Η  συγκεκριμένη ρύθμιση παρουσιάστηκε νωρίτερα σήμερα σε σύσκεψη που είχε ο Πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης με τον Υπουργό Περιβάλλοντος και Ενέργειας Σταύρο Παπασταύρου και τον Υφυπουργό Νίκο Ταγαρά. Με τη ρύθμιση αυτή, η οποία θα κατατεθεί εντός της ημέρας στη Βουλή, ουσιαστικά διατηρούνται τα υφιστάμενα όρια σε περισσότερους από 9 στους 10 μικρούς οικισμούς, προστατεύοντας τόσο τα περιουσιακά δικαιώματα των ιδιοκτητών όσο και τη δημογραφική προοπτική της περιφέρειας.

Ακολουθεί ο πλήρης κατάλογος ερωτήσεων και απαντήσεων:

1. Ποιο πρόβλημα έχει προκύψει με τους οικισμούς;

Το Συμβούλιο της Επικρατείας ακύρωσε -με μια σειρά αποφάσεών του το 2017, το 2019 και το 2022-, τα όρια οικισμών στο Λασίθι, το Πήλιο και την Πάρο, τα οποία είχαν καθοριστεί με αποφάσεις Νομαρχών. Συγκεκριμένα, το ΣτΕ έκρινε αναρμόδιους τους Νομάρχες και ανεπαρκή τα κριτήρια οριοθέτησης που ακολούθησαν.

Οι αποφάσεις αυτές αφ' ενός οδήγησαν τους συγκεκριμένους οικισμούς σε οικοδομική αδράνεια, καθώς εκεί δεν εκδόθηκε ούτε μία οικοδομική άδεια επί σειρά ετών και ως σήμερα, αφ' ετέρου έθεσε εν δυνάμει σε αμφισβήτηση την οριοθέτηση και των υπόλοιπων, 12.000 οικισμών κάτω των 2.000 κατοίκων σε ολόκληρη την ελληνική Επικράτεια, που δεν είναι θεσμοθετημένοι με Προεδρικό Διάταγμα, αλλά με αποφάσεις Νομαρχών.

2. Τι προέβλεπε το Προεδρικό Διάταγμα (ΠΔ) που πρότεινε το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας;

Το ΠΔ καθόρισε τα κριτήρια και τη μεθοδολογία για την οριοθέτηση των οικισμών προ του 1983 και κάτω των 2.000 κατοίκων. Αυτά οφείλουν να λαμβάνουν υπόψη οι μελετητές κατά την οριοθέτηση των οικισμών, είτε κατά την εκπόνηση Τοπικών και Ειδικών Πολεοδομικών Σχεδίων, είτε με αυτοτελείς μελέτες οριοθέτησης ανά την επικράτεια. Για πρώτη φορά ενοποιήθηκε, επικαιροποιήθηκε και κατέστη συνεκτική η αποσπασματική νομοθεσία που ίσχυε, από τη μία για τους οικισμούς προ του 1923 και από την άλλη για τους οικισμούς κάτω των 2.000 κατοίκων. Για τον λόγο αυτό, το νέο ΠΔ αποκατέστησε την αξία των ιδιοκτησιών και εμπέδωσε την ασφάλεια δικαίου στους οικισμούς της χώρας μας. Εξάλλου, η υπογραφή του ΠΔ ήταν απολύτως αναγκαία, προκειμένου να προχωρούν χωρίς καθυστέρηση οι μελέτες και να εξασφαλιστεί η υλοποίηση του εμβληματικού προγράμματος «Κωνσταντίνος Δοξιάδης».

3. Το ΠΔ αφορά όλους τους οικισμούς της χώρας;

Όχι, από το πεδίο εφαρμογής του ΠΔ εξαιρούνται:

i) οι οικισμοί άνω των 2000 κατοίκων

iii) οι παραλιακοί οικισμοί που εντάσσονται σε Ζώνες Οικιστικού Ελέγχου (ΖΟΕ), σε συγκεκριμένες περιφερειακές ενότητες όπως η Αττική, η Εύβοια, η Κορινθία, η Θεσσαλονίκη, η Πιερία και η Χαλκιδική.

4. Ποιο είναι το ζήτημα που ανέκυψε κατά την επεξεργασία του ΠΔ στο Συμβούλιο της Επικρατείας;

Το ζήτημα ανέκυψε κατόπιν της απόρριψης από το ΣτΕ της Ζώνης Γ (στα εξωτερικά όρια του οικισμού που είχαν οριοθετηθεί) και αφορούσε αποκλειστικά και μόνο αδόμητα ακίνητα στη Ζώνη αυτή, των οικισμών κάτω των 2.000 κατοίκων και μόνον τις περιπτώσεις στις οποίες οι νομαρχιακές αποφάσεις οριοθέτησης δεν πληρούσαν τα απαιτούμενα επιστημονικά κριτήρια.

5. Ποια είναι η λύση που προκρίνει το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας;

Το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας έρχεται να επιλύσει αυτή την εκκρεμότητα, με την εισαγωγή δύο νέων πολεοδομικών εργαλείων: i. τη Ζώνη Ανάπτυξης Οικισμού και ii. την Περιοχή Ειδικών Χρήσεων, με γνώμονα τη δημογραφική πρόκληση που αντιμετωπίζουν αυτοί οι οικισμοί, την προστασία εμπράγματων δικαιωμάτων που έχουν αποκτηθεί καλόπιστα, καθώς και τη σταθερότητα της σχέσης κράτους-πολίτη. Με τα δύο αυτά εργαλεία, επιλύουμε την κανονιστική ασάφεια, ενισχύουμε την προοπτική των μικρών οικισμών, με σεβασμό στην ταυτότητα και την ιστορική κληρονομιά του κάθε τόπου, για μια Ελλάδα χωροταξικά ασφαλή, αναπτυξιακά ισχυρή με προτεραιότητα στην αποκέντρωση και στήριξη του δημογραφικού.

6. Τι προβλέπουν τα δύο νέα πολεοδομικά εργαλεία;

Πρόκειται για μία από τις συνολικά 211 ηλεκτρονικές υπηρεσίες της πλατφόρμας https://eservices.cityofathens.gr/, που έχουν πλέον στη διάθεσή τους οι πολίτες για την αποτελεσματικότερη και ταχύτερη εξυπηρέτησή τους.

Από τον Φεβρουάριο του 2020, όταν μέσω της συγκεκριμένης πλατφόρμας ενεργοποιήθηκε από τη ΔΑΕΜ η πρώτη ηλεκτρονική υπηρεσία του Δήμου Αθηναίων, μέχρι και σήμερα, έχουν υποβληθεί περισσότερες από 355.000 αιτήσεις. Υπηρεσίες, όπως το άνοιγμα οικογενειακής μερίδας, η αναζήτηση σχεδίων πολεοδομικών αδειών, η έκδοση βεβαίωσης περί μη οφειλής ΤΑΠ, η ρύθμιση οφειλών, η έκδοση παράβολου, η έκδοση άδειας πολιτικού γάμου κ.ά., βρίσκονται ήδη στη διάθεση των πολιτών, καθιστώντας τον Δήμο Αθηναίων έναν δημόσιο οργανισμό που έχει ψηφιοποιήσει το σύνολο των υπηρεσιών του.

