Μιλώντας στον Real FM 97,8, απάντησε στις αιτιάσεις περί συγκάλυψης στην υπόθεση του ΟΠΕΚΕΠΕ, ανέδειξε τις διαχρονικές παθογένειες του κράτους και παρουσίασε τη στρατηγική της κυβέρνησης για θεσμικές τομές, ενίσχυση της διαφάνειας και ρήξη με το πελατειακό σύστημα.

Δεν υπάρχει καμία συγκάλυψη - Όλοι ζητούν να πάνε στη Δικαιοσύνη

Η κ. Σδούκου απέρριψε κατηγορηματικά τα περί συγκάλυψης, τονίζοντας ότι «δεν υπάρχει καμία συγκάλυψη. Όλοι όσοι εμπλέκονται ζητούν να πάνε οι υποθέσεις στη Δικαιοσύνη και οι ίδιες οι υποθέσεις αναδείχθηκαν μέσα από τη δουλειά των ελληνικών υπηρεσιών σε συνεργασία με την Ευρωπαϊκή Εισαγγελία».

Όπως σημείωσε, πρόκειται για μια δύσκολη συγκυρία, η οποία όμως πρέπει να ιδωθεί με ψυχραιμία και σε βάθος χρόνου. «Είναι λογικό η πρώτη εικόνα να δημιουργεί ένταση και αυτό να αποτυπώνεται και στις δημοσκοπήσεις. Σταδιακά, όμως, τα πράγματα θα ξεκαθαρίζουν και θα φανεί ότι πολλές από αυτές τις υποθέσεις δεν είναι όπως παρουσιάστηκαν αρχικά και πιστεύω ότι αυτή η εικόνα που βλέπει σήμερα η κοινωνία θα αλλάξει όσο προχωρά η διερεύνηση».

Διαχρονικές παθογένειες στις αγροτικές επιδοτήσεις

Στη συνέχεια υπογράμμισε ότι το ζήτημα των αγροτικών επιδοτήσεων αποτελεί πρόβλημα δεκαετιών. «Μιλάμε για μια γενεσιουργό αιτία των υποθέσεων αυτών, που βρίσκεται στον τρόπο με τον οποίο δίνονταν τα χρήματα όλα αυτά τα χρόνια. Από τις δεκαετίες του ’80 και του ’90 υπήρχε μια πραγματικότητα όπου οι επιδοτήσεις δεν κατευθύνονταν πάντα στην παραγωγική επένδυση, αλλά συχνά στην κατανάλωση, χωρίς σταθερά κριτήρια διαφάνειας. Αυτό δεν το λέω με διάθεση συμψηφισμού, αλλά ως μια ρεαλιστική περιγραφή μιας διαχρονικής παθογένειας», είπε.

Τόνισε ότι η κυβέρνηση δεν επιχειρεί να συγκαλύψει, αλλά να διορθώσει. «Αναγνωρίζουμε ότι υπήρχαν προβλήματα και ότι σε ορισμένες περιπτώσεις τα μέτρα που ελήφθησαν δεν ήταν αρκετά. Γι’ αυτό και ο πρωθυπουργός πήρε την απόφαση να σπάσει αυτό το απόστημα από τη ρίζα του, μεταφέροντας τις αρμοδιότητες από τον προβληματικό μηχανισμό του ΟΠΕΚΕΠΕ στην ΑΑΔΕ. Πρόκειται για μια βαθιά θεσμική παρέμβαση που αλλάζει τον τρόπο ελέγχου και ενισχύει τη διαφάνεια», σημείωσε.

Επιτελικό κράτος και ψηφιοποίηση - Έχουν γίνει άλματα

Απαντώντας στην κριτική για τη λειτουργία του κράτους, η κ. Σδούκου κάλεσε σε μια συνολική αποτίμηση της περιόδου από το 2019 έως σήμερα. «Αν κάνει κανείς ένα βήμα πίσω και δει τη μεγάλη εικόνα, δεν μπορεί να μη διαπιστώσει ότι έχουν γίνει σημαντικά άλματα προς τα μπρος, τόσο στο επιτελικό κράτος όσο και στην ψηφιοποίηση. Οι συναλλαγές με το Δημόσιο έχουν αλλάξει ριζικά, με αυτοματοποιημένες διαδικασίες που εξοικονομούν χρόνο και μειώνουν τη γραφειοκρατία».

Όπως σημείωσε, «όλοι θυμόμαστε πόσος χρόνος χρειαζόταν στο παρελθόν για ένα απλό πιστοποιητικό ή μια διοικητική πράξη. Σήμερα, πολλές από αυτές τις διαδικασίες γίνονται ψηφιακά και άμεσα. Αυτό δεν σημαίνει ότι δεν υπάρχουν ακόμη προβλήματα, αλλά δείχνει ότι η κατεύθυνση είναι σαφής και ότι το κράτος αλλάζει».

Οι προτεραιότητες καθορίζονται και από τη συγκυρία

Αναφερόμενη σε επιλογές προηγούμενων ετών, η κ. Σδούκου υπογράμμισε τη σημασία της συγκυρίας. «Η κυβέρνηση από την πρώτη στιγμή είχε θέσει στις προτεραιότητές της το θέμα της λειτουργίας του κράτους και τη διαφάνεια, έκανε ένα σημαντικό άλμα με την ψηφιοποίηση, ταυτόχρονα όμως δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι πολλές φορές οι προτεραιότητες καθορίστηκαν από τη συγκυρία. Το 2021, για παράδειγμα, βρισκόμασταν εν μέσω πανδημίας και η προτεραιότητα ήταν να κρατηθεί όρθιο το σύστημα υγείας και να ενισχυθούν τα νοσοκομεία και το προσωπικό. Κάθε απόφαση πρέπει να κρίνεται με βάση το timing και τις συνθήκες μέσα στις οποίες λαμβάνεται».

Τόνισε, ωστόσο, ότι η πορεία των αλλαγών συνεχίστηκε. «Από τότε μέχρι σήμερα έχουν γίνει βήματα και σε τομείς που παρουσίαζαν καθυστερήσεις. Ακόμη και στην περίπτωση του ΟΠΕΚΕΠΕ, ελήφθησαν μέτρα, έγιναν έλεγχοι, διαβιβάστηκαν υποθέσεις στη Δικαιοσύνη. Μπορεί να μην ήταν αρκετά, αλλά δείχνουν ότι υπήρξε προσπάθεια αντιμετώπισης του προβλήματος».

Ρήξη με το πελατειακό κράτος - Θεσμικές αλλαγές και νέος διάλογος

Η κ. Σδούκου, ερωτώμενη για την πρόταση του πρωθυπουργού για ασυμβίβαστο μεταξύ υπουργού και βουλευτή, ανέδειξε την ανάγκη συνολικής αλλαγής του τρόπου λειτουργίας του πολιτικού συστήματος, τονίζοντας ότι «με αφορμή και την υπόθεση του ΟΠΕΚΕΠΕ, που ανέδειξε μια προβληματική εικόνα του κράτους και δικαιολογημένα απογοητεύει τους πολίτες, ο πρωθυπουργός αποφάσισε να πάει ένα βήμα παραπέρα και να ανοίξει αυτή τη συζήτηση μέσω της πρότασης για το ασυμβίβαστο. Το ερώτημα είναι αν θέλουμε να μείνουμε απλώς στη διαπίστωση των προβλημάτων ή αν είμαστε έτοιμοι να τα αλλάξουμε ουσιαστικά».

