Εντεινόμενη πίεση στο εισόδημα των ελληνικών νοικοκυριών καταγράφει η ετήσια έρευνα του ΙΜΕ ΓΣΕΒΕΕ για το 2025, με τις οικονομικές δυσκολίες να επεκτείνονται πλέον και στα μεσαία εισοδηματικά στρώματα, λόγω της ακρίβειας σε τρόφιμα, ενέργεια και καύσιμα.

Οι αυξήσεις στις μηνιαίες αποδοχές τους προκύπτουν με την εφαρμογή της νέας φορολογικής κλίμακας η οποία φέρνει μικρότερες κρατήσεις φόρου εισοδήματος. Η μείωση των συντελεστών και της μηνιαίας παρακράτησης φόρου οδηγεί σε ελαφρύνσεις, που σε ορισμένες περιπτώσεις ισοδυναμούν ακόμη και με δύο επιπλέον μισθούς σε ετήσια βάση.

Οι μεγαλύτεροι κερδισμένοι της νέας φορολογικής κλίμακας είναι οι νέοι εργαζόμενοι έως 30 ετών, οι οικογένειες με εξαρτώμενα τέκνα, αλλά και οι μισθωτοί με μεσαία και υψηλότερα εισοδήματα. Όσοι δηλώνουν ετήσιο εισόδημα άνω των 10.000 ευρώ (700-800 ευρώ καθαρά το μήνα) θα δουν άμεσα τη διαφορά, καθώς μειώνονται οι κρατήσεις φόρου εισοδήματος σε κάθε μισθοδοσία.

Για παράδειγμα, εργαζόμενος 25 ετών στην εστίαση, με καθαρές αποδοχές 1.250 ευρώ, θα έχει μηνιαία αύξηση 177 ευρώ και ετήσιο όφελος σχεδόν 2.500 ευρώ, ποσό που προσεγγίζει τους δύο μισθούς. Μισθωτός με δύο παιδιά και καθαρό μισθό 1.776 ευρώ θα κερδίζει 86 ευρώ τον μήνα ή περίπου 1.200 ευρώ τον χρόνο, ενώ τρίτεκνος εργαζόμενος με αποδοχές 1.291 ευρώ θα δει αύξηση 93 ευρώ μηνιαίως.

Ακόμη μεγαλύτερη είναι η ελάφρυνση για τις πολύτεκνες οικογένειες. Μισθωτός με τέσσερα παιδιά και καθαρό μισθό 1.800 ευρώ θα έχει ετήσιο όφελος 4.100 ευρώ, δηλαδή περίπου 2,3 μισθούς. Στον αντίποδα, περιορισμένο ή και μηδενικό παραμένει το όφελος για χαμηλά εισοδήματα χωρίς παιδιά, όπου η μηνιαία αύξηση κινείται σε μονοψήφια επίπεδα.

Η νέα φορολογική κλίμακα μειώνει οριζόντια τους συντελεστές για όλους, με πρόσθετες μειώσεις για όσους έχουν παιδιά. Για νέους έως 25 ετών μηδενίζεται ο φόρος στα πρώτα 20.000 ευρώ εισοδήματος με το όφελος να φτάνει τα 563 ευρώ τον χρόνο για έναν νέο με ετήσιο εισόδημα από 11.000 έως 12.000 ευρώ και τα 1.043 ευρώ τον χρόνο, εφόσον έχει ετήσιο εισόδημα από 13.000 έως 14.000 ευρώ.

Ευνοϊκότερη μεταχείριση προβλέπεται και για την ηλικιακή ομάδα 26-30 ετών. Ειδικότερα, για νέους εργαζόμενους ηλικίας 26-30 ετών που θα φορολογούνται πλέον με συντελεστή μόλις 9% για τα πρώτα 20.000 ευρώ του εισοδήματος, προκύπτουν ελαφρύνσεις:

• 390 ευρώ τον χρόνο, για ετήσιο εισόδημα από 12.000 έως 13.000 ευρώ.
• 780 ευρώ τον χρόνο, για ετήσιο εισόδημα από 15.000 έως 16.000 ευρώ
• 1.040 ευρώ τον χρόνο, για ετήσιο εισόδημα από 17.000 έως 18.000 ευρώ.

Όσο αυξάνεται το εισόδημα και ο αριθμός των εξαρτώμενων τέκνων, τόσο μεγαλώνει και το καθαρό όφελος.

Σύμφωνα με το οικονομικό επιτελείο, στόχος των παρεμβάσεων είναι η ενίσχυση του διαθέσιμου εισοδήματος, η στήριξη των οικογενειών και η προσέλκυση και παραμονή νέων εργαζομένων στην αγορά εργασίας, σε μια περίοδο που η φορολογική πολιτική επιχειρεί να λειτουργήσει ως μοχλός ανάπτυξης και κοινωνικής ισορροπίας.

Το διάμεσο εισόδημα αποκαλύπτει τις ανισότητες

Στοιχεία του Euronews δείχνουν ότι το διάμεσο ισοδύναμο διαθέσιμο εισόδημα —το καθαρό εισόδημα ανά άτομο, προσαρμοσμένο στη σύνθεση του νοικοκυριού— διαφέρει δραματικά μεταξύ των 34 ευρωπαϊκών χωρών.

Το 2024, το εισόδημα αυτό κυμαινόταν από 3.075 ευρώ στην Αλβανία έως και 50.799 ευρώ στο Λουξεμβούργο. Στην ΕΕ, η Βουλγαρία παραμένει η χώρα με τις χαμηλότερες απολαβές (7.811 ευρώ), ενώ ο μέσος ευρωπαϊκός όρος βρίσκεται στα 21.582 ευρώ.

Στην κορυφή συναντάμε κράτη όπως:
Λουξεμβούργο, Ελβετία, Νορβηγία,
ενώ ακολουθούν Δανία, Αυστρία, Ιρλανδία, Κάτω Χώρες και Βέλγιο, με εισοδήματα από 30.000 έως 35.000 ευρώ. Πάνω από τον μέσο όρο κινούνται επίσης η Γερμανία, η Γαλλία, η Σουηδία και η Φινλανδία.

Στον αντίποδα, χώρες όπως η Βόρεια Μακεδονία, η Τουρκία, το Μαυροβούνιο, αλλά και οι Ρουμανία και Ουγγαρία, παραμένουν κάτω από το επίπεδο των 10.000 ευρώ.

Ανατολή και Δύση: Μια ανισορροπία που επιμένει

Το χάσμα μεταξύ των πλουσιότερων και φτωχότερων χωρών παραμένει εντυπωσιακό. Το Λουξεμβούργο έχει διάμεσο εισόδημα κατά 40.000 ευρώ υψηλότερο από τη Βουλγαρία, επιβεβαιώνοντας τον βαθύ διαχωρισμό που εξακολουθεί να χαρακτηρίζει την ευρωπαϊκή πραγματικότητα.

Όπως επισημαίνει ο Δρ. Stefano Filauro (Πανεπιστήμιο Sapienza Ρώμης), το επίπεδο ευημερίας κάθε χώρας είναι αποτέλεσμα «μακροχρόνιων δομικών παραγόντων, της βιομηχανικής της πορείας και της ωρίμανσης του κράτους πρόνοιας».

Η οικονομολόγος Τζούλια Ντε Λαζάρι (ILO) σημειώνει ότι η παραγωγικότητα αποτελεί καταλύτη για τους μισθούς: χώρες με ανεπτυγμένους κλάδους υψηλής προστιθέμενης αξίας προσφέρουν σαφώς καλύτερες απολαβές, σε αντίθεση με όσες βασίζονται σε χαμηλότερης απόδοσης τομείς.

