύξηση της τελικής κερδοφορίας των τραπεζών οφείλεται κυρίως στη μείωση των προβλέψεων για πιστωτικό κίνδυνο κατά περίπου 438 εκατομμύρια ευρώ και στη μείωση ζημιών απομείωσης κατά 158 εκατομμύρια ευρώ. Ο υπουργός σημείωσε ακόμη ότι ο ρυθμός χρηματοδότησης προς τον ιδιωτικό τομέα, από -0,4% το 2019, κινείται πλέον στο 10%, ενώ στα επιχειρηματικά δάνεια φτάνει το 15%.

H αναφορά στη ΔΕΗ

Κλείνοντας την ομιλία του, ο κ. Πιερρακάκης αναφέρθηκε στη ΔΕΗ, υποστηρίζοντας ότι η αξία της συμμετοχής του Δημοσίου αυξήθηκε θεαματικά μετά την αύξηση μετοχικού κεφαλαίου. Όπως ανέφερε, το 2019 το Δημόσιο κατείχε το 51% της ΔΕΗ, με την αξία της συμμετοχής να ανέρχεται σε 150 εκατομμύρια ευρώ, ενώ σήμερα το ποσοστό έχει μειωθεί στο 34%, αλλά η αξία του ανέρχεται στα 2,5 δισεκατομμύρια ευρώ.

Στο τέλος του χρόνου η Ελλάδα, σύμφωνα με όλες τις προβλέψεις, αναμένεται να κλείσει έναν μακροχρόνιο αρνητικό κύκλο σε ό,τι αφορά το ύψος του δημόσιου χρέους. Δεν θα είναι πλέον η χώρα με το υψηλότερο χρέος ως ποσοστό του ΑΕΠ στην Ευρώπη. Το δημόσιο χρέος της Ελλάδας μετά και την τελευταία αναθεώρηση αναμένεται να σημειώσει νέα σημαντική πτώση στο 136,8% του ΑΕΠ το 2026, καθιστώντας το χαμηλότερο από αυτό της Ιταλίας που προβλέπεται να διαμορφωθεί στο 138,6% του ΑΕΠ.

Πρόκειται για νέα συνεχόμενη βουτιά του δημόσιου χρέους από τα επίπεδα του 145,9% του 2025 ενώ περαιτέρω μείωση προβλέπεται για το 2027 στο 130,3% του ΑΕΠ, ώστε να αγγίξει το 119% του ΑΕΠ το 2029 ( δηλαδή κάτω από το κρίσιμο όριο του 120%)

Αυτή η εικόνα αποτυπώνει την ταχύτερη αποκλιμάκωση δημοσίου χρέους από κάθε άλλη οικονομία τα τελευταία 40, όπως ανέφερε ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης στην τελευταία συνεδρίαση του υπουργικού συμβουλίου. Και αποτελεί ένα ρεκόρ για την Ελλάδα, το οποίο επισημαίνεται σε όλες τις τελευταίες εκθέσεις των διεθνών οίκων αξιολόγησης.

Στις 8 Μαΐου αναμένεται να κλείσει ο εφετινός πρώτος γύρος αξιολόγησης από τους ξένους οίκους με την δημοσιοποίηση της έκθεσης της Fitch. Θα ακολουθήσει ο δεύτερος γύρος από τον Σεπτέμβριο έως και τον Νοέμβριο του 2026 όπου η κυβέρνηση προσδοκά να επιτύχει νέες αναβαθμίσεις στην πιστοληπτική αξιολόγηση της ελληνικής οικονομίας, εφόσον βεβαίως το επιτρέψουν οι γεωπολιτικές εξελίξεις που σχετίζονται με την τροπή του πολέμου στη Μέση Ανατολή.

Σημειώνεται ότι για εφέτος έχουν προγραμματιστεί δύο πρόωρες αποπληρωμές του δημοσίου χρέους που αναλήφθηκε την περίοδο των μνημονίων. Συγκεκριμένα, μέσα στο καλοκαίρι θα αποπληρωθούν 7 δισ. ευρώ από το δάνειο των 52,9 δισ. ευρώ που είχε συνάψει η Ελλάδα με τις χώρες της ευρωζώνης.

