Παρά το θετικό κλίμα, οι ναυτικές δυνάμεις του δυτικού συνασπισμού, που προστατεύουν τα εμπορικά πλοία στην περιοχή, εξακολουθούν να αξιολογούν τον κίνδυνο ως υπαρκτό. Οι Χούθι, αν και φέρονται να έχουν λάβει εντολή από τον ηγέτη τους Αμπντούλ Μαλίκ αλ-Χούθι να σταματήσουν τις επιθέσεις, δεν έχουν δώσει σαφή δείγματα πλήρους αποχώρησης.

Επίπεδο απειλής παραμένει “κρίσιμο”

Το Κοινό Κέντρο Ναυτικών Πληροφοριών (JMIC) διατηρεί το επίπεδο απειλής «κρίσιμο» για τα πλοία που σχετίζονται με το Ισραήλ και «σημαντικό» για όλα τα υπόλοιπα. Η κατάσταση στην Ερυθρά Θάλασσα και στον Κόλπο του Άντεν παραμένει ρευστή, καθώς οι τοπικές ισορροπίες είναι εύθραυστες.

Η Διώρυγα του Σουέζ, στρατηγικός κόμβος για τη διεθνή ναυτιλία, υπέστη σοβαρό πλήγμα τους τελευταίους μήνες. Το 2023, 26.434 πλοία διέπλευσαν το κανάλι, ενώ το 2024 ο αριθμός μειώθηκε σχεδόν στο μισό — μόλις 13.213 πλοία. Η εκτροπή δρομολογίων γύρω από το Ακρωτήριο της Καλής Ελπίδας προκάλεσε καθυστερήσεις, αύξηση κόστους και περιορισμό χωρητικότητας.

Προσδοκίες για αναθέρμανση της κυκλοφορίας

Η ενδεχόμενη ομαλοποίηση των συνθηκών θα οδηγήσει, σύμφωνα με ναυτιλιακούς αναλυτές, σε έντονη αύξηση διελεύσεων και ανακούφιση των ευρωπαϊκών λιμανιών. Ωστόσο, η απότομη αύξηση της προσφοράς χωρητικότητας αναμένεται να πιέσει τους ναύλους, οι οποίοι ήδη παρουσιάζουν πτωτική τάση.

Επιφυλακτικές οι μεγάλες ναυτιλιακές

Παρά το θετικό κλίμα, οι κολοσσοί της παγκόσμιας ναυτιλίας – Maersk, MSC και Hapag-Lloyd – τηρούν στάση αναμονής. Εκπρόσωπος της Maersk δήλωσε πως η εταιρεία θα επαναφέρει τα δρομολόγια μέσω της Ερυθράς Θάλασσας μόνο όταν διασφαλιστεί μακροπρόθεσμη ασφάλεια.

Οι περισσότερες εταιρείες εξακολουθούν να επιλέγουν τη διαδρομή γύρω από την Αφρική, καθώς τα ασφάλιστρα πολεμικού κινδύνου (war risk premia) παραμένουν υψηλά παρά τη συμφωνία κατάπαυσης του πυρός.

Πτώση ναύλων και υπερπροσφορά πλοίων

Η σταδιακή επιστροφή στη διώρυγα μπορεί να ανατρέψει τις ισορροπίες στην αγορά. Σύμφωνα με τη Freightos, οι τιμές στις διαδρομές Ασίας – Ευρώπης μειώθηκαν τον Σεπτέμβριο κατά 7%, στα 2.841 δολάρια ανά FEU, παρότι οι εκτροπές συνεχίζονται.

Η παράδοση δεκάδων νέων πλοίων δημιουργεί υπερπροσφορά χωρητικότητας, συγκρατώντας τους ναύλους σε χαμηλά επίπεδα. Οι αναλυτές εκτιμούν ότι αυτή η τάση θα συνεχιστεί και το 2025, πιέζοντας τους μεταφορείς που επωφελήθηκαν από τα προηγούμενα χρόνια.

Εύθραυστη ειρήνη – κρίσιμη η επόμενη περίοδος

Αν και η ειρήνη στη Γάζα ανοίγει τον δρόμο για επανεκκίνηση της ναυσιπλοΐας, η περιοχή παραμένει εκρηκτικό γεωπολιτικό μωσαϊκό. Η πλήρης αποκατάσταση της εμπιστοσύνης θα εξαρτηθεί από το κατά πόσο οι Χούθι θα σεβαστούν την εκεχειρία και οι διεθνείς δυνάμεις θα διασφαλίσουν την ελεύθερη και ασφαλή διέλευση στην Ερυθρά Θάλασσα.

