Η τοποθέτηση αυτή αποτυπώνει το κλίμα που επικρατεί πλέον σε μεγάλο μέρος της Ευρώπης απέναντι στην Κίνα, τον δεύτερο σημαντικότερο εμπορικό εταίρο της Ένωσης μετά τις Ηνωμένες Πολιτείες. Καθώς το Πεκίνο ακολουθεί ολοένα πιο επιθετικές εμπορικές πρακτικές και οι κινεζικές εξαγωγές προς την ευρωπαϊκή αγορά αυξάνονται, κυβερνήσεις και επιχειρήσεις προβληματίζονται έντονα για τον βαθμό εξάρτησής τους από τα κινεζικά προϊόντα και αναζητούν τρόπους περιορισμού του. Με την Κίνα να ενισχύει συνεχώς τη θέση της στη μεταποίηση, αρκετοί Ευρωπαίοι βλέπουν πλέον μια άμεση απειλή για το μέλλον της βιομηχανικής τους βάσης.

«Υπάρχει μια αίσθηση επικείμενης κατάρρευσης της βιομηχανίας, επικείμενου κινδύνου», δήλωσε στους New York Times ο Τζερόμιν Τσέτελμαϊερ, επικεφαλής του Bruegel, περιγράφοντας ένα κλίμα που σε αρκετές περιπτώσεις αγγίζει τα όρια του πανικού. Από την πλευρά του, το Πεκίνο απαντά με ιδιαίτερα σκληρή ρητορική, προειδοποιώντας ότι οποιαδήποτε προστατευτικά μέτρα θα προκαλέσουν αντίστοιχες κινήσεις εκ μέρους της Κίνας.

Η αντιπαράθεση αυτή αναμένεται να ενταθεί το επόμενο διάστημα, καθώς οι ηγέτες των μεγαλύτερων οικονομιών του κόσμου θα συζητήσουν τις διεθνείς οικονομικές ανισορροπίες κατά τη σύνοδο της G7 στη Γαλλία, ενώ λίγες ημέρες αργότερα η Κίνα αναμένεται να βρεθεί στο επίκεντρο και των συζητήσεων της Συνόδου Κορυφής της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Παρά τις εντάσεις, οι Ευρωπαίοι αξιωματούχοι εξακολουθούν να ελπίζουν ότι μπορεί να υπάρξει συνεργασία με το Πεκίνο για τη διόρθωση των εμπορικών ανισορροπιών. Την ίδια στιγμή όμως εξετάζουν νέα βιομηχανικά και εμπορικά εργαλεία που θα μπορούσαν να περιορίσουν την αυξανόμενη επιρροή της Κίνας σε στρατηγικούς τομείς.

Μια δύσκολη διαδικασία για την Ευρώπη
Η προσπάθεια απομάκρυνσης από την κινεζική εξάρτηση μόνο εύκολη δεν θεωρείται. Οι κυβερνήσεις και οι επιχειρήσεις ανησυχούν για πιθανά αντίποινα, ενώ οι καταναλωτές έχουν συνηθίσει τα χαμηλού κόστους προϊόντα που καταφθάνουν από την Κίνα. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η μέχρι στιγμής αποτυχημένη προσπάθεια της Ε.Ε. να περιορίσει την εισροή κινεζικών ηλεκτρικών αυτοκινήτων στην ευρωπαϊκή αγορά.

Η Κίνα έχει ενισχύσει σημαντικά τη βιομηχανική της υπεροχή μέσω εκτεταμένων κρατικών επιδοτήσεων και αναπτυξιακών προγραμμάτων που στηρίζουν εργοστάσια και επιχειρήσεις. Μετά την κρίση στον κλάδο των ακινήτων, η μεταποίηση μετατράπηκε σε βασικό μοχλό ανάπτυξης της κινεζικής οικονομίας.

Παράλληλα, οι αμερικανικοί δασμοί περιόρισαν μέρος των εξαγωγών προς τις Ηνωμένες Πολιτείες, ωθώντας τις κινεζικές επιχειρήσεις να αναζητήσουν νέες διεξόδους σε αγορές όπως η Ευρώπη.

Η εξέλιξη αυτή δημιουργεί αυξημένες πιέσεις στους Ευρωπαίους παραγωγούς και στους εργαζομένους τους, ιδιαίτερα σε χώρες όπως η Γερμανία, η οποία παρά τη μεγάλη βιομηχανική της ισχύ δυσκολεύεται ολοένα περισσότερο να ανταγωνιστεί την κινεζική παραγωγή.

Τα ευρωπαϊκά αντίμετρα και η κινεζική αντίδραση
Η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει ήδη ξεκινήσει να υιοθετεί μέτρα προστασίας. Μεταξύ αυτών περιλαμβάνεται και η προτεινόμενη πράξη για την επιτάχυνση της βιομηχανίας, η οποία προβλέπει ότι κινεζικές εταιρείες δεν θα μπορούν να επωφελούνται από συγκεκριμένες στρατηγικές επιδοτήσεις.

Η αντίδραση του Πεκίνου υπήρξε άμεση και έντονη. Οι κινεζικές αρχές κατηγόρησαν τις Βρυξέλλες για προστατευτισμό και προειδοποίησαν ότι δεν θα διστάσουν να απαντήσουν με αντίστοιχα μέτρα.

Ωστόσο, αρκετοί Ευρωπαίοι αξιωματούχοι θεωρούν ότι η αυστηρότερη στάση της Ένωσης είναι αποτέλεσμα της ίδιας της εμπορικής πολιτικής που ακολουθεί η Κίνα. Πέρυσι, το Πεκίνο προχώρησε δύο φορές σε περιορισμό των εξαγωγών σπάνιων γαιών και μαγνητών, ως απάντηση στους αμερικανικούς δασμούς.

Οι κινήσεις αυτές προκάλεσαν σοβαρές αναταράξεις στην Ευρώπη, καθώς τα συγκεκριμένα υλικά αποτελούν βασικό συστατικό για τη βιομηχανία υψηλής τεχνολογίας και τις εφαρμογές πράσινης ενέργειας. Η διακοπή της τροφοδοσίας αποκάλυψε με σαφή τρόπο τον βαθμό εξάρτησης πολλών ευρωπαϊκών επιχειρήσεων από την κινεζική παραγωγή.

Νέοι κανόνες και φόβοι για την οικονομία
Τον Απρίλιο, η κινεζική κυβέρνηση παρουσίασε νέο κανονιστικό πλαίσιο που επιτρέπει στις αρχές να ελέγχουν εταιρικά αρχεία, να ανακρίνουν προσωπικό και ακόμη να απαγορεύουν την έξοδο στελεχών από τη χώρα, εφόσον θεωρηθεί ότι συμβάλλουν στη μεταφορά αλυσίδων εφοδιασμού εκτός Κίνας.

Σύμφωνα με πρόσφατη ανάλυση του European Chamber of Commerce in China, τα νέα μέτρα ενδέχεται να προκαλέσουν πρωτοφανείς επιπτώσεις στις ευρωπαϊκές επιχειρήσεις και κατ’ επέκταση στην οικονομία της Ευρώπης.

Καθώς οι γεωπολιτικές και εμπορικές εντάσεις κλιμακώνονται, η Ευρωπαϊκή Ένωση βρίσκεται αντιμέτωπη με ένα δύσκολο δίλημμα: να προστατεύσει τη βιομηχανική της βάση χωρίς να διαταράξει μια από τις σημαντικότερες εμπορικές σχέσεις της στον κόσμο.