Επίσης στόχος είναι στο τέλος του έτους, να αποπληρωθεί μέρος του δανείου ύψους 110 δισ. ευρώ που είχε λάβει η Ελλάδα από τον Ευρωπαϊκό Μηχανισμό Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας ( EFSF).

Βασικός παράγοντας, εκτός από τους υψηλούς ρυθμούς ανάπτυξης, για την μεγάλη μείωση του δημοσίου χρέους είναι οι δημοσιονομικές επιδόσεις της χώρας τα τελευταία χρόνια. Το πρωτογενές πλεόνασμα το 2025 σημείωσε νέα υπέρβαση σε σχέση με τον αρχικό στόχο. Ανήλθε στο 4,9% του ΑΕΠ έναντι στόχου 3,7% του ΑΕΠ ενώ και εφέτος, με βάση τις νέες αναθεωρημένες προβλέψεις, προβλέπεται να ανέβει στο 3,2% του ΑΕΠ έναντι αρχικής πρόβλεψης 2,8%.

Για ακόμη ένα έτος, το 2025, σημαντική για το ισχυρό πρωτογενές πλεόνασμα, ήταν η συμβολή των εσόδων από την πάταξη της φοροδιαφυγής. Ειδικότερα εκτιμάται ότι πέρυσι τα επιπλέον έσοδα από την πάταξη της φοροδιαφυγής ανήλθαν σε 3 δισ. ευρώ, ενώ το 2024 ανέρχονταν σε 2 δισ. ευρώ συμβάλλοντας καθοριστικά στην αύξηση του πρωτογενούς πλεονάσματος στο 4,7% του ΑΕΠ.

Σύμφωνα με τον απολογισμό του ΟΔΔΗΧ για το 2025, που παρουσίασε στο Υπουργικό Συμβούλιο ο Κυριάκος Πιερρακάκης, το Δημόσιο κάλυψε πλήρως τις χρηματοδοτικές του ανάγκες και άντλησε 7,7 δισ. ευρώ από τις αγορές με ευνοϊκούς όρους. Την ίδια στιγμή μειώθηκε τόσο το συνολικό χρέος κατά περίπου 2,2 δισ. ευρώ όσο και το «καθαρό» χρέος –μετά την αφαίρεση των διαθεσίμων– κατά 5,5 δισ. ευρώ.

Διαβάστε περισσότερα στο Lykavitos.gr

Tαυτόχρονα τα ρευστά διαθέσιμα της Γενικής Κυβέρνησης αυξήθηκαν στα 39,5 δισ. ευρώ από 36,2 δισ. ευρώ αντιστοίχως. Εάν αφαιρεθούν από το συνολικό χρέος - δεδομένου ότι αποτελούν μέρος του - το καθαρό χρέος της Γενικής Κυβέρνησης περιορίζεται στα 323,22 δισ. ευρώ, από 328,68 δισ. ευρώ στο τέλος του 2024.

Τα στοιχεία για το Δημόσιο Χρέους δείχνουν επίσης μία αύξηση των repos του Δημοσίου στα 62,8 δισ. ευρώ από 56,9 δισ. ευρώ που ήταν στο τέλος του 2024. Το ποσό αυτό αφορά βραχυπρόθεσμα δάνεια, ανακυκλούμενα που χορηγούν φορείς της Γενικής Κυβέρνησης προς το Ελληνικό Δημόσιο.

Οι εγγυήσεις του ελληνικού Δημοσίου κατέγραψαν μείωση κατά 724 εκατ. ευρώ σε σύγκριση με τον Σεπτέμβριο του 2024, στα 25,07 δισ. ευρώ από 25,8 δισ. ευρώ στο τέλος του τρίτου τριμήνου εκείνης της χρονιάς. Οι εγγυήσεις που έχει χορηγήσει το Δημόσιο στο πλαίσιο του προγράμματος ΗΡΑΚΛΗΣ για την ελάφρυνση των κόκκινων δανείων από τις τράπεζες διαμορφώθηκαν στα 17,1 δισ. ευρώ από 17,3 δισ. ευρώ που ήταν στο τέλος του 2024.

Κατά τη διάρκεια του 2025 δόθηκαν νέες εγγυήσεις 2,3 δισ. ευρώ για την τιτλοποίηση των δανείων της Attica Bank (Rhodium , Domus1) Εθνικής Τράπεζας (Leon) και στην Alpha Bank για τα πακέτα δανείων Gaia I και ΙΙ, . Τα έσοδα που εισέπραξε το Δημόσιο από τις προμήθειες των εγγυήσεων αυτών το 2025 ανήλθαν σε 293 εκατ. ευρώ.

Όσον αφορά τις εγγυήσεις για τα δάνεια της Ελληνικής Αναπτυξιακής Τράπεζας, αυτές παρέμειναν ουσιαστικά σταθερές, φθάνοντας τα 2,09 δισ. ευρώ το 2025, έναντι 2,07 δισ. ευρώ στο τέλος Σεπτεμβρίου του προηγούμενου έτους.

Η μέση σταθμική διάρκεια του χρέους διαμορφώθηκε στα 18,37 έτη, ελαφρώς χαμηλότερα από τα 18,97 έτη που ίσχυαν στο τέλος του 2024, εξέλιξη που συνδέεται με τη σταδιακή εξόφληση βραχυπρόθεσμων υποχρεώσεων της περιόδου της οικονομικής κρίσης. Παρά τη μικρή αυτή μεταβολή, το μέσο επιτόκιο εξυπηρέτησης παρέμεινε σταθερό στο 1,33%, συγκαταλεγόμενο στα χαμηλότερα επίπεδα εντός της ΕΕ. Το ιδιαίτερα χαμηλό κόστος δανεισμού οφείλεται κυρίως στα δάνεια ύψους 230 δισ. ευρώ από τους επίσημους πιστωτές - κυρίως την Ευρωζώνη, τον EFSF και τον ESM - τα οποία έχουν μεγάλη διάρκεια αποπληρωμής (25-30 έτη) και μέσο επιτόκιο 1,1%.

Σύμφωνα με τα στοιχεία του Γενικού Λογιστηρίου του Κράτους, το χρέος της Κεντρικής Κυβέρνησης, συμπεριλαμβανομένων των ενδοκυβερνητικών υποχρεώσεων (δηλαδή των οφειλών του Κεντρικού Δημοσίου προς φορείς της Γενικής Κυβέρνησης), ανήλθε στα 406,18 δισ. ευρώ στο τέλος του 2025, έναντι 402,2 δισ. ευρώ στο τέλος του προηγούμενου έτους.

Έχοντας λάβει το «πράσινο φως» από τον ESM, αποπληρώθηκαν ευρωπαϊκά δάνεια του Greek Loan Facility (GLF), με κυμαινόμενο επιτόκιο και λήξεις μεταξύ 2033 και 2041, ύψους 5,287 δισ. ευρώ.

Η συγκεκριμένη κίνηση προστέθηκε στις προηγούμενες πρόωρες αποπληρωμές, οι οποίες συνολικά έχουν υπερβεί τα 15 δισ. ευρώ, συμβάλλοντας ουσιαστικά στη βελτίωση της βιωσιμότητας του δημόσιου χρέους και στη μείωση της έκθεσης σε κυμαινόμενο επιτόκιο.

Ειδικότερα:

• Τον Δεκέμβριο 2024 καταβλήθηκαν υποχρεώσεις 7,935 δισ. ευρώ

• Τον Δεκέμβριο 2023 αποπληρώθηκαν 5,29 δισ. ευρώ

• Τον Δεκέμβριο 2022 είχαν καταβληθεί 2,645 δισ. ευρώ

Παράλληλα, προγραμματίζεται νέα πρόωρη αποπληρωμή ύψους 8,8 δισ. ευρώ εντός του 2026, με στόχο τη περαιτέρω μείωση των ακριβών υποχρεώσεων του πρώτου μνημονίου.

Επιπλέον, 7,9 δισ. ευρώ έχουν διατεθεί για την πρόωρη αποπληρωμή δανείων προς το ΔΝΤ, οδηγώντας στη διαγραφή του αντίστοιχου χρέους.