Όπως σημείωσε «πρόκειται για μια αλλαγή παραδείγματος που αφορά το πώς θα λειτουργεί το πολιτικό σύστημα στο μέλλον, πώς θα ενισχυθεί η δημοκρατική λειτουργία και θα διαχωριστούν πιο καθαρά οι ρόλοι της εκτελεστικής και της νομοθετικής εξουσίας. Δεν είναι μια συζήτηση που αφορά μόνο το παρόν, ούτε μια αποσπασματική παρέμβαση, αλλά μέρος μιας συνολικής κατεύθυνσης που θα αναπτυχθεί το επόμενο διάστημα. Υπάρχει ήδη ευρωπαϊκή εμπειρία, καθώς το μοντέλο του ασυμβίβαστου εφαρμόζεται σε χώρες όπως η Γαλλία, το Βέλγιο, το Λουξεμβούργο, η Εσθονία και άλλες, γεγονός που δείχνει ότι τέτοιες αλλαγές είναι εφικτές και λειτουργικές. Αναμένουμε από την αντιπολίτευση να συμβάλει ουσιαστικά σε αυτόν τον διάλογο με προτάσεις και όχι να περιορίζεται σε καταγγελίες, γιατί το ζητούμενο είναι να αλλάξει στην πράξη ο τρόπος που λειτουργεί το κράτος και να σπάσει οριστικά η λογική της διαμεσολάβησης που συντηρεί το πελατειακό σύστημα»

Η κυβέρνηση συνεχίζει με στόχο ένα σύγχρονο κράτος - Ο φαύλος κύκλος των ρουσφετιών πρέπει να σπάσει

Ιδιαίτερη έμφαση έδωσε στη σχέση πολίτη και κράτους και στη διαμεσολάβηση των πολιτικών. «Όταν ο πολίτης δεν εμπιστεύεται το κράτος, αισθάνεται ότι χρειάζεται "μέσο" για να εξυπηρετηθεί. Ο πολιτικός πιέζεται να ανταποκριθεί και έτσι δημιουργείται ένας φαύλος κύκλος που παραμορφώνει τη διοίκηση και υπονομεύει τους θεσμούς».

Κλείνοντας, η κ. Σδούκου υπογράμμισε ότι αυτός ο κύκλος πρέπει να τελειώσει, επισημαίνοντας πως «η χώρα έχει ήδη κάνει βήματα στον εκσυγχρονισμό του κράτους, αλλά έχουμε ακόμη πολύ δρόμο μπροστά. Αγωνιζόμαστε για ένα κράτος σύγχρονο, ψηφιακό, δίκαιο και αποτελεσματικό για όλους τους πολίτες και για να ξεφύγουμε οριστικά από πρακτικές του παρελθόντος που κρατούσαν τη χώρα πίσω».

Η Φινλανδία βρίσκεται ξανά στην πρώτη θέση το 2023, έχοντας βρεθεί ξανά στην κορυφή το 2019 και το 2021. Η περσινή πρωτοπόρος του Δείκτη Παγκόσμιας Διαφθοράς, Νορβηγία, βρίσκεται  φέτος στη δεύτερη θέση, με τη Νέα Ζηλανδία να καταλαμβάνει την τρίτη θέση. Οι Ευρωπαϊκές χώρες κυριαρχούν στην πρώτη δεκάδα, με την Σουηδία να βρίσκεται στην 4η θέση, την Δανία στην 5η θέση και την Εσθονία στην 6η θέση.

Η Ελλάδα κατατάσσεται ανάμεσα στις χώρες χαμηλού ρίσκου, καταλαμβάνοντας φέτος την 36η θέση ανάμεσα σε 196 χώρες και δικαιοδοσίες. Με μόλις μία θέση απόκλιση σε σχέση με τα αποτελέσματα του 2022, η Ελλάδα παραμένει σταθερή τα τελευταία χρόνια στις επιδόσεις της.

Συγκεκριμένα, η Ελλάδα σημειώνει σχετικά καλές επιδόσεις στη καταπολέμηση του Οικονομικού Εγκλήματος (white-collar crimes), καταλαμβάνοντας την 23η θέση στον σχετικό υπο-δείκτη. Παρ’όλα αυτα, οι προκλήσεις που αντιμετωπίζει η χώρα στα ζητήματα διαφθοράς, επηρεάζουν την συνολική της βαθμολογία. Συγκεκριμένα, στον σχετικό υπο-δείκτη η Ελλάδα κατατάσσεται στη 49η θέση, παρουσιάζοντας υψηλότερο ρίσκο.

Παρά τις ελάχιστες μεταβολές στους βαθμούς αξιολόγησης ρίσκου μεταξύ των αποτελεσμάτων του 2022 και του 2023, η Ευρώπη παραμένει η περιοχή με τον χαμηλότερο δείκτη κινδύνου (29.7). Την κατάταξη συμπληρώνουν η Ωκεανία και η Βόρεια Αμερική (40.1 και 43.8 αντίστοιχα). Η Νότια Αμερική κινείται στον παγκόσμιο μέσο όρο (45.9) ενώ ακολουθεί η ήπειρος της Ασίας με δείκτη σκορ 50.1. Η Αφρική παραμένει και φέτος η γεωγραφική περιοχή με τον υψηλότερο δείκτη κινδύνου (57.9). Αν και ο παγκόσμιος μέσος όρος παρέμεινε αμετάβλητος κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου, η Ευρώπη, η Ωκεανία, η Νότια Αμερική και η Ασία είδαν ελαφρά μείωση στην βαθμολογία κινδύνου τους, ενώ η Αφρική είδε μια ελαφρά αύξηση.

Τα φετινά αποτελέσματα αναδεικνύουν το αυξανόμενο χάσμα στο ρίσκο Διαφθοράς και Οικονομικού Εγκλήματος μεταξύ χωρών χαμηλού κινδύνου και χωρών που αντιμετωπίζουν περισσότερες προκλήσεις. Αυτή η αντίθεση γίνεται εμφανέστερη κατά τη σύγκριση των 20 κορυφαίων και των 20 χειρότερων θέσεων. Οι κορυφαίες 20 χώρες με τον χαμηλότερο δείκτη ρίσκου (κυρίως Ευρωπαϊκές) είδαν τη μέση βαθμολογία τους να μειώνεται από 14.3 σε 13.7.

Αντίθετα, οι τελευταίες 20 χώρες με τον υψηλότερο δείκτη ρίσκου (κυρίως ασιατικές και αφρικανικές χώρες) διατήρησαν μια μέση βαθμολογία κινδύνου 75.4. Πέραν της αξιολόγησης της Διαφθοράς, ο Δείκτης Παγκόσμιας Διαφθοράς προχωρά και στην αξιολόγηση των επιμέρους επιδόσεων στο πεδίο του Οικονομικού Εγκλήματος επισημαίνοντας τις προκλήσεις της κάθε χώρας. Ενδιαφέρον παρουσιάζουν οι επιδόσεις συγκεκριμένων χωρών σε κάθε υπο-δείκτη ξεχωριστά. Συγκεκριμένα το Λουξεμβούργο και το Λιχτενστάιν, παρά την καλή
τους επίδοση στον υπο-δείκτη Διαφθοράς (το Λουξεμβούργο καταλαμβάνει την 8η θέση, ενώ το Λιχτενστάιν βρίσκεται στην 18η θέση), παρουσιάζουν μεσαίο δείκτη ρίσκου στον υπο-δείκτη που αφορά το Οικονομικό Έγκλημα.

Αντιστοίχως τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα σημειώνουν μια σχετικά καλή επίδοση στο υπο-δείκτη Διαφθοράς (καταλαμβάνοντας την 44η θέση) αλλά παρουσιάζουν πολύ υψηλό δείκτη ρίσκου στον υπο-δείκτη που μετρά το Οικονομικό Έγκλημα (καταλαμβάνοντας την 144η θέση). Σε παγκόσμιο επίπεδο, οι Ηνωμένες Πολιτείες σημείωσαν αξιοσημείωτη πρόοδο, ανακτώντας τη θέση που κατείχαν το 2018. Συγκεκριμένα οι ΗΠΑ βρίσκονται στην 24η θέση, ανεβαίνοντας επτά θέσεις σε σχέση με το 2022 όπου βρέθηκαν στην θέση 31. Αυτή η πρόοδος μπορεί να πιστωθεί
στην 25η θέση που κατέλαβαν στον υπο-δείκτη Διαφθοράς.