Πώς μεταφράζεται η ανισότητα στην καθημερινότητα

Το εισοδηματικό χάσμα αντικατοπτρίζεται έντονα στις καθημερινές ανάγκες:
το κόστος ενοικίων, η πρόσβαση σε ποιοτικά τρόφιμα, η δυνατότητα αποταμίευσης ή ακόμη και η επιλογή θέρμανσης διαφέρουν δραματικά από χώρα σε χώρα.

Παρότι ο πληθωρισμός υποχωρεί κοντά στο 2%, μεγάλος αριθμός Ευρωπαίων εξακολουθεί να προσπαθεί να καλύψει βασικές ανάγκες κάθε μήνα, λειτουργώντας σε καθεστώς διαρκούς πίεσης.

Μια «ενωμένη» Ευρώπη με βαθιά οικονομική απόσταση

Παρά τις κοινές θεσμικές δομές, η οικονομική εικόνα της Ευρώπης παραμένει κατακερματισμένη: η ανατολική πλευρά της ηπείρου εξακολουθεί να προσπαθεί να καλύψει το χαμένο έδαφος, ενώ ο δυτικός πυλώνας όχι μόνο διατηρεί αλλά σε πολλές περιπτώσεις διευρύνει το προβάδισμά του.

Σήμερα έως τα 12.000 εφαρμόζεται συντελεστής 15% και στη συνέχεια αυξάνεται σε 35%. Οι άμεσα ωφελούμενοι εκτιμώνται σε 161.587 ιδιοκτήτες ακινήτων, ωστόσο αυτό το μέτρο αναμένεται να λειτουργήσει θετικά για τη φορολογική συμμόρφωση και τη συγκράτηση των τιμών των ενοικίων.

Το δημοσιονομικό κόστος εκτιμάται σε 90 εκατομμύρια ευρώ ετησίως που θα επιβαρύνει τα έτη 2027 και επόμενα ενώ η μείωση φόρου μπορεί να φτάσει έως και τα 1.400 ευρώ.

Τα νέα μέτρα για το στεγαστικό

• Από τον Νοέμβριο του 2025 και κάθε έτος επιστρέφεται ετησίως ένα ενοίκιο κύριας και φοιτητικής κατοικίας για το 80% των ενοικιαστών με εισοδηματικά και περιουσιακά κριτήρια (το μέτρο έχει ήδη θεσμοθετηθεί). Ετήσιο κόστος 230 εκατ. ευρώ.

• Επεκτείνεται και για το 2026 η απαλλαγή φόρου εισοδήματος για 3 έτη για κενές κατοικίες (που παραμένουν κλειστές τουλάχιστον 3 έτη) που θα μισθωθούν σε μακροχρόνια μίσθωση έως τέλος του 2026. Το δημοσιονομικό κόστος εκτιμάται σε 13 εκατ. ευρώ για το 2026 και 22 εκατ. ευρώ για το 2027.

• Επεκτείνεται για μια ακόμη μια χρονιά, δηλαδή μέχρι το τέλος του 2026, η αναστολή του ΦΠΑ στις νέες οικοδομές, με σκοπό την αύξηση των κατοικιών προς διάθεση με ετήσιο κόστος 18 εκατ. ευρώ.

• Παρατείνεται η ισχύς της μείωσης του φόρου εισοδήματος για δαπάνες αναβάθμισης κτιρίων για τα έτη 2025 και 2026 (το μέτρο έχει ήδη θεσμοθετηθεί). Εκτιμώμενο ετήσιο κόστος 5 εκατ. ευρώ.

• Επεκτείνεται και για το 2026 ο περιορισμός λειτουργίας νέων βραχυχρόνιων μισθώσεων στα τρία δημοτικά διαμερίσματα της Αθήνας.

• Κοινωνική αντιπαροχή: Στόχος του νέου θεσμικού πλαισίου είναι η αξιοποίηση της ακίνητης περιουσίας του Δημοσίου μέσω κινήτρων που κινητοποιούν την ιδιωτική πρωτοβουλία (π.χ. απόκτηση ποσοστού κυριότητας στο ακίνητο) για την κατασκευή σύγχρονων κατοικιών για την κάλυψη των στεγαστικών αναγκών των πολιτών. Με τον τρόπο αυτό επιχειρείται αφενός η αξιοποίηση της δημόσιας περιουσίας με την δημιουργία κοινωνικών κατοικιών και αφετέρου η εξασφάλιση κοινωνικής μίσθωσης με δυνατότητα εξαγοράς σε κοινωνικά ευάλωτες ομάδες.

Πηγή: Lykavitos.gr

Μια ανάλυση του Resolution Foundation διαπίστωσε ότι μια τυπική βρετανική οικογένεια αναμένεται να λάβει μόλις 300 λίρες (409 δολάρια) — μια αύξηση 1% — στο πραγματικό διαθέσιμο εισόδημά της κατά την πενταετία έως το 2030, μετά την προσαρμογή για τα έξοδα στέγασης. Τα νοικοκυριά υπέστησαν μεγάλες διακυμάνσεις κατά το πρώτο μισό της δεκαετίας του 2020, όταν η πανδημία και η κρίση του κόστους διαβίωσης ακολουθήθηκαν από μια περίοδο ισχυρής αύξησης των μισθών.

Από την αρχή της δεκαετίας μέχρι το τέλος της, η δεξαμενή σκέψης ανέφερε ότι τα πραγματικά διαθέσιμα εισοδήματα θα παραμείνουν ουσιαστικά στάσιμα. Η έκθεση έχει αρνητικό αντίκτυπο για την κυβέρνηση των Εργατικών, η οποία υποσχέθηκε να αναστρέψει την οικονομική κατάσταση σε ολόκληρη τη χώρα μετά τη συντριπτική εκλογική νίκη του περασμένου έτους.

«Η ιστορία του βιοτικού επιπέδου της δεκαετίας μέχρι τώρα έχει χαρακτηριστεί από ύφεση και άνθηση, με την Covid-19 και την κρίση του κόστους διαβίωσης να ακολουθούνται από μια πολύ αναγκαία ανάκαμψη πέρυσι», δήλωσε ο Άνταμ Κορλέτ, επικεφαλής οικονομολόγος του Resolution Foundation. «Ωστόσο, το υπόλοιπο της δεκαετίας φαίνεται ζοφερό».

Οι Βρετανοί απολαμβάνουν αύξηση των πραγματικών μισθών για σχεδόν δύο χρόνια, αλλά δεν έχουν την αυτοπεποίθηση να ξοδέψουν. Ο διοικητής της Τράπεζας της Αγγλίας, Άντριου Μπέιλι, προειδοποίησε αυτή την εβδομάδα ότι οι επιφυλακτικοί καταναλωτές επιβαρύνουν τις οικονομικές προοπτικές του Ηνωμένου Βασιλείου, καθώς οι υπεύθυνοι για τον καθορισμό των επιτοκίων μετατοπίζουν την προσοχή τους από τις διεθνείς στις εγχώριες πιέσεις για τον πληθωρισμό και την ανάπτυξη, μεταδίδει το Bloomberg.

Η στέγαση θα είναι καθοριστικός παράγοντας για την οικονομική κατάσταση των οικογενειών κατά το δεύτερο μισό της δεκαετίας του 2020. Όσοι έχουν υποθήκες αναμένεται να υποστούν μείωση του βιοτικού επιπέδου κατά 1%, καθώς όλο και περισσότεροι άνθρωποι θα αναχρηματοδοτήσουν τις υποθήκες τους με υψηλότερα επιτόκια τα επόμενα χρόνια. Ταυτόχρονα, οι συνταξιούχοι αναμένεται να έχουν αύξηση 5% στα εισοδήματά τους, ή περίπου 1.500 λίρες.

«Η κυβέρνηση έχει θέσει τον ευπρόσδεκτο – αν και ιστορικά μη φιλόδοξο – στόχο της αύξησης του βιοτικού επιπέδου μέχρι το τέλος της δεκαετίας», έγραψε ο Κορλέτ στην έκθεση. «Ωστόσο, με τη μείωση της απασχόλησης και την αύξηση των λογαριασμών ενέργειας, καθώς και με τις νέες αντιξοότητες που θα προκύψουν από την αυξημένη αβεβαιότητα στον τομέα του εμπορίου, δεν είναι περίεργο ότι οι ψηφοφόροι δεν είναι ευχαριστημένοι, με το κόστος διαβίωσης να αποτελεί την κύρια ανησυχία τους».

Η Εφορία, με τη βοήθεια τεχνητής νοημοσύνης και διασταυρώσεων από τράπεζες, λογαριασμούς, POS και πλατφόρμες τύπου Airbnb, ξεσκονίζει κάθε στοιχείο που μπορεί να αποκαλύψει απόκρυψη εισοδήματος ή καταχρηστική είσπραξη κοινωνικών παροχών.

Στο επίκεντρο βρίσκονται όχι μόνο οι «συνήθεις ύποπτοι» ελεύθεροι επαγγελματίες, αλλά και μισθωτοί, συνταξιούχοι και εισοδηματίες, που εμφανίζονται με περιορισμένο εισόδημα στις δηλώσεις, αλλά έχουν καταναλωτική ή περιουσιακή δραστηριότητα που ξεφεύγει.

• Σε δεκάδες περιπτώσεις, η εφορία εντόπισε τραπεζικές κινήσεις ή έξοδα που ξεπερνούσαν ακόμη και τις 100.000 ευρώ ετησίως, από φορολογούμενους που δήλωναν λιγότερα από 10.000.

Οι έλεγχοι δεν περιορίζονται στην αναζήτηση «πολυτελούς ζωής». Η ΑΑΔΕ θα εξετάσει αν υπάρχει αναντιστοιχία μεταξύ εισοδημάτων και δαπανών και αν αυτή δικαιολογείται με νόμιμα μέσα. Αν όχι, τότε ενεργοποιούνται οι έμμεσες τεχνικές προσδιορισμού εισοδήματος, δηλαδή εκτιμήσεις με βάση την ανάλυση ρευστότητας, τις καταθέσεις, τη χρήση μετρητών και την καθαρή θέση του φορολογούμενου.

• Όσοι εντοπιστούν με μεγάλες αποκλίσεις θα κληθούν να δώσουν εξηγήσεις. Αν δεν καταφέρουν να τις τεκμηριώσουν, τότε η διαφορά του εισοδήματος φορολογείται με 33%, επιβάλλεται πρόστιμο 50% επί του πρόσθετου φόρου και προστίθενται οι σχετικές προσαυξήσεις.

Ειδικό ενδιαφέρον υπάρχει και για όσους ενδέχεται να έχουν προσαρμόσει τεχνητά το δηλωθέν εισόδημά τους για να εξασφαλίσουν επιδόματα, συμμετοχή σε στεγαστικά ή φοιτητικά προγράμματα ή φοροαπαλλαγές. Η ΑΑΔΕ θα διασταυρώσει δηλώσεις με τραπεζικά υπόλοιπα, ιδιωτικά δίδακτρα, αγορές ακινήτων και αυτοκινήτων, δαπάνες σε σουπερμάρκετ, ιδιωτικά νοσήλια και ασφάλειες, αλλά και δεδομένα από ψηφιακές πλατφόρμες.

Ήδη έχουν εντοπιστεί εκατοντάδες περιπτώσεις που «δεν βγαίνουν». Στον πρώτο κύκλο ελέγχων, εντοπίστηκαν πολίτες με ελάχιστα εισοδήματα και δαπάνες ως και δεκαπλάσιες. Ο σχεδιασμός για το 2025 προβλέπει πάνω από 120.000 διασταυρώσεις και τουλάχιστον 10.000 πράξεις διοικητικού προσδιορισμού φόρου. Στο στόχαστρο μπαίνουν επίσης οι βραχυχρόνιες μισθώσεις χωρίς δηλωμένο Αριθμό Μητρώου, επιχειρήσεις με μηδενικό ΦΠΑ και ξενοδοχεία με «μαγειρεμένα» στοιχεία κρατήσεων.

Ο στόχος της ΑΑΔΕ είναι διπλός: να εντοπίσει αδήλωτα εισοδήματα και να διασφαλίσει ότι όσοι δηλώνουν χαμηλά εισοδήματα, πράγματι ζουν με αυτά. Στο νέο αυτό κύμα ελέγχων επιστρατεύονται τεχνολογικά εργαλεία, διασύνδεση βάσεων δεδομένων και ανάλυση big data.

Το νομοσχέδιο θα κατατεθεί στη Βουλή αμέσως μετά το προσχέδιο του νέου προϋπολογισμού την πρώτη Δευτέρα του Οκτωβρίου, και θα ενσωματώνει τις παρεμβάσεις στη φορολογία ακινήτων, εισοδημάτων, παροχών και ασφαλίστρων.

Δηλαδή την τριετή απαλλαγή από το φόρο εισοδήματος για κενά ακίνητα που θα ενοικιαστούν, διορθώσεις στα τεκμήρια των ελεύθερων επαγγελματιών με ταυτόχρονη κατάργηση του Τέλους Επιτηδεύματος, μείωση του ΕΝΦΙΑ έως 20% για ασφαλισμένες κατοικίες, αναστολή ΦΠΑ στις μεταβιβάσεις ακινήτων και το 2025, απαλλαγή από το φόρο παροχών από εργοδότες σε νέους γονείς, αυτοτελή φορολόγηση των αμοιβών από εφημερίες των γιατρών του ΕΣΥ και μείωση κατά μία μονάδα των ασφαλιστικών εισφορών.

Ειδικότερα οι νέες ρυθμίσεις προβλέπουν:

• Τριετή απαλλαγή από τον φόρο εισοδήματος για όσους ιδιοκτήτες ανοίξουν κλειστά ακίνητα ή μετατρέψουν τις βραχυχρόνιες μισθώσεις σε μακροχρόνιες.
  Βασική προϋπόθεση είναι το ακίνητο να είναι κενό όπως προκύπτει από το Ε2 ή να βρίσκεται σε βραχυχρόνια μίσθωση για τουλάχιστον 3 έτη, το εμβαδόν του να μην ξεπερνά τα 120 τ.μ. και να ανήκει σε φυσικά πρόσωπα και όχι σε επιχειρήσεις. Η ελάφρυνση για ένα ιδιοκτήτη με μηνιαίο ενοίκιο 1.000 ευρώ ανέρχεται σε 1.800 ευρώ το χρόνο ή 5.400 ευρώ στην τριετία ενώ για μηναίο μίσθωμα 1.660 ευρώ το ετήσιο όφελος διαμορφώνεται σε 4.600 ευρώ.
• Έκπτωση 20% (από 10%) στον ΕΝΦΙΑ για κατοικίες συνολικής αξίας έως 500.000 ευρώ που είναι ασφαλισμένες από φυσικές καταστροφές (σεισμό, πυρκαγιά, πλημμύρα).
  Για τους ιδιοκτήτες που έχουν στην κατοχή τους ασφαλισμένες κατοικίες φορολογητέας αξίας άνω των 500.000 ευρώ η έκπτωση στον ΕΝΦΙΑ παραμένει στο 10% αλλά εάν δεν τις ασφαλίσουν έναντι φυσικών καταστροφών μέχρι την 1η Ιουνίου 2025 δεν θα αποζημιώνονται από το κράτος για ζημιές από θεομηνίες.
• Παράταση της αναστολής του ΦΠΑ στις μεταβιβάσεις ακινήτων έως τα τέλη του 2025.
  Το μέτρο θα ισχύσει για όλα τα αδιάθετα ακίνητα του κατασκευαστή, από όλες τις άδειες οικοδομής που έχουν εκδοθεί και αφορούν είτε ιδιόκτητα ακίνητά του είτε ακίνητα τα οποία ανεγείρει ο ίδιος με το σύστημα της αντιπαροχής, μέχρι την αίτηση αναστολής. Έτσι για κατοικία αξίας 200.000 ευρώ το κόστος αγοράς με ΦΠΑ 24% και φόρο μεταβίβασης διαμορφώνεται στα 248.000 ευρώ. Με την αναστολή του ΦΠΑ η τιμή του ίδιου ακινήτου πέφτει στα 206.000 ευρώ, αφού επιβάλλεται μόνο φόρος μεταβίβασης 3%, οπότε ο αγοραστής θα πληρώσει 42.000 ευρώ λιγότερα ή 17%.
• Μείωση κατά 50% του ελάχιστου φορολογητέου εισοδήματος για επαγγελματίες, αυτοαπασχολούμενους και ατομικές επιχειρήσεις που δραστηριοποιούνται σε περιοχές με έως 1.500 κατοίκους (τώρα η έκπτωση του 50% ισχύει για όσους έχουν έδρα σε χωριά με πληθυσμό έως 500 κατοίκους).
• Μεταφορά στο τέλος μετά την προσμέτρηση των λοιπών κριτηρίων του  κριτηρίου για το μέγιστο μισθό εργαζομένου που προσαυξάνει την ελάχιστη αμοιβή. Σήμερα ο μισθός του υψηλότερα αμειβόμενου υπαλλήλου λαμβάνεται συγκριτικά στην αρχή ως το μεγαλύτερο ποσό σε σχέση με τον κατώτατο μισθό πλέον των τριετιών του υπόχρεου πριν την προσμέτρηση των λοιπών κριτηρίων (προσαύξηση λόγω μισθοδοσίας και τζίρου).
• Αύξηση του μέσου τζίρου του ΚΑΔ με αποτέλεσμα να περιορίζεται η προσαύξηση του ελάχιστου φορολογητέου εισοδήματος για τους επαγγελματίες που ο τζίρος τους ξεπερνά το μέσο όρο του αντίστοιχου ΚΑΔ. Με το ισχύον σύστημα προσδιορισμού της ελάχιστης τεκμαρτής αμοιβής σε περίπτωση που ο τζίρος του ελεύθερου επαγγελματία υπερβαίνει τον μέσο ετήσιο τζίρο του Κωδικού Αριθμού Δραστηριότητας (Κ.Α.Δ.) του κλάδου στον οποίο αυτός ανήκει επιβάλλεται προσαύξηση της ελάχιστης τεκμαρτής αμοιβής του κατά 5% επί της διαφοράς.
• Κατάργηση από του 2025 του Τέλους Επιτηδεύματος για τους ελεύθερους επαγγελματίες για τους οποίους ο φόρος υπολογίζεται με τεκμαρτό τρόπο.
  Οι επαγγελματίες το τρέχον έτος κλήθηκαν να καταβάλλουν μειωμένο τέλος 50% και συγκεκριμένα 325 ευρώ, ενώ το 2026 δεν θα πληρώσουν ούτε ένα ευρώ φόρο. Το Τέλος παραμένει για τα νομικά πρόσωπα και τα υποκαταστήματά τους.
• Χρηματικές παροχές ποσού έως 5.000 ευρώ το χρόνο από εργοδότες προς εργαζόμενους – νέους γονείς, απαλλάσσονται από το φόρο εισοδήματος έως 12 μήνες από την απόκτηση τέκνου και μέχρι του ποσού των 5.000 ευρώ ετησίως. Το ποσό προσαυξάνεται κατά 5.000 για κάθε εξαρτώμενο τέκνο.
  Προϋπόθεση είναι να μην υπάρχει μείωση αποδοχών του νέου γονέα κατά τους μήνες που έλαβε την παροχή, καθώς και για τους αμέσως προηγούμενους και τους επόμενους έξι μήνες σε σχέση με τις αποδοχές του τελευταίου μηνός πριν από την παροχή. Επίσης παρέχεται φοροαπαλλαγή στα  voucher για βρεφονηπιακούς σταθμούς που παρέχουν οι επιχειρήσεις σε εργαζομένους τους.
• Απαλλαγή από φόρο ασφαλίστρου 15% συμβολαίων υγείας για παιδιά. Σε περίπτωση οικογενειακού ή ομαδικού συμβολαίου, ο φόρος μειώνεται αναλογικά με τον αριθμό των ανήλικων μελών που καλύπτει.
• Αυτοτελή φορολόγηση με συντελεστή 22% των εφημεριών του ΕΣΥ. Το μηνιαίο καθαρό όφελος για τους γιατρούς υπολογίζεται σε περίπου 150 ευρώ σε μέσο όρο.

Οι 14 ερωτήσεις και απαντήσεις είναι οι εξής:

1. Ποια είναι τα βασικά μέτρα που περιλαμβάνονται στο υπό διαβούλευση νομοσχέδιο του Υπουργείου Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών;

Το νομοσχέδιο του Υπουργείου Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών περιλαμβάνει μέτρα ενίσχυσης του εισοδήματος των πολιτών της τάξεως των 4,4 δισ. ευρώ και καλύπτουν το σύνολο της τετραετίας. Όσα περιλαμβάνονται σε αυτό είχαν προαναγγελθεί και υλοποιούνται άμεσα. Ουσιαστικά καλύπτουν το 50% περίπου των προεκλογικών δεσμεύσεων της Νέας Δημοκρατίας. Τα μέτρα που ανακοινώθηκαν εστιάζουν στην ενίσχυση του εισοδήματος τόσο των μισθωτών, δηλαδή των δημοσίων και των ιδιωτικών υπαλλήλων, όσο και των νέων και συνολικά των ελληνικών οικογενειών.

Συγκεκριμένα:

Οι παρεμβάσεις που αφορούν τις απολαβές των δημοσίων υπαλλήλων συνοψίζονται ως εξής:

• Οριζόντια αύξηση κατά 70 ευρώ τον μήνα για όλους τους δημοσίους υπαλλήλους τόσο του Ενιαίου όσο και των Ειδικών Μισθολογίων.
• Αύξηση της οικογενειακής παροχής κατά 20-50 ευρώ το μήνα, ανάλογα με τον αριθμό των παιδιών.
• Αύξηση κατά 30% του επιδόματος θέσης ευθύνης.
• Αύξηση των επιδομάτων παραμεθορίου, ιδιαίτερων συνθηκών εργασίας για τα στελέχη των Ενόπλων Δυνάμεων και των Σωμάτων Ασφαλείας, καθώς και των εξόδων διανυκτέρευσης και χιλιομετρικής αποζημίωσης για όλους τους υπαλλήλους.
• Επιπλέον των παραπάνω, αυξήσεις στις αποδοχές των Πανεπιστημιακών κατ΄ εφαρμογή σχετικών αποφάσεων του ΣτΕ και μέσω της θέσπισης επιδόματος βιβλιοθήκης.