Συνολικά, η Ελλάδα έχει αποπληρώσει πρόωρα δάνεια ύψους 29 δισ. ευρώ, εξοικονομώντας έως σήμερα περισσότερα από 3,5 δισ. ευρώ σε τόκους.
Μόνο από την αποπληρωμή της 15ης Δεκεμβρίου, η ελάφρυνση από τόκους υπολογίζεται σε 1,6 δισ. ευρώ.

Μετά τα διμερή δάνεια (GLF), σειρά παίρνουν οι υποχρεώσεις προς τον EFSF, συνολικού ύψους 141,8 δισ. ευρώ, με λήξη το 2070.

Στο υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών και στον ΟΔΔΗΧ εξετάζονται σενάρια για περαιτέρω ελάφρυνση, καθώς από το 2034 θα προστεθούν και οι οφειλές 61,9 δισ. ευρώ προς τον ESM, με αποπληρωμή έως το 2060.

Καθοριστικό ρόλο παίζει το ταμειακό “μαξιλάρι”, που ανέρχεται σε περίπου 44,8 δισ. ευρώ, σε συνδυασμό με τα υψηλά πρωτογενή πλεονάσματα (3,8% του ΑΕΠ φέτος).
Η χώρα μπορεί έτσι να καλύπτει τους τόκους και να προχωρά σε παράλληλες προεξοφλήσεις, μειώνοντας το συνολικό κόστος δανεισμού.

Σύμφωνα με τον ΟΔΔΗΧ, οι συνολικές χρηματοδοτικές ανάγκες για το 2026 ανέρχονται σε 24,7 δισ. ευρώ:

• 8,9 δισ. ευρώ για χρεολύσια

• 5,2 δισ. ευρώ για τόκους

• 4,2 δισ. ευρώ από άλλες πηγές (Ταμείο Ανάκαμψης, ΕΤΕπ)

• 618 εκατ. ευρώ από συμμετοχές σε μετοχές και επενδυτικά κεφάλαια

Ως αποτέλεσμα, δεν υπάρχει πίεση για εσπευσμένες εξόδους στις διεθνείς αγορές, με τις κινήσεις του ΟΔΔΗΧ να παραμένουν στοχευμένες στη διατήρηση της κανονικότητας στις εκδόσεις, στη σταθερή παρουσία στις αγορές και στη βελτίωση της ρευστότητας στη δευτερογενή αγορά.

Σύμφωνα με τον προγραμματισμό για το νέο έτος, που ανακοίνωσε ο Οργανισμός Διαχείρισης Δημοσίου Χρέους (ΟΔΔΗΧ), για την κάλυψη των χρηματοδοτικών του αναγκών το Ελληνικό Δημόσιο θα αντλήσει από τις χρηματοπιστωτικές αγορές περίπου 8 δισ. ευρώ (εφέτος το Ελληνικό Δημόσιο άντλησε από τις αγορές περίπου 7,5 δισ. ευρώ).

Και τη νέα χρονιά, η στρατηγική χρηματοδότησης της Ελλάδας, θα δώσει έμφαση στη συνεχή συμμετοχή στις διεθνείς αγορές ομολόγων, παράλληλα με τη μείωση του δημόσιου χρέους, τη δραστήρια διαχείριση του χαρτοφυλακίου χρέους και τη διατήρηση σημαντικού ταμειακού αποθέματος. Η στρατηγική επιδιώκει περαιτέρω βελτίωση της λειτουργίας της δευτερογενούς αγοράς ελληνικών ομολόγων (GGB) και περαιτέρω μείωση του κινδύνου αναχρηματοδότησης.

Οι συνολικές χρηματοδοτικές ανάγκες της χώρας για το 2026 ανέρχονται σε 24,677 δισ. ευρώ, και θα καλυφθούν από:

• Την έκδοση μεσο-μακροπρόθεσμου χρέους (έκδοση GGB) ύψους 8 δισ. ευρώ.
• Έσοδα από μετοχές και μερίδια επενδυτικών ταμείων (618 εκατ. ευρώ).
• Αλλαγή στα ταμειακά διαθέσιμα (προφανώς μείωση) 11,859 δισ. ευρώ.