Η επίδοση της Κίνας έχει επίσης βελτιωθεί, καθώς φέτος η χώρα σημείωσε την υψηλότερη επίδοσή της στον Δείκτη Παγκόσμιας Διαφθοράς, ανεβαίνοντας από την θέση 117 στην θέση 113. Η πρόοδος της Κίνας οφείλεται κυρίως στην σχετικά καλή κατάταξή της στον υπο-δείκτη Οικονομικού Εγκλήματος (θέση 91), παρά την χαμηλότερη κατάταξή της στον υπο-δείκτη Διαφθοράς (θέση 126). Αντιστρόφως, η Ρωσία, υποχώρησε δύο θέσεις, πέφτοντας από την 125η
στην 127η θέση. Είναι άξιο αναφοράς το γεγονός πως η Ρωσία παρουσιάζει έναν από τα υψηλότερους δείκτες ρίσκου, καταλαμβάνοντας τη 144η θέση στον αντίστοιχο υπο-δείκτη Διαφθοράς.

Οι χώρες με την καλύτερη επίδοση, ανά γεωγραφική περιοχή, είναι ο Καναδάς (Βόρεια Αμερική), η Ουρουγουάη (Νότια Αμερική), η Φινλανδία (Ευρώπη), το Πράσινο Ακρωτήρι (Αφρική), η Σιγκαπούρη (Ασία) και η Νέα Ζηλανδία (Ωκεανία). Οι χώρες που παρουσιάζουν τον υψηλότερο δείκτη ρίσκου στον Δείκτη Παγκόσμιας Διαφθοράς
είναι η Υεμένη, το Νότιο Σουδάν, η Λαϊκή Δημοκρατία του Κονγκό, η Βόρεια Κορέα και η Συρία.

Η NatWest, που έχει δηλώσει ότι συνεργάζεται με την αστυνομία για τη διαλεύκανση της υπόθεσης, δεν είναι παρά η τελευταία σε μια μεγάλη σειρά από τράπεζες που έχουν κατηγορηθεί για ανάλογες παραλείψεις σε υποθέσεις ξεπλύματος βρώμικου χρήματος.

Την περασμένη χρονιά, οι παγκόσμιοι δανειστές αναγκάστηκαν να καταβάλλουν $10,4 δισ. σε κυρώσεις για παραβιάσεις των επιμέρους νομοθεσιών περί ξεπλύματος βρώμικου χρήματος, μια αύξηση της τάξης του 80% σε σχέση με το 2019, σύμφωνα με την Fenergo. Τον Ιανουάριο, η αμερικανική Capital One, τιμωρήθηκε με πρόστιμο $390 εκατ., επειδή δεν κατήγγειλε χιλιάδες ύποπτες συναλλαγές. Η Danske Bank εξακολουθεί να αναρρώνει από αντίστοιχο σκάνδαλο που έπληξε τη φήμη της το 2018. Περισσότερα από $200 εκατ. δυνητικά βρώμικου χρήματος ξεπλύθηκαν μέσω του μικρού εσθονικού παραρτήματος της δανικής τράπεζας, ενώ τα στελέχη της είτε απέτυχαν να εντοπίσουν είτε αγνόησαν βολικά μια θάλασσα από προειδοποιητικά σημάδια.

Οι υποθέσεις αυτές επιβεβαιώνουν ότι οι τράπεζες παραμένουν η αχίλλειος πτέρνα του παγκόσμιου πολέμου εναντίον του ξεπλύματος βρώμικου χρήματος, παρά τους αμέτρητους περιορισμούς που έχουν επιβληθεί στη δράση τους με σκοπό να τις μετατρέψουν σε προμαχώνα αυτού του πολέμου. Ωστόσο, η προσεκτικότερη εξέταση του ζητήματος δείχνει ότι το παγκόσμιο σύστημα κατά του ξεπλύματος μαύρου χρήματος (AML) χαρακτηρίζεται από σημαντικά δομικά ελαττώματα, σε μεγάλο βαθμό εξαιτίας του γεγονότος ότι οι κυβερνήσεις έχουν αναθέσει στον ιδιωτικό τομέα μεγάλο μέρος της αστυνόμευσης που θα έπρεπε να αποτελεί δική τους αρμοδιότητα.

Μελέτη που δημοσιεύθηκε στη διάρκεια της περσινής χρονιάς από τον Ρόναλντ Πολ, έναν ειδικό του οικονομικού εγκλήματος, συμπέρανε ότι το παγκόσμιο σύστημα AML θα μπορούσε να είναι «το πιο αναποτελεσματικό πείραμα αστυνόμευσης στον πλανήτη» και ότι τα κόστη συμμόρφωσης στα οποία καλούνται να ανταποκριθούν οι τράπεζες και άλλες επιχειρήσεις ενδέχεται να είναι ακόμη και εκατονταπλάσια σε σχέση με τα ποσά βρώμικου χρήματος που κατάσχονται.

Έκθεση που στηρίχτηκε σε έρευνα ειδικών, και η οποία δημοσιεύθηκε πέρσι από τη LexisNexis, μια εταιρεία ανάλυσης δεδομένων, διαπίστωσε ότι οι παγκόσμιες δαπάνες για το AML και τις κυρώσεις συμμόρφωσης που καταβάλλουν τα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα (συμπεριλαμβανομένων εκείνων που διαχειρίζονται funds, των ασφαλιστικών εταιρειών και των τραπεζών) ξεπερνούν τα $180 δισ. κάθε χρόνο.

Γραφειοκρατική επανάσταση

Το ξέπλυμα μαύρου χρήματος δεν διωκόταν καν ως έγκλημα σε μεγάλο μέρος του κόσμου μέχρι τη δεκαετία του 1980. Έκτοτε, κράτη όπως το Αφγανιστάν και οι Ζιμπάμπουε δέχθηκαν ισχυρότατες πιέσεις, ιδίως από την Αμερική, προκειμένου να ψηφίσουν σχετικούς νόμους. Η προσπάθεια αυτή εντάθηκε περαιτέρω μετά την 11^η Σεπτεμβρίου του 2001 και την ψήφιση του αμερικανικού Πατριωτικού Νομοσχεδίου την επαύριον της επίθεσης στους δίδυμους πύργους. Η νομοθεσία αυτή έβαλε στο στόχαστρο τις διαδρομές του χρήματος που κατέληγε στην υποστήριξη τρομοκρατών και άλλων εγκληματιών.

Έκτοτε, η συμμόρφωση προς το AML μετατράπηκε σε μια από τις κυριότερες αρμοδιότητες των τραπεζών, με αποτέλεσμα τη δημιουργία νέων μεγάλων γραφειοκρατικών συστημάτων. Δεν είναι ασυνήθιστο εταιρείες όπως η HSBC και η JPMorgan να έχουν 3.000 έως 5.000 ειδικούς που ασχολούνται με την καταπολέμηση του οικονομικού εγκλήματος και περισσότερους από 20.000 συνολικά με κεντρικό αντικείμενο την εκτίμηση του ρίσκου και τη συμμόρφωση.

Οι πιέσεις για το AML οδήγησαν πράγματι στην καταπολέμηση των πιο εξόφθαλμων πρακτικών, όπως ήταν η χρήση τραπεζών-βιτρίνων (που δεν διέθεταν, δηλαδή, πραγματικούς πελάτες) σε τροπικές τοποθεσίες, προκειμένου να ξεπλυθούν βαλίτσες ασφυκτικά γεμάτες με χρήματα από εμπόριο ναρκωτικών.

Όμως αυτό δεν σημαίνει ότι οι εγκληματίες που επιβίωσαν από αυτό το ξεκαθάρισμα χρειάστηκε να γίνουν ιδιαιτέρως δημιουργικοί: Δεν είναι τρομερά δυσκολότερο να ξεπλύνεις βρώμικο χρήμα αυτή τη στιγμή σε σχέση με 20 χρόνια νωρίτερα, ιδρύοντας μια εταιρεία-βιτρίνα και αποκρύπτοντας μέσα από αυτή τις διαδρομές των χρημάτων, κάνοντάς τα να εμφανίζονται ως νόμιμα έσοδα και πείθοντας έτσι μια συστημική τράπεζα να τα διαχειριστεί.