«Ψηφιοποιήθηκε από το “μηδέν” το 100% των υπηρεσιών του Δήμου Αθηναίων. Μέσα από κάθε ηλεκτρονική υπηρεσία υψηλού επιπέδου που δημιουργήθηκε, επιτεύχθηκε ένας μεγάλος και φιλόδοξος στόχος: να αλλάξει αποτελεσματικά η σχέση των πολιτών με τις υπηρεσίες του δήμου, διευκολύνοντας την καθημερινότητά τους», δήλωσε ο δήμαρχος Αθηναίων Κώστας Μπακογιάννης και πρόσθεσε: «Η “επόμενη μέρα” της ψηφιακής Αθήνας βρίσκεται ήδη εδώ».

Πώς θα αναζητήσετε τους όρους δόμησης

Η νέα υπηρεσία για τους όρους δόμησης, είναι διαθέσιμη στην πλατφόρμα ψηφιακών υπηρεσιών του Δήμου Αθηναίων https://eservices.cityofathens.gr/. Επιλέγοντας την υπηρεσία «Όροι δόμησης», κάθε ενδιαφερόμενος μπορεί να αναζητήσει τους όρους δόμησης για το οικοδομικό τετράγωνο για το οποίο ενδιαφέρεται, με τέσσερις διαφορετικούς τρόπους:

1. Καταχωρώντας τον αριθμό οικοδομικού τετραγώνου.

2. Πληκτρολογώντας την διεύθυνσή του.

3. Αναζητώντας το οικοδομικό τετράγωνο σ’ έναν διαδραστικό χάρτη.

4. Καταχωρώντας την πινακίδα πολεοδομίας.

Τέλος, δίνεται η δυνατότητα στους ενδιαφερόμενους να υποβάλλουν πιθανά αιτήματά τους στην αρμόδια υπηρεσία του δήμου. Η νέα αυτή υπηρεσία θα διευκολύνει κυρίως τους μηχανικούς, αλλά και τους επαγγελματίες μεσίτες, που αναζητούν στην καθημερινή τους εργασία τους όρους δόμησης. Επίσης, οι πολίτες θα είναι πλέον σε θέση να γνωρίζουν τι μπορούν να οικοδομήσουν στην έκταση που τους ανήκει.

Αυτό αποφάσισε το Συμβούλιο της Επικρατείας, ακυρώνοντας όλες τις επεκτάσεις που προέβλεπε το γενικό πολεοδομικό σχέδιο του νησιού δέκα χρόνια μετά την έγκρισή του. Προηγήθηκε η απόρριψη μεγάλου τουριστικού επενδυτικού σχεδίου στη Μύκονο, που προέβλεπε διπλάσιες κλίνες από αυτές που επιτρέπονται στη συγκεκριμένη περιοχή, πάλι με την επίκληση της φέρουσας ικανότητας του νησιού. Οι δύο αποφάσεις έχουν κρίσιμη σημασία τη στιγμή που ανατίθενται τα πρώτα ειδικά πολεοδομικά σχέδια για Σαντορίνη και Μύκονο και έπεται συνέχεια.

Ας ξεκινήσουμε από την Πάρο. Η απόφαση του Ε΄ Τμήματος (164/2022, εισηγητής Θαν. Αραβάνης) έρχεται έπειτα από αίτηση 9 πολιτών για ακύρωση του γενικού πολεοδομικού σχεδίου του νησιού που εγκρίθηκε το 2012. Να σημειωθεί ότι η προσφυγή ασκήθηκε το 2012, όμως εκδικάστηκε μόλις το 2019 και απόφαση εκδόθηκε προ ημερών. Παρά τη σημερινή, άναρχη οικιστική εικόνα του νησιού, το φυσικό και ανθρωπογενές τοπίο της Πάρου προστατεύεται με διαδοχικές ρυθμίσεις εδώ και δεκαετίες. Η πρώτη εκδόθηκε το 1969 «χάριν της διατηρήσεως του φυσικού κάλλους του τοπίου και της προστασίας του παλιού γραφικού οικισμού της Ναούσης εκ των ανελέγκτως ανεγειρομένων ακαλαίσθητων οικοδομών» (ΦΕΚ Δ86). Ακολούθησε το 1975 ο χαρακτηρισμός όλου του νησιού ως τόπου ιδιαίτερου φυσικού κάλλους, η κήρυξη το 1978 και το 1985 ως παραδοσιακών πλήθους οικισμών του, ενώ το 1988 καθορίστηκε ζώνη οικιστικού ελέγχου στην περιοχή Κολυμπήθρες Νάουσας.

Το 1995-2002 εκπονήθηκε με πρωτοβουλία τού τότε ΥΠΕΧΩΔΕ και με χρηματοδότηση από το κοινοτικό πρόγραμμα Envireg ειδική χωροταξική μελέτη για την Πάρο και την Αντίπαρο, η οποία –διόλου ασυνήθιστα– δεν θεσμοθετήθηκε ποτέ. Τη μελέτη αυτή όμως εξέτασε το Συμβούλιο της Επικρατείας, μαζί με τις μελέτες που εκπονήθηκαν στα τέλη της δεκαετίας του 2000 στο πλαίσιο του γενικού πολεοδομικού σχεδίου, από τις οποίες προκύπτει η αλματώδης αύξηση του τουρισμού και της εξοχικής κατοικίας στην Πάρο από τη δεκαετία του ’80 (ενδεικτικά, μέσα στη δεκαετία 1990-2000 το δομημένο περιβάλλον του νησιού διπλασιάστηκε). Η Πάρος δεν γλίτωσε από τις περίφημες αποφάσεις νομαρχών του 1985, με τις οποίες 24 οικισμοί επεκτάθηκαν πέραν των πραγματικών ορίων τους. Επίσης, με τα χρόνια δημιουργήθηκαν ακόμα 31 «άτυποι» οικισμοί με βάση τις διατάξεις περί εκτός σχεδίου δόμησης.

Παρά την υπερβολική, για το μέγεθος του νησιού, οικιστική και τουριστική ανάπτυξή του, το ΓΠΣ του 2012 προέβλεψε νέες επεκτάσεις οικισμών καθώς και την οριοθέτηση εκείνων που δεν είχαν οριοθετηθεί (δηλαδή και των άτυπων, κάτι που συνεπάγεται την πολεοδόμησή τους). «Η ανάγκη δημιουργίας νέων οικισμών με την επέκταση υφιστάμενων και την ένταξη σε σχέδιο νέων δεν τεκμηριώνεται νομίμως από την άποψη της ανάλυσης της υπάρχουσας κατάστασης του φυσικού και δομημένου περιβάλλοντος, των αναμενόμενων πληθυσμιακών μεγεθών και της φέρουσας ικανότητας του νησιού», σημειώνει η απόφαση του ΣτΕ. «Κατ’ αρχάς, δεν αναλύεται στη μελέτη (σ.σ. του ΓΠΣ) η σημασία του φυσικού και του ανθρωπογενούς περιβάλλοντος της Πάρου», αναφέρει η απόφαση, υπενθυμίζοντας το πλέγμα προστατευτικών διατάξεων για τους οικισμούς και το τοπίο του νησιού. «Περαιτέρω, τεκμηριώνεται ανεπαρκώς ο υπέρογκος αριθμός των εποχικών κατοίκων που αποτελεί βασικό λόγο της επιχειρούμενης επέκτασης, ιδίως ο αριθμός των παραθεριστών/χρηστών β΄ κατοικίας, ο οποίος παρουσιάζει αύξηση 62,5%. Η εν λόγω αύξηση αποδίδεται στην “αναμενόμενη” ανέγερση νέων παραθεριστικών κατοικιών, πλην οι επιπτώσεις της εκθετικής αυτής αύξησης των παραθεριστικών κατοικιών στο φυσικό και στο ανθρωπογενές περιβάλλον δεν αξιολογούνται στη μελέτη όπως έπρεπε και αντιστρατεύεται τον στόχο της ανάσχεσης της δόμησης», καταλήγοντας ότι: «Δεν συνιστούν ζωτική ανάγκη που να δικαιολογεί τη δημιουργία νέων οικισμών οι “πιέσεις οικιστικής ανάπτυξης”ενδιαφερομένων για την οικοδομική εκμετάλλευση νέων εκτάσεων εντός και εκτός οικισμών, διότι ιδιωτικά συμφέροντα μόνο επικουρικώς λαμβάνονται υπόψη κατά τη θέσπιση χωροταξικών και πολεοδομικών ρυθμίσεων». Η απόφαση ακυρώνει το πολεοδομικό σχέδιο της Πάρου στο μέρος που αφορά την επέκταση των οικισμών της Παροικιάς, της Νάουσας και των Λευκών/Κώστου και την ένταξη σε σχέδιο νέων οικισμών.

Η απόρριψη σχεδίου Π.Δ. για τη Μύκονο

Το ζήτημα της φέρουσας ικανότητας των μικρών νησιών επανήλθε και τον περασμένο Δεκέμβριο για τη Μύκονο. Το ΣτΕ απέρριψε (αρ. 196/2021) το σχέδιο προεδρικού διατάγματος με το οποίο θα εγκρινόταν το Ειδικό Σχέδιο Χωρικής Ανάπτυξης Στρατηγικής Επένδυσης (ΕΣΧΑΣΕ, ένα πολεοδομικό εργαλείο για την πολεοδόμηση μεγάλων επενδύσεων σε ιδιωτική γη) με την ονομασία Project Blue στην Ανω Μερά της Μυκόνου. Το επενδυτικό σχέδιο προέβλεπε τη δημιουργία τουριστικής εγκατάστασης 340 κλινών σε έκταση 92,5 στρεμμάτων, σε απόσταση 400 μέτρων από την παραλία Καλό Λιβάδι. Το μεγαλύτερο τμήμα του Project Blue βρίσκεται σε ζώνη οικιστικού ελέγχου και σύμφωνα με τις διατάξεις της θα έπρεπε να έχει κατ’ ανώτατο 150 (και όχι 340) κλίνες. Ο επενδυτής, στο σχέδιό του υποστήριξε ότι ο περιορισμός αυτός, που είχε ως σκοπό να μειώσει τη διασπορά μικρών τουριστικών μονάδων, είναι σήμερα ανεπίκαιρος καθώς καθιστά μονάδες υψηλότερων προδιαγραφών μη οικονομικά βιώσιμες. Και ότι η επιλογή που θα υπήρχε, να επιτύχει τον ίδιο αριθμό κλινών μέσω κατατμήσεων της έκτασής του, θα ήταν προβληματική γιατί δεν θα εξασφάλιζε την ενιαία θεώρηση του χώρου. Σημειώνεται ότι τον Ιούνιο του 2020 εγκρίθηκε άλλο ΕΣΧΑΣΕ στη θέση Καραπέτης στην Ανω Μερά, που αφορά τη δημιουργία τουριστικής εγκατάστασης 192 κλινών με καταφύγιο τουριστικών σκαφών σε έκταση 60,3 στρεμμάτων.

Απορρίπτοντας το σχέδιο προεδρικού διατάγματος για την έγκριση της επένδυσης, το ανώτατο ακυρωτικό δικαστήριο επισημαίνει στη διοίκηση «ενόψει του συνταγματικού ενδιαφέροντος για την προστασία των μικρών νησιών» ότι οφείλει να προχωρήσει γρήγορα στη θέσπιση νέου περιφερειακού χωροταξικού για το Νότιο Αιγαίο (βρίσκεται στα τελικά στάδια σχεδόν μετά… από δέκα χρόνια) και νέου ειδικού χωροταξικού για τον τουρισμό.

Οι δύο αποφάσεις του ΣτΕ έχουν μεγάλη σημασία, καθώς την περίοδο αυτή ξεκινούν σταδιακά τα νέα πολεοδομικά (ειδικά ή τοπικά) πλαίσια για τα νησιά. Χθες, η διοικούσα του ΤΕΕ επικύρωσε το αποτέλεσμα των διαγωνισμών για τα ειδικά πολεοδομικά σχέδια Μυκόνου και Θήρας και μέσα στις επόμενες ημέρες θα υπογραφούν οι σχετικές συμβάσεις, ενώ ήδη έχει ανατεθεί αντίστοιχο για την Ελαφόνησο Λακωνίας και έπεται συνέχεια. Το ερώτημα είναι κατά πόσον μέσω των ΕΠΣ των δύο τουριστικών νησιών η Πολιτεία θα λάβει έστω και σήμερα δραστικές αποφάσεις για την προστασία τους, ή απλά θα αποτελέσουν ακόμα μια επικύρωση της υφιστάμενης κατάστασης και μάλιστα με συνοπτικές διαδικασίες.

ΠΗΓΗ: ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ

Σύμφωνα με την πάγια νομολογία του ΣτΕ, ο θεσμός της μεταφοράς συντελεστή δόμησης, έχει κριθεί, ότι είναι συνταγματικά επιτρεπτός, μόνο υπό τις προϋποθέσεις ότι θα έχει αποζημιωτικό και όχι εμπορικό χαρακτήρα και θα  εντάσσεται σε ένα πλαίσιο ευρύτερου πολεοδομικού σχεδιασμού.

Ωστόσο, οι προωθούμενες ρυθμίσεις, οι οποίες περιλαμβάνονται στο πολεοδομικό και χωροταξικό νομοσχέδιο των 179 σελίδων και των 139 άρθρων που εισήχθη χθες αργά το βράδυ στη Βουλή προς συζήτηση και ψήφιση, παρουσιάζουν διαφοροποιήσεις σε σχέση με εκείνες που είχαν τεθεί σε δημόσια διαβούλευση. Ειδικότερα, ο νομοθέτης δίνει το περιθώριο της δόμησης και σε αγροτεμάχια κάτω των τεσσάρων στρεμμάτων στην περίπτωση που χαθεί η αρτιότητα, δίχως υπαιτιότητα του ιδιοκτήτη (π.χ. λόγω απαλλοτρίωσης). Επίσης, θα δίνεται το δικαίωμα στο μέλλον, στους μελετητές των πολεοδομικών σχεδίων να κρίνουν κατά περίπτωση και να παρέχουν δικαίωμα δόμησης σε ακίνητα  από δύο στρέμματα και πάνω.

Τέλος στη δόμηση κάτω των 4 στρεμμάτων 

Σε κάθε περίπτωση, η δυνατότητα δόμησης σε αγροτεμάχια μικρότερα των τεσσάρων στρεμμάτων θα διακοπεί. Αφορά οικόπεδα:

• Των 750 τ.μ., με ελάχιστο «πρόσωπο» 10 μ. και ελάχιστο βάθος 15 μ., που υφίστανται από το 1962.
• Των 1.200 τ.μ., με ελάχιστο «πρόσωπο» 20 μ. και ελάχιστο βάθος 35 μ., που υφίστανται από το 1964.
• Των 2.000 τ.μ. με ελάχιστο «πρόσωπο» 25 μ. και ελάχιστο βάθος 40 μ., που υφίστανται από το 1978  ή από το 1977 (βρίσκονται εντός της ζώνης των πόλεων, κωμών και οικισμών).
• Των οποίων απομειώθηκε το εμβαδόν και «έχασαν» την ελάχιστη αρτιότητα λόγω απαλλοτρίωσης κάποιου τμήματός τους.
• Τα οποία δεν έχουν αρτιότητα, αλλά είχαν δοθεί σε περιπτώσεις αναδασμώνσε ανταλλαγή αρτίων και οικοδομήσιμων γηπέδων.

Για τα συγκεκριμένα οικόπεδα θα δίδεται διετής προθεσμία από την ψήφιση του νόμου για έκδοση οικοδομικής άδειας, ακόμα κι αν αυτή δεν συνοδεύεται από το σύνολο των δικαιολογητικών που απαιτούνται, όπως βεβαιώσεις της δασικής ή της αρχαιολογικής υπηρεσίας.

Επιβολή τέλους 5% στις οικοδομικές άδειες 

Σε αγροτεμάχια που βρίσκονται σε περιοχές όπου δεν υπάρχει κανένας σχεδιασμός (π.χ. Γενικό Πολεοδομικό Σχέδιο -ΓΠΣ, ΠΔ όρων δόμησης, Ζώνες Οικιστικού Ελέγχου κλπ)., ο μέγιστος συντελεστής δόμησης θα ανέρχεται κατ’ αρχήν σε 0,18. Δηλαδή στα τέσσερα στρέμματα θα χτίζει 180 τ.μ. από 200 τ.μ. που ισχύει σήμερα. Το μέγιστο ποσοστό κάλυψης ορίζεται σε 10% και ο μέγιστος αριθμός ορόφων σε δύο 2.  Οι οικοδομικές άδειες που θα εκδίδονται για τα συγκεκριμένα ακίνητα θα επιβαρύνονται με τέλος 5% επί του κόστους της οικοδομικής άδειας, το οποίο θα αποδίδεται στο Πράσινο Ταμείο, για τη χρηματοδότηση δράσεων που θα αντισταθμίζουν την επιβάρυνση του περιβάλλοντος από το γεγονός ότι δομούνται περιοχές που καταρχήν δεν προορίζονται για δόμηση.

Για όσα ακίνητα βρίσκονται εκτός σχεδίων πόλεως, εκτός ορίων των νομίμως υφισταμένων οικισμών προ του 1923 που στερούνται ρυμοτομικού σχεδίου, αλλά βρίσκονται εντός περιοχών στις οποίες καθορίζονται χρήσεις γης, όροι και περιορισμοί δόμησης από εργαλεία πολεοδομικού σχεδιασμού, οι επιτρεπόμενες χρήσεις γης θα πρέπει να συνάδουν με τα χαρακτηριστικά κάθε περιοχής και να μην λειτουργούν ανταγωνιστικά προς τις χρήσεις γης στις περιοχές εντός σχεδίου στην ευρύτερη περιοχή. Όσο για τους όρους δόμησης και τον συντελεστή δόμηση σε αυτά, θα είναι  ευνοϊκότεροι έως και 10% από τους προβλεπόμενους στα οικόπεδα για τα οποία δεν υπάρχει κανένας σχεδιασμός, σε καμιά περίπτωση όμως ευνοϊκότερη από τα εντός σχεδίου.

Είναι αξιοσημείωτο ότι σε εκτός σχεδίου περιοχές οι οποίες θα ρυθμιστούν μέσω των νέων «εργαλείων» των  Ειδικών Πολεδομικών Σχεδίων, θα μπορεί η αρτιότητα να ξεκινά από τα 2 στρέμματα, εάν κριθεί απαραίτητο από τον μελετητή.

Ποιοι χτίζουν στα δύο στρέμματα 

Σε κάθε περίπτωση για κτίρια κατοικίας στο νομοσχέδιο προβλέπεται ότι εάν χάνεται η αρτιότητα χωρίς υπαιτιότητα του ιδιοκτήτη (π.χ. απαλλοτρίωση), τότε η μέγιστη επιτρεπομένη επιφάνεια του κτιρίου ως και η συνολική επιφάνεια των ορόφων δεν θα επιτρέπεται να υπερβαίνει – για γήπεδα εμβαδού μεγαλύτερου των 2.000 τ.μ. έως και 4.000 τ.μ., για μεν τα πρώτα 2.000 τ.μ. τα 150 τ.μ., για δε τα λοιπά ίση με το γινόμενο του υπολοίπου εμβαδού του γηπέδου επί τον συντελεστή δόμησης 0,018.

Για γήπεδα εμβαδού μεγαλύτερου των 4.000 τ.μ. μέχρι και 8.000 τ.μ., για μεν τα πρώτα 4.000 τ.μ. δεν θα μπορεί να υπερβαίνει τα 186 τ.μ., για δε τα λοιπά ίση με το γινόμενο του υπολοίπου εμβαδού του γηπέδου επί τον συντελεστή δόμησης 0,018.

Για γήπεδα εμβαδού μεγαλύτερου των 8.000 τ.μ., για μεν τα πρώτα 8.000 τ.μ. δεν θα υπερβαίνει τα 258 τ.μ., για δε τα λοιπά ίση με το γινόμενο του υπολοίπου εμβαδού του γηπέδου επί τον συντελεστή δόμησης 0,009 μη δυναμένη σε καμία περίπτωση να υπερβεί τα 360 τ.μ..

Για γήπεδα με εμβαδόν πολλαπλάσιο του κατά κανόνα αρτίου (4.000 τ.μ.), για τα οποία συντρέχουν οι προϋποθέσεις κατάτμησης, η μέγιστη επιφάνεια κτιρίου θα ισούται με το άθροισμα του εμβαδού των κτιρίων που θα επιτρεπόταν να ανεγερθούν σε κάθε γήπεδο μετά την κατάτμηση, μειωμένη κατά 15% υπό την προϋπόθεση να  ανεγερθεί μια οικοδομή και το οικόπεδο να παραμείνει ενιαίο.

Δόμηση σε ακατοίκητα νησιά   

Για ακατοίκητα νησιά η δόμηση θα επιτρέπεται υπό τους όρους που θα καθορίζονται από τον πολεοδομικό σχεδιασμό, με την επιφύλαξη των διατάξεων της περιβαλλοντικής νομοθεσίας. Η ελάχιστη αρτιότητα σε αυτά θα είναι άνω των 20 στρεμμάτων.

Και τουριστικές εγκαταστάσεις στα 4 στρέμματα 

Για τουριστικές εγκαταστάσεις σε περιοχές εκτός σχεδίου, δίχως να υπάρχει κάποιας μορφής πολεοδομικός σχεδιασμός, το ελάχιστο εμβαδόν που πρέπει να έχουν τα οικόπεδα, ώστε να θεωρούνται άρτια και οικοδομήσιμα, είναι 8.000 τ.μ.. Κατ’ εξαίρεση, θεωρούνται άρτια και οικοδομήσιμα γήπεδα εμβαδού κάτω των οκτώ στρεμμάτων και ελάχιστου εμβαδού τεσσάρων στρεμμάτων για την ανέγερση ξενοδοχειακών καταλυμάτων, εφόσον πληρούν ενεργειακά, περιβαλλοντικά ή πολεοδομικά κριτήρια που ορίζονται με απόφαση του Υπουργού Περιβάλλοντος και Ενέργειας.

Μπορεί να δομηθεί και επιφάνεια που υπερβαίνει τα 8.000 τ.μ. μόνο υπό την προϋπόθεση ότι, πριν από την έκδοση της οικοδομικής άδειας και εν όψει αυτής, θα έχει παραχωρηθεί μέρος της έκτασης στον οικείο Δήμο με συμβολαιογραφική πράξη και χωρίς αντάλλαγμα.

Αλλαγές για τα μεγάλα αυθαίρετα 

Επίσης, βάσει των διατάξεων του νομοσχεδίου αναστέλλονται οι κυρώσεις για αυθαίρετες κατασκευές και αλλαγές χρήσης της Κατηγορίας 5 (τα λεγόμενα μεγάλα αυθαίρετα):

•  για ακίνητα που βρίσκονται σε περιοχές οι οποίες κηρύχθηκαν εντός του 2020 σε κατάσταση εκτάκτου ανάγκης
• Για ακίνητα που αποκτώνται μέσω αναγκαστικού πλειστηριασμού
• Για ακίνητα που αποκτώνται κατόπιν κληρονομικής διαδοχής
• Για ακίνητα που εκμισθώνονται με σύμβαση Leasing και επανέρχονται στη χρήση του κύριου ή επικαρπωτή τους
• Για ακίνητα που μεταβιβάζονται στην ΕΤΑΔ Α.Ε.  (Εταιρεία Ακινήτων του Δημοσίου).

Ρυθμίσεις για απόσυρση κτιρίων 

Επίσης, στο νομοσχέδιο περιελήφθησαν και ρυθμίσεις για την «απόσυρση» κτιρίων και την απαλλοτρίωση ορόφων, στο πλαίσιο του Νέου Οικοδομικού Κανονισμού. Για την «απόσυρση» κτιρίων, που θα γίνεται με πρωτοβουλία των ιδιοκτητών θεσπίζονται σχετικά κίνητρα. Για την απαλλοτρίωση ορίζεται να υπάρχει εύλογη αποζημίωση των ιδιοκτητών και θα γίνεται σε εξαιρετικές περιπτώσεις (όπως με την πρόσφατη περίπτωση του ξενοδοχείου στην περιοχή της Ακρόπολης).

Μετά από πολλούς μήνες διαβούλευσης και αφού εκφράστηκαν σοβαρές αντιρρήσεις από διάφορους φορείς, το υπουργείο έλαβε υπόψιν πολλά από τα προβλήματα που έχουν δημιουργηθεί στην πολεοδομική και χωροταξική νομοθεσία, ενώ στο θέμα της αρτιότητας κάτω των 4 στρεμμάτων "χρυσώνει το χάπι" μέσω του κινήτρου για την έκδοση οικοδομικής άδειας που θα ισχύει για 4 χρόνια.

Στις διατάξεις του περιλαμβάνονται 12 κομβικές αλλαγές- ρυθμίσεις που αφορούν τον χωροταξικό σχεδιασμό, τον περιορισμό της άναρχης δόμησης, την παροχή κινήτρων για την κατασκευή «πράσινων» κτιρίων, ενώ ξεκαθαρίζονται ζητήματα που αφορούν τα αυθαίρετα. Παράλληλα, ενεργοποιείται η δυνατότητα μεταφοράς συντελεστή δόμησης.

Ειδικότερα, το νομοσχέδιο για τον εκσυγχρονισμό της πολεοδομικής και χωροταξικής νομοθεσίας προβλέπει μεταξύ άλλων τα ακόλουθα:

1. Επιταχύνεται ο χωροταξικός σχεδιασμός σε όλη τη χώρα. Περιορίζεται ο χρόνος εκπόνησης των πολεοδομικών μελετών στα 2,5 χρόνια και ξεκινάει αμέσως το μεγαλύτερο πρόγραμμα πολεοδομικών μελετών που έγινε ποτέ στη χώρα: 500 Τοπικά Πολεοδομικά Σχέδια προϋπολογισμού 200 εκατ. ευρώ. Τα Τοπικά Πολεοδομικά Σχέδια θα ξεκινήσουν κατά προτεραιότητα από τη νησιωτική χώρα (Κρήτη, Κυκλάδες, Δωδεκάνησα, Βόρειο Αιγαίο, Ιόνιο) και τις τουριστικές περιοχές συνολικά. Προβλέπεται ότι μέχρι το 2023 θα έχουν εγκριθεί σε 350 διοικητικές ενότητες, δηλαδή στο 32% της χώρας ενώ μέχρι το 2028 θα έχει καλυφθεί με Τοπικά Πολεοδομικά Σχέδια όλη η χώρα. Η χρηματοδότηση του προγράμματος είναι εξασφαλισμένη και θα προέλθει κατά 80% (160 εκατ. ευρώ) από το Ταμείο Ανάκαμψης και κατά 20% (40 εκατ. ευρώ) από την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων. Για την ταχύτερη και αποτελεσματικότερη εφαρμογή του προγράμματος ορίζεται ειδικός συντονιστής.
2. Περιορίζεται η άναρχη εκτός σχεδίου δόμηση. Μειώνονται κατά 10% οι συντελεστές στην εκτός σχεδίου δόμηση. Αλλάζει το καθεστώς των παρεκκλίσεων αρτιότητας (εκτός σχεδίου οικόπεδα 750 τ.μ., 1200 τ.μ., 2 στρέμματα), αλλά με επαρκές μεταβατικό διάστημα για να εκδώσουν οικοδομική άδεια όσοι θέλουν. Στα 2 χρόνια που έχουν περιθώριο να εκδώσουν οικοδομική άδεια όσοι θέλουν δεν συνυπολογίζεται ο χρόνος που χρειάζεται για τις άδειες δασαρχείου ή της αρχαιολογικής υπηρεσίας. Επιπλέον η οικοδομική άδεια ισχύει για 4 ακόμα χρόνια (με δυνατότητα αναθεώρησης). Δηλαδή συνολικά τουλάχιστον 6 χρόνια. Επιπροσθέτως, οι ιδιοκτήτες που δεν προχωρήσουν στην έκδοση οικοδομικής άδειας διατηρούν το δικαίωμα να χτίζουν βάσει των όσων θα ορίζουν τα τοπικά και τα ειδικά πολεοδομικά σχέδια που θα εκπονηθούν πολύ γρήγορα, όπως αναφέρεται παραπάνω. Δεν αλλάζει τίποτα για την εκτός σχεδίου δόμηση στα 4 στρέμματα και άνω, μέχρι την υιοθέτηση των τοπικών πολεοδομικών σχεδίων. Εδώ παραμένει σε ισχύ η σημερινή νομοθεσία διότι το κράτος, όπως καταδείχθηκε στη διαβούλευση, δημιούργησε την πεποίθηση στους ιδιοκτήτες από το 2003 ότι μπορούν να χτίζουν υπό συγκεκριμένους όρους και τώρα δεν είναι σε θέση να προχωρήσει στις απαιτούμενες ενέργειες για τους δρόμους, χωρίς τη μεσολάβηση ενός χρονικού διαστήματος.
3. Απλοποιούνται οι χρήσεις γης. Περιορίζονται οι γενικές χρήσεις ώστε το σύστημα να είναι πιο ευέλικτο και να διευκολύνει τις μικτές χρήσεις όπως γίνεται σε όλη την Ευρώπη. Καθιερώνεται η Εθνική Ονοματολογία Χρήσεων Γης που θα εφαρμόζεται σε όλα τα σχέδια χρήσεων γης με ενιαίο τρόπο. Αντιστοιχίζονται οι χρήσεις γης με τους ΚΑΔ (Κωδικούς Αριθμούς Δραστηριότητας) προκειμένου να περιορίζεται η γραφειοκρατία και να διευκολύνονται οι επενδύσεις.
4. Ενεργοποιείται η μεταφορά του συντελεστή δόμησης. Λύνουμε έτσι σε στέρεες βάσεις ένα πρόβλημα που «σέρνεται» από το 1978 λαμβάνοντας υπόψη τη σχετική νομολογία του ΣτΕ. Προσδιορίζονται οι προϋποθέσεις για τη χωροθέτηση των Ζωνών Υποδοχής Συντελεστή (ΖΥΣ). Δημιουργείται η Ψηφιακή Τράπεζα Γης που είναι βασικό εργαλείο για την υλοποίηση αυτής της πρόβλεψης. Είναι ο θεσμός που διευκολύνει μεταξύ των άλλων τους ιδιοκτήτες διατηρητέων κτιρίων.
5. Επιταχύνεται η έκδοση οικοδομικών αδειών και ενισχύεται η ηλεκτρονική διαδικασία έκδοσης. Πλέον το σύνολο των οικοδομικών αδειών εκδίδεται αυτόματα ύστερα από την ηλεκτρονική υποβολή του φακέλου με τα απαιτούμενα δικαιολογητικά και τις αναγκαίες εγκρίσεις. Θεσμοθετείται ελαφριά διαδικασία υποχρεωτικής προέγκρισης για τις οικοδομικές άδειες κατηγορίας 1 και 2. Μείζον συμπληρωματικό στοιχείο της αναμόρφωσης των οικοδομικών διαδικασιών είναι η ενεργοποίηση, από την αρχή του 2021, της Ηλεκτρονικής Ταυτότητας Κτιρίων/ Ιδιοκτησιών.
6. Αντιμετωπίζεται μεγάλος αριθμός ελλείψεων ή ασαφειών του Νέου Οικοδομικού Κανονισμού. Έτσι ενισχύεται και επιταχύνεται η νόμιμη οικοδομική δραστηριότητα, και παρέχεται ευελιξία στον αρχιτεκτονικό σχεδιασμό.
7. Θεσπίζονται η «απόσυρση» κτιρίων και η απαλλοτρίωση ορόφων, καινοτόμα πολεοδομικά εργαλεία στο πλαίσιο του Νέου Οικοδομικού Κανονισμού. Για την «απόσυρση» κτιρίων, που θα γίνεται με πρωτοβουλία των ιδιοκτητών θεσπίζονται σχετικά κίνητρα. Για την απαλλοτρίωση ορίζεται να υπάρχει εύλογη αποζημίωση των ιδιοκτητών και θα γίνεται σε εξαιρετικές περιπτώσεις (π.χ. πρόσφατη περίπτωση ξενοδοχείου στην Ακρόπολη).
8. Εξορθολογίζεται το σύστημα ρυμοτομικών απαλλοτριώσεων, με στόχο την προστασία των πολιτών που παραμένει σήμερα όμηρος της γραφειοκρατίας. Προβλέπεται η αυτοδίκαιη άρση των ρυμοτομικών απαλλοτριώσεων εάν παρέλθει μεγάλο διάστημα από την υποβολή τους. Ορίζεται επίσης ότι μια ρυμοτομική απαλλοτρίωση μπορεί να επιβληθεί εκ νέου μόνο μία φορά. Έτσι απελευθερώνονται οι ιδιοκτήτες που παραμένουν εγκλωβισμένοι σε μια ατέρμονη διαδικασία επανεπιβολής ρυμοτομικών απαλλοτριώσεων της περιουσίας τους.
9. Δίνεται μεγαλύτερος συντελεστής δόμησης στα φιλικά για το περιβάλλον ενεργειακά κτίρια. Είναι μέτρο που εντάσσεται στην πολιτική για του υπουργείου για την ενεργειακή εξοικονόμηση.
10. Παρέχονται κίνητρα για την ενίσχυση της προσβασιμότητας των κτιρίων, για τους συνανθρώπους μας με αναπηρίες. Δυνατότητα εγκατάστασης κατασκευών, όπως ειδικές ράμπες, εκτός της ρυμοτομικής γραμμής. Προσθήκη ανελκυστήρων σε κτίρια όπου δεν υπήρχε πρόβλεψη στην αρχική οικοδομική άδεια. Οι κατασκευές που εξυπηρετούν άτομα με ειδικές ανάγκες (πλατύσκαλα, ανελκυστήρες) δεν προσμετρώνται στον συντελεστή δόμησης.
11. Ενεργοποιείται το πρόστιμο εκπρόθεσμης δήλωσης στο Κτηματολόγιο, που πλέον εξαρτάται όχι μόνο από την αξία του ακινήτου αλλά και από τον χρόνο καθυστέρησης. Η σχετική υπουργική απόφαση θα εκδοθεί εντός 6 μηνών από τη δημοσίευση του νόμου για να δοθεί επαρκής χρόνος συμμόρφωσης στους ιδιοκτήτες.
12. Ρυθμίζονται επιμέρους θέματα αυθαιρέτων, που προέκυψαν από τη διαδικασία υπαγωγής τους σε τακτοποίηση. Εντάσσονται στην Κατηγορία 4 ορισμένες μικρής κλίμακας παραβάσεις που είχαν ενταχθεί στην Κατηγορία 5. Επίσης αναστέλλονται οι κυρώσεις για αυθαίρετες κατασκευές και αλλαγές χρήσης της Κατηγορίας 5 για ακίνητα που βρίσκονται σε περιοχές οι οποίες κηρύχθηκαν εντός του 2020 σε κατάσταση εκτάκτου ανάγκης. Για ακίνητα που αποκτώνται μέσω αναγκαστικού πλειστηριασμού. Για ακίνητα που αποκτώνται κατόπιν κληρονομικής διαδοχής. Για ακίνητα που εκμισθώνονται με σύμβαση leasing και επανέρχονται στη χρήση του κύριου ή επικαρπωτή τους. Για ακίνητα που μεταβιβάζονται στην ΕΤΑΔ Α.Ε σύμφωνα με την παρ. 4 του άρθρου 196 του ν.4389/2016.

Το νομοσχέδιο στοχεύει:

- Να προστατεύσει το περιβάλλον, καθώς –μεταξύ άλλων- περιορίζει την εκτός σχεδίου δόμηση παράλληλα με την εφαρμογή ενός εκτεταμένου προγράμματος εκπόνησης τοπικών πολεοδομικών σχεδίων.

- Να στηρίξει την εθνική προσπάθεια για ανάπτυξη και επενδύσεις, με μέτρα όπως ο εκσυγχρονισμός του καθεστώτος των χρήσεων γης και η ενθάρρυνση ανάπτυξης επιχειρηματικής δραστηριότητας σε οργανωμένα επιχειρηματικά πάρκα.

- Να προστατεύσει το δικαίωμα της ιδιοκτησίας με παρεμβάσεις όπως η μεταφορά του συντελεστή δόμησης, η διευκρίνιση του καθεστώτος των ρυμοτομικών απαλλοτριώσεων αλλά και η επιτάχυνση των πολεοδομικών σχεδίων.

Από τις προβλέψεις του νομοσχεδίου ξεχωρίζουν η απαγόρευση των οικοδομικών αδειών σε Μύκονο και Σαντορίνη για διάστημα 1,5 έτους μέχρι να εγκριθεί ο πολεοδομικός σχεδιασμός με σκοπό να μπει «φρένο» στην οικοδομική δραστηριότητα των κορεσμένων περιοχών και να υπάρξουν ξεκάθαροι κανόνες με βάση τη φέρουσα ικανότητα των νησιών.

Επίσης, θεσμοθετούνται τα πρόστιμα για τους αμελείς του εθνικού κτηματολογίου, τα οποία θα κυμαίνονται από 300 έως 2.000 ευρώ και θα είναι συνάρτηση όχι μόνο της αξίας του ακινήτου αλλά και της καθυστέρησης, η οποία θα προσαυξάνει το ύψος τους.

Παρουσιάζοντας το νέο χωροταξικό νομοσχέδιο, ο κ. Χατζηδάκης ανέφερε πως αυτό θα «στηρίξει την εθνική προσπάθεια για ανάπτυξη και επενδύσεις, με μέτρα όπως ο εκσυγχρονισμός του καθεστώτος των χρήσεων γης και η ενθάρρυνση ανάπτυξης επιχειρηματικής δραστηριότητας σε οργανωμένα επιχειρηματικά πάρκα».

Τόνισε ακόμη πως το νομοσχέδιο συνδυάζει τον προηγούμενο στόχο με την προστασία του περιβάλλοντος, καθώς περιορίζει την εκτός σχεδίου δόμηση και διευκολύνει την απόδοση κοινόχρηστων χώρων στους πολίτες. Παράλληλα, προστατεύει το δικαίωμα της ιδιοκτησίας με παρεμβάσεις όπως η μεταφορά του συντελεστή δόμησης και η διευκρίνιση του καθεστώτος των ρυμοτομικών απαλλοτριώσεων.

Επίσης επιταχύνει και εκσυγχρονίζει τον χωροταξικό σχεδιασμό με εργαλεία όπως οι πιστοποιημένοι ιδιώτες μηχανικοί για την αξιολόγηση των πολεοδομικών μελετών και η απόσυρση ορόφων σε κτίρια.

Οι 11 σημαντικότερες αλλαγές που «φέρνει» το νομοσχέδιο:

1. Επιταχύνεται ο χωρικός σχεδιασμός και συγκεκριμένα η κατάρτιση των τοπικών και των ειδικών πολεοδομικών σχεδίων, και μέσω αυτών τον καθορισμό χρήσεων γης. Μειώνεται ο χρόνος εκπόνησης και έγκρισης των πολεοδομικών σχεδίων από 12-15 χρόνια σε περίπου 2,5 χρόνια.

2. Περιορίζεται η εκτός σχεδίου δόμηση με στόχο να προστατευθεί το περιβάλλον και το φυσικό τοπίο.

• Συγκεκριμένα, μειώνονται κατά 10% (κατά μέσο όρο) οι συντελεστές δόμησης στην εκτός σχεδίου δόμηση. Ειδικά στη βιομηχανία, η μείωση αυτή ανέρχεται στο 33%

• Αλλάζει το καθεστώς με τις παρεκκλίσεις αρτιότητας. Μέχρι την οριστική κατάργησή τους θα ισχύσουν μόνο για τα επόμενα δυο χρόνια, για λόγους αποφυγής αιφνιδιασμών. Εντός αυτού του διαστήματος οι ιδιοκτήτες οφείλουν να έχουν λάβει οικοδομική άδεια.

• Ορίζεται επίσης ότι για κάθε άδεια σε εκτός σχεδίου περιοχή, ένα ποσοστό 5% του κόστους της άδειας θα καταβάλλεται στο Πράσινο Ταμείο και θα προορίζεται για την αντιμετώπιση των παρενεργειών της άναρχης εκτός σχεδίου δόμησης.

• Ο περιορισμός της εκτός σχεδίου δόμησης, συνδυάζεται με σημαντική ενίσχυση της οργανωμένης χωροθέτησης. Τόσο στα επιχειρηματικά πάρκα για τη βιομηχανία όσο και στους οργανωμένους υποδοχείς που αφορούν άλλες δραστηριότητες (εφοδιαστική, τουρισμό κλπ.) αυξάνονται αισθητά οι συντελεστές δόμησης. Πρόκειται για μια πρακτική που εφαρμόζεται σε όλο τον κόσμο και δημιουργεί σημαντικές συνέργειες και προστιθέμενη αξία για την οικονομία, αλλά και περιβαλλοντικά οφέλη.

3. Στη Μύκονο και την Σαντορίνη αναστέλλεται η έκδοση οικοδομικών αδειών για τα τουριστικά καταλύματα –εκτός των οικισμών- μέχρι την έγκριση πολεοδομικών σχεδίων, δηλαδή για ένα διάστημα περίπου ενάμιση έτους. Στόχος είναι να μπει ένα φρένο στην οικοδομική δραστηριότητα αυτών των κορεσμένων περιοχών μέχρι να μπουν ξεκάθαροι κανόνες συμβατοί με τη φέρουσα ικανότητα. Οι κανόνες αυτοί θα μπουν με ειδικά πολεοδομικά σχέδια για τα δύο νησιά, που ανατίθενται στο άμεσο μέλλον από το ΥΠΕΝ.

4. Τίθενται οι βάσεις για την απλοποίηση των χρήσεων γης, με στόχο την καταπολέμηση της γραφειοκρατίας και την ενίσχυση της ανάπτυξης.

• Με Προεδρικό Διάταγμα που θα προωθηθεί αμέσως μετά την ψήφιση του νέου νόμου, μειώνονται οι γενικές χρήσεις, ώστε το σύστημα να είναι πιο ευέλικτο, και να διευκολύνει τις μικτές χρήσεις γης, όπως γίνεται σε όλη την Ευρώπη.

• Με το ίδιο ΠΔ καθιερώνεται η Εθνική Ονοματολογία Χρήσεων Γης που θα εφαρμόζεται σε όλα τα είδη σχεδίων χρήσεων γης με ενιαίο τρόπο.

• Αντιστοιχίζονται  οι χρήσεις γης με τους σχετικούς ΚΑΔ (Κωδικούς Αριθμούς Δραστηριότητας) και με τις κατηγορίες της περιβαλλοντικής αδειοδότησης. Στόχος είναι να υπάρχει μια ‘κοινή γλώσσα’ μεταξύ χωροταξίας, περιβαλλοντικής πολιτικής και οικονομίας, για να ξέρουν οι πολίτες και οι επενδυτές πού μπορούν να χτίσουν τι, χωρίς να χάνονται στο λαβύρινθο των διαφορετικών όρων και συστημάτων αδειοδότησης.

5. Ενεργοποιείται η μεταφορά συντελεστή δόμησης με εφαρμογή της σχετικής νομολογίας του Συμβουλίου της Επικρατείας.

• Προσδιορίζονται οι προϋποθέσεις για τη χωροθέτηση των Ζωνών Υποδοχής Συντελεστή (ΖΥΣ). Η μεταφορά συντελεστή δόμησης δεν θα γίνεται άναρχα, αλλά μόνο σε συγκεκριμένες περιοχές και με ξεκάθαρους κανόνες. Παράλληλα, αποκλείεται η νομιμοποίηση αυθαιρέτων μέσω της μεταφοράς συντελεστή δόμησης.

• Δημιουργείται η Ψηφιακή Τράπεζα Γης, που θα επιτρέπει την αποδοχή και προσφορά συντελεστή δόμησης ψηφιακά, γρήγορα και απρόσωπα, χωρίς αυτός να γίνεται αντικείμενο συναλλαγής.

• Με τις ρυθμίσεις του νομοσχεδίου θα υλοποιηθεί  η δυνατότητα αποζημίωσης των ιδιοκτητών διατηρητέων κτιρίων.

• Τίθενται οι βάσεις για να δημιουργηθούν οι προβλεπόμενοι από τα πολεοδομικά σχέδια κοινόχρηστοι χώροι.

• Γίνεται πλέον δυνατή η υλοποίηση των προβλεπόμενων από τα πολεοδομικά σχέδια για τους κοινόχρηστους χώρους προς όφελος του αστικού περιβάλλοντος και χωρίς να δεσμεύεται για πολλά χρόνια η περιουσία των πολιτών στους οποίους ανήκουν σήμερα τα οικόπεδα στα οποία προβλέπονται οι εν λόγω χώροι.

• Όποιος αγοράζει συντελεστή, θα οφείλει να καταβάλει στον δήμο ένα επιπλέον 5% που θα προορίζεται για τη δημιουργία κοινόχρηστων χώρων.

6. Επιταχύνεται η έκδοση οικοδομικών αδειών και ενισχύεται η ηλεκτρονική διαδικασία έκδοσης. Πλέον το σύνολο των οικοδομικών αδειών εκδίδεται αυτόματα ύστερα από την ηλεκτρονική υποβολή του φακέλου με τα απαιτούμενα δικαιολογητικά και τις αναγκαίες εγκρίσεις.

• Στην περίπτωση των οικοδομικών αδειών κατηγορίας 1 και 2 θεσμοθετούμε ελαφριά διαδικασία υποχρεωτικής προέγκρισης. Κατά τη διαδικασία αυτή η υπηρεσία ελέγχει κάποια βασικά στοιχεία της άδειας και στη συνέχεια η άδεια εκδίδεται –με ευθύνη φυσικά του μηχανικού- με το πάτημα ενός κουμπιού.

7. Εισάγονται καινοτόμα πολεοδομικά εργαλεία στο πλαίσιο του νέου Οικοδομικού Κανονισμού. Δίνονται στους ιδιοκτήτες κίνητρα για «απόσυρση» κτιρίων προκειμένου να ανανεωθεί το κτιριακό δυναμικό, ενώ το κράτος αποκτά τη δυνατότητα απαλλοτρίωσης ορόφων.

8. Εξορθολογίζεται το σύστημα ρυμοτομικών απαλλοτριώσεων, με στόχο την προστασία της περιουσίας των πολιτών που παραμένει σήμερα όμηρος της γραφειοκρατίας.

9. Κτίρια που κατασκευάζονται με υψηλές προδιαγραφές ενεργειακής απόδοσης θα δικαιούνται επιπλέον συντελεστή δόμησης. Η παρέμβαση αυτή συνδυάζεται με άλλες πρωτοβουλίες του ΥΠΕΝ που προωθούν την πρόληψη της κλιματικής αλλαγής και την ενεργειακή εξοικονόμηση.

10. Ορίζεται ότι το πρόστιμο που θα πληρώνει κάποιος για εκπρόθεσμη δήλωση ακινήτου στο Κτηματολόγιο θα εξαρτάται πλέον όχι μόνο από την αξία του ακινήτου, αλλά και από το χρόνο της καθυστέρησης. Το ύψος του εν λόγω προστίμου θα κυμαίνεται από τα 300 στα 2000 ευρώ ανάλογα με την αξία του ακινήτου και θα προσαυξάνεται ανάλογα με τη χρονική καθυστέρηση της δήλωσης. Είναι ένα μέτρο για να ολοκληρωθεί επιτέλους η κτηματογράφηση στη χώρα μας.

11. Δίνονται κίνητρα για ενίσχυση της προσβασιμότητας των κτιρίων για τους συνανθρώπους μας με αναπηρίες. Σε αυτό το πλαίσιο προβλέπουμε τη δυνατότητα εγκατάστασης κατασκευών, όπως ειδικές ράμπες εκτός της ρυμοτομικής γραμμής, αλλά και την προσθήκη ανελκυστήρων σε κτίρια, όπου δεν υπήρχε σχετική πρόβλεψη στην αρχική οικοδομική άδεια. Ακόμη, κατασκευές που εξυπηρετούν άτομα με ειδικές ανάγκες (πλατύσκαλα, ανελκυστήρες) δεν προσμετρώνται στον συντελεστή δόμησης. Αυτές οι ρυθμίσεις εντάσσονται στη γενικότερη προσπάθεια του ΥΠΕΝ να καλύψει η χώρα μας το χαμένο έδαφος σε αυτόν τον τομέα και να εξασφαλίσει ότι κανένας συμπολίτης μας δεν θα νιώθει αποκλεισμένος στην καθημερινότητά του.

Οικονόμου: Η εφαρμογή του νόμου θα είναι άμεση

Ο υφυπουργός Περιβάλλοντος και Χωροταξίας κ. Δημήτρης Οικονόμου ανέφερε ότι «με τον εκσυγχρονισμό της χωροταξικής και πολεοδομικής νομοθεσίας, επιχειρείται η επιτάχυνση και βελτίωση του χωρικού σχεδιασμού. Δεν πρόκειται για ένα νομοσχέδιο που θα μείνει στα χαρτιά, όπως μέχρι σήμερα έχει συμβεί με πλήθος παλαιότερων διατάξεων της πολεοδομικής νομοθεσίας. Είμαστε έτοιμοι με την ψήφισή του να βάλουμε αμέσως μπροστά».

Στο πλαίσιο της βελτίωσης του σχεδιασμού, τα Τοπικά και Ειδικά Πολεοδομικά Σχέδια εμπλουτίζονται με νέα αντικείμενα, προσαρμόζοντας την ελληνική νομοθεσία σε βασικές προτεραιότητες της Ευρωπαϊκής Ένωσης και σε κεντρικές δεσμεύσεις της κυβέρνησης, όπως η προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή και η πρόβλεψη και αντιμετώπιση φυσικών καταστροφών.

Επιπλέον, ο κ. Οικονόμου ανέφερε ότι καθιερώνεται ένα ενιαίο καθεστώς οριοθέτησης των οικισμών με απλούστερη από τη σημερινή διαδικασία και με όλα τα θεσμικά και περιβαλλοντικά εχέγγυα.

Βασικές προβλέψεις του νομοσχεδίου θα ενεργοποιηθούν άμεσα, μέσα από συγκεκριμένα προγράμματα, που έχουν ήδη διαμορφωθεί και έχει εξασφαλιστεί χρηματοδότηση. Πέρα από το πρόγραμμα εκπόνησης των Τοπικών Πολεοδομικών Σχεδίων, που έχει ήδη ανακοινωθεί, θα τρέξει ένα πρόγραμμα ταχύρρυθμου καθορισμού ορίων οικισμών, καθώς κι ένα αντίστοιχο πρόγραμμα για δημοτικούς δρόμους.

Ο κ. Οικονόμου επισήμανε πως «ως σημαντικό εργαλείο επιτάχυνσης, εισάγεται ο θεσμός του μητρώου πιστοποιημένων ιδιωτών αξιολογητών των πολεοδομικών και χωροταξικών σχεδίων, που θα μειώσει κατακόρυφα τους τεράστιους χρόνους που απαιτούνται σήμερα, φτάνοντας τα 12-15 χρόνια και καθιστώντας τελικά τα σχέδια ανεπίκαιρα».

«Για πρώτη φορά μετά από 60 χρόνια, βάζουμε φρένο στην εκτός σχεδίου δόμηση. Σήμερα, δίνεται δυνατότητα οικοδόμησης σε περιοχές χωρίς σχέδια χρήσεων γης και με συντελεστές συχνά πιο ευνοϊκούς από ότι συμβαίνει στα σχέδια πόλης και τις άλλες οργανωμένες μορφές ανάπτυξης», τόνισε ο κ. Οικονόμου.