Παράλληλα, το Ελληνικό Δημόσιο προσβλέπει σε έσοδα 4,2 δισ. ευρώ από διάφορες πηγές, όπως το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας και την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων.

Όπως προκύπτει από τα στοιχεία του Κρατικού Προϋπολογισμού ο καθαρός δανεισμός (συμπεριλαμβάνονται και τα δάνεια που θα λάβει η χώρα από το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας) θα φθάσει την επόμενη χρονιά τα 13 δισ. ευρώ από περίπου 8 δισ. ευρώ που ήταν εφέτος.

Αποκλειστικά για την αποπληρωμή τοκοχρεολυσίων (συμπεριλαμβανομένων των swaps επιτοκίου), θα διατεθούν 5,2 δισ. ευρώ, ενώ το χρέος σε απόλυτους αριθμούς θα μειωθεί κατά 5,461 δισ. ευρώ.

Σε κάθε περίπτωση, το πιο ενδιαφέρον στοιχείο του νέου προγράμματος είναι το ύψος των πρόωρων αποπληρωμών διακρατικών δανείων (GLF) καθώς στόχος της κυβέρνησης είναι τα δάνεια αυτά να εξοφληθούν έως το 2031. Τα χρήματα για τις αποπληρωμές θα προέλθουν ουσιαστικά εξ ολοκλήρου από το λεγόμενο «σκληρό μαξιλάρι» των διαθεσίμων του Δημοσίου (cash buffer) και όχι από νέο δανεισμό.

Αξίζει να σημειωθεί ότι στις 15 Δεκεμβρίου 2025 το Δημόσιο διέθεσε περίπου 5,3 δισ. ευρώ για την πρόωρη εξόφληση δανείων του Πρώτου Μνημονίου, ποσό το οποίο σχεδόν στο σύνολό του προήλθε και πάλι από το «σκληρό μαξιλάρι», το οποίο εντός του νέου έτους σχεδόν θα εξαντληθεί, και θα απομείνουν τα υπόλοιπα διαθέσιμα τα οποία σε κάθε περίπτωση θα κινηθούν άνω των 30 δισ. ευρώ.

Η Ελλάδα στοχεύει στην πρόωρη αποπληρωμή, έως το 2031, των 31,6 δισ. ευρώ που υπολείπονται από το πρώτο μνημόνιο, ποσό που υπό κανονικές συνθήκες θα αποπληρωνόταν με τριμηνιαίες δόσεις από το 2029 έως το 2041.

Την περίοδο 2022-2024, προηγήθηκαν τρεις πρόωρες αποπληρωμές ευρωπαϊκών δανείων ύψους 15,9 δισ. ευρώ. Με τη νέα αποπληρωμή που έγινε την περασμένη εβδομάδα, το συνολικό ποσό ξεπέρασε τα 21 δισ. ευρώ. Επιπλέον, 7,9 δισ. ευρώ διατέθηκαν για την προεξόφληση δανείων προς το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο, οδηγώντας στη διαγραφή του χρέους προς το Ταμείο. Συνολικά, η Ελλάδα έχει αποπληρώσει πρόωρα δάνεια ύψους 29 δισ. ευρώ, με εξοικονόμηση τόκων 3,5 δισ. ευρώ έως σήμερα.

Μετά τα διμερή δάνεια (GLF), σειρά παίρνουν οι «ακριβές υποχρεώσεις» του Ευρωπαϊκού Μηχανισμού Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας (EFSF), συνολικού ύψους 141,8 δισ. ευρώ, που λήγουν το 2070.

Στο οικονομικό επιτελείο και τον Οργανισμό Διαχείρισης Δημοσίου Χρέους (ΟΔΔΗΧ) εξετάζουν σενάρια που θα επιτρέψουν την περαιτέρω ελάφρυνση του προϋπολογισμού από το βάρος των μνημονιακών δανείων, καθώς από το 2034 θα …ζητήσουν εξυπηρέτηση και οι οφειλές ύψους 61,9 δισ. ευρώ προς τον Ευρωπαϊκό Μηχανισμό Σταθερότητας (ESM), οι οποίες θα πρέπει να αποπληρωθούν έως το 2060.