Ως αποτέλεσμα, οι αριθμοί δείχνουν έναν πόλεμο που έχει χαθεί. Η «Παγκόσμια Εκτίμηση Απειλής», μια έκθεση του Τζον Κιούζακ, ενός πρώην επικεφαλής του Ομίλου Wolfsberg, μιας ένωσης τραπεζών που συμβάλλει στην ανάπτυξη των όρων του AML, εκτιμά ότι στη διάρκεια του 2018 διαπράχθηκαν οικονομικά εγκλήματα συνολικής αξίας $5,8 τρισ. – ποσό που αντιστοιχεί στο 6,7% του παγκόσμιου ΑΕΠ. Οι υπάρχουσες στατιστικές γύρω από τα ποσοστά που εντέλει έγιναν αντιληπτά από τις αρχές, παραμένουν αποσπασματικές. Μια εκτίμηση της Υπηρεσίας Ναρκωτικών και Εγκλήματος του ΟΗΕ που διενεργήθηκε πριν από μια δεκαετία, έκανε λόγο μόλις για το 0,2%. Το 2016, η Europol εκτίμησε ότι το ποσοστό κατασχέσεων στην Ευρώπη έφτανε το μεγαλύτερο, αλλά εξαιρετικά χαμηλό, 1,1%.

Ορισμένοι ειδικοί πιστεύουν ότι ένας από τους λόγους που τα ποσοστά επιτυχίας αυτού του πολέμου ενδέχεται να μειώθηκαν στη διάρκεια των τελευταίων ετών είναι το «ξέπλυμα μαύρου χρήματος μέσω του εμπορίου», μέσω του οποίου το βρώμικο χρήμα διοχετεύεται στη νόμιμη οικονομία μέσα από ταχυδακτυλουργικά κόλπα με τα έγγραφα που σχετίζονται με το διακρατικό εμπόριο. Η πανδημία του κοροναϊού αποτελεί επίσης μια ευκαιρία για τους οικονομικούς εγκληματίες. Πολλοί εξ αυτών έχουν δημιουργήσει εταιρείες-βιτρίνες με σκοπό την εκμετάλλευση των εκτεταμένων και ανεπαρκώς αστυνομευόμενων κρατικών πακέτων οικονομικής στήριξης. Στη Βρετανία, οι αρχές έχουν λάβει περισσότερες από 50.000 καταγγελίες για δυνητική κατάχρηση των δανείων ανάκαμψης των επιχειρήσεων, αλλά και των επιδομάτων ειδικού σκοπού που δίδονται σε εργαζόμενους σε αναστολή εργασίας.

Η Ομάδα Χρηματοοικονομικής Δράσης (FATF), το διεθνές σώμα που θέτει τους παγκόσμιους όρους του AML, αναγνωρίζει τα προβλήματα του συστήματος.

Τον περασμένο Οκτώβριο, ο πρόεδρός της, Μάρκους Πλέιερ κατηγόρησε με απελπισμένο τόνο «την συντριπτική πλειοψηφία των κρατών» για αποτυχία στην καταπολέμηση του ξεπλύματος χρήματος. Ορισμένες χώρες κατόρθωσαν σημαντικά επιτεύγματα σύμφωνα με τις εκτιμήσεις του οργανισμού, ψηφίζοντας νομοθεσίες ενίσχυσης του AML, μόνο και μόνο για να τις χαλαρώσουν εντέλει ή για να μην εφαρμόσουν σημαντικές διατάξεις. Μια τέτοια περίπτωση είναι και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, όπου η ανεπαρκής αστυνόμευση της νομοθεσίας επέτρεψε στο Ντουμπάι να μετατραπεί σε παράδεισο του βρώμικου χρήματος. Όμως η Αμερική και η Βρετανία επίσης επιδιώκουν την παράκαμψη της διαδικασίας του FATF, χωρίς ωστόσο να επιδεικνύουν αντίστοιχη θέρμη σε αυτή την προσπάθεια.

Οι παγκόσμιες προσπάθειες καταπολέμησης του ξεπλύματος χρήματος στην πραγματικότητα έχουν σημειώσει υποχώρηση στη διάρκεια των τελευταίων ετών, υποστηρίζει μιλώντας στον Economist ο Ρόμπερτ Μπάρινγκτον, καθηγητής πρακτικών κατά της διαφθοράς στο Πανεπιστήμιο του Σάσεξ. Το 2016 ο Ντέιβιντ Κάμερον, τότε πρωθυπουργός της Βρετανίας, διοργάνωσε παγκόσμια σύνοδο κορυφής για τη διαφθορά με τις υπόλοιπες κυβερνήσεις να σπεύδουν προς υποστήριξη της προσπάθειάς του. Όμως τα αποτελέσματα ήταν πενιχρά. Η Βρετανία έμπλεξε στη δίνη του Brexit. Στην Αμερική, ο τότε πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ έδειξε ελάχιστο ενδιαφέρον για το ζήτημα. Η Ρωσία και η Κίνα έφεραν εμπόδια στις προσπάθειες συντονισμού των παγκόσμιων προσπαθειών για την καταπολέμηση της διαφθοράς.

Τρία μεγάλα προβλήματα μπαίνουν εμπόδιο στη μάχη κατά του οικονομικού εγκλήματος, αναφέρει ο Economist:

Η απουσία διαφάνειας, η απουσία συνεργασίας κ<ι η απουσία πόρων. Ξεκινώντας από την διαφάνεια, οι ερευνητές συχνά δυσκολεύονται να εντοπίσουν τους πραγματικούς ιδιοκτήτες των εταιρειών που λειτουργούν ως βιτρίνα, καθώς σε πολλές περιπτώσεις κρύβονται πίσω από νομότυπους επιχειρηματίες.

Στο κομμάτι της ενίσχυσης της διαφάνειας, έχουν σημειωθεί ορισμένες πρόοδοι. Η Βρετανία δημιούργησε δημόσια βάση δεδομένων των ιδιοκτητών επιχειρήσεων το 2016, με αρκετές άλλες χώρες να ακολουθούν το παράδειγμά της. Οι off-shore δορυφόροι της Βρετανίας, όπως είναι οι Βρετανικές Παρθένες Νήσοι και το Τζέρσι, δέχονται πιέσεις για τη δημιουργία τέτοιου είδους βάσεων ή την ενίσχυση των ήδη υπαρχουσών. Στα τέλη της περσινής χρονιάς, αμερικανοί βουλευτές ψήφισαν νόμο που απαιτεί τα ιδιοκτησιακά στοιχεία των εταιρειών που είναι καταχωρημένα σε πολιτειακό επίπεδο, συμπεριλαμβανομένων των εργοστασίων που ανήκουν στο καταστατικό του Ντέλαγουερ, να καταγράφονται και σε ομοσπονδιακή βάση δεδομένων.

Ωστόσο πολλές χώρες εξακολουθούν να μη διαθέτουν τέτοιου είδους οργάνωση, ενώ κι εκείνες που έχουν ιδρύσει ανάλογα συστήματα αντιμετωπίζουν προβλήματα.

Για παράδειγμα στη Βρετανία, οι εγκληματίες είναι πρόθυμοι να αναλάβουν το ρίσκο της δήλωσης ψευδών πληροφοριών – ή και καμίας απολύτως – δεδομένων των ελαφριών τιμωριών που αντιστοιχούν σε αυτές τις πράξεις. Από την άλλη πλευρά το Χονγκ Κονγκ σκοπεύει να μειώσει τα στοιχεία που υποχρεούνται να δηλώσουν οι επιχειρήσεις.

Η FATF επεξεργάζεται εκ νέου τους όρους της για διαφάνεια, με σκοπό την αυστηροποίησή τους. Η σημερινή εκδοχή αναφέρει απλώς ότι οι «ικανές αρχές» θα πρέπει να έχουν πρόσβαση σε τέτοιου είδους πληροφορίες «εγκαίρως». Όμως δεν θα είναι εύκολο τα 39 κύρια μέλη της – από τις ΗΠΑ και την ΕΕ μέχρι την Κίνα και τη Ρωσία – να πειστούν για μια νέα συμφωνία.

