Καλούν το μεσημέρι που οι πολίτες πέφτουν να κοιμηθούν, τηλεφωνούν στον χώρο εργασίας και σαν να μην έφταναν όλα αυτά έχουν και ύφος εισαγγελέα.

Αγνοούν παντελώς το νομοθετικό πλαίσιο και «βομβαρδίζουν» συνεχώς τους οφειλέτες με γραπτά μηνύματα υπενθυμίζοντας συνεχώς τα χρέη τους.

Οι εισπρακτικές εταιρείες μετατρέπουν σε «κόλαση» την καθημερινότητα χιλιάδων νοικοκυριών, που δέχονται ασφυκτικές πίεση για την καταβολή ληξιπρόθεσμων οφειλών.

Οι εισπρακτικές εταιρείες

Στις αρχές Οκτωβρίου η Γενική Γραμματεία Εμπορίου και Προστασίας Καταναλωτή επέβαλε πρόστιμα συνολικού ύψους 46.000 ευρώ σε τέσσερις εισπρακτικές εταιρείες.

Οι παραβάσεις αφορούσαν όχληση οφειλετών πριν από την πάροδο των δέκα ημερών από την ημέρα που κατέστη ληξιπρόθεσμη η οφειλή τους, όχληση στον χώρο εργασίας, παραπλανητική πληροφόρηση και επίδειξη προσβλητικής συμπεριφοράς κατά την τηλεφωνική επικοινωνία.

Το νέο πλαίσιο για τις εισπρακτικές εταιρείες

Το νέο θεσμικό πλαίσιο που επεξεργάζεται το εν λόγω υπουργείο, σε συνεργασία και με το υπουργείο Δικαιοσύνης, αναμένεται να περιλαμβάνει μείωση του αριθμού των επιτρεπόμενων κλήσεων προς οφειλέτες, απαγόρευση της όχλησης των οφειλετών στον χώρο εργασίας, καθώς και κατά τις ώρες κοινής ησυχίας, ενώ ρητά θα απαγορεύεται και η όχληση συγγενών.

Το νομοσχέδιο εκτιμάται ότι θα είναι έτοιμο στις αρχές του νέου έτους.

Τα βασικά σημεία του νέου σχεδίου για τη λειτουργία των εταιρειών ενημέρωσης οφειλετών είναι τα ακόλουθα:

– Τίθεται πλαφόν στον αριθμό των κλήσεων. Ειδικότερα, θα επιτρέπεται να γίνονται προς τον οφειλέτη από μία εισπρακτική εταιρεία έως τρεις κλήσεις εβδομαδιαίως και μάλιστα σε αυτές θα συμπεριλαμβάνονται και οι αναπάντητες. Σήμερα ο νόμος ορίζει ότι η επικοινωνία με τον οφειλέτη πρέπει να γίνεται με συχνότητα οχλήσεων όχι πέραν της μιας ανά δεύτερη ημέρα. Συχνά, ωστόσο, γίνεται αυθαίρετη ερμηνεία του νόμου έτσι ώστε οι «εισπρακτικές εταιρείες» να θεωρούν ως μία όχληση μόνο την κλήση στην οποία απαντά ο οφειλέτης.

– Θα απαγορεύονται οι κλήσεις προς τους οφειλέτες κατά τις ώρες κοινής ησυχίας. Οι ώρες κοινής ησυχίας είναι κατά τη θερινή περίοδο (1η Απριλίου έως 30 Σεπτεμβρίου) από 3 μ.μ. έως 5.30 μ.μ. και από τις 11 μ.μ. έως τις 7 π.μ. Οι ώρες κοινής ησυχίας κατά τη χειμερινή περίοδο (1η Οκτωβρίου έως 31 Μαρτίου) είναι από τις 3.30 μ.μ. έως τις 5.30 μ.μ. και από τις 10 μ.μ. έως τις 7.30 π.μ.

Υπενθυμίζεται, όπως αναφέρει η Καθημερινή, ότι σύμφωνα με τον νέο Ποινικό Κώδικα, η διατάραξη της κοινής ησυχίας αναβαθμίστηκε σε ελαφρύ πλημμέλημα από πταίσμα που ήταν μέχρι πρόσφατα. Με βάση το ισχύον θεσμικό πλαίσιο, οι κλήσεις των «εισπρακτικών εταιρειών» προς τους οφειλέτες επιτρέπεται να γίνονται από τις 9 π.μ. έως τις 8 μ.μ.

– Θα απαγορεύονται οι κλήσεις στον χώρο εργασίας του οφειλέτη. Σύμφωνα με τον ισχύοντα νόμο, τον 3758/2009, οι εταιρείες ενημέρωσης οφειλετών μπορούν να καλούν στον χώρο εργασίας του οφειλέτη μόνο στην περίπτωση που έχει δηλωθεί το τηλέφωνο εργασίας ως ο μοναδικός αριθμός επικοινωνίας. Στις σκέψεις του υπουργείου είναι να θεσπιστεί η ενημέρωση του οφειλέτη εγγράφως (με επιστολή ή ηλεκτρονικό ταχυδρομείο) και όχι μέσω τηλεφωνικής κλήσης.

– Θα απαγορεύονται ρητά οι οχλήσεις προς συγγενικά πρόσωπα και γενικώς οι οχλήσεις προς τρίτους, εάν δεν πρόκειται για συνοφειλέτες ή εγγυητές. Στην υφιστάμενη νομοθεσία το σημείο αυτό είναι αρκετά θολό: αν και στην παράγραφο 9 του άρθρου 4 του νόμου 3758/2009 αναφέρεται ότι απαγορεύεται η όχληση των οικείων προσώπων του οφειλέτη, προστίθεται η φράση «κατά την έννοια της παραγράφου 4».

Τι αναφέρει η παράγραφος 4;

Ότι απαγορεύεται η δυσφήμηση ή η απειλή δυσφήμησης του οφειλέτη στο οικογενειακό ή εργασιακό περιβάλλον του. Στον αντίλογο ότι οι παραπάνω αλλαγές ενδέχεται να ευνοήσουν τους «μπαταχτσήδες», αρμόδιες πηγές επισημαίνουν ότι σήμερα οι τράπεζες –που αποτελούν τη βασική κατηγορία των πιστωτών– διαθέτουν ήδη πολλά εργαλεία για να βρουν και να ενημερώσουν τον οφειλέτη πριν καταφύγουν στις υπηρεσίες των «εισπρακτικών εταιρειών».

Όσο εντείνονται οι προσπάθειες στο κυνήγι των κόκκινων δανείων και άλλων ληξιπρόθεσμων οφειλών τόσο αυξάνονται και τα κρούσματα παράνομων πρακτικών και οι καταγγελίες πολιτών.

Είναι ενδεικτικό ότι σύμφωνα με στοιχεία της Γενικής Γραμματείας Προστασίας του Καταναλωτή, ότι το 1/3 των παραπόνων που έγιναν στη Γενική Γραμματεία αφορούσε απαράδεκτες πρακτικές δικηγορικών εταιρειών και δικηγόρων που έχουν αναλάβει το κυνήγι των κόκκινων οφειλών, ενώ, σύμφωνα με τον Συνήγορο του Καταναλωτή, στην Έκθεση για το 2017 που παρουσιάστηκε τον περασμένο Μάιο το 41,4% των καταγγελιών που δέχθηκε αφορούσε ανάλογες περιπτώσεις.

Δεν είναι λίγες οι περιπτώσεις καταγγελιών από οφειλέτες που δηλώνουν ότι οι εταιρείες διαχείρισης τηλεφωνούν στους χώρους εργασίας τους και ενημερώνουν τρίτους για τις οφειλές τους, ενώ πολλές είναι και οι περιπτώσεις όπου γίνεται κατάχρηση αναφορικά με τις ώρες αλλά και τη συχνότητα των τηλεφωνικών κλήσεων.

Σύμφωνα με τα στοιχεία της Γενικής Γραμματείας Εμπορίου και Προστασίας του Καταναλωτή, από τις 652 καταγγελίες που έγιναν το 2017 στην αρμόδια υπηρεσία σχετικά με εταιρείες ενημέρωσης δανειοληπτών, οι 255 αφορούσαν δικηγορικά γραφεία και διαβιβάστηκαν στον Δικηγορικό Σύλλογο Αθηνών, προκειμένου να ενεργοποιηθούν οι κατάλληλες πειθαρχικές διαδικασίες που ορίζει ο Κώδικας Δεοντολογίας των δικηγόρων.

Κι αυτό διότι η Γενική Γραμματεία Εμπορίου και Προστασίας του Καταναλωτή δεν μπορεί να παρέμβει σε αυτές τις περιπτώσεις, αφού το μόνο αρμόδιο είναι το πειθαρχικό όργανο των δικηγόρων. Συνολικά, όπως αναφέρουν τα ΝΕΑ, έχουν ήδη επιβληθεί 21 διοικητικές κυρώσεις, συνολικού ύψους 160.500 ευρώ, που κυρίως αφορούν παραβάσεις για συχνότητα κλήσεων, παραπλανητική πληροφόρηση, χρέωση ποσού για εξώδικη ενημέρωση κ.λπ.

Ήδη το υπουργείο Οικονομίας και Ανάπτυξης επεξεργάζεται νομοσχέδιο που θα προβλέπει τον έλεγχο των δικηγορικών γραφείων που δραστηριοποιούνται συστηματικά και σε μεγάλη κλίμακα στην ενημέρωση οφειλετών για ληξιπρόθεσμες οφειλές.

Το πόρισμα της ομάδας θα τεθεί σε διαβούλευση με τους ενδιαφερόμενους φορείς, ώστε οι διατάξεις που τροποποιούν το νόμο 3758/2009 να κατατεθούν στη Βουλή το φθινόπωρο.

Η ομάδα δουλεύει σε πέντε βασικές ενότητες. Ειδικότερα: 1) Γενικός Κανονισμός για την Προστασία Δεδομένων Προσωπικού Χαρακτήρα (GDPR): Αρχή Προστασίας Δεδομένων Προσωπικού Χαρακτήρα, 2) Δικηγορικές εταιρείες 3) Πεδίο εφαρμογής του ν. 3789/2009 4) Διάφορα θέματα όπως συχνότητα οχλήσεων, κυρώσεις, χρονικό διάστημα υποβολής καταγγελιών, κ.α. και 5) Νομοτεχνική βελτίωση του νόμου.

Ιδιαίτερα για το θέμα της ενόχλησης των οφειλετών από τις εισπρακτικές εταιρείες στόχος είναι η αυστηροποίηση των όρων λειτουργίας τους αλλά και ο καλύτερος έλεγχος των δικηγορικών γραφείων που δραστηριοποιούνται συστηματικά και σε μεγάλη κλίμακα στην ενημέρωση οφειλετών για ληξιπρόθεσμες οφειλές.

Σύμφωνα με τα στοιχεία της γενικής γραμματείας Εμπορίου και Προστασίας Καταναλωτή, από τις 652 καταγγελίες που έγιναν το 2017 στην αρμόδια υπηρεσία σχετικά με εταιρείες ενημέρωσης δανειοληπτών, οι 255 αφορούσαν δικηγορικά γραφεία και διαβιβάστηκαν στον Δικηγορικό Σύλλογο Αθηνών, προκειμένου να ενεργοποιηθούν οι κατάλληλες πειθαρχικές διαδικασίες που ορίζει ο Κώδικας Δεοντολογίας των δικηγόρων. Κι αυτό διότι η γενική γραμματεία Εμπορίου και Προστασίας Καταναλωτή δεν μπορεί να παρέμβει σε αυτές τις περιπτώσεις, αφού το μόνο αρμόδιο όργανο είναι το πειθαρχικό όργανο των δικηγόρων.

Με την αναμόρφωση της νομοθεσίας, επιδιώκεται να θεσπιστεί ένα όριο στη συμπεριφορά δικηγόρων και δικηγορικών εταιριών και να ενισχυθεί η ευθύνη των εντολέων τους (δανειστών) για τις ενέργειες στις οποίες προβαίνουν οι εντολοδόχοι τους (δικηγόροι ή δικηγορικές εταιρίες). Ειδικότερα, επιχειρείται η εισαγωγή ορισμένων ειδικών υποχρεώσεων και σε δικηγόρους – δικηγορικές εταιρίες, με σκοπό να τερματιστούν τυχόν ακραίες συμπεριφορές εις βάρος των οφειλετών.

Υπενθυμίζεται ότι στις αρχές Ιουλίου, η γενική γραμματεία Εμπορίου και Προστασίας Καταναλωτή ανακοίνωσε τις διοικητικές κυρώσεις που επιβλήθηκαν σε εταιρείες ενημέρωσης οφειλετών κατά τη διάρκεια του πρώτου εξαμήνου του 2018. Συνολικά έχουν επιβληθεί 21 διοικητικές κυρώσεις, συνολικού ύψους 160.500 ευρώ, που κυρίως αφορούν παραβάσεις για συχνότητα κλήσεων, παραπλανητική πληροφόρηση, παρέκκλιση των εντολών των δανειστών -καθώς συχνά καλούν σε τηλέφωνα επικοινωνίας που δεν τα είχαν δηλώσει οι οφειλέτες, αλλά τα βρήκαν συνήθως από δημόσια προσβάσιμους τηλεφωνικούς καταλόγους-, κλήση σε τηλέφωνο εργασίας χωρίς να είναι το μοναδικό τηλέφωνο επικοινωνίας, όχληση για οφειλές στις οποίες δεν έχουν παρέλθει 10 ημέρες  από τότε που αυτές κατέστησαν ληξιπρόθεσμες, ενημέρωση χωρίς να έχει προηγηθεί η ταυτοποίηση του οφειλέτη, χρέωση ποσού για εξώδικη ενημέρωση κ.λπ.

Τα δάνεια που βρίσκονται σε καθυστέρηση πάνω από 2 χρόνια σχεδόν διπλασιάσθηκαν, καθώς ενώ έφταναν σε ποσοστό στο τέλος του 2015 το 28,7%, στο τέλος του 2016 εκτοξεύθηκαν στο 52,3%.

Από αυτά σε καθυστέρηση άνω των δύο ετών είναι το 58% των στεγαστικών δανείων, το 52% των επαγγελματικών και το 34% των καταναλωτικών δανείων.

Απέναντι σε αυτή την κατάσταση οι τράπεζες έχουν επιστρατεύσει τις εισπρακτικές εταιρείες προκειμένου να εισπράξουν τα χρήματά τους από τους αφερέγγυους δανειολήπτες.
Ποια όμως είναι τα δικαιώματα των δανειοληπτών;

Τι μπορούν να κάνουν αν τα τηλέφωνα που δέχονται είναι σε καθημερινή βάση ή είναι πολύ «πιεστικά;

Σύμφωνα με την ΕΚΠΟΙΖΩ, όταν οι εταιρείες επικοινωνούν με τους δανειολήπτες θα πρέπει:

• Να σας καλούν 1 φορά ανά δύο ημέρες ή πιο αραιά

• Να σας καλούν κατά τις εργάσιμες ημέρες 9:00 – 20:00

• Να εμφανίζεται ο τηλεφωνικός αριθμός κλήσης. Να μην σας καλούν δηλαδή με “απόκρυψη”

• Ο υπάλληλος της εταιρείας να αναφέρει το ονοματεπώνυμό του, την ιδιότητά του, την επωνυμία της εταιρείας, τον αριθμό μητρώου με τον οποίο έχει καταχωρηθεί στο αρμόδιο Υπουργείο, καθώς και το σκοπό της επικοινωνίας

• Να σας ενημερώνουν ότι η κλήση καταγράφεται και τα στοιχεία διατηρούνται για 1 έτος. Στη συνέχεια καταστρέφονται, εκτός αν ζητήσει τη διατήρησή τους ο οφειλέτης ή η Γενική Γραμματεία Εμπορίου και Προστασίας Καταναλωτή, οπότε και πρέπει να παρασχεθούν εντός 10 ημερών. Τα αρχεία αυτά δεν μπορούν να χρησιμοποιηθούν εναντίον σας

• Να σας καλούν αποκλειστικά και μόνο για ενημέρωση και διαπραγμάτευση των όρων πιθανής ρύθμισης

• Σε περίπτωση γραπτής επικοινωνίας, να φαίνονται πάνω στο έγγραφο όλα τα στοιχεία της εταιρείας (επωνυμία, διεύθυνση, τηλέφωνο κλπ.) και σε καμία περίπτωση να μην χρησιμοποιείται η επωνυμία της τράπεζας

Οι εταιρείες ενημέρωσης απαγορεύεται:
• Να καλούν πριν να περάσουν 10 μέρες από όταν έγινε ληξιπρόθεσμο το ποσό

• Να καλούν για οφειλές που βρίσκονται σε ρύθμιση, όσο καιρό αυτή τηρείται

• Να εισπράττουν με οποιοδήποτε τρόπο ληξιπρόθεσμες οφειλές

• Να προβαίνουν σε τηλεφωνικές απειλές, προσβολές, παραπλανητική πληροφόρηση και άσκηση σωματικής ή ψυχολογικής βίας

• Να σας δυσφημίζουν στο οικογενειακό/εργασιακό σας περιβάλλον ή να απειλούν ότι θα το κάνουν

• Να ενοχλούν τα οικεία σας πρόσωπα

• Να σας καλούν στην εργασία, εκτός και αν είναι το μοναδικό τηλέφωνο που έχετε δηλώσει για επικοινωνία

• Να παριστάνουν ότι είναι υπάλληλοι της τράπεζας, δικηγόροι, δικαστικοί επιμελητές κλπ.

• Να αναθέτουν σε άλλη εταιρεία ή φυσικό πρόσωπο, εκτός των υπαλλήλων τους, την ενημέρωσή σας για τις ληξιπρόθεσμες οφειλές

• Να αναθέτουν σε δικηγόρους και δικαστικούς επιμελητές τη δικαστική διεκδίκηση της οφειλής

• Να σας επιβαρύνουν με έξοδα

• Να σας επισκέπτονται κατ’ ιδίαν

Άλλες χρήσιμες πληροφορίες που θα πρέπει να έχετε υπόψη σχετικά με τις εταιρείες ενημέρωσης οφειλετών:
• Πριν η τράπεζα αναθέσει σε εισπρακτική εταιρεία την ενημέρωσή για κάποια ληξιπρόθεσμη οφειλή, θα πρέπει να έχει επιβεβαιώσει με κάθε διαθέσιμο τρόπο τις οφειλές με τον οφειλέτη, να έχει ταυτοποιήσει το πρόσωπό του και να τον έχει ενημερώσει για τη διαβίβαση των δεδομένων του στην εταιρεία ενημέρωσης

• Απαγορεύεται η τράπεζα να αναθέσει την ενημέρωση για την ίδια οφειλή σε περισσότερες της μίας εταιρείες ενημέρωσης

• Ο οφειλέτης έχει δικαίωμα να του παρασχεθούν χωρίς επιβάρυνση από την εταιρεία ενημέρωσης πλήρη και ακριβή αναλυτικά στοιχεία για το ύψος και την προέλευση της οφειλής εντός 10 εργασίμων ημερών από την αίτησή του

• Σε περίπτωση που ο οφειλέτης καταλήξει σε κάποια ρύθμιση της οφειλής του με την εταιρεία ενημέρωσης, θα πρέπει να του κοινοποιηθεί εντός 10 ημερών το πρακτικό του διακανονισμού. Απαγορεύεται να επιδεινωθεί με αυτόν τον τρόπο η θέση του οφειλέτη

• Απαγορεύεται η τράπεζα να εκχωρεί σε εταιρεία ενημέρωσης ή οποιονδήποτε άλλο τρίτο ληξιπρόθεσμες απαιτήσεις προς είσπραξη. Αυτό σημαίνει ότι μόνος αρμόδιος για να εισπράξει τα ληξιπρόθεσμα ποσά είναι η τράπεζα

Σε περίπτωση παράβασης των διατάξεων, μπορεί να επιβληθεί πρόστιμο με απόφαση του Υπουργού Ανάπτυξης ύψους από 5.000€ έως 500.000€. Εάν υπάρξει υποτροπή, το ανώτατο όριο προστίμου διπλασιάζεται και ο Υπουργός μπορεί να διατάξει διαγραφή της εταιρείας από το μητρώο για 1 έως 6 μήνες. Σε περίπτωση δε περαιτέρω υποτροπής, μπορεί να διατάξει την οριστική διαγραφή της εταιρείας.

Εκτός των παραπάνω εταιρειών ενημέρωσης, πολύ συχνά οι τράπεζες συνεργάζονται με δικηγόρους και δικηγορικές εταιρείες που αναλαμβάνουν να καλούν τους οφειλέτες. Στις περιπτώσεις αυτές, παρ’ όλο που οι δικηγόροι και οι δικηγορικές εταιρείες λειτουργούν ουσιαστικά ως εταιρείες ενημέρωσης οφειλετών, δεν υπάγονται στον σχετικό νόμο κι επομένως δεν ισχύουν γι’ αυτούς οι υποχρεώσεις και περιορισμοί που αναφέραμε.