Πέραν αυτών, με το ίδιο νομοσχέδιο:

1) Αυξάνεται το αφορολόγητο για τους φορολογούμενους με εξαρτώμενα τέκνα.
2) Παρατείνεται έως τον Οκτώβριο το «market pass».
3) Θεσπίζεται από εφέτος το «youth pass» ύψους 150 ευρώ για 200.000 νέους.
4) Απαλλάσσονται μόνιμα από τη συμμετοχή στη δαπάνη αγοράς φαρμάκων οι πρώην δικαιούχοι του ΕΚΑΣ.
5) Μειώνεται κατά 10% ο ΕΝΦΙΑ για τις κατοικίες που ασφαλίζονται για σεισμό, πυρκαγιά και πλημμύρες.
6) Τίθεται πλαφόν 3 % στις αυξήσεις των ενοικίων που καταβάλλει το Δημόσιο για τη στέγαση υπηρεσιών του.
7) Θεσμοθετείται η ποσοτικοποίηση των προγραμμάτων των πολιτικών κομμάτων από το Ελληνικό Δημοσιονομικό Συμβούλιο.
8) Όλα τα παραπάνω δεν θέτουν σε κίνδυνο τη δημοσιονομική πορεία της χώρας η οποία – όπως έδειξε και η οικονομική κρίση της προηγούμενης δεκαετίας – αποτελεί προϋπόθεση για την ανάπτυξη. Εξαντλούμε τα περιθώρια, μένοντας όμως πιστοί στις βασικές αρχές για σοβαρή δημοσιονομική και συνολικότερα οικονομική πολιτική.

2. Ποιες κατηγορίες δημοσίων υπαλλήλων θα δουν αυξήσεις στις αποδοχές τους;

Όλοι οι δημόσιοι υπάλληλοι, ανεξαρτήτως επιπέδου εκπαίδευσης, ετών προϋπηρεσίας και οικογενειακής κατάστασης, θα δουν οριζόντια αύξηση 70 ευρώ στις αποδοχές τους από 1/1/2024. Οι αυξήσεις εφαρμόζονται με τον ίδιο τρόπο τόσο στο Ενιαίο όσο και στα Ειδικά Μισθολόγια. Είναι μάλιστα οι πρώτες αυξήσεις που βλέπουν εδώ και 14 χρόνια. Ωστόσο, οι δημόσιοι υπάλληλοι που κατέχουν θέσεις ευθύνης καθώς και εκείνοι με παιδιά θα δουν επιπλέον ενίσχυση του εισοδήματος τους λόγω της αύξησης κατά 30% του επιδόματος θέσης ευθύνης αλλά και των ποσών της οικογενειακής παροχής για κάθε παιδί (π.χ. αυξάνεται κατά 50 ευρώ τον μήνα η οικογενειακή παροχή όσων έχουν 2 παιδιά και φτάνει στα 120 ευρώ τον μήνα).

3. Τι ισχύει για τα στελέχη των Ενόπλων Δυνάμεων και των Σωμάτων Ασφαλείας;

Τα στελέχη των Ενόπλων Δυνάμεων και των Σωμάτων Ασφαλείας θα δουν έως 5 διαφορετικές αυξήσεις. Συγκεκριμένα:
• Όλα τα στελέχη θα δουν την οριζόντια αύξηση των 70 ευρώ ασχέτως μισθολογικού κλιμακίου, προϋπηρεσίας και θέσης.
• Όπως όλοι οι δημόσιοι υπάλληλοι, θα λάβουν και αυτοί αυξημένη οικογενειακή παροχή για κάθε τέκνο.
• Όσα στελέχη κατέχουν θέση ευθύνης θα δουν και αυτοί να αυξάνεται κατά 30% το επίδομα ευθύνης.
• 21.200 στελέχη θα δουν αύξηση κατά 30% των επιδομάτων παραμεθορίου.
• 112.000 στελέχη έγγαμα ή με παιδιά θα δουν αύξηση κατά 15 ευρώ των επιδομάτων ιδιαίτερων συνθηκών εργασίας.

Με αυτόν τον τρόπο ένας π.χ. Αντισυνταγματάρχης του Στρατού Ξηράς με δύο παιδιά, θέση ευθύνης και ο οποίος υπηρετεί στην παραμεθόριο μπορεί να δει πενταπλή αύξηση στις αποδοχές του (οριζόντια αύξηση 70 ευρώ τον μήνα, αύξηση κατά 30% του επιδόματος θέσης ευθύνης, αύξηση της οικογενειακής παροχής για τα 2 παιδιά κατά 50 ευρώ τον μήνα, αύξηση του επιδόματος ιδιαιτέρων συνθηκών εργασίας και αύξηση κατά 30% του επιδόματος παραμεθορίου). Στο συνολικό όφελος θα πρέπει να συνυπολογιστεί και η αύξηση του αφορολόγητου κατά 1.000 ευρώ για κάθε παιδί που θα αποφέρει επιπλέον όφελος 220 ευρώ τον χρόνο.

4. Τι ισχύει με τις αυξήσεις στις απολαβές των μελών ΔΕΠ (Διδακτικό Ερευνητικό Προσωπικό);

Αναφορικά με τα μέλη ΔΕΠ (καθηγητές πανεπιστημίων, ερευνητές), είναι τα πλέον ωφελημένα από τις αυξήσεις που περιλαμβάνονται στο νομοσχέδιο καθώς πέραν των παραπάνω αυξήσεων θα δουν επιπλέον αυξήσεις που μεσοσταθμικά αγγίζουν το 10%. Συγκεκριμένα, αναπροσαρμόζεται, αναδρομικά από 07/10/2022, το μισθολόγιο των μελών ΔΕΠ (12.500 δικαιούχοι) σε συμμόρφωση με τις σχετικές αποφάσεις του ΣτΕ ενώ θεσπίζεται και ειδικό επίδομα βιβλιοθήκης της τάξεως των 100-200 ευρώ τον μήνα αναλόγως την εκπαιδευτική βαθμίδα. Έτσι, ένας λέκτορας με 2 παιδιά και με αποδοχές 1.889 ευρώ (μέχρι 31/12/2022) θα δει αύξηση του μισθού του στις 2.208 ευρώ λόγω:

• Tης επιπλέον αύξησης που θα λάβει κατ’ εφαρμογή των σχετικών αποφάσεων του ΣτΕ
• Της θέσπισης του επιδόματος βιβλιοθήκης
• Της οριζόντιας αύξησης 70 ευρώ
• Την αύξησης της οικογενειακής παροχής για τα δυο παιδιά (επιπλέον 50 ευρώ).

Η συνολική αύξηση των αποδοχών του από όλα τα παραπάνω ξεπερνά το 16,8% και σε αυτήν δεν συνυπολογίζεται και η ωφέλεια που θα έχει από την αύξηση του αφορολόγητου κατά 1.000 ευρώ για κάθε παιδί που θα αποφέρει επιπλέον όφελος 220 ευρώ τον χρόνο.

5. Τα παραπάνω μέτρα είναι τα μόνα μέτρα για την ενίσχυση του εισοδήματος των δημοσίων υπαλλήλων;

Τα μέτρα που προαναφέρθηκαν είναι μέρος μιας συνολικής στρατηγικής ενίσχυσης του εισοδήματος των πολιτών μέσα από πολιτικές άμεσης εφαρμογής. Ήδη από τις αρχές του 2023 έχει ξεκινήσει η υλοποίηση μιας σειράς επιπλέον θετικών μέτρων για τους δημοσίους υπαλλήλους όπως:

– η κατάργηση της ειδικής εισφοράς αλληλεγγύης,
– η κατάργηση της ειδικής εισφοράς 1% υπέρ του Ταμείου Πρόνοιας Δημοσίων Υπαλλήλων,
– η διευθέτηση ειδικών μισθολογικών θεμάτων των Ενόπλων Δυνάμεων κ.λπ.

Έτσι, το μέσο ετήσιο όφελος για το κάθε δημόσιο υπάλληλο από τον συνδυασμό των παραπάνω αυξήσεων ανέρχεται σε επιπλέον 1.292 ευρώ μικτά ή 800 ευρώ καθαρά. Μάλιστα, το μέσο ετήσιο όφελος ανά υπάλληλο αυξάνεται σε 2.084 ευρώ μικτά ή 1.476 ευρώ καθαρά αν συνυπολογιστούν και οι επιπλέον αυξήσεις ή απαλλαγές που εφαρμόζονται από το 2023. Πρόκειται επομένως για μια μεσοσταθμική ετήσια ωφέλεια ενός –και παραπάνω- επιπλέον μισθού για τον κάθε δημόσιο υπάλληλο.

6. Οι αυξήσεις στους μισθούς του Δημοσίου αντιστοιχούν σε ένα τμήμα των περικοπών που έγιναν τα προηγούμενα 14 χρόνια, χωρίς να συνυπολογίζεται ο πληθωρισμός που μεσολάβησε. Τι απαντάτε σε αυτό;

Είναι προφανές ότι είναι αδύνατο να καλυφθούν οι απώλειες 14 ετών σε ένα χρόνο. Το τελικό κόστος ακόμη και αν υπήρχαν τα χρήματα για κάτι τέτοιο, θα ήταν πολύ μεγαλύτερο από το υποτιθέμενο όφελος των υπαλλήλων του Δημοσίου καθώς η χώρα θα έμπαινε και πάλι σε σπιράλ ελλειμμάτων, αποκλεισμού από τις αγορές, ύφεσης και τελικά περικοπών. Η κυβέρνηση δεν πρόκειται σε καμία περίπτωση να ρισκάρει τις βαριές θυσίες των Ελλήνων πολιτών που προηγήθηκαν, ούτε να διακινδυνεύσει την πορεία της χώρας προς την επενδυτική βαθμίδα και την ευρωπαϊκή κανονικότητα. Αναγνωρίζουμε τις δυσκολίες των νοικοκυριών και ιδίως των εργαζόμενων στο Δημόσιο, οι μισθοί των οποίων παρέμειναν παγωμένοι τα προηγούμενα χρόνια και για το λόγο αυτό προχωρούμε τώρα, εξαντλώντας τα δημοσιονομικά περιθώρια σε αυξήσεις αποδοχών οι οποίες κινούνται στο μέτρο του εφικτού.

7. Πότε θα καταβληθεί το νέο market pass και με ποια διαδικασία;

Καταρχάς, το ύψος του επιδόματος και τα κριτήρια για την καταβολή του παραμένουν τα ίδια. Δηλαδή το ύψος της ενίσχυσης είναι 10% επί του μηνιαίου ύψους αγορών, που είναι 220 ευρώ για το μονομελές νοικοκυριό, συν 100 ευρώ για κάθε επιπλέον μέλος έως 1.000 ευρώ αγορών. Τα κριτήρια παραμένουν επίσης τα ίδια, εισοδηματικά (έως 16.000 ευρώ ο άγαμος, 24.000 ευρώ ο έγγαμος συν 5.000 ευρώ για κάθε παιδί μετά το πρώτο) και περιουσιακά (έως 250.000 ευρώ ο άγαμος, 400.000 ευρώ ο έγγαμος).

Η διαφορά είναι πως η αξιολόγηση θα γίνει με βάση τα εισοδήματα του 2022, δηλαδή τις δηλώσεις που υποβάλλονται εφέτος. Όσοι έλαβαν το market pass στο παρελθόν δεν χρειάζεται να υποβάλουν εκ νέου αίτηση και θα επαναξιολογηθούν με βάση τα δηλωθέντα εισοδήματα του 2022. Όσοι δεν είχαν κάνει αίτηση κατά το παρελθόν, είτε γιατί δεν πληρούσαν τα κριτήρια είτε γιατί το αμέλησαν, θα πρέπει να υποβάλουν τώρα στην πλατφόρμα η οποία εκτιμάται πως θα ανοίξει στα τέλη Αυγούστου. Η παράταση του market pass αφορά τους μήνες Αύγουστο, Σεπτέμβριο και Οκτώβριο και η καταβολή του επιδόματος εκτιμάται ότι θα ολοκληρωθεί σε μία ή δύο δόσεις στις αρχές του φθινοπώρου.

8. Το Youth Pass θα καταβληθεί εφάπαξ ή αποτελεί μόνιμη παρέμβαση; Και ποιους αφορά;

Είναι μόνιμη παρέμβαση που ξεκινά να ισχύει από εφέτος. Δικαιούχοι είναι οι νέοι 18 και 19 ετών, συγκεκριμένα όσοι την 31η Δεκεμβρίου του προηγούμενου έτους έχουν συμπληρώσει το 18ο ή 19ο και δεν έχουν συμπληρώσει το 20ο έτος της ηλικίας τους. Σε αυτούς θα καταβάλλεται ενίσχυση 150 ευρώ σε ψηφιακή χρεωστική κάρτα, για την πραγματοποίηση αγορών ή τη λήψη υπηρεσιών από επιχειρήσεις που δραστηριοποιούνται στους τομείς του πολιτισμού, του τουρισμού και των μεταφορών.

Η πρώτη καταβολή θα γίνει τον Σεπτέμβριο σε 200.000 νέους.

9. Σύμφωνα με την ρύθμιση που ανακοινώσατε, προϋπόθεση για να ισχύσει η μείωση του ΕΝΦΙΑ για τις κατοικίες κατά 10% είναι η ασφάλιση για σεισμό, πυρκαγιά και πλημμύρες το προηγούμενο έτος. Αν κάποιος π.χ. ασφάλισε το σπίτι του την 1η Ιουλίου 2022, τι έκπτωση θα έχει;

Στην περίπτωση αυτή το όφελος θα προσδιορίζεται αναλογικά, σύμφωνα με το χρόνο ασφάλισης. Στο συγκεκριμένο παράδειγμα, δεδομένου ότι το ακίνητο ήταν ασφαλισμένο για τους 6 από τους 12 μήνες του χρόνου, ο ιδιοκτήτης θα επωφεληθεί το ήμισυ της μείωσης: 5% αντί για 10%. Όμως δεδομένου ότι το μέτρο ισχύει και τα επόμενα χρόνια, αν ο ίδιος ιδιοκτήτης συνεχίσει να ασφαλίζει το ακίνητό του σύμφωνα με τις προβλέψεις της ρύθμισης, τα επόμενα χρόνια θα έχει την πλήρη έκπτωση.

10. Τι προβλέπει η ρύθμιση για τους τόκους των ομολόγων και εντόκων γραμματίων του Δημοσίου;

Με τη ρύθμιση αυτή, η απαλλαγή από́ τον φόρο εισοδήματος των τόκων ομολογιακών δανείων και εντόκων γραμμάτιων του Δημοσίου που ισχύει για τα φυσικά πρόσωπα, επεκτείνεται σε όλα τα νομικά πρόσωπα, συμπεριλαμβανομένων και εκείνων που δεν διατηρούν στην Ελλάδα μόνιμη εγκατάσταση.

Στόχος της ρύθμισης είναι αφενός η βελτίωση του πλαισίου για τις τοποθετήσεις επενδυτών σε τίτλους του Ελληνικού Δημοσίου, αφετέρου η δημιουργία συνθηκών ανταγωνισμού προς τις τραπεζικές καταθέσεις προκειμένου να αυξηθούν τα επιτόκια σε αυτές και να κλείσει η “ψαλίδα” με τα επιτόκια χορηγήσεων.

Επιπλέον με την πλήρη απαλλαγή των τόκων από το φόρο εισοδήματος και τη συγκέντρωση όλων των σχετικών προβλέψεων σε μία διάταξη απλοποιείται το ισχύον πλαίσιο, τα ελληνικά κρατικά ομόλογα και έντοκα γραμμάτια καθίστανται ελκυστικότερα στο σύνολο των επενδυτών, ημεδαπών και αλλοδαπών, αυξάνεται η ζήτηση και η εμπορευσιμότητά τους και διευκολύνεται η διαδικασία έκδοσης και διάθεσής τους στους επενδυτές, στοιχεία που αναμένεται να οδηγήσουν σε περαιτέρω βελτίωση του κόστους δανεισμού του ελληνικού δημοσίου, ακόμα και πριν την έλευση της επενδυτικής βαθμίδας.

11. Για ποιο λόγο καταθέσατε συμπληρωματικό προϋπολογισμό για το 2023;

Ο συμπληρωματικός προϋπολογισμός χρειάζεται για να καλυφθούν οι πρόσθετες δαπάνες που σχετίζονται με τις ενισχύσεις οι οποίες περιλαμβάνονται στο νομοσχέδιο και θα καταβληθούν εφέτος (market pass, youth pass, αύξηση μισθολογίου μελών ΔΕΠ). Επίσης θα καλυφθούν έκτακτες δαπάνες που προέκυψαν λόγω των διπλών εκλογών Μαΐου και Ιουνίου, έκτακτες ανάγκες του Υπουργείου Υγείας, καθώς και επιβαρύνσεις φορέων του Δημοσίου – βασικά συγκοινωνιακών – που οφείλονται στην ενεργειακή κρίση. Σε κάθε περίπτωση οι δαπάνες αυτές δεν επηρεάζουν το στόχο για πρωτογενές πλεόνασμα 0,7% στο τέλος της χρονιάς.

Αναλυτικά ο συμπληρωματικός προϋπολογισμός ύψους 700 εκατ. Ευρώ καλύπτει τα εξής:
• 251 εκατ. ευρώ για την επέκταση του Market Pass έως τον Οκτώβριο,
• 30 εκατ. ευρώ για το Youth Pass,
• 50 εκατ. ευρώ για την αύξηση του μισθολογίου των μελών ΔΕΠ από 07/10/2022,
• 100 εκατ. ευρώ για τη διεκπεραίωση των αυτοδιοικητικών εκλογών Α΄ και Β΄ βαθμού, σε συνέχεια των διπλών εκλογών τον Μάιο και τον Ιούνιο,
• 150 εκατ. ευρώ περίπου για την κάλυψη αναγκών του Υπουργείου Υγείας, αναφορικά με προμήθειες φαρμάκων, αμοιβές νοσηλευτικού προσωπικού ορισμένου χρόνου, του ΕΚΑΒ και λοιπές λειτουργικές δαπάνες,
• 120 εκατ. ευρώ περίπου για την κάλυψη δαπανών φορέων Γενικής Κυβέρνησης εξαιτίας της ενεργειακής κρίσης και της συνεπακόλουθης αύξησης των τιμών των αγαθών και των υπηρεσιών.

12. Γιατί δεν περιλαμβάνεται στο νομοσχέδιο η σταδιακή μείωση του τέλους επιτηδεύματος;

Το νομοσχέδιο που τέθηκε σε διαβούλευση περιλαμβάνει τις προεκλογικές δεσμεύσεις της Νέας Δημοκρατίας για το επόμενο έτος (2024). Όπως είναι γνωστό, η ΝΔ δεσμεύθηκε για μείωση του τέλους κατά 20% το 2025, 30% το 2026 και κατάργηση έως το τέλος της τετραετίας το 2027, με ταυτόχρονη αύξηση της φορολογικής συμμόρφωσης. Συνεπώς το θέμα θα αντιμετωπιστεί όταν έρθει η ώρα.

13. Ποιοι δικαιούνται την μόνιμη απαλλαγή από τη συμμετοχή στη δαπάνη αγοράς φαρμάκων;

Είναι περίπου πρώην 200.000 δικαιούχοι του ΕΚΑΣ για τους οποίους η απαλλαγή ανανεωνόταν κάθε χρόνο προκειμένου να ισχύσει τον επόμενο. Με τη διάταξη που περιλαμβάνεται στο νομοσχέδιο η απαλλαγή μονιμοποιείται από το 2024.

14. Γιατί επιβλήθηκε πλαφόν στις αυξήσεις των ενοικίων που καταβάλλει το Δημόσιο για τη στέγαση υπηρεσιών του;

Έως τώρα ίσχυε νομοθετικό «πάγωμα» των ενοικίων που καταβάλλει το Δημόσιο. Για το 2023 επιτρέπεται αύξηση έως 3 %, με την οποία ευθυγραμμίζεται το καθεστώς με το αντίστοιχο πλαφόν που ισχύει για τις επαγγελματικές μισθώσεις μεταξύ ιδιωτών.

Αυτό προκύπτει από τη μελέτη του Εθνικού Ινστιτούτου Εργασίας και Ανθρώπινου Δυναμικού, που αποτελεί εποπτευόμενο φορέα του υπουργείου Εργασίας. Στο κείμενο της έκθεσης περιγράφεται με μελανά χρώματα το εργασιακό καθεστώς που επικρατεί στο τελευταίο δωδεκάμηνο από τον Μάρτιο του 2020, λόγω των συνθηκών που επέβαλε η πανδημία. Οι μηνιαίες μισθολογικές απώλειες των εργαζομένων με αναστολή σύμβασης εργασίας κυμαίνονται μεταξύ 30 και 35% στο διάστημα αυτό με το ποσοστό να ποικίλει ανάλογα με τη διάρκεια των αναστολών. Σε αντίθεση με τις αναστολές συμβάσεων εργασίας, που έχει γενική αποδοχή είτε προαιρετική είτε υποχρεωτική, το μέτρο που δεν είχε απήχηση στην αγορά ήταν η Συν-Εργασία, καθώς οι εργαζόμενοι που εντάχθηκαν σε αυτό είναι λιγότεροι από 70.000.

Αναλυτικότερα η έκθεση του ΕΙΕΑΔ καταγράφει τα ακόλουθα στοιχεία, για την εξέλιξη των αμοιβών των εργαζομένων που τέθηκαν σε αναστολές συμβάσεων εργασίας ήη στο μηχανισμό Συν-Εργασία.

1. Κατά την αρχική φάση της πανδημίας, Μάρτιος - Απρίλιος 2020, όπου και επιβλήθηκε το πρώτο και αυστηρότερο lockdown, οι εργαζόμενοι των οποίων η σύμβαση εργασίας τέθηκε σε αναστολή ανέρχονταν σε 992.443 άτομα, που αντιστοιχούν στο 46,4% του συνόλου των μισθωτών της χώρας.
2. Κατά την ενδιάμεση φάση της πανδημίας, στο 6μηνο Μάιος - Οκτώβριος 2020, διάστημα στο οποίο σημειώνεται το σταδιακό άνοιγμα της οικονομίας κυρίως στους κλάδους του εμπορίου, της εστίασης και του τουρισμού (κλάδοι με την υψηλότερη απασχόληση), η πορεία του αριθμού των εργαζομένων σε αναστολή εργασίας παρουσιάζει αρχικά μια σταδιακή και σημαντική μείωση κατά τους μήνες Μάιο, Ιούνιο, Ιούλιο 2020, ενώ στη συνέχεια παρατηρείται μια σταδιακή αύξηση σχετικά μικρού μεγέθους.

Ειδικότερα κατά τη φάση αυτή, ο αριθμός των μισθωτών σε αναστολή σύμβασης εργασίας καθώς και η ποσοστιαία αναλογία τους επί του συνόλου των μισθωτών παρουσιάζει την εξής πορεία:

Μάιος 2020: 542.244 μισθωτοί ή το 25,3% του συνόλου των μισθωτών στον ιδιωτικό τομέα,

Ιούνιος 2020: 305.944 μισθωτοί ή 14,3%,

Ιούλιος 2020: 70.254 μισθωτοί ή 3,3%,

Αύγουστος 2020: 147.432 μισθωτοί ή 6,9%,

Σεπτέμβριος 2020: 157.855 μισθωτοί ή 7,4%,

Οκτώβριος 2020: 185.614 μισθωτοί ή 8,7%

3. Κατά τη διάρκεια της τρίτης φάσης, που αρχίζει το Νοέμβριο 2020 και συνεχίζεται μέχρι σήμερα και η οποία σηματοδοτείται από ένα νέο lockdown (λιγότερο αυστηρό ωστόσο από το αντίστοιχο Μαρτίου-Απριλίου 2020), όπου υπήρξαν μικρά ενδιάμεσα διαστήματα υπό όρους ανοίγματος της αγοράς και κυρίως του λιανικού εμπορίου, ο αριθμός εργαζομένων με αναστολή σύμβασης εργασίας αυξάνεται δραστικά και ακολουθεί την εξής πορεία:

Νοέμβριος 2020: 743.143 μισθωτοί ή 34,7% του συνόλου των μισθωτών στον ιδιωτικό τομέα,

Δεκέμβριος 2020: 673.369 μισθωτοί ή 31,5%,

Ιανουάριος 2021: 670.404 μισθωτοί ή 31,3%,

Φεβρουάριος 2021: 532.208 μισθωτοί ή 24,9%

Πόσα έχασαν οι εργαζόμενοι

Σύμφωνα με τη μελέτη του ΕΙΕΑΔ, το ύψος της αποζημίωσης ειδικού σκοπού ανέρχεται κατά μέσο όρο στα 476 ευρώ μηνιαίως και αντιστοιχεί στο 87% του καθαρού εθνικού κατώτατου μισθού, στο 71% του καθαρού εθνικού διάμεσου μισθού και στο 65% του καθαρού εθνικού μέσου μισθού. Οι μηνιαίες μισθολογικές απώλειες των εργαζομένων με αναστολή σύμβασης εργασίας (και για όσο διάστημα βρέθηκαν σε αναστολή σύμβασης εργασίας) εκτιμάται ότι ανέρχονται περίπου στο 30% έως 35%. Η συνολική κρατική χρηματοδοτική δαπάνη για την καταβολή αποζημιώσεων ειδικού σκοπού εκτιμάται ότι μέχρι σήμερα ανέρχεται στα 2,719 δισ. ευρώ.

Από την άλλη, ο αριθμός των εργαζομένων που εντάχθηκε στο Μηχανισμό «ΣΥΝ-ΕΡΓΑΣΙΑ» είναι εξαιρετικά χαμηλός και συνολικά από τον Ιούνιο 2020, οπότε και θεσμοθετήθηκε, δεν υπερβαίνει το 3,4% του συνόλου των μισθωτών (68.364 άτομα), με σημαντικές διαφοροποιήσεις ωστόσο ανά μήνα αλλά και διαφοροποιήσεις ως προς τη διάρκεια του χρονικού διαστήματος που εντάχθηκαν σε αυτόν. Ο μέσος όρος της μισθολογικής αναπλήρωσης του (μέρους του μισθού τους) από τον Μηχανισμό ανέρχεται στα 247 ευρώ μηνιαίως. Το συνολικό ύψος της κρατικής κάλυψης του μέρους των μισθών για τους εργαζόμενους που έχουν ενταχθεί στον Μηχανισμό ανέρχεται μέχρι σήμερα στα 69,798 εκατ. ευρώ.

Σε συνέχεια ανάλογης έρευνας του Οκτωβρίου του 2020, καταγράφονται οι αρνητικές οικονομικές και εργασιακές επιπτώσεις της πανδημίας στους εργαζόμενους ιδιωτικού τομέα.

Τα ευρήματα που προκύπτουν από την έρευνα, είναι τα εξής:

- Το 56% των εργαζομένων αναφέρει ότι μειώθηκαν τα εισοδήματά τους κατά την διάρκεια της πανδημίας.

- Από αυτούς το 22% δηλώνει απώλεια εισοδήματος πάνω από 31%, ενώ το 14% δηλώνει απώλεια εισοδήματος από 21–30%.

- Το 48% των εργαζομένων που αναφέρουν μείωση εισοδημάτων, δηλώνουν απαισιόδοξοι για την εξέλιξη της αμοιβής τους για το επόμενο 6μηνο.

- Το 40% των εργαζομένων δηλώνουν ότι έχουν εργαστεί με τηλεργασία στην διάρκεια της πανδημίας.

Παράλληλα, εμφανίζονται να αξιολογούν αρνητικά την ταχεία ανάπτυξη της τηλεργασίας σε σχέση με την επαγγελματική εξέλιξή τους, την εξέλιξη της αμοιβής τους, τις ώρες εργασίας τους, τα εργασιακά δικαιώματά τους, την προσωπική ζωή τους και την ψυχική ισορροπία τους.

Συγκεκριμένα:

- Το 65% αξιολογεί ως αρνητικές τις επιπτώσεις της τηλεργασίας σε σχέση με τις ώρες εργασίας τους

- Το 54% αξιολογεί ως αρνητικές τις επιπτώσεις της τηλεργασίας σε σχέση με τα εργασιακά δικαιώματά τους

- Το 54% αξιολογεί ως αρνητικές τις επιπτώσεις της τηλεργασίας σε σχέση με την ψυχική ισορροπία τους

- Το 52% αξιολογεί ως αρνητικές τις επιπτώσεις της τηλεργασίας σε σχέση με την προσωπική ζωή τους

- Το 40% αξιολογεί ως αρνητικές τις επιπτώσεις της τηλεργασίας σε σχέση με την εξέλιξη της αμοιβής τους

- Το 40% αξιολογεί ως αρνητικές τις επιπτώσεις της τηλεργασίας σε σχέση με την επαγγελματική εξέλιξή τους

Τα υπόλοιπα ευρήματα της έρευνας καταγράφουν ανάλογες απόψεις με αυτή του Οκτωβρίου του 2020. Συγκεκριμένα:

- Το 56% των ερωτηθέντων εκφράζει απαισιοδοξία για την πορεία της χώρας στους μήνες που έρχονται (+4% σε σχέση με τον Οκτώβριο).

- Το 58% δηλώνουν απαισιόδοξοι σε σχέση με την εξέλιξη των αμοιβών τους για το επόμενο 6μηνο (+1% σε σχέση με τον Οκτώβριο).

- Το 39% των εργαζομένων δηλώνουν απαισιόδοξοι για τη διατήρηση της θέσης εργασίας τους (+1% σε σχέση με τον Οκτώβριο) και το 53% δηλώνουν αντίστοιχα αισιόδοξοι (-1% σε σχέση με τον Οκτώβριο).

Η έρευνα αποτυπώνει με ξεκάθαρο τρόπο την ένταση του κλίματος οικονομικής και εργασιακής ανασφάλειας και επισφάλειας και τον αυξανόμενο προβληματισμό των εργαζομένων του ιδιωτικού τομέα για τις αλλαγές που φέρνει η περίοδος της πανδημίας σε σχέση με τις αμοιβές και τα εργασιακά δικαιώματά τους.