Το δεύτερο πρόβλημα, η απουσία συνεργασίας, δυσκολεύει τόσο το έργο των επιμέρους κυβερνήσεων όσο και εκείνο των τραπεζών που βρίσκονται στην πρώτη γραμμή της μάχης. Τα μεγάλα δίκτυα ξεπλύματος μαύρου χρήματος είναι περίπλοκα και διεθνή, ενώ οι προσπάθειες για την καταπολέμησή τους παραμένουν κατακερματισμένες. Ο διαμοιρασμός πληροφοριών μεταξύ των κυβερνήσεων σημειώνει βελτίωση χάρη σε μια συνεργασία μεταξύ των «μονάδων οικονομικών πληροφοριών», των εθνικών κέντρων που συλλέγουν στοιχεία για ύποπτες συναλλαγές. Όμως το σύστημα «αμοιβαίας νομικής υποστήριξης», το οποίο χρησιμοποιούν τα κράτη που διερευνούν εγκλήματα για να ζητήσουν πληροφορίες από άλλες χώρες, παραμένει προβληματικό.

Όσον αφορά στα στοιχεία που ανακοινώνονται από τη μια τράπεζα στην άλλη, κανείς δεν μπορεί να αμφισβητήσει την αξία της αλληλοβοήθειας.

«Η αξία των πληροφοριών που προέρχονται από ένα δίκτυο τραπεζών είναι χιλιάδες φορές υψηλότερη από εκείνη των πληροφοριών που κατέχει η οποιαδήποτε μεμονωμένη τράπεζα, επειδή δεν μπορείς να δεις μόνο από πού έρχονται τα χρήματα, αλλά και πού πήγαν στη συνέχεια και πού μετακινήθηκαν από εκεί κλπ. Σου δίνουν μια εικόνα του δικτύου», εξηγεί ο επικεφαλής μεγάλης διεθνούς τράπεζας μιλώντας στον Economist. Δυστυχώς, το επίπεδο συνεργασίας μεταξύ των τραπεζών είναι «τραγικό». Η Αμερική κάνει ό,τι καλύτερο μπορεί, εξαιτίας του Πατριωτικού Νόμου, όμως ακόμη κι εκεί η ανταλλαγή πληροφοριών βρίσκεται σε «μικροσκοπική κλίμακα» και οποιαδήποτε επιπλέον πληροφορία παραχωρείται μόνο κατόπιν εντάλματος «πράγμα που είναι δύσκολο να αποκτήσεις όταν ακόμη δεν ξέρεις περί τίνος εγκλήματος πρόκειται». Η Βρετανία βρίσκεται στη δεύτερη θέση, εξηγεί, με τις ανταλλαγές δεδομένων να κινούνται μόλις στο 30% σε σχέση με εκείνες της Αμερικής. Και στην τρίτη θέση; «Κανείς».

Ένα τεράστιο εμπόδιο στην ανταλλαγή πληροφοριών προκαλείται από τους νόμους προστασίας προσωπικών δεδομένων, οι οποίοι σε αρκετές χώρες δεν επιτρέπουν στις τράπεζες να αποκαλύψουν στοιχεία στις αρχές, ιδιαιτέρως όταν οι αρχές αυτές προέρχονται από άλλες χώρες. Ορισμένες μεγάλες τράπεζες ασκούν πιέσεις για τον ορισμό εξαιρέσεων για περιπτώσεις που εμπίπτουν στην AML όμως «οι κυβερνήσεις δεν αντιμετωπίζουν το ζήτημα ως νομοθετική προτεραιότητα», σύμφωνα με στέλεχος άλλης τράπεζας που επίσης μίλησε στον Economist.

Η τρίτη δυσκολία, η απουσία των πόρων, προκύπτει από το γεγονός ότι το οικονομικό έγκλημα δεν απολαμβάνει της ορατότητας που επιφυλάσσεται γενικώς για το βίαιο έγκλημα.

Στη Βρετανία, το ένα τρίτο του καταγεγραμμένου εγκλήματος αφορά υποθέσεις εξαπάτησης, όμως λιγότερο από το 1% των αστυνομικών αξιοποιείται για την καταπολέμησή του. Και όσα χρήματα κι αν ξοδέψουν οι τράπεζες για το AML, οι εγκληματίες δεν θα καταλήξουν στα δικαστήρια αν οι κυβερνήσεις δεν επενδύσουν στην αστυνόμευση και τη δίωξη του οικονομικού εγκλήματος.

Πολλές υπηρεσίες καταπολέμησης του εγκλήματος δεν διαθέτουν επαρκή χρηματοδότηση ώστε να αναλύσουν αποτελεσματικά τον κυκεώνα των λεγόμενων «καταγγελιών ύποπτης δραστηριότητας» (SAR) που υποβάλλουν οι τράπεζες όταν εντοπίζουν παράξενες συναλλαγές. Οι SAR αποτελούν θεμέλιο του σημερινού συστήματος. Όμως οι τράπεζες υποβάλλουν υπερβολικά πολλές καταγγελίες που είτε είναι αχρείαστες είτε δεν είναι επαρκώς επεξεργασμένες, επειδή το σημερινό σύστημα τους δίνει κίνητρα να καλύπτουν τα νώτα τους και όχι να εφαρμόζουν λογικά κριτήρια. Σε παγκόσμιο επίπεδο κάθε χρόνο υποβάλλονται εκατομμύρια τέτοιες καταγγελίες. Μόνο στη Βρετανία, οι ρυθμιστικές αρχές δέχτηκαν πάνω από 573.000 στη διάρκεια του οικονομικού έτους 2019-20.

Όλα τα παραπάνω δείχνουν ότι οι κυβερνήσεις θα πρέπει να εργαστούν με μεγαλύτερη ένταση για να φέρουν το σύστημα AML στο ύψος των περιστάσεων. «Οι κατηγορίες εις βάρος των τραπεζών, ότι δεν εφαρμόζουν σωστά τη νομοθεσία καταπολέμησης του ξεπλύματος μαύρου χρήματος είναι ένα βολικό αφήγημα»

, καταλήγει η έκθεση του Πολ. Ταυτόχρονα, δίνει άδικο προβάδισμα στους μη τραπεζικούς δρώντες που διευκολύνουν τη διαφθορά. Αν και τα πρόστιμα για τις τράπεζες που δεν ασκούν επαρκή έλεγχο για ζητήματα AML αυξάνεται αδιάκοπα, οι δικηγόροι που δημιουργούν εταιρείες-βιτρίνες, οι λογιστές που υπογράφουν τις ψευδείς δηλώσεις τους και πολλοί άλλοι συμμετέχοντες στο παγκόσμιο δίκτυο βρώμικου χρήματος, λαμβάνουν εξαιρετικά επιεικείς ποινές. Η Υπηρεσία Εσόδων και Δασμών της Βρετανίας, για παράδειγμα, επιβλέπει περισσότερους από 30.000 λογιστές, μεσίτες και άλλους επιχειρηματίες με στόχο την καταπολέμηση του μαύρου χρήματος. Στη διάρκεια του 2019-20 εξέδωσε μόλις 31 πρόστιμα, που κόστισαν στους παραλήπτες τους κατά μέσο όρο 290.000 στερλίνες. Οι κυβερνήσεις πρέπει επίσης να αντιληφθούν τις επιπτώσεις των κρυπτονομισμάτων για το AML. Πρόσφατη έκθεση της Τράπεζας Διεθνών Διακανονισμών προειδοποίησε για «ζωτικής σημασίας ανάγκη για άμεση και παγκόσμια εφαρμογή διεθνών κανόνων».

Ακτιβιστές που μάχονται για τη διόρθωση των προβλημάτων στην παγκόσμια αρχιτεκτονική του AML στηρίζουν μεγάλο μέρος των ελπίδων τους στην κυβέρνηση Μπάιντεν, ο οποίος έχει δηλώσει ότι αντιμετωπίζει τη μάχη κατά της διαφθοράς ως ζήτημα εθνικής ασφάλειας – επομένως και ως προτεραιότητα.

Το κατά πόσον θα τα καταφέρει καλύτερα από τον προκάτοχό του να πείσει την Ευρώπη, παραμένει να φανεί. Οι ελπίδες ότι και η Κίνα θα πειστεί να συμμετέχει στην προσπάθεια παραμένουν ελάχιστες. Όλα δείχνουν ότι για αρκετό καιρό ακόμη, το μεγαλύτερο μέρος των κυρώσεων θα εξακολουθήσει να επιβαρύνει τις τράπεζες.

Σύμφωνα με τη σχετική κατάταξη από τη Διεθνή Διαφάνεια, η χώρα μας βρίσκεται στην 59η θέση ανάμεσα σε 180 χώρες με σκορ 50 πόντους, δύο περισσότερους από το 2019, που είχε καταταχθεί στην 60η θέση.

Ο δείκτης αποτυπώνει το επίπεδο αντίληψης της διαφθοράς σε 180 χώρες, χρησιμοποιώντας κλίμακα από το 0 ως το 100, όπου το 0 αντιστοιχεί σε χώρες όπου υπάρχει υψηλό επίπεδο αντίληψης διαφθοράς και το 100 στις χώρες με χαμηλό επίπεδο αντίληψης διαφθοράς.

«Η βελτίωση της θέσης της Ελλάδας έρχεται σε μία συγκυρία που παρατηρείται διεθνώς μία τάση αύξησης σε φαινόμενα διαφθοράς ως αποτέλεσμα, μεταξύ άλλων, και της ανάγκης λήψης έκτακτων μέτρων για την αντιμετώπιση της πανδημίας του COVID-19», σημειώνει η Εθνική Αρχή Διαφάνειας.

Η ανεξάρτητη αρχή επισημαίνει ότι η πρωτοφανής αυτή κατάσταση εγείρει σημαντικές προκλήσεις για τους τομείς που συνδέονται άμεσα με τη διαχείριση της πανδημίας, όπως είναι οι συμβάσεις προμήθειας υπηρεσιών και αγαθών, η παροχή υπηρεσιών υγείας και πρόνοιας και τα προγράμματα τόνωσης της απασχόλησης και ανάκαμψης της οικονομίας.

Στη λίστα των επαγγελματιών τα σκήπτρα κρατούν οι ιδιοκτήτες και οι υπηρεσίες ταξί, τα γραφεία ενοικίασης ΙΧ και μοτό, οι αγρότες, οι μαιευτήρες-γυναικολόγοι, οι καλλιεργητές κηπευτικών και λαχανικών, τα κομμωτήρια και οι πιτσαρίες.

Οι 10 νομοί της χώρας με τα μεγαλύτερα ποσοστά φορολογικής παραβατικότητας, όπως καταγράφονται στη μελέτη της ΑΑΔΕ, είναι Κερκύρας με ποσοστό παραβατικότητα 68%, Τρικάλων, Αχαΐας, Κορινθίας, Λάρισας, Μεσσηνίας, Αργολίδας, Λευκάδας, Κεφαλλονιάς και Βοιωτίας, αναφέρει το in.gr.

Την τριετία 2016-2018 πραγματοποιήθηκαν σε όλη την Ελλάδα περισσότεροι από 247.406 επιτόπιοι φορολογικοί έλεγχοι ενώ σε 46.993 επιχειρήσεις διαπιστώθηκαν φορολογικές παραβάσεις. Μόνο το περασμένο έτος, σύμφωνα με στοιχεία που παρουσίασε κατ’ αποκλειστικότητα «Το Βήμα της Κυριακής», από την 1η Ιανουαρίου έως τις 31 Δεκεμβρίου 2018 διενεργήθηκαν από 2.234 υπαλλήλους 108 εφοριών σε όλη την Επικράτεια 86.092 μερικοί επιτόπιοι έλεγχοι σε 52.047 επιχειρήσεις.

Από το συνολικό πλήθος των ελέγχων σε 22.171 διαπιστώθηκε ότι 19.157 επιχειρήσεις είχαν υποπέσει σε 70.912 παραβάσεις!

Ετσι, το ποσοστό φορολογικής παραβατικότητας ανέρχεται σε 25,75% με μία στις τέσσερις ελεγχόμενες επιχειρήσεις να μην έχει κόψει αποδείξεις ή να έχουν εντοπιστεί πλαστά και εικονικά παραστατικά.

Συνολικά έχουν βεβαιωθεί πρόστιμα 13 εκατ. ευρώ σε 32.630 επιχειρήσεις αλλά έχουν εισπραχθεί μόνο 7,5 εκατ. ευρώ από 22.131 υποθέσεις.

Σύμφωνα με τα στοιχεία της ΑΑΔΕ το 90% των ελέγχων έγιναν σε μικρομεσαίες επιχειρήσεις ενώ το ποσοστό παραβατικότητας στη συγκεκριμένη κατηγορία άγγιξε το 26,7% έναντι 14,8% των μεγάλων επιχειρήσεων που τηρούν διπλογραφικά βιβλία (πρώην Γ’ κατηγορίας).

Δεν κόβουν αποδείξεις

Η συντριπτική πλειοψηφία των επιτόπιων ελέγχων με διαπίστωση παράβασης αφορούν περιπτώσεις εντοπισμού μη έκδοσης ή ανακριβούς έκδοσης από μία έως τρεις αποδείξεις. Σε 13.495 επιτόπιους ελέγχους διαπιστώθηκε η μη έκδοση μίας απόδειξης, σε 3.819 ελέγχους η μη έκδοση δύο αποδείξεων, σε 1.538 περιπτώσεις δεν είχαν εκδοθεί τρεις αποδείξεις. Μάλιστα 489 επιχειρήσεις εντοπίστηκαν μετά από έλεγχο να μην έχουν κόψει 10 αποδείξεις και πάνω ενώ συνολικά ο αριθμός των παραστατικών που δεν είχαν εκδοθεί ανήλθε σε 29.499!

Οι περισσότεροι έλεγχοι έχουν διενεργηθεί από 18 εφορίες υπαγόμενες στην περιφέρεια Πειραιά και 35 εφορίες της φορολογικής περιφέρειας Θεσσαλονίκης.

Το μεγαλύτερο πλήθος ελέγχων έγινε στην Αττική, στην Κεντρική Μακεδονία και στο Νότιο Αιγαίο, ενώ η υψηλότερη τιμή παραβατικότητας εντοπίζεται κατά σειρά στα Ιόνια Νησιά, στην Πελοπόννησο και στη Θεσσαλία.

Ελεγχοι και παραβάσεις

Σε αναψυκτήρια-καφέ έγιναν 24.758 έλεγχοι με ποσοστό παραβατικότητας 22%, ενώ επί 19.999 ελέγχων σε εστιατόρια και ψητοπωλεία το ποσοστό μη έκδοσης αποδείξεων άγγιξε το 29%. Στις περιπτώσεις που ο έλεγχος πραγματοποιήθηκε σε λιγότερο κεντρικά και απομακρυσμένα σημεία τα ποσοστά παραβατικότητα ήταν ακόμη υψηλότερα, καθώς διαμορφώθηκαν στο 27,7% και 34,85% αντίστοιχα.

Στον τομέα του εμπορίου το ποσοστό παραβατικότητας ήταν 10% και προέκυψε από τη διενέργεια 8.678 ελέγχων εκτός εγκατάστασης της επιχείρησης ενώ σε 19.027 ελέγχους εντός εγκατάστασης το ποσοστό διαμορφώθηκε σε 29,2%. Πάντως, τα υψηλότερα ποσοστά φοροδιαφυγής παρατηρούνται στην παροχή υπηρεσιών.

Όπως ανέφερε ο Associate Partner και επικεφαλής του Τμήματος Ερευνών Οικονομικής Απάτης και Εταιρικών Αντιδικιών της ΕΥ Ελλάδος, Γιάννης Δρακούλης, κατά τη διάρκεια συνέντευξης Τύπου που πραγματοποιήθηκε σήμερα, τα θέματα επιχειρηματικής ηθικής, διαφθοράς και απάτης παραμένουν τόσο για την Ελλάδα, όσο και παγκοσμίως, πρόκληση για τις επιχειρήσεις. Ο ίδιος πρόσθεσε ότι η επίδοση της Ελλάδας είναι βελτιωμένη, ωστόσο συνεχίζει να προσεγγίζει τα επίπεδα των αναδυόμενων αγορών.

Ιδιαίτερη αναφορά έκανε ο κ. Δρακούλης στο γεγονός ότι μόλις το 8% των Ελλήνων συμμετεχόντων στην έρευνα απάντησε θετικά στην ερώτηση εάν έχει σημειωθεί κάποιο σημαντικό περιστατικό απάτης στην εταιρεία τους κατά τη διάρκεια των δύο τελευταίων ετών, ποσοστό χαμηλότερο από το παγκόσμιο (11%). Αυτό το ποσοστό της Ελλάδας συγκαταλέγεται ανάμεσα στα χαμηλότερα που κατέγραψε η έρευνα σε χώρες όπως η Κίνα, η Ιρλανδία και η Σουηδία (από 8%).

Σύμφωνα με τα αποτελέσματα της έρευνας, στην Ελλάδα, το ποσοστό των στελεχών που θεωρούν ότι η διαφθορά είναι διαδεδομένη στη χώρα μας (δηλ. το 46%) παραμένει αισθητά υψηλότερο από τις άλλες ευρωπαϊκές και αναπτυγμένες οικονομίες, καθώς κινείται στα επίπεδα των αναδυομένων αγορών. Αξίζει, βέβαια, να σημειωθεί ότι σε έξι ευρωπαϊκές χώρες οι εκτιμήσεις των στελεχών για την έκταση των φαινομένων διαφθοράς ήταν υψηλότερες από την Ελλάδα: Στην Τσεχία (56%), τη Βουλγαρία (60%), τη Σλοβακία, την Ουγγαρία (66%), την Ιταλία (68%) και την Κύπρο (80%). Παρόλα αυτά, η Ελλάδα έχει υψηλότερα ή παρόμοια ποσοστά με χώρες και περιοχές όπως η Σαουδική Αραβία (46%), η Ινδονησία (42%), η Ινδία (40%), η Μέση Ανατολή (38%), η Ρουμανία (34%), και η Τουρκία (32%).

Η έρευνα της ΕΥ εξέτασε, επίσης, τις μορφές δωροδοκίας ή διαφθοράς που είναι διατεθειμένα να αποδεχθούν τα στελέχη των επιχειρήσεων. Ως πιο διαδεδομένη πρακτική αναδεικνύεται η πληρωμή μετρητών, με το 13% του δείγματος παγκοσμίως να δηλώνει ότι θα δικαιολογούσε αυτήν την πρακτική εάν θα βοηθούσε την επιχείρησή του να επιβιώσει σε περίοδο οικονομικής ύφεσης. Στην Ελλάδα, το αντίστοιχο ποσοστό είναι αισθητά υψηλότερο, στο 20%, έναντι 5% στη Δυτική Ευρώπη και 6% στις αναπτυγμένες αγορές. Οι μόνες ευρωπαϊκές χώρες όπου καταγράφεται υψηλότερο ποσοστό σε αυτήν την ερώτηση είναι η Σλοβακία και η Κύπρος (44%).

Αντίθετα, τα στελέχη των επιχειρήσεων στην Ελλάδα εμφανίζονται λιγότερο δεκτικά απέναντι σε άλλες μορφές διαφθοράς: Το 6% θα δικαιολογούσε προσωπικά δώρα ή την παραποίηση οικονομικών στοιχείων, έναντι 11% και 5% αντίστοιχα στο σύνολο του δείγματος, ενώ μόλις 4% θα αποδεχόταν δωροδοκία υπό μορφή διασκέδασης ή φιλοξενίας, έναντι 21% στο συνολικό δείγμα.

Οι ερευνητές ζήτησαν, ακόμη, από τους συμμετέχοντες να προσδιορίσουν τις μεγαλύτερες απειλές που αντιμετωπίζει η επιχείρησή τους. Στην Ελλάδα, η δημοφιλέστερη απάντηση ήταν το μακροοικονομικό περιβάλλον (48%, έναντι 42% του συνολικού δείγματος και 45% στις αναδυόμενες αγορές), υποδηλώνοντας ότι οι Έλληνες εξακολουθούν να ανησυχούν για τις αναπτυξιακές προοπτικές της ελληνικής οικονομίας. Ακολουθούν οι μεταβολές στο ρυθμιστικό περιβάλλον (38% στην Ελλάδα και 43% στο συνολικό δείγμα) και οι επιθέσεις στον κυβερνοχώρο (32% και 37% αντίστοιχα).

Η έρευνα διαπιστώνει μία αντίφαση μεταξύ της γενικευμένης παραδοχής ότι τα φαινόμενα διαφθοράς παραμένουν σχετικά διαδεδομένα και της παράλληλης αντίληψης ότι οι επιχειρήσεις έχουν λάβει τα απαραίτητα μέτρα για να αντιμετωπίσουν το πρόβλημα. Έτσι, το 59% του δείγματος (68% στην Ελλάδα) θεωρεί ότι «η επιχείρησή του διαθέτει μία εξειδικευμένη προσέγγιση δέουσας επιμέλειας ως προς τους κινδύνους, ανάλογα με τις ιδιαιτερότητες της χώρας, του κλάδου και του αντικειμένου της δραστηριότητας τρίτων». Συγχρόνως, το 78% του συνόλου (94% στην Ελλάδα) εκτιμά ότι «υπάρχουν σαφείς ποινές για όσους δεν ακολουθούν την πολιτική της εταιρείας», ενώ το 57% διεθνώς (58% στην Ελλάδα) αναφέρει ότι έχουν επιβληθεί κυρώσεις για παραβίαση της εταιρικής πολιτικής.

Παράλληλα, τα στελέχη φαίνεται να κατανοούν επαρκώς τα οφέλη που προκύπτουν για μία επιχείρηση που αποδεικνύει ότι συμπεριφέρεται με ακεραιότητα. Τα σημαντικότερα οφέλη, σύμφωνα με τους συμμετέχοντες, είναι η εικόνα που σχηματίζουν οι πελάτες (72% διεθνώς, 90% στην Ελλάδα), η αντίληψη του κοινού (62% διεθνώς, 73% στην Ελλάδα), οι επιτυχημένες επιχειρηματικές αποδόσεις (59% διεθνώς, 63% στην Ελλάδα) και η αντίληψη των μετόχων (52% διεθνώς, 63% στην Ελλάδα).

Πηγή: parapolitika.gr

Ο ΣΕΒ, μεταξύ άλλων, ξεκαθαρίζει ότι δεν μπορεί να υπάρξει βιώσιμη ανάπτυξη σε ένα περιβάλλον, όπου ενδημεί η διαφθορά, καθώς αποστερεί πολύτιμους πόρους από την οικονομία. Η διαφθορά, άλλωστε, αποτελεί ένα σημαντικότατο αντικίνητρο για τις επενδύσεις που έχει ανάγκη η χώρα, και πλήττει το κύρος και τη φήμη της επιχειρηματικότητας, αναφέρει το ependisinews.

«Οι προσπάθειες που καταβάλλονται τα τελευταία χρόνια μέσω των προγραμμάτων δημοσιονομικής προσαρμογής και διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων, διακρίνονται δυστυχώς από αποσπασματικότητα και περιορισμένη βούληση της πολιτείας» σπεύδει να προσθέσει.

Αντίστοιχα, συνεχίζει ο ΣΕΒ, και οι θεσμοί αντιμετωπίζουν εν πολλοίς διεκπεραιωτικά την άσκηση αυτή, όπως μαρτυρά η απουσία ουσιαστικής αξιολόγησης των επαναλαμβανόμενων δράσεων καταπολέμησης της διαφθοράς.

Ως αποτέλεσμα, τα αποτελέσματα εξακολουθούν να παραμένουν φτωχά και η πίστη των πολιτών και των επιχειρήσεων στο κράτος δικαίου, τους θεσμούς και την ικανότητα της αγοράς να αυτορρυθμίζεται, εξακολουθεί να πλήττεται.

Η αποτελεσματική αντιμετώπιση της διαφθοράς, κατά τον Σύνδεσμο, δεν έχει μια μονοσήμαντη λύση, αλλά απαιτεί ολοκληρωμένες και συντονισμένες δράσεις, τόσο σε επίπεδο αμιγώς δημοσίου τομέα, όσο και σε επίπεδο επιχειρήσεων. Η στόχευση πρέπει να εστιάζεται στην υιοθέτηση προληπτικών μέτρων και σε δράσεις ενίσχυσης της διαφάνειας.

Για το λόγο αυτό, καταλήγει ο ΣΕΒ, η διασφάλιση της ανεξαρτησίας των θεσμών, η ενίσχυση της εταιρικής διακυβέρνησης και της δημόσιας λογοδοσίας, η βελτίωση της σαφήνειας της νομοθεσίας, η απλοποίηση του επιχειρηματικού περιβάλλοντος, ο περιορισμός της επαφής με τον ανθρώπινο παράγοντα μέσω της ηλεκτρονικής διεκπεραίωσης των συναλλαγών, αλλά και η εντατικοποίηση των ελέγχων, μπορούν να επιφέρουν ορατά και άμεσα αποτελέσματα.

Αξιοσημείωτο είναι το γεγονός πως η Κένυα (79%), η Ινδία (78%), η Αίγυπτος (75%) και η Νιγηρία (73%) διαθέτουν μικρότερο ποσοστό. Στα Βαλκάνια, τα αντίστοιχα ποσοστά διαμορφώνονται στο 68% όσον αφορά τη Βουλγαρία, στο 67% όσον αφορά την Τουρκία και στο 31% όσον αφορά τη Ρουμανία, αναφέρει το ependisinews.

Την ίδια ώρα, μόλις το 22% γνωρίζει ότι η εταιρεία του διαθέτει ειδική τηλεφωνική γραμμή καταγγελιών περιστατικών διαφθοράς.
Σημαντικό είναι, επίσης, το γεγονός ότι το 63% των Ελλήνων θεωρούν τους χαμηλότερους από τους αναμενόμενους ρυθμούς ανάπτυξης ως τη μεγαλύτερη απειλή για την επιτυχία της επιχείρησής του.

Συγχρόνως, σύμφωνα με την έρευνα, μόλις το 2% των στελεχών έχει παραιτηθεί από τη θέση του για ζητήματα ανήθικης συμπεριφοράς, μειωμένο κατά 10% έναντι των χωρών σε Ευρώπη, Μέση Ανατολή, Ινδία και Αφρική.

Παράλληλα, απρόθυμο να παραιτηθεί εμφανίζεται το 72%, ενώ το 27% δηλώνει πως σκέφτηκε την παραίτηση, αλλά τελικά παρέμεινε στην επιχείρηση.
«Τα ευρήματα της έρευνας για τη χώρα μας περιέχουν θετικά και αρνητικά στοιχεία. Όμως, είναι εξόχως ανησυχητική η καταγραφόμενη, ραγδαία αύξηση του ποσοστού των στελεχών στην Ελλάδα που θεωρούν διαδεδομένα τα φαινόμενα δωροδοκίας και διαφθοράς στη χώρα μας» σχολίασε ο Παναγιώτης Παπάζογλου, διευθύνων σύμβουλος της ΕΥ Ελλάδος.

Στο πλαίσιο αυτό, πρόσθεσε ότι «είναι επιτακτική ανάγκη οι ελληνικές επιχειρήσεις και τα στελέχη τους να γυρίσουν σελίδα και να ακολουθήσουν τα υψηλά ηθικά πρότυπα που θα τους οδηγήσουν στο δρόμο της βιώσιμης ανάπτυξης».

Τη συγκεκριμένη περίοδο οι επιθεωρητές του Σώματος διενήργησαν 871 ελέγχους, από τους οποίους σε 216 περιπτώσεις διαπιστώθηκε παραβατικότητα. Από αυτές οι 119 αφορούν σε ΟΤΑ α΄ βαθμού και δημοτικές επιχειρήσεις, οι 39 σε Νομικά Πρόσωπα, οι 24 σε υπουργεία, οι 19 σε Αποκεντρωμένες Διοικήσεις και οι υπόλοιπες 15 σε Περιφέρειες.

Οι έλεγχοι στους ΟΤΑ, ειδικότερα, αφορούσαν κυρίως σε υποθέσεις δόμησης και χωροταξίας, ανάθεσης έργων, προμηθειών αγαθών και παροχής υπηρεσιών και στη διαδικασία χορήγησης αδειών ιδίως σε καταστήματα υγειονομικού ενδιαφέροντος. Σημαντικό ποσοστό των ελέγχων αφορούσε στην οργάνωση και λειτουργία δημοσίων υπηρεσιών, σε υποθέσεις δημοσίων έργων-συμβάσεων, σε ζητήματα πολεοδομικής φύσης, στην εκπαίδευση και κατάρτιση, σε άλλα θέματα δήμων.

Από τις 413 εκθέσεις επιθεώρησης-ελέγχου του 2016, σε 133 από αυτές (ποσοστό 32,20%), αναζητήθηκαν ευθύνες υπαλλήλων ή οργάνων της δοίκησης για πειθαρχικά παραπτώματα ή ανέκυψαν ενδείξεις για ποινικές ευθύνες, οπότε οι σχετικές εκθέσεις γνωστοποιήθηκαν στον εισαγγελέα Εφετών Αθηνών για την ποινική αξιολόγηση των σχετικών πράξεων και παραλείψεων. Από αυτές οι 85 περιπτώσεις αφορούσαν υπαλλήλους σε δήμους και επιχειρήσεις τους, οι 23 σε Νομικά Πρόσωπα του Δημοσίου, οι 9 σε υπουργεία και από 8 περιπτώσεις σε Αποκεντρωμένες Διοικήσεις και Περιφέρειες.

Περίπου το 58% των λειτουργών, για τους οποίους προτάθηκε η άσκηση πειθαρχικής δίωξης, προέρχεται από τους ΟΤΑ α’ βαθμού και επιχειρήσεις τους, ενώ για 9 δημάρχους προέκυψαν σοβαρές ενδείξεις τέλεσης πειθαρχικών παραπτωμάτων.

Περίπου 6 στους 10 ελέγχους που διενεργήθηκαν από το Σώμα είχαν ως έναυσμα επώνυμες ή ανώνυμες καταγγελίες, ενώ αυξημένο, για τρίτη συνεχή χρονιά, ήταν το ποσοστό ελέγχων που διενεργήθηκαν κατόπιν εντολών υπουργών, παραγγελιών δικαστικών ή εισαγγελικών Αρχών ή αιτημάτων του Γενικού Επιθεωρητή Δημόσιας Διοίκησης.

Όπως τόνισε ο ειδικός γραμματέας του Σώματος Επιθεωρητών Ελεγκτών Δημόσιας Διοίκησης, καθηγητής Δημοσθένης Κασσαβέτης, «προκύπτει το συμπέρασμα ότι εντός των κρατικών θεσμών υπάρχουν παγιωμένα δίκτυα, που παράγουν και αναπαράγουν φαινόμενα κακοδιοίκησης και διαφθοράς και τα οποία συνυφαίνονται με την παραβίαση από φορείς που ασκούν δημόσια εξουσία, των αρχών της νομιμότητας, της χρηστής διοίκησης και της διαφάνειας».

Επίσης, υπογράμμισε την ανάγκη να δοθεί άμεση προτεραιότητα στον περιορισμό και την πάταξη των φαινομένων κακοδιοίκησης και διαφθοράς, που σύμφωνα με τον ίδιο «αποτελούν προϋπόθεση για ποιοτικές κρατικές λειτουργίες».