Κοινός παρονομαστής όλων αυτών των κινήσεων είναι το «μαξιλάρι» των διαθεσίμων, το οποίο έχει ανέρχεται σε 44,8 δισ. ευρώ και σε συνδυασμό με τα υψηλά πρωτογενή πλεονάσματα (3,8% για το 2025), επιτρέπει στην κυβέρνηση όχι μόνο να καλύπτει τις δαπάνες για τους τόκους, αλλά και να προχωρά σε παράλληλες προεξοφλήσεις, μειώνοντας έτσι το κόστος δανεισμού.

Φέτος το χρέος της Γενικής Κυβέρνησης εκτιμάται ότι θα διαμορφωθεί στο 145,9% του ΑΕΠ, για να περιορισθεί στο 138,2% του ΑΕΠ το 2026 και να πέσει κάτω από το 120% του ΑΕΠ το 2029, προσεγγίζοντας τα επίπεδα της Γαλλίας.

Ως ποσοστό του ΑΕΠ, το γαλλικό δημόσιο χρέος διαμορφώθηκε στο 117,4%, επίπεδο πρωτόγνωρο, αν εξαιρεθεί η περίοδος της υγειονομικής κρίσης του κορονοϊού.

Σύμφωνα με το Insee, μόνο κατά το τελευταίο έτος, στη διάρκεια του οποίου το δημοσιονομικό έλλειμμα της Γαλλίας ανήλθε στο 5,5% του ΑΕΠ, το δημόσιο χρέος αυξήθηκε κατά 181 δισ. ευρώ.

Ο Τύπος και οι αναλυτές εκφράζουν έντονες ανησυχίες για τις προοπτικές της γαλλικής οικονομίας και τις πιθανές επιπτώσεις στην ευρωπαϊκή οικονομία συνολικά. Όπως επισημαίνεται, εάν δεν ληφθούν έκτακτα μέτρα, το δημόσιο χρέος της Γαλλίας θα συνεχίσει να αυξάνεται, με το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο να μην αποκλείει το ενδεχόμενο να φτάσει στο 129% του ΑΕΠ έως το 2030.

Πρόσθετη αβεβαιότητα προκαλεί το πολιτικό αδιέξοδο, καθώς η Εθνοσυνέλευση και η Γερουσία δεν κατόρθωσαν σήμερα να καταλήξουν σε συμφωνία για τα βασικά μεγέθη του κρατικού προϋπολογισμού του 2026.

Υπό αυτές τις συνθήκες, το νέο έτος ενδέχεται να βρει τη Γαλλία χωρίς εγκεκριμένο κρατικό προϋπολογισμό, γεγονός που θα αναγκάσει την κυβέρνηση να προσφύγει στην έκδοση ειδικού νόμου, προκειμένου να διασφαλιστούν τα έσοδα και οι δαπάνες του κράτους για όσο διάστημα διαρκέσει το αδιέξοδο.

Με στόχο την ταχύτερη μείωση του δημοσίου χρέους και την εξοικονόμηση δαπανών για τόκους (τα δάνεια της πρώτης χρηματοδοτικής στήριξης της χώρας από τους ευρωπαίους έχουν κυμαινόμενο επιτόκιο και λήγουν στα έτη 2033- 2041), το ελληνικό Δημόσιο συνεχίζει το πρόγραμμα της πρόωρης εξόφλησης, με χρήματα από το «μαξιλάρι» των διαθεσίμων των περίπου 45 δισ. ευρώ.

Με την κίνηση αυτή, ο κρατικός προϋπολογισμός ελαφρύνεται άμεσα από πληρωμές ύψους 1,6 δισ. ευρώ που θα γινόταν από το 2026 και τα επόμενα χρόνια αποκλειστικά και μόνο για τόκους των εν λόγω δανεικών (5,287 δισ. ευρώ), αν αυτά δεν εξοφλούνταν νωρίτερα.

Βασικός στόχος της κυβέρνησης είναι η αποπληρωμή των μνημονιακών δανείων μία δεκαετία νωρίτερα από την τελική ημερομηνία λήξης τους και μέχρι το 2031, ούτως ώστε το δημόσιο χρέος να μειωθεί τόσο ως απόλυτο μέγεθος όσο και ως ποσοστό του ΑΕΠ.

Συγκεκριμένα, η Ελλάδα στοχεύει στην πρόωρη αποπληρωμή, έως το 2031, των 31,6 δισ. ευρώ που υπολείπονται από το πρώτο μνημόνιο, ποσό που υπό κανονικές συνθήκες θα αποπληρωνόταν με τριμηνιαίες δόσεις από το 2029 έως το 2041.

Το χρέος της Γενικής Κυβέρνησης εκτιμάται ότι θα διαμορφωθεί στο 145,9% του ΑΕΠ στο τέλος του 2025 για να περιορισθεί στο 138,2% του ΑΕΠ το 2026 και να πέσει κάτω από το 120% του ΑΕΠ το 2029, προσεγγίζοντας τα επίπεδα της Γαλλίας.

Αξίζει να σημειωθεί ότι την περίοδο 2022-2024, προηγήθηκαν τρεις πρόωρες αποπληρωμές ευρωπαϊκών δανείων ύψους 15,9 δισ. ευρώ. Με τη νέα αποπληρωμή, το συνολικό ποσό ανέρχεται στα 20,1 δισ. ευρώ. Επιπλέον, 7,9 δισ. ευρώ διατέθηκαν για την προεξόφληση δανείων προς το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο, οδηγώντας στη διαγραφή του χρέους προς το Ταμείο. Συνολικά, η Ελλάδα έχει αποπληρώσει πρόωρα δάνεια ύψους 29 δισ. ευρώ, με εξοικονόμηση τόκων 3,5 δισ. ευρώ έως σήμερα.

Παίρνουν σειρά

Μετά τα διμερή δάνεια (GLF), σειρά παίρνουν οι «ακριβές υποχρεώσεις» του Ευρωπαϊκού Μηχανισμού Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας (EFSF), συνολικού ύψους 141,8 δισ. ευρώ, που λήγουν το 2070.

Στο οικονομικό επιτελείο και τον Οργανισμό Διαχείρισης Δημοσίου Χρέους (ΟΔΔΗΧ) εξετάζουν σενάρια που θα επιτρέψουν την περαιτέρω ελάφρυνση του προϋπολογισμού από το βάρος των μνημονιακών δανείων, καθώς από το 2034 θα …ζητήσουν εξυπηρέτηση και οι οφειλές ύψους 61,9 δισ. ευρώ προς τον Ευρωπαϊκό Μηχανισμό Σταθερότητας (ESM), οι οποίες θα πρέπει να αποπληρωθούν έως το 2060.

Κοινός παρονομαστής όλων αυτών των κινήσεων είναι το «μαξιλάρι» των διαθεσίμων, το οποίο έχει ανέρχεται σε 44,8 δισ. ευρώ και σε συνδυασμό με τα υψηλά πρωτογενή πλεονάσματα (3,8% για το 2025), επιτρέπει στην κυβέρνηση όχι μόνο να καλύπτει τις δαπάνες για τους τόκους, αλλά και να προχωρά σε παράλληλες προεξοφλήσεις, μειώνοντας έτσι το κόστος δανεισμού.

Φέτος ο δανεισμός του Δημοσίου από τις χρηματοπιστωτικές αγορές έφθασε περίπου τα 8 δισ. ευρώ, ενώ αντίστοιχο ποσό αναμένεται να αντληθεί και το 2026.

Οι ευνοϊκοί όροι δανεισμού με τους οποίους εκτοκίζεται το μεγαλύτερο μέρος του Δημοσίου Χρέους, σε συνδυασμό με τη μείωσή του ως ποσοστό του ΑΕΠ, δεν έχουν ακόμη καταφέρει να περιορίσουν ουσιαστικά το βάρος των τόκων. Ως αποτέλεσμα, οι σχετικές δαπάνες παραμένουν αναλογικά υψηλότερες σε σύγκριση με την υπόλοιπη Ευρωζώνη, γεγονός που καθιστά ακόμη πιο αναγκαία την πρόωρη αποπληρωμή των μνημονιακών δανείων, πολιτική που ήδη εφαρμόζεται.

Σύμφωνα με τα στοιχεία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, το 2024 η Ελλάδα διέθεσε το 3,5% του ΑΕΠ για πληρωμές τόκων, όταν ο μέσος όρος της Ευρωζώνης διαμορφώθηκε μόλις στο 1,9%. Το 2025 το ποσοστό στην Ελλάδα εκτιμάται ότι θα μειωθεί ελαφρώς στο 3,3%, ενώ στην Ευρωζώνη θα ανέλθει στο 2%.

Για τη διετία 2026–2027, οι πληρωμές τόκων στην Ελλάδα προβλέπεται να κινηθούν μεταξύ 3,1% και 3,2% του ΑΕΠ, έναντι 2,1% – 2,2% στην Ευρωζώνη. Την ίδια στιγμή, οι αμυντικές δαπάνες ανήλθαν στο 2,7% του ΑΕΠ το 2021, στο 2,6% το 2022 και στο 2,2% το 2023.

Όπως επισημαίνεται στην τελευταία Έκθεση του Ελληνικού Δημοσιονομικού Συμβουλίου, «απαιτείται διαρκής επαγρύπνηση λόγω του υψηλού επιπέδου χρέους της ελληνικής οικονομίας, το οποίο παραμένει το υψηλότερο στην ΕΕ και υπερβαίνει κατά πολύ τον στόχο του 60% του ΑΕΠ που προβλέπει το Σύμφωνο Σταθερότητας και Ανάπτυξης».

Η αποκλιμάκωση του χρέους της Γενικής Κυβέρνησης εκτιμάται ότι θα συνεχιστεί σε ορίζοντα δεκαετίας. Από το 154,2% του ΑΕΠ το 2024, αναμένεται να μειωθεί στο 145,9% το 2026 και στο 119% το 2029.

Σύμφωνα με την ανάλυση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, οι βασικοί παράγοντες που συμβάλλουν σε αυτή τη μείωση είναι:

• η ισχυρή πραγματική ανάπτυξη (3,3 ποσοστιαίες μονάδες),

• η αύξηση του πρωτογενούς πλεονάσματος (2,9 ποσοστιαίες μονάδες),

• και η ευνοϊκή διαφορά μεταξύ επιτοκίου δανεισμού και ρυθμού αύξησης του ονομαστικού ΑΕΠ (snowball effect) κατά 5,3 ποσοστιαίες μονάδες.

Ωστόσο, το Δημοσιονομικό Συμβούλιο προειδοποιεί ότι η θετική αυτή σχέση ανάπτυξης και επιτοκίων δεν μπορεί να θεωρείται δεδομένη. Τα χαμηλά επιτόκια διατηρούνται μόνο εφόσον η δημοσιονομική πολιτική παραμένει προσεκτική· διαφορετικά, οι αγορές αυξάνουν το κόστος δανεισμού, επηρεάζοντας αρνητικά την εμπιστοσύνη και την ανάπτυξη.

Καθώς περίπου το 70% του δημόσιου χρέους, που κατέχεται από ευρωπαϊκούς θεσμούς, θα αποπληρώνεται έως το 2070, το μερίδιο του χρέους που θα βρίσκεται στα χέρια ιδιωτών αναμένεται να αυξηθεί. Για να αποφευχθεί υπερβολική διόγκωση του ιδιωτικά κατεχόμενου χρέους και να διατηρηθεί η σταθερότητα, απαιτούνται διατηρήσιμα πρωτογενή πλεονάσματα.

Συνεπώς, η δημοσιονομική πολιτική οφείλει να παραμείνει προληπτική, ώστε η θετική πορεία του δημόσιου χρέους να συνεχιστεί και τα οφέλη της αποκλιμάκωσης να εδραιωθούν μακροπρόθεσμα.