Η ΕΑΣ θεσπίστηκε το 2010 και μέχρι σήμερα εκτιμάται ότι έχει επιβαρύνει με συνολικά 10 δισ. ευρώ περίπου 440.000 συνταξιούχους, οι οποίοι λαμβάνουν κύριες συντάξεις άνω των 1.468 ευρώ και επικουρικές άνω των 300 ευρώ. Η εισφορά διαμορφώνεται με ποσοστά ανά κλιμάκια των 300 ευρώ και συντελεστές από 3% έως 14%. Ωστόσο, το αντίστοιχο ποσοστό επιβάλλεται από το πρώτο ευρώ στο συνολικό ποσό και όχι κλιμακωτά, όπως συμβαίνει στη φορολογία εισοδήματος. Για τις συντάξεις που είχαν απονεμηθεί πριν από τον νόμο Κατρούγκαλου, ο οποίος επέφερε περικοπές, η ΕΑΣ υπολογίζεται στο αρχικό ύψος της σύνταξης και όχι στο ποσό που καταβάλλεται μετά τις μειώσεις. Παράλληλα, το ποσό που παρακρατείται για την ΕΑΣ δεν αφαιρείται από το φορολογητέο εισόδημα, αλλά εξακολουθεί να φορολογείται ως εισόδημα.

Οι εκπρόσωποι των συνταξιούχων, αλλά και τα κόμματα της αντιπολίτευσης, ζητούν είτε την αναμόρφωση είτε την πλήρη κατάργηση της εισφοράς. Ενδεικτικό είναι ότι μόνο για το 2026 περισσότεροι από 400.000 συνταξιούχοι ή οι κληρονόμοι τους εκτιμάται ότι θα επιβαρυνθούν από την ΕΑΣ με συνολικό ποσό 888 εκατ. ευρώ. Από αυτά, τα 721 εκατ. ευρώ αφορούν κύριες συντάξεις και τα 167 εκατ. ευρώ επικουρικές, σύμφωνα με το σχέδιο προϋπολογισμού για το 2026, καθώς εφαρμόζονται κρατήσεις από 3% έως 14% και από 3% έως 10% αντίστοιχα.

Η πιλοτική δίκη

Στις 7 Οκτωβρίου 2026 έχει προγραμματιστεί η πιλοτική δίκη στο Ελεγκτικό Συνέδριο, με αφορμή την υπόθεση ιδιώτη αιτούντος που ζητά αλλαγή στον τρόπο με τον οποίο υπολογίζεται η ΕΑΣ.

Η υπόθεση ξεκίνησε ύστερα από αγωγή συνταξιούχου δικαστή ενώπιον του Ειδικού Δικαστηρίου του άρθρου 99Σ, το οποίο την παρέπεμψε στην Ολομέλεια του Ελεγκτικού Συνεδρίου βάσει του άρθρου 88Σ. Η πιλοτική δίκη είχε αρχικά προσδιοριστεί για τις 10 Ιουνίου 2026, με αίτημα είτε την κατάργηση της ΕΑΣ είτε τον περιορισμό της με πιο ορθολογικό τρόπο, σύμφωνα με τη συνταγματική αρχή της αναλογικότητας.

Κατά τις ίδιες πληροφορίες, η εισήγηση του Επιτρόπου είναι θετική ως προς την εφαρμογή αναλογικού τρόπου υπολογισμού της εισφοράς ανά κλιμάκιο και όχι στο συνολικό ποσό της σύνταξης. Εφόσον η συγκεκριμένη προσέγγιση γίνει αποδεκτή, εκτιμάται ότι μπορεί να επιφέρει μείωση της ΕΑΣ κατά 50%.

Η δίκη αναβλήθηκε για τις 7 Οκτωβρίου 2026 έπειτα από αίτημα του Δημοσίου, το οποίο υποστήριξε ότι το Νομικό Συμβούλιο του Κράτους δεν είχε προλάβει να προετοιμαστεί, παρότι η σχετική αγωγή είχε κατατεθεί πριν από έξι χρόνια. Σύμφωνα με πληροφορίες, η κυβέρνηση αναμένει την απόφαση του δικαστηρίου προκειμένου να διαμορφώσει νομοθετικά, εντός του 2027, έναν νέο τρόπο υπολογισμού της ΕΑΣ, ο οποίος θα αφορά το μέλλον και όχι αναδρομικές επιστροφές.

Εάν το δικαστήριο κάνει δεκτή την αγωγή, είτε στο σύνολό της είτε εν μέρει, η διεκδίκηση της επιστροφής των ποσών που παρακρατήθηκαν παράνομα θα απαιτήσει νέο κύκλο δικαστικών προσφυγών και ενδεχομένως πολυετή αναμονή. Άλλωστε, δεν έχουν ακόμη καταβληθεί αναδρομικά ποσά που έχουν κριθεί με τελεσίδικες δικαστικές αποφάσεις ως παράνομα παρακρατηθέντα για την περίοδο πριν από το 2018 και τα οποία θα έπρεπε να έχουν επιστραφεί.

Στο επίκεντρο της πιλοτικής δίκης βρίσκεται το αίτημα συνταξιούχων που βρίσκονται στα υψηλότερα κλιμάκια της ΕΑΣ και επιβαρύνονται με σημαντικές κρατήσεις. Οι ίδιοι ζητούν η εισφορά να υπολογίζεται με τρόπο ανάλογο της φορολογίας, δηλαδή μόνο επί της διαφοράς της σύνταξης και όχι στο σύνολο του ποσού, όπως συμβαίνει σήμερα.

Εφόσον εκδοθεί απόφαση για την ΕΑΣ μετά τη δίκη της 7ης Οκτωβρίου και εξαχθούν συγκεκριμένα συμπεράσματα, δεν αποκλείεται να υπάρξουν αλλαγές στη δομή της Εισφοράς Αλληλεγγύης Συνταξιούχων εντός του 2027, σε συνδυασμό με όσα θα κρίνει το δικαστήριο. Τότε θα αποσαφηνιστεί αν οι κρατήσεις θα μειωθούν και σε ποιο βαθμό. Το βασικό ζήτημα που καλείται να εξετάσει το δικαστήριο είναι κατά πόσο η εισφορά πρέπει να επιβάλλεται μόνο στο μέρος της σύνταξης που υπερβαίνει τα 1.468 ευρώ.

Παρεμβάσεις

Παράλληλα, εξετάζεται σενάριο σύμφωνα με το οποίο το ποσό της σύνταξης έως τα 1.468 ευρώ θα απαλλάσσεται από την εισφορά και η ΕΑΣ θα επιβάλλεται αποκλειστικά στο τμήμα που υπερβαίνει αυτό το όριο. Την ίδια στιγμή, βρίσκονται υπό εξέταση αντίστοιχες παρεμβάσεις και για την ΕΑΣ που επιβάλλεται στις επικουρικές συντάξεις.

Με το ισχύον σύστημα, η ΕΑΣ εφαρμόζεται στο σύνολο της σύνταξης. Αυτό σημαίνει ότι συνταξιούχος με σύνταξη 2.000 ευρώ επιβαρύνεται με εισφορά 6% επί ολόκληρου του ποσού. Σύμφωνα, όμως, με το σκεπτικό της αγωγής που εξετάζεται από το Ελεγκτικό Συνέδριο, η εισφορά θα έπρεπε να επιβάλλεται μόνο στο τμήμα της σύνταξης που υπερβαίνει τα 1.400 ευρώ, δηλαδή στα 600 ευρώ.

Την πρόταση για αναλογική εφαρμογή της ΕΑΣ, με απαλλασσόμενα ποσά κατά το πρότυπο των φορολογικών κλιμάκων, έχει υποστηρίξει και ο Συνήγορος του Πολίτη μέσω σχετικού πορίσματος προς το υπουργείο Εργασίας. Ωστόσο, μέχρι σήμερα οι συγκεκριμένες προτάσεις δεν έχουν υιοθετηθεί.

Η νομοθετική αυτή παρέμβαση στοχεύει στην άρση μιας άδικης κατάστασης όπου η αύξηση της σύνταξης που προκύπτει από τη συνέχιση εργασίας αντισταθμίζεται ή και μηδενίζεται από την αυξημένη επιβάρυνση της ΕΑΣ. Ως αποτέλεσμα, το τελικό καθαρό ποσό σύνταξης παραμένει σταθερό ή μειώνεται, ακυρώνοντας τα οφέλη της απασχόλησης.

Σύμφωνα με έως τώρα στοιχεία το πρόβλημα αφορά περίπου 220.000 εργαζόμενους συνταξιούχους που έχουν δηλώσει ενεργή απασχόληση μέσω της ηλεκτρονικής πλατφόρμας του ΕΦΚΑ. Ωστόσο, ο πραγματικός αριθμός αυτών που επηρεάζονται είναι μικρότερος, καθώς περίπου 100.000 αγρότες με χαμηλά εισοδήματα εξαιρούνται από την καταβολή εισφορών και δεν δικαιούνται προσαύξηση. Λιγότεροι είναι όσοι λαμβάνουν σύνταξη πάνω από 1.434 ευρώ, το νέο κατώτατο όριο του πρώτου κλιμακίου ΕΑΣ για το 2025, μετά την πρόσφατη ετήσια αύξηση 2,4%.

Προσαρμογή των ορίων Εισφοράς Αλληλεγγύης

Με βάση το τελευταίο φορολογικό νομοσχέδιο, τα όρια των κλιμακίων της ΕΑΣ θα αναπροσαρμόζονται κάθε χρόνο σύμφωνα με το ποσοστό αύξησης των συντάξεων. Για το 2025, το όριο του πρώτου κλιμακίου αυξήθηκε από 1.400 σε 1.434 ευρώ, ενώ και οι άλλες βαθμίδες προσαρμόζονται αναλόγως. Συνεπώς, η προτεινόμενη διάταξη αποτελεί ένα σημαντικό βήμα προς μια πιο δίκαιη και λογική κοινωνική ασφάλιση. Εξασφαλίζει ότι οι εργαζόμενοι συνταξιούχοι δεν θα αντιμετωπίζουν φορολογικές ή ασφαλιστικές κυρώσεις για την ενεργή συμμετοχή τους στην αγορά εργασίας, όταν αυτή οδηγεί σε προσαύξηση της σύνταξής τους. Η προσωρινή αναστολή της ΕΑΣ λειτουργεί ισορροπητικά και υπογραμμίζει την ανάγκη για μια συνολικότερη αναμόρφωση του ασφαλιστικού συστήματος.

Η σχετική ρύθμιση προωθείται από το υπουργείο Εργασίας και θα ισχύσει άμεσα ώστε οι συνταξιούχοι που θα πληρωθούν τις αυξήσεις του 2025 τον Δεκέμβριο να πάρουν στην τσέπη την αύξηση αντί να βρεθούν με μικρότερη σύνταξη επειδή θα ανέβει η ΕΑΣ.

Το υπουργείο Eργασίας αναμένεται να καταθέσει το επόμενο διάστημα τροπολογία με την οποία θα θεσπίζεται αυτόματος «κόφτης» κρατήσεων σε περίπτωση που με τις νέες κλίμακες μηδενίζεται η αύξηση ή η μείωση που προκύπτει είναι μεγαλύτερη από τη σημερινή. Η διαφορά θα καλύπτεται από τον ΕΦΚΑ ενώ ο συνταξιούχος θα λαμβάνει ολόκληρη την αύξηση.

Από τα σενάρια που εξετάζονται οι συνταξιούχοι μπορεί να βγουν κερδισμένοι με καθαρές αυξήσεις συντάξεων ως και 50 με 60 ευρώ μηνιαίως με πάγωμα ή και μείωση της κράτησης της ΕΑΣ.

Σύμφωνα με πληροφορίες αυτό που εξετάζεται είναι σε περίπτωση που ο συνταξιούχος αλλάζει κλίμακα λόγω της αύξησης, να παίρνει την αύξηση χωρίς να λαμβάνεται υπόψη είτε το σύνολο είτε ένα μέρος από την πρόσθετη επιβάρυνση που θα προκαλεί η ΕΑΣ.

Για παράδειγμα συνταξιούχος που παίρνει 1.395 ευρώ δεν πληρώνει ΕΑΣ γιατί είναι κάτω από τα 1.400 ευρώ. Με την αύξηση που θα πάρει το 2025 και εκτιμάται στο 2,5%, η σύνταξη θα ανέλθει στα 1.430 ευρώ και αυτομάτως θα χάσει από την ΕΑΣ τα 30 ευρώ και θα μείνει με αύξηση μόλις 5 ευρώ.

Με τη ρύθμιση που προωθείται εξετάζεται είτε να πάρει ολόκληρη την αύξηση, (35 ευρώ) είτε να καταβάλει τη μισή ΕΑΣ για να του μείνουν 17 ευρώ αύξησης.

Οι αλλαγές στο μίγμα των κρατήσεων της ΕΑΣ θα γίνουν σε όλες τις περιπτώσεις που οι συνταξιούχοι λόγω τη αύξησης που θα πάρουν θα αλλάξουν κλίμακα.

Ποιοι συνταξιούχοι θα λάβουν αναδρομικά έως 2.600 ευρώ

Περίπου 35.000 απόστρατοι συνταξιούχοι αναμένεται να λάβουν αναδρομικά 27 μηνών που θα φτάσουν τα 2.600 ευρώ, μέχρι το τέλος του χρόνου.

Πρόκειται για αναδρομικά που προκύπτουν από τις διαφορές κρατήσεων στις κύριες συντάξεις, εξαιτίας της κατάργησης των περικοπών του νόμου 4093 από τα μερίσματά τους και θα είναι ανάλογα με το ύψος της κύριας σύνταξης με τα ποσά που θα λάβουν να κυμαίνονται από 1.200 έως 2.600 ευρώ.

Οι αλλαγές θα ισχύσουν από την 1/1/2025 με στόχο εξαλειφθούν οι για τους συνταξιούχους οι οποίοι από την μια θα πάρουν αύξηση γύρω στο 2,6% και από την άλλη θα την επιστρέψουν λόγω αλλαγής κλίμακας με υψηλότερο συντελεστή κράτησης (π.χ. 6% αντί για 3%).

Στα σενάρια που εξετάζονται, για την ΕΑΣ το κόστος από τη μείωση των κρατήσεων ξεκινά από μερικές δεκάδες εκατ. ευρώ που είναι το λεγόμενο ουδέτερο δημοσιονομικά σενάριο, και φτάνει έως τα 163 εκατ. ευρώ που είναι και το μεγαλύτερο όφελος για τους συνταξιούχους.

Το υπουργείο Εργασίας εξετάζει ένα μίγμα μείωσης της ΕΑΣ από τις κύριες συντάξεις πιθανώς με 4 κλίμακες και με ταυτόχρονη κατάργηση ή μεγάλη μείωση της ίδιας κράτησης στις επικουρικές συντάξεις.

Το σχέδιο αυτό έχει δυο εκδοχές:

1. Να μειωθεί κατά 50% η ΕΑΣ από τις επικουρικές και να μειωθεί κατά 20% ή 25%, στις κύριες συντάξεις. Σε αυτή την περίπτωση προκαλούνται απώλειες από 127 εκατ. ευρώ ως 145 εκατ ευρώ και τα ετήσια έσοδα του ΑΚΑΓΕ (Ασφαλιστικό
Κεφάλαιο Αλληλεγγύης Γενεών) διαμορφώνονται μεταξύ 345 εκατ. ευρώ και 327
εκατ. ευρώ.

2. Να καταργηθεί τελείως η ΕΑΣ από τις επικουρικές και να μειωθεί κατά 15% στις κύριες συντάξεις. Σε αυτή την περίπτωση προκαλούνται απώλειες 163 εκατ. ευρώ και τα έσοδα του ΑΚΑΓΕ διαμορφώνονται στα 309 εκατ. ευρώ.

Η μείωση της Εισφοράς Αλληλεγγύης αφορά μικτές κύριες συνάξεις ή άθροισμα κύριων συνάξεων άνω των 1.400 ευρώ.

Ένα από τα δυο σενάρια που είναι στο τραπέζι του υπουργείου Εργασίας προβλέπει την αλλαγή του μηχανισμού κρατήσεων με 4 αντί 8 κλίμακες και με ποσοστά κρατήσεων μόνον σε τμήμα και όχι σε όλη τη σύνταξη.

Τα ποσοστά κρατήσεων που μελετώνται είναι σύμφωνα με πληροφορίες 12% για το τμήμα σύνταξης από τα 1.400 ευρώ μέχρι 1.800 ευρώ, 20% για το τμήμα σύνταξης από τα 1.800 ευρώ ως τα 2.200 ευρώ, 23% από τα 2.200 ευρώ ως τα 2.800 ευρώ και πιθανώς 25% από 2.800 ευρώ και άνω.

Για τις υψηλές συντάξεις θα υπάρχει αυτόματος κόφτης κρατήσεων σε περίπτωση που με τις νέες κλίμακες η μείωση που προκύπτει είναι μεγαλύτερη από τη σημερινή. Για το λόγο αυτόν εξετάζεται να μπει κόφτης κρατήσεων στα 400 με 450 ευρώ, ενώ σήμερα υπάρχουν συνταξιούχοι που έχουν κράτηση ΕΑΣ ως και 580 ευρώ το μήνα.

Υπάρχει όμως και το σενάριο “μηδενικού κόστους”, που προβλέπει διατήρηση της ΕΑΣ όπως είναι σήμερα με τη διαφορά ότι οι κρατήσεις θα μπορούν να παγώνουν για να μην εξανεμίζονται οι αυξήσεις και κυρίως όταν εξαιτίας της ΕΑΣ προκαλούνται και μειώσεις συντάξεων.

Το σενάριο αυτό συγκεντρώνει λίγες πιθανότητες γιατί θα καταλήξει να δημιουργήσει νέες στρεβλώσεις με συνταξιούχους που θα έχουν μικρή αύξηση στη σύνταξη επειδή θα επιβάλλεται ολόκληρη η ΕΑΣ, και με άλλους που θα έχουν
μεγαλύτερη αύξηση επειδή θα παγώσει η ΕΑΣ.

Από τις αλλαγές θα βγουν κερδισμένοι πάνω από 650.000 παλαιοί και νέοι συνταξιούχοι.

Για παράδειγμα, στην περίπτωση που εφαρμοστούν 4 κλίμακες για την ΕΑΣ οι κρατήσεις στις συντάξεις από τα 1.400 ευρώ και άνω θα διαμορφωθούν ως εξής:

1. Συνταξιούχος που λαμβάνει 1.430 ευρώ κύρια σύνταξη μικτά, έχει σήμερα κράτηση 43 ευρώ από την ΕΑΣ, ενώ με την νέα κλίμακα η κράτηση πέφτει στα 4 ευρώ και θα έχει αύξηση σύνταξης κατά 39 ευρώ.

2. Συνταξιούχος που λαμβάνει 1.630 ευρώ κύρια σύνταξη, έχει σήμερα κράτηση 49 ευρώ, ενώ με την νέα κλίμακα η κράτηση πέφτει στα 28 ευρώ και θα έχει αύξηση σύνταξης κατά 21 ευρώ.

3. Συνταξιούχος που λαμβάνει 1.730 ευρώ κύρια σύνταξη, έχει σήμερα κράτηση 104 ευρώ, ενώ με την νέα κλίμακα η κράτηση πέφτει στα 40 ευρώ και θα έχει αύξηση σύνταξης κατά 64 ευρώ.

4. Συνταξιούχος που λαμβάνει 2.030 ευρώ κύρια σύνταξη, έχει σήμερα κράτηση ΕΑΣ 142 ευρώ, ενώ με την νέα κλίμακα, θα έχει κράτηση 94 ευρώ με αύξηση σύνταξης κατά 48 ευρώ.

Τα σενάρια που εξετάζονται, έχουν «κλειδώσει» ως προς τις εξής αλλαγές:

• Την απλοποίηση της παρακράτησης με μείωση των κλιμακίων από 8 σε 3 ή 4.
• Την απαλλαγή του μεγαλύτερου μέρους της σύνταξης από την κράτηση, ενώ, σήμερα (12/02) επιβάλλεται σε όλο το ποσό.
• Τη θέσπιση πλαφόν, ώστε από ένα όριο σύνταξης και πάνω, η Εισφορά Αλληλεγγύης να «παγώνει», για να μην καταλήγει να επιβαρύνει τους συνταξιούχους.

Οι κλίμακες που εξετάζονται, μπορεί να είναι ως 4, αν η ΕΑΣ αποφασισθεί να επιβάλλεται μετά τα 1.400 ευρώ και ανά 400 ευρώ σύνταξης ή και 3, αν οι κλίμακες καταλαμβάνουν μεγαλύτερο κομμάτι σύνταξης πάνω από τα 1.400 ευρώ.

Σήμερα, ένας συνταξιούχος που παίρνει κύρια σύνταξη ύψους 1.600 ευρώ έχει κράτηση ΕΑΣ 3% σε όλη τη σύνταξη, δηλαδή έχει κράτηση 3% επί των 1.600 ευρώ και δίνει 48 ευρώ τον μήνα για ΕΑΣ. Με το νέο σύστημα, η κράτηση θα «πιάνει» τα 200 ευρώ, δηλαδή το τμήμα σύνταξης από τα 1.400 ευρώ έως τα 1.600 ευρώ, αλλά με διαφορετικό συντελεστή.

Το αρχικό ποσοστό θα αρχίζει ενδεχομένως από το 15%, που σημαίνει κράτηση 30 ευρώ αντί 48 ευρώ που είναι σήμερα. Ο συνταξιούχος ωφελείται με έμμεση αύξηση κατά 18 ευρώ στη σύνταξή του.

Οι αλλαγές στο μείγμα των κρατήσεων επεξεργάζονται αυτό το διάστημα από στελέχη του ΕΦΚΑ και του Υπουργείου Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης, αλλά οι τελικές αποφάσεις θα εξαρτηθούν από το «σενάριο» που δεν θα μειώνει σημαντικά τα έσοδα της Εισφοράς Αλληλεγγύης και ταυτόχρονα θα είναι δίκαιο για τους συνταξιούχους.

Η «χρυσή τομή» που αναζητά το Υπουργείο, είναι να μειωθούν οι κρατήσεις, ώστε να έχουν πρόσθετη αύξηση οι συνταξιούχοι που τώρα θίγονται, όμως, χωρίς να υποχωρήσουν δραματικά τα έσοδα από τη νέα ΕΑΣ. Για αυτόν τον λόγο, οι τελικές αποφάσεις αναμένονται το διάστημα Απρίλιος – Μάιος με νέο νομοσχέδιο, στο οποίο θα συμπεριληφθούν κι άλλα εκκρεμή ασφαλιστικά ζητήματα, με πρώτο την αποκατάσταση των αδικιών στις συντάξεις χηρείας.

Σύμφωνα με την εφημερίδα «Τα Νέα», το βασικό σενάριο, το οποίο σχεδιάζεται να συμπεριληφθεί στο προεκλογικό πρόγραμμα της Νέας Δημοκρατίας, θα προβλέπει ότι θα συνεχίσει να επιβάλλεται η ΕΑΣ, όπως τώρα, δηλαδή σε όλο το ποσό της σύνταξης, αλλά με τα μισά ποσοστά της κάθε κλίμακας.

Πρόκειται για την ειδική εισφορά αλληλεγγύης συνταξιούχων, η οποία επιβλήθηκε με το πρώτο Μνημόνιο για τα ποσά κύριας σύνταξης άνω των 1.400 ευρώ (16.800 ετήσιο εισόδημα), με σκοπό την κάλυψη ελλειμμάτων του συστήματος από τον λογαριασμό του ΑΚΑΓΕ (Ασφαλιστικό Κεφάλαιο Αλληλεγγύης Γενεών).

Τα παραπάνω αποτελούν υλοποίηση μέρους των εξαγγελιών του πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη στην ΔΕΘ.

1. Εισφορά αλληλεγγύης

Η τροπολογία κατατέθηκε στο πολυνομοσχέδιο και προβλέπει την κατάργηση της ειδικής εισφοράς αλληλεγγύης του άρθρου 43Α του ν.4172/2013, για όλα τα εισοδήματα που αποκτώνται από την 1η.1.2023 και εφεξής, ενώ για το έτος 2022 θα ισχύουν οι ίδιες απαλλαγές που ίσχυσαν και για το έτος 2021.

Πρακτικά αυτό σημαίνει ότι από την εισφορά αλληλεγγύης απαλλάσσονται εκτός από τους μισθωτούς του ιδιωτικού τομέα και όσοι αποκτούν φέτος εισοδήματα από επιχειρηματική δραστηριότητα, ακίνητα, μερίσματα που θα δηλωθούν με την φορολογική δήλωση του 2023.

Πιο συγκεκριμένα η τροπολογία προβλέπει:

'Αρθρο 1

Διεύρυνση απαλλαγών από την ειδική εισφορά αλληλεγγύης για το φορολογικό έτος 2022 και κατάργηση της ειδικής εισφοράς αλληλεγγύης για όλα τα εισοδήματα για το φορολογικό έτος 2023 και εφεξής - Τροποποίηση παρ. 74 άρθρου 72 ν. 4172/2013

Η παρ. 74 του άρθρου 72 του Κώδικα Φορολογίας Εισοδήματος (ν. 4172/2013, Α' 167) τροποποιείται:

α) στο πρώτο εδάφιο ως προς τη διεύρυνση του πεδίου εφαρμογής των απαλλαγών από την ειδική εισφορά αλληλεγγύης για το φορολογικό έτος 2022,

β) με την προσθήκη τρίτου εδαφίου για την κατάργηση της ειδικής εισφοράς αλληλεγγύης για όλα τα εισοδήματα που αποκτώνται από την 1η.1.2023 και μετά, και η παρ. 74 διαμορφώνεται ως εξής:

«74. Για το φορολογικό έτος 2022 απαλλάσσονται από την ειδική εισφορά αλληλεγγύης του άρθρου 43Α τα εισοδήματα που προβλέπονται στο άρθρο αυτό, με εξαίρεση τα εισοδήματα από μισθωτή εργασία στον δημόσιο τομέα και τις συντάξεις. Αν το εισόδημα προσδιορίζεται σύμφωνα με το άρθρο 34, η απαλλαγή της παρούσας παρέχεται εφόσον για τα δύο (2) προηγούμενα φορολογικά έτη δεν έτυχε εφαρμογής ο εναλλακτικός τρόπος υπολογισμού της ελάχιστης φορολογίας σύμφωνα με τα άρθρα 30, 31, 32, 33 και 34. Η ειδική εισφορά αλληλεγγύης του άρθρου 43Α καταργείται για όλα τα εισοδήματα του άρθρου αυτού που αποκτώνται από την 1η.1.2023 και εφεξής».

2. Τέλος επιτηδεύματος

Επίσης προβλέπεται η εξαίρεση υποχρέωση καταβολής του τέλους επιτηδεύματος

- και για το φορολογικό έτος 2022 (ίσχυε για τα φορολογικά έτη 2019-2021), οι αγρότες κανονικού καθεστώτος, για τους οποίους έχουν παρέλθει τα πρώτα πέντε (5) έτη από την ημερομηνία τήρησης βιβλίων και ένταξης τους στο κανονικό καθεστώς Φ.Π.Α. καθώς και οι αλιείς της παράκτιας αλιείας, που εκμεταλλεύονται αλιευτικά σκάφη μέχρι δώδεκα (12) μέτρων, μεταξύ καθέτων.

- για το φορολογικό έτος 2022 και εφεξής, φυσικά πρόσωπα που ασκούν επιχειρηματική δραστηριότητα και νομικά πρόσωπα και νομικές οντότητες, που αυξάνουν σε σχέση με το προηγούμενο φορολογικό έτος τον συνολικό χρόνο απασχόλησης των εργαζομένων τους, με σχέση εργασίας πλήρους απασχόλησης σε ένα (1) έτος, για διάστημα κατ' ελάχιστον τριών (3) μηνών εντός του έτους, υπό τις οριζόμενες προϋποθέσεις.

3. Πετρέλαιο θέρμανσης

Τέλος προβλέπεται η μείωση της τιμής στο πετρέλαιο θέρμανσης κατά 20 λεπτά το λίτρο στην αντλία, από τις 15 Οκτωβρίου έως και τις 31 Δεκεμβρίου, με πρόβλεψη για επέκταση του μέτρου εάν χρειαστεί. Εάν υπολογιστεί και ο ΦΠΑ, τότε η μείωση θα φτάσει σε περίπου 25 λεπτά το λίτρο.

Συγκεκριμένα η τροπολογία προβλέπει: «επιδοτείται, από τον Κρατικό Προϋπολογισμό, το κόστος του πετρελαίου εσωτερικής καύσης-θέρμανσης που διατίθεται στην εσωτερική αγορά από την 15η Οκτωβρίου 2022 έως την 31η Δεκεμβρίου 2022. Το ύψος της επιδότησης ορίζεται σε 0,20 ευρώ ανά λίτρο και τίθενται εξουσιοδοτικές διατάξεις αναφορικά με τη διαδικασία χορήγησης της επιδότησης, τον μηχανισμό εκκαθάρισης, καθώς και τη δυνατότητα παράτασης και αναπροσαρμογής του ποσού της επιδότησης».

Επίσης στην ίδια τροπολογία προβλέπεται και η αύξηση του φοιτητικού επιδόματος από τα 1.000 ευρώ στα 1.500 ευρώ και στα 2.000 ευρώ για εκείνους που συγκατοικούν.

Το μέτρο αναμένεται να ενσωματωθεί στο προσχέδιο του νέου προϋπολογισμού που θα κατατεθεί στη Βουλή τον Οκτώβριο, αλλά λόγω της παράτασης της ρήτρας διαφυγής από τους κανόνες του Συμφώνου Σταθερότητας, που δίνει δημοσιονομική ευελιξία αλλά για στοχευμένες και όχι μόνιμες παρεμβάσεις, θα χαρακτηριστεί προσωρινό προκειμένου να αποτραπούν εμπλοκές με τη Κομισιόν.

Όπως τονίζουν στελέχη του υπουργείου Οικονομικών η γενικευμένη κατάργηση της εισφοράς αλληλεγγύης αποτελεί δέσμευση του πρωθυπουργού και θα υλοποιηθεί σε κάθε περίπτωση σημειώνοντας ότι το κόστος στα κρατικά ταμεία είναι διαχειρίσιμο καθώς κυμαίνεται στα 400 εκ. ευρώ και θα «απορροφηθεί» από την ανάπτυξη και το «δημοσιονομικό πλεόνασμα».

Χαρακτηριστικά είναι τα παρακάτω παραδείγματα:

• για ετήσιο εισόδημα 13.000 ευρώ δηλαδή για καθαρές μηνιαίες αποδοχές 1.083 ευρώ το ετήσιο όφελος θα είναι 22 ευρώ το χρόνο η 1,83 ευρώ το μήνα
• για εισόδημα 14.000 ευρώ η μηνιαίες αποδοχές 1.116 ευρώ το όφελος σε ετήσια βάση είναι 44 ευρώ η 3,67 ευρώ το μήνα
• για εισόδημα 15.000 ευρώ ή 1.250 ευρώ το μήνα το όφελος είναι 66 ευρώ το χρόνο η 5,5 ευρώ το μήνα
• για εισόδημα 16.000 ευρώ η 1.333 ευρώ το μήνα η ελάφρυνση ανέρχεται σε 88 ευρώ το χρόνο η 7,33 ευρώ το μήνα
• για εισόδημα 17.000 ευρώ η 1.466 ευρώ το μήνα το όφελος είναι 110 ευρώ το χρόνο η 9,1 ευρώ το μήνα
• για εισόδημα 18.000 ευρώ ή 1.500 ευρώ το μήνα το ετήσιο κέρδος είναι 132 ευρώ η 11 ευρώ το μήνα
• για εισόδημα 19.000 ευρώ η 1.583 ευρώ το μήνα το όφελος ανέρχεται σε ετήσια βάση σε 154 ευρώ και σε μηναία σε 12,8 ευρώ
• για εισόδημα 20.000 ευρώ ή αποδοχές 1.666 ευρώ το όφελος είναι 176 ευρώ το χρόνο η 14,6 ευρώ το μήνα
• για εισόδημα 25.000 ευρώ το χρόνο ή 2.083 ευρώ το μήνα το ετήσιο όφελος είναι 426 ευρώ η 35,5 ευρώ το μήνα
• για εισόδημα 27.000 ευρώ ή 2.250 ευρώ το μήνα η καθαρή ετήσια αύξηση διαμορφώνεται σε 526 ευρώ η σε 43,8 ευρώ το μήνα
• για εισόδημα 30.000 ευρώ ή καθαρές μηνιαίες αποδοχές 2.500 ευρώ το ετήσιο κέρδος είναι 676 ευρώ η 56,3 ευρώ

Με το επικρατέστερο σενάριο να προβλέπει ότι το μέτρο θα τεθεί σε εφαρμογή από 1-1-2023 οι ελαφρύνσεις στους δημοσίους υπαλλήλους και τους συνταξιούχους θα φανούν αυτόματα στις μηνιαίες αποδοχές του Ιανουαρίου καθώς η εισφορά αλληλεγγύης παρακρατείται κάθε μήνα από μισθούς και συντάξεις παράλληλα με τον φόρο εισοδήματος σε αντίθεση με τους ελεύθερους επαγγελματίες, εισοδηματίες και άλλες κατηγορίες φορολογουμένων που βεβαιώνεται με τη φορολογική δήλωση του επόμενου έτους.

Η εισφορά αλληλεγγύης «πάγωσε» από το 2021 για τα εισοδήματα του ιδιωτικού τομέα και συγκεκριμένα για τους μισθούς, τα ημερομίσθια, τα επιδόματα και τις παροχές σε είδος καθώς και για κάθε άλλου είδους αμοιβή που καταβάλλεται τακτικά σε εργαζόμενο στον ιδιωτικό τομέα, ο οποίος απασχολείται με σχέση εξαρτημένης εργασίας.

Επίσης η απαλλαγή ισχύει για τα καθαρά κέρδη από την ατομική άσκηση εμπορικής επιχείρησης, επιχείρησης παροχής υπηρεσιών ή ελευθέριου επαγγέλματος ή από την ατομική άσκηση αγροτικής δραστηριότητας, για τα ενοίκια ακινήτων, τα μερίσματα και τους τόκους των τραπεζικών καταθέσεων, τα ποσά διατροφής από σύζυγο και τέκνα, το εισπραττόμενο ασφάλισμα ομαδικών ασφαλιστηρίων συνταξιοδοτικών συμβολαίων, τις «πράσινες» και συνδεδεμένες αγροτικές ενισχύσεις έως 12.000 ευρώ, τις λοιπές εισοδηματικές αγροτικές ενισχύσεις και τα επιδόματα ειδικής επιδότησης ανεργίας που καταβάλλονται σε απολυμένους πρώην εργαζόμενους στον ιδιωτικό τομέα για την αντικατάσταση των εισοδηματικών τους απωλειών.

Εφόσον η κυβέρνηση αποφασίσει από το επόμενο έτος να επεκτείνει την εφαρμογή του μέτρου αυτού σε όλους ανεξαιρέτως τους φορολογούμενους, τότε από τον Ιανουάριο του 2023 αύξηση θα δουν:

— πολιτικοί δημόσιοι υπάλληλοι

— δημόσιοι λειτουργοί, δηλαδή οι στρατιωτικοί, οι αστυνομικοί, οι πυροσβέστες, οι λιμενικοί, οι δικαστικοί, οι ιατροί του ΕΣΥ, οι πανεπιστημιακοί, οι ερευνητές και οι λοιποί δημόσιοι λειτουργοί

— μέλη της κυβέρνησης, οι βουλευτές, οι γενικοί και ειδικοί γραμματείς, οι περιφερειάρχες, οι δήμαρχοι και τα στελέχη των επιχειρήσεων και των οργανισμών του δημοσίου τομέα.

Σημειώνεται ότι η ειδική εισφορά αλληλεγγύης, υπολογίζεται με προοδευτική κλίμακα συντελεστών κυμαινόμενων από 2,2% έως και 10%, σε όσους φορολογούμενους αποκτούν συνολικό ετήσιο εισόδημα (άθροισμα φορολογούμενων και απαλλασσόμενων εισοδημάτων από διάφορες πηγές) μεγαλύτερο των 12.000 ευρώ. Επίσης επιβάλλεται στο άθροισμα όλων των εισοδημάτων του υπόχρεου ή στο τεκμαρτό, εάν αυτό είναι μεγαλύτερο.

Η κατάργηση της θα έχει ως αποτέλεσμα οι φορολογούμενοι να έχουν όφελος από 22 ευρώ ετησίως για εισόδημα 12.000 ευρώ και μπορεί να φτάσει ακόμα και τα 676 ευρώ για εισόδημα 30.000 ευρώ. Δηλαδή ένας δημόσιος υπάλληλος με καθαρό ετήσιο εισόδημα 17.000 ευρώ θα έχει ετήσιο όφελος 110 ευρώ, ενώ για εισόδημα 25.000 ευρώ το κέρδος ανεβαίνει στα 426 ευρώ.

Υπενθυμίζουμε ότι η ειδική εισφορά αλληλεγγύης νομοθετήθηκε με το πρώτο μνημόνιο το 2011.

Σε συνέντευξη του στον ΣΚΑΙ ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης, αφού εξήγησε πως «δεν θα πάρουμε κανένα μέτρο χωρίς μέτρημα», τόνισε στην συνέχεια πως πρόθεση του είναι η πλήρης και μόνιμη κατάργηση της ειδικής εισφοράς αλληλεγγύης για τους έχοντες ετήσια εισοδήματα άνω των 12.000 ευρώ από το 2023. Αυτό βέβαια θα εξεταστεί, όπως ο ίδιος είπε, στο πλαίσιο κατάρτισης του κρατικού προϋπολογισμού του νέου έτους (δηλαδή το προσεχές φθινόπωρο) και εφόσον διαπιστωθεί ότι υπάρχει ο απαιτούμενος δημοσιονομικός χώρος. Πολλά θα εξαρτηθούν και από τις συζητήσεις που θα έχουν ξεκινήσεις τότε στο Εurogroup για τους νέου δημοσιονομικούς κανόνες και το νέο σύμφωνο σταθερότητας.

Σήμερα, η επιβολή της ειδικής εισφοράς αλληλεγγύης έχει ανασταλεί μέχρι το τέλος του 2022 για τους μισθούς που εισπράττουν φέτος οι υπάλληλοι του ιδιωτικού τομέα, καθώς επίσης και για τα εισοδήματα του 2021 τα οποία προέρχονται από επιχειρηματικές-αγροτικές δραστηριότητες, από εκμετάλλευση ακινήτων και από κινητές αξίες και τα οποία πρόκειται να φορολογηθούν φέτος.

Εφόσον η κυβέρνηση αποφασίσει να επεκτείνει την εφαρμογή του μέτρου αυτού από το επόμενο έτος σε όλους, ανεξαιρέτως, τους φορολογούμενους, τότε από την 1η-1-2022 και μετά θα πάψουν να επιβαρύνονται με ειδική εισφορά αλληλεγγύης:

α) οι πολιτικοί δημόσιοι υπάλληλοι με ετήσιες αποδοχές άνω των 12.000 ευρώ.
β) οι δημόσιοι λειτουργοί, δηλαδή οι στρατιωτικοί, οι αστυνομικοί, οι πυροσβέστες, οι λιμενικοί, οι δικαστικοί, οι ιατροί του ΕΣΥ, οι πανεπιστημιακοί, οι ερευνητές και οι λοιποί δημόσιοι λειτουργοί, των οποίων τα ετήσια εισοδήματα από μισθούