Η τελική καταναλωτική δαπάνη αυξήθηκε μεν (5,3%), αλλά με βραδύτερο ρυθμό από το εισόδημα, γεγονός που οδήγησε σε αισθητή βελτίωση του ποσοστού αποταμίευσης, το οποίο αν και παρέμεινε αρνητικό, περιορίστηκε στο -3,2% (από -7,6% πέρυσι).

Αναλυτικότερα, η Ελληνική Στατιστική Αρχή ανακοίνωσε τα προσωρινά στοιχεία για τους τριμηνιαίους μη χρηματοοικονομικούς λογαριασμούς θεσμικών τομέων για το 4ο τρίμηνο του 2025.

Κατά το 4ο τρίμηνο του 2025 καταγράφηκε έλλειμμα στο εξωτερικό ισοζύγιο αγαθών και υπηρεσιών 5,74 δισ. ευρώ, έναντι ελλείμματος 6,63 δισ. ευρώ που είχε καταγραφεί το 4ο τρίμηνο του 2024.

Επιπρόσθετα, κατά το 4ο τρίμηνο του 2025 καταγράφηκε πλεόνασμα στο εξωτερικό ισοζύγιο πρωτογενών εισοδημάτων, τρεχουσών και κεφαλαιακών μεταβιβάσεων 1,81 δισ. ευρώ, έναντι πλεονάσματος 1,47 δισ. ευρώ που είχε καταγραφεί το αντίστοιχο περσινό τρίμηνο.

Ως αποτέλεσμα των ανωτέρω, η συνολική οικονομία παρουσίασε καθαρή λήψη δανείων 3,93 δισ. ευρώ κατά το 4ο τρίμηνο του 2025 από την αλλοδαπή. Το αντίστοιχο περσινό τρίμηνο η καθαρή λήψη δανείων ανέρχονταν σε 5,16 δισ. ευρώ.

Κατά το 4ο τρίμηνο του 2025, το διαθέσιμο εισόδημα του τομέα των νοικοκυριών και των μη κερδοσκοπικών ιδρυμάτων που εξυπηρετούν νοικοκυριά (ΜΚΙΕΝ) αυξήθηκε κατά 9,8% σε σύγκριση με το αντίστοιχο τρίμηνο του προηγούμενου έτους, από 38,77 δισ. ευρώ σε 42,56 δισ. ευρώ.

Κατά το 4ο τρίμηνο του 2025 η τελική καταναλωτική δαπάνη των νοικοκυριών και των μη κερδοσκοπικών ιδρυμάτων που εξυπηρετούν νοικοκυριά, αυξήθηκε κατά 5,3% σε σύγκριση με το αντίστοιχο τρίμηνο του προηγούμενου έτους, από 41,7 δισ. ευρώ σε 43,9 δισ. ευρώ.

Το ποσοστό αποταμίευσης των νοικοκυριών και των ΜΚΙΕΝ, που ορίζεται ως η ακαθάριστη αποταμίευση προς το ακαθάριστο διαθέσιμο εισόδημα, ήταν -3,2% κατά το 4ο τρίμηνο του 2025, σε σύγκριση με -7,6% το 4ο τρίμηνο του 2024.

Κατά το 4ο τρίμηνο του 2025, οι ακαθάριστες επενδύσεις παγίου κεφαλαίου του τομέα των μη χρηματοοικονομικών εταιρειών, ανήλθαν στο ποσό των 5,12 δισ. ευρώ.

Το ποσοστό των επενδύσεων του τομέα που ορίζεται ως οι ακαθάριστες επενδύσεις παγίου κεφαλαίου προς την ακαθάριστη προστιθέμενη αξία, ήταν 24,8% σε σύγκριση με 25,4% το 4ο τρίμηνο του 2024.

Ο τομέας της Γενικής Κυβέρνησης κατά το 4ο τρίμηνο του 2025 παρουσίασε καθαρή λήψη δανείων 0,54 δισ. ευρώ, σε σύγκριση με το 4ο τρίμηνο του 2024 που η καθαρή χορήγηση δανείων ήταν 1,05 δισ. ευρώ.

Η τελική καταναλωτική δαπάνη των νοικοκυριών και των  μη κερδοσκοπικών ιδρυμάτων που εξυπηρετούν νοικοκυριά αυξήθηκε κατά 4,6% το 2024 σε σύγκριση με το 2023, από 155,4 δισ. ευρώ σε 162,6 δισ. ευρώ.

Το ποσοστό αποταμίευσης των νοικοκυριών  (η ακαθάριστη αποταμίευση προς το ακαθάριστο διαθέσιμο εισόδημα) ήταν το 2024 αρνητικό, στο -2,5% έναντι -2,4% το 2023.

Παράλληλα, σύμφωνα με τα στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ, η εξέλιξη του ποσοστού των επενδύσεων του τομέα των μη χρηματοοικονομικών εταιρειών, που ορίζεται ως ο ακαθάριστος σχηματισμός παγίου κεφαλαίου προς την ακαθάριστη προστιθέμενη αξία και ήταν 25,2% το 2024 σε σύγκριση με 25,1% το 2023.

Επίσης, το 2024 καταγράφηκε έλλειμμα στο εξωτερικό ισοζύγιο αγαθών και υπηρεσιών 13,1 δισ. ευρώ έναντι ελλείμματος 10,8 δισ. ευρώ που είχε καταγραφεί το 2023. Το ίδιο έτος, η συνολική οικονομία παρουσίασε το 2024 καθαρή λήψη δανείων 13,0 δισ. ευρώ σε σχέση με την αλλοδαπή σε σύγκριση με το 2023 που η καθαρή λήψη δανείων ανερχόταν σε 12,6 δισ. ευρώ.

Ειδικότερα, σύμφωνα με το δελτίο «7 Ημέρες οικονομία» της Eurobank, η ιδιωτική κατανάλωση στην Ελλάδα διατήρησε τη δυναμική της, καταγράφοντας ετήσια πραγματική αύξηση 2,0% ή 5,6% σε τρέχουσες τιμές. Ένας από τους κύριους ερμηνευτικούς παράγοντες αυτού του αποτελέσματος ήταν η ενίσχυση του διαθέσιμου εισοδήματος των νοικοκυριών. Αποδεικνύεται ότι οι αμοιβές εξαρτημένης εργασίας ανά απασχολούμενο είχαν τη μεγαλύτερη συνεισφορά στην αύξηση του διαθέσιμου εισοδήματος των νοικοκυριών, αύξηση η οποία ωστόσο διοχετεύτηκε αποκλειστικά στην κατανάλωση με αποτέλεσμα ο ρυθμός αποταμίευσης των νοικοκυριών να παραμείνει σε αρνητικό έδαφος.

Ελλάδα – Ακαθάριστο Διαθέσιμο Εισόδημα, Θεσμικός Τομέας των Νοικοκυριών

Σύμφωνα με τους μη χρηματοοικονομικούς λογαριασμούς θεσμικών τομέων που δημοσιεύει η ΕΛΣΤΑΤ, το διαθέσιμο εισόδημα των νοικοκυριών, δηλαδή το εισόδημα που διατίθεται προς κατανάλωση και αποταμίευση, παρουσίασε ετήσια ονομαστική αύξηση 5,6% το 9μηνο του 2024. Σε πραγματικούς όρους, ήτοι σε μονάδες αγοραστικής δύναμης, η αύξηση ήταν ηπιότερη στο 2,5%, καθότι την ίδια περίοδο το γενικό επίπεδο των τιμών κινήθηκε ανοδικά κατά 3%.

Πώς προέκυψε η αύξηση του διαθέσιμου εισοδήματος

Από ποιες συνιστώσες πόρων και χρήσεων που διαμορφώνουν το διαθέσιμο εισόδημα των νοικοκυριών προήλθε η παραπάνω αύξηση; Από το εισόδημα εξαρτημένης εργασίας; Από το εισόδημα των αυτοαπασχολούμενων; Από το εισόδημα περιουσίας; Ή από τις μεταβιβαστικές πληρωμές του κράτους; Σύμφωνα με τη Eurobank, την υψηλότερη συμβολή είχε το εισόδημα εξαρτημένης εργασίας, καταγράφοντας ισχυρή άνοδο 8,9% και προσθέτοντας 4,3 ποσοστιαίες μονάδες στην αύξηση του διαθέσιμου εισοδήματος των νοικοκυριών. Ακολούθησαν το μικτό εισόδημα και το καθαρό εισόδημα περιουσίας με αρκετά μικρότερη συνεισφορά.

Σημειώνεται ότι η αύξηση του εισοδήματος εξαρτημένης εργασίας αντανακλά κυρίως την ενίσχυση των αμοιβών ανά απασχολούμενο κατά 7,7%, καθότι η απασχόληση, πλην αυτοαπασχολούμενων, κινήθηκε ανοδικά κατά 1,0%.

Συνεπώς, βάσει των παραπάνω στοιχείων, η άνοδος των μισθών είχε τη μεγαλύτερη συμβολή στην ενίσχυση του διαθέσιμου εισοδήματος των νοικοκυριών το 9μηνο του 2024.

Παρά ταύτα, η αύξηση του διαθέσιμου εισοδήματος των νοικοκυριών διοχετεύτηκε στην κατανάλωση και όχι στην αποταμίευση. Αναλυτικά, το διαθέσιμο εισόδημα των νοικοκυριών ενισχύθηκε στα €119,4 δισεκ. το 9μηνο, από 113,1 δισεκ. την αντίστοιχη περίοδο του 2023, και η κατανάλωση αυξήθηκε στα €122,1 δισεκ., από €115,6 δισεκ. Ως εκ τούτου, η αποταμίευση παρέμεινε σε αρνητικό έδαφος, -€2,6 δισεκ. ή -2,2% του διαθέσιμου εισοδήματος , από -€2,5 δισεκ. ή -2,2% του διαθέσιμου εισοδήματος την αντίστοιχη περίοδο του 2023.

Ελλάδα – Ακαθάριστος Ρυθμός Αποταμίευσης, Θεσμικός Τομέας των Νοικοκυριών (Κινητός Μέσος Όρος 3 Τριμήνων)

Εν κατακλείδι, το διαθέσιμο εισόδημα των νοικοκυριών στην Ελλάδα κινήθηκε ανοδικά το 9μηνο του 2024, σημειώνοντας ετήσια αύξηση σε ονομαστικούς όρους κατά 5,6% και σε πραγματικούς όρους κατά 2,5%. Οι αμοιβές εξαρτημένης εργασίας ανά απασχολούμενο είχαν την υψηλότερη συνεισφορά σε αυτό το αποτέλεσμα. Επιπρόσθετα, σε σύγκριση με τα προ πανδημίας επίπεδα, ήτοι του 9μηνου του 2019, το πραγματικό διαθέσιμο εισόδημα των νοικοκυριών ήταν ενισχυμένο κατά 9,5%, με το εισόδημα περιουσίας και το εισόδημα των αυτοαπασχολούμενων να εμφανίζουν τη μεγαλύτερη συμβολή. Ο ρυθμός αποταμίευσης των νοικοκυριών παρέμεινε σε αρνητικό έδαφος και διατηρήθηκε στα ίδια επίπεδα με αυτά του 9μηνου του 2023 (-2,2% του διαθέσιμου εισοδήματος).

Η αρνητική αποταμίευση του θεσμικού τομέα των νοικοκυριών στην Ελλάδα αποτελεί ένα δομικό πρόβλημα της οικονομίας εδώ και πάρα πολλά χρόνια. Εξαίρεση αποτελεί η περίοδος της πανδημίας, ωστόσο τότε η θετική αποταμιευτική ροή ήταν περισσότερο ακούσια λόγω των lockdowns παρά εκούσια. Η αρνητική αποταμίευση των νοικοκυριών στερεί πόρους για την εγχώρια χρηματοδότηση των επενδύσεων με αποτέλεσμα η οικονομία να προσφεύγει εν μέρει στον εξωτερικό δανεισμό.

Ειδικότερα, το διαθέσιμο εισόδημα των νοικοκυριών και των μη κερδοσκοπικών ιδρυμάτων που εξυπηρετούν νοικοκυριά (ΜΚΙΕΝ) αυξήθηκε κατά 1,1% σε σύγκριση με το αντίστοιχο τρίμηνο του 2023 και διαμορφώθηκε στα 35,13 δισ. ευρώ από 34,74 δισ. ευρώ πέρυσι. Πρόκειται για τη βραδύτερη αύξηση που έχει καταγραφεί από το δεύτερο τρίμηνο του 2022.

Απεναντίας, η καταναλωτική δαπάνη στο ίδιο διάστημα «έτρεξε» με ρυθμό 6,9% και διαμορφώθηκε στα 38 δισ. ευρώ από 35,5 δισ. ευρώ. Ο ρυθμός αύξησης της καταναλωτικής δαπάνης έχει επιβραδυνθεί σημαντικά από τα υψηλά που κατέγραφε μετά τις καραντίνες.

Εξέλιξη του ακαθάριστου διαθέσιμου εισοδήματος και της καταναλωτικής δαπάνης των Νοικοκυριών και ΜΚΙΕΝ

Αξίζει να σημειωθεί ότι η ψαλίδα μεταξύ διαθέσιμου εισοδήματος και καταναλωτικής δαπάνης είχε αρχίσει να κλείνει και είχε αντιστραφεί προσωρινά και πέρυσι στην αρχή του έτους. Πάντως, το δ’ τρίμηνο του 2023 το διαθέσιμο εισόδημα είχε ανέλθει στα 39,61 δισ. ευρώ, ενώ η καταναλωτική δαπάνη στα 39,5 δισ. ευρώ.

Αρνητική η αποταμίευση

Σε αρνητικά επίπεδα συνεχίζει η αποταμίευση, η οποία τείνει να εμφανίζει διακυμάνσεις. Σύμφωνα με τα στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ, το ο ποσοστό αποταμίευσης των νοικοκυριών και των ΜΚΙΕΝ, που ορίζεται ως η ακαθάριστη αποταμίευση προς το ακαθάριστο διαθέσιμο εισόδημα, ήταν -8,1% κατά το 1ο τρίμηνο του 2024, σε σύγκριση με -2,2% το 1ο τρίμηνο του 2023.

Σύμφωνα με τα υπόλοιπα στοιχεία που δημοσίευσε σήμερα η ΕΛΣΤΑΤ, κατά το 1ο τρίμηνο του 2024 καταγράφηκε έλλειμμα στο εξωτερικό ισοζύγιο αγαθών και υπηρεσιών 6,93 δισ. ευρώ, έναντι ελλείμματος 6,46 δισ. ευρώ που είχε καταγραφεί το 1ο τρίμηνο του 2023.

Ποσοστό αποταμίευσης Νοικοκυριών και ΜΚΙΕΝ

Επιπρόσθετα, κατά το 1ο τρίμηνο του 2024 καταγράφηκε πλεόνασμα στο εξωτερικό ισοζύγιο πρωτογενών εισοδημάτων, τρεχουσών και κεφαλαιακών μεταβιβάσεων 3,06 δισ. ευρώ, έναντι πλεονάσματος 0,78 δισ. ευρώ που είχε καταγραφεί το αντίστοιχο περσινό τρίμηνο.

Ως αποτέλεσμα των ανωτέρω, η συνολική οικονομία παρουσίασε καθαρή λήψη δανείων 3,87 δισ. ευρώ κατά το 1ο τρίμηνο του 2024. Το αντίστοιχο περσινό τρίμηνο η καθαρή λήψη δανείων ανέρχονταν σε 5,68 δισ. ευρώ