Μιλώντας στο 14ο ετήσιο Διεθνές Συνέδριο Θαλάσσιων Μεταφορών και Logistics (MARLOG), ο Rabie τόνισε την Κυριακή τη δέσμευση της SCA σε μακροπρόθεσμα αναπτυξιακά σχέδια για τη βελτίωση της λειτουργικής αποτελεσματικότητας της πλωτής οδού και των υπηρεσιών πελατών παρά τις προκλήσεις.

Το συνέδριο που πραγματοποιήθηκε από τις 23 έως τις 25 Φεβρουαρίου στην Αλεξάνδρεια, αποτελεί βασική πλατφόρμα για τη συζήτηση για το μέλλον των τομέων των θαλάσσιων μεταφορών και της εφοδιαστικής.

Το 2024, οι επιθέσεις των Χούτι σε πλοία που συνδέονται με το Ισραήλ, το Ηνωμένο Βασίλειο και τις ΗΠΑ στην Ερυθρά Θάλασσα επηρέασαν σοβαρά τα έσοδα της Διώρυγας του Σουέζ, τα οποία μειώθηκαν κατά πάνω από 60% σε περίπου 7 δισεκατομμύρια δολάρια.

Ως αποτέλεσμα, πολλές ναυτιλιακές εταιρείες άλλαξαν τη διαδρομή των πλοίων μέσω του Ακρωτηρίου της Καλής Ελπίδας, παρακάμπτοντας τη διώρυγα.

Ο Rabie αναγνώρισε ότι η κρίση έθεσε σημαντικές προκλήσεις, διαταράσσοντας τις παγκόσμιες αλυσίδες εφοδιασμού. Τόνισε την ανάγκη διεθνούς συνεργασίας για τον μετριασμό αυτών των διαταραχών και τη διατήρηση της ροής της θαλάσσιας κυκλοφορίας.

Κατά τη διάρκεια της ομιλίας του, ο Rabie τόνισε επίσης την επιτυχημένη επέκταση του νότιου τμήματος της διώρυγας, το οποίο είναι πλέον πλήρως ενσωματωμένο στους παγκόσμιους εμπορικούς δρόμους.

Αυτή η αναβάθμιση ενισχύει την ασφάλεια της ναυσιπλοΐας, μειώνει τον αντίκτυπο των ρευμάτων νερού στα διερχόμενα πλοία και ενισχύει τη χωρητικότητα του καναλιού επιτρέποντας τη διέλευση έξι έως οκτώ επιπλέον πλοίων καθημερινά.

Σαν ντόμινο, ο ένας ναυτιλιακός κολοσσός μετά τον άλλο ανακοινώνουν ότι θα αποφεύγουν να διέρχονται από τη Διώρυγα του Σουέζ, υπό τον φόβο νέων επιθέσεων από τους Χούτι της Υεμένης σε εμπορικά πλοία, στην Ερυθρά Θάλασσα. Μια εξέλιξη που έχει σημάνει παγκόσμιο συναγερμό.

Το στενό Μπαμπ ελ Μαντέμπ 

Από τις 15 Δεκεμβρίου μέχρι σήμερα, μερικές από τις μεγαλύτερες εταιρείες μεταφοράς εμπορευματοκιβωτίων στον κόσμο, (CMA CGM, Hapag-Lloyd, Maersk, MSC, BP και Evergreen) έχουν ανακοινώσει ότι σταματούν ή αναστέλλουν τη διέλευση από τη Διώρυγα του Σουέζ, την ώρα που οι Χούτι- έχοντας στη διάθεσή του εξελιγμένα όπλα- κλιμακώνουν τις επιθέσεις τους. Έτσι, καθώς μια από τις μεγαλύτερες εμπορικές αρτηρίες του κόσμου κλείνει ξαφνικά, η Αμερική και οι σύμμαχοί της εντείνουν τη ναυτική δραστηριότητα στη Μέση Ανατολή και «μπορεί ακόμη και να επιτεθούν στους Χούτι, προκειμένου να αποκαταστήσουν την ελεύθερη διέλευση» σύμφωνα με τον Economist.

Μάλιστα, νορβηγικής ιδιοκτησίας πλοίο δέχθηκε επίθεση στην Ερυθρά Θάλασσα σήμερα, σε ένα πλήγμα που, σύμφωνα με Αμερικανούς αξιωματούχους, προήλθε από το έδαφος της Υεμένης που ελέγχεται από το προσκείμενο στο Ιράν κίνημα των Χούτι. Το πλήγμα κατά του M/V Swan Atlantic ήταν το τελευταίο από μια σειρά επιθέσεων εναντίον σκαφών εν πλω από την έναρξη του πολέμου στη Γάζα. Η ιδιοκτήτρια εταιρεία του πλοίου δήλωσε ότι το σκάφος επλήγη από άγνωστο αντικείμενο και ότι κανένα μέλος του πληρώματος δεν τραυματίστηκε. Λίγο αργότερα, οι Χούτι ανέλαβαν την ευθύνη για επίθεση εναντίον δύο πλοίων με drones επιφάνειας, όπως δήλωσε ο στρατιωτικός εκπρόσωπος της οργάνωσης Γιαχία Σάρι σε ανακοίνωση. Τα δύο πλοία είναι το Swan Atlantic και το MSC Clara, πρόσθεσε ο εκπρόσωπος.

Ποιοι ναυτιλιακοί κολοσσοί έχουν εγκαταλείψει τη Διώρυγα του Σουέζ

Αντιμέτωπη με έναν αυξανόμενο κίνδυνο να χτυπηθούν τα πλοία και να σκοτωθούν τα πληρώματά τους, η παγκόσμια ναυτιλιακή βιομηχανία μπαίνει σε κατάσταση έκτακτης ανάγκης.

Στις 15 Δεκεμβρίου η Maersk και η Hapag-Lloyd διέκοψαν τις υπηρεσίες τους, στις 16 Δεκεμβρίου ακολούθησαν οι CMA CGM και MSC και στις 18 Δεκεμβρίου BP και Evergreen έπραξαν το ίδιο, τονίζοντας ότι τα πλοία τους δεν θα χρησιμοποιούσαν τη Διώρυγα του Σουέζ προς καμία κατεύθυνση «μέχρι να είναι ασφαλές το πέρασμα της Ερυθράς Θάλασσας».

Ο Economist αναφέρει ότι μαζί αυτές οι τέσσερις κολοσσοί (Maersk, Hapag-Lloyd, CMA CGM, MSC) αντιπροσωπεύουν το 53% του παγκόσμιου εμπορίου εμπορευματοκιβωτίωνενώ υπάρχει ο φόβος να ακολουθήσουν κι άλλοι το παράδειγμά τους.

Οι δύο μεγάλες επιπτώσεις της κρίσης - Γιατί το Ισραήλ θα επηρεαστεί λιγότερο

Η κρίση έχει δύο μεγάλες επιπτώσεις: Η μία για την παγκόσμια οικονομία και η άλλη για τους κινδύνους στρατιωτικής κλιμάκωσης στη Μέση Ανατολή.

Τα έσοδα από τη Διώρυγα του Σουέζ αποτελούν σημαντική πηγή εσόδων για την Αίγυπτο, η οποία βρίσκεται ήδη εν μέσω οικονομικής κρίσης. Το Ισραήλ θα επηρεαστεί λιγότερο, αφού μόνο το 5% περίπου του εμπορίου του διέρχεται από το Εϊλάτ, το λιμάνι του στην Ερυθρά Θάλασσα.

Για την παγκόσμια οικονομία, ένα παρατεταμένο κλείσιμο της διαδρομής του Σουέζ θα αύξανε το κόστος του εμπορίου καθώς η ναυτιλία επαναδρομολογείται γύρω από την Αφρική. Αυτό σημαίνει περισσότερος χρόνος και ασφάλιστρα στα ύψη, εντείνοντας μια παγκόσμια κρίση στην εφοδιαστική αλυσίδα.

Στο μεταξύ ανοδικά κινήθηκαν οι τιμές του πετρελαίου με το άνοιγμα της εβδομάδας, λαμβάνοντας ώθηση από τις χαμηλότερες εξαγωγές από τη Ρωσία, αλλά και από τη έκρυθμη κατάσταση που διαμορφώνεται στην Ερυθρά Θάλασσα, από τις επιθέσεις των Χούτι σε πλοία. «Η κακοκαιρία στη Ρωσία έπαιξε ρόλο σήμερα το πρωί, όπως και η επίθεση των Χούτι σε πλοία κοντά στην Υεμένη» αναφέρει στο Reuters, ο αναλυτής της IG,Τόνι Σίκαμορ.

Βίντεο από επίθεση των Χούτι σε πλοίο στην Ερυθρά Θάλασσα:

Ποιοι είναι οι Χούτι

Η απειλή των Χούτι είναι τρομακτική και περίπλοκη. Σύνθημά τους είναι: «Θάνατος στο Ισραήλ. Κατάρα στους Εβραίους» και ισχυρίζονται ότι στοχεύουν «όλα τα πλοία που κατευθύνονται προς τα λιμάνια του Ισραήλ» μέχρι να παραδοθούν τρόφιμα και φάρμακα στη Γάζα. Αλλά τα περισσότερα από τα πλοία που δέχονται επίθεση δεν κατευθύνονται ούτε προς το Ισραήλ ούτε βρίσκονται υπό ισραηλινή ιδιοκτησία. Έτσι χώρες από όλο τον κόσμο επηρεάζονται. Μάλιστα, ένα από τα πλοία που δέχτηκαν επίθεση από τους Χούτι έπλεε υπό σημαία Χονγκ Κονγκ.

«Οι Χούτι έχουν ένα γιγάντιο οπλοστάσιο πυραύλων κατά των πλοίων σε αυτό το σημείο», λέει ο Fabian Hinz του Διεθνούς Ινστιτούτου Στρατηγικών Μελετών (iiss), ενός think tank στο Λονδίνο, συμπεριλαμβανομένων εκείνων με βεληνεκές έως και 800 χλμ.

Γιατί οι ΗΠΑ «δεν κάνουν κάτι;»

Είναι πιθανό ότι η διπλωματία θα μπορούσε να βοηθήσει στην αποκλιμάκωση της κρίσης. Το 2015 η Σαουδική Αραβία και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα παρενέβησαν στον εμφύλιο πόλεμο της Υεμένης υπέρ της διεθνώς αναγνωρισμένης κυβέρνησης. Τον Μάρτιο του 2022 οι Σαουδάραβες συμφώνησαν σε κατάπαυση του πυρός, αφήνοντας τους Χούτι να ελέγχουν την πρωτεύουσα, Σαναά, και τη στρατηγική δυτική ακτή.

Παρόλα αυτά, μια μεγαλύτερη στρατιωτική απάντηση στην απειλή των Χούτι είναι πλέον πιθανή. Μια πολυεθνική ομάδα κρούσης, υπό την ηγεσία του ναυτικού της Αμερικής, επιχειρεί ήδη στα ανοικτά των ακτών της Υεμένης, προκειμένου να προσπαθήσει να αποτρέψει τους Χούτι από το να επιβιβαστούν βίαια σε πλοία- μια επιδρομή διακόπηκε τον Νοέμβριο- ή να εκτοξεύσουν πυραύλους. Επίσης, τις τελευταίες εβδομάδες αμερικανικά, βρετανικά και γαλλικά πολεμικά πλοία έχουν όλα αναχαιτίσει μη επανδρωμένα αεροσκάφη και πυραύλους των Χούτι, την ώρα που η Αμερική ζήτησε από την Αυστραλία να στείλει επίσης, ένα πολεμικό πλοίο.

Πάντως, οι Χούτι έχουν αποδείξει ότι μερικά μη επανδρωμένα αεροσκάφη και πύραυλοι είναι πάντα πιθανό να περάσουν.

Ένα πιθανό επόμενο βήμα περιλαμβάνει ένοπλη συνοδεία για την εμπορική ναυτιλία, την οποία χρησιμοποίησε η Αμερική κατά τη διάρκεια του λεγόμενου πολέμου δεξαμενόπλοιων μεταξύ Ιράν και Ιράκ τη δεκαετία του 1980. Αλλά είναι κάτι που απαιτεί έναν πολύ μεγάλο αριθμό πολεμικών πλοίων, σύμφωνα με ναυτικές πηγές που εμπλέκονται στη συζήτηση.

Η κύρια εναλλακτική λύση είναι να χτυπηθούν απευθείας οι Χούτι και το οπλοστάσιό τους. Τόσο οι ΗΠΑ όσο και το Ισραήλ έχουν αναπτύξει σχέδια για να επιτεθούν σε αποθήκες και εκτοξευτές των Χούτι, ωστόσο η Αμερική εμφανίζεται απρόθυμη να διευρύνει τη «συμμετοχή» της στη Μέση Ανατολή και έχει αποφύγει τα στρατιωτικά αντίποινα γιατί Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα και Σαουδική Αραβία ζητούν να μην επέμβουν υπό τον φόβο οι Χούτι να εκδικηθούν για τυχόν αμερικανικά πλήγματα προς εκείνους.

Αυτή η απροθυμία αντανακλά πολιτικές ευαισθησίες και πηγάζει σε μεγάλο βαθμό από τις ευρύτερες ανησυχίες της κυβέρνησης Μπάιντεν σχετικά με την ανατροπή της ασταθούς εκεχειρίας στην Υεμένη και την πυροδότηση μιας ευρύτερης σύγκρουσης στην περιοχή. Ο Λευκός Οίκος θέλει να διατηρήσει την εκεχειρία και είναι επιφυλακτικός να λάβει μέτρα που θα μπορούσαν να ανοίξουν ένα άλλο μέτωπο πολέμου. Ωστόσο, μερικοί Αμερικανοί αξιωματούχοι προειδοποιούν ότι η στρατιωτική δράση είναι μια επιλογή και δεν την έχουν βγάλει από το τραπέζι.

Έτσι, αν και υπάρχουν αναφορές πως οι ΗΠΑ πρόκειται να ανακοινώσουν την έναρξη μιας διευρυμένης δύναμης θαλάσσιας προστασίας με τη συμμετοχή αραβικών κρατών για την καταπολέμηση των ολοένα και συχνότερων επιθέσεων των Χούτι που εξαπλώνονται από τα λιμάνια της Υεμένης σε εμπορικά πλοία στην Ερυθρά Θάλασσα, η κυβέρνηση Μπάιντεν φαίνεται να έχει επικεντρωθεί στην άσκηση διπλωματικής και οικονομικής πίεσης στο Ιράν. Από την πλευρά του, το Ισραήλ δεν θέλει μια νέα σύγκρουση, αντιμετωπίζοντας ήδη πίεση από την Αμερική να τερματίσει τον πόλεμο στη Γάζα και ανησυχώντας για τη Χεζμπολάχ.

Ωστόσο, «εάν Ιράν και Χούτι συνεχίσουν τις επιθέσεις που κρατούν κλειστή μία από τις σημαντικότερες εμπορικές οδούς του κόσμου, η κλιμάκωση μπορεί να είναι αναπόφευκτη» καταλήγει ο Economist.

«21 πλοία με κατεύθυνση νότια θα ξεκινήσουν/συνεχίσουν τις διελεύσεις τους. Αναμένονται μόνο μικρές καθυστερήσεις», έγραψε το Leth στο Twitter.

M/V GLORY has been refloated by the Suez Canal Authority tugs.

21 vessels going southbound will commence/resume their transits. Only minor delays expected.

— Leth (@AgenciesLeth) January 9, 2023

Το πλοίο είχε φορτώσει 65.970 μετρικούς τόνους καλαμποκιού από το ουκρανικό λιμάνι Chornomorsk στις 25 Δεκεμβρίου και κατευθυνόταν στην Κίνα, σύμφωνα με το Κοινό Κέντρο Συντονισμού Πρωτοβουλίας για τα Σιτηρά Μαύρης Θάλασσας (JCC) με έδρα την Κωνσταντινούπολη.

Το πλοίο, το διαχειρίζεται η ελληνικών συμφερόντων ναυτιλιακή εταιρεία Target Marine.

Όπως έγινε νωρίτερα γνωστό, ζωντανά δεδομένα χάρτη από τον πάροχο θαλάσσιων πληροφοριών MarineTraffic έδειξαν ότι το σκάφος διέσχιζε τη Διώρυγα του Σουέζ πριν από οκτώ ώρες περίπου. Το πλοίο πλέει υπό τη σημαία των Νήσων Μάρσαλ, σύμφωνα με το MarineTraffic και το VesselFinder.

Η Διώρυγα του Σουέζ είναι μια από τις σημαντικότερες πλωτές οδούς στον κόσμο, με τα 120 μίλια της να φιλοξενούν το 30% της παγκόσμιας κίνησης εμπορευματοκιβωτίων και το 12% του συνόλου του παγκόσμιου εμπορίου αξίας περίπου 1 τρισεκατομμυρίου δολαρίων ετησίως.

Σύμφωνα με τα διεθνή ΜΜΕ, τα στοιχεία έδωσε στη δημοσιότητα ο επικεφαλής της Αρχής της Διώρυγας του Σουέζ, Οσάμα Ράμπι, σε δήλωσή του την Κυριακή, σημειώνοντας ότι πρόκειται για τα υψηλότερα έσοδα που σημειώθηκαν για τη συγκεκριμένη χρονική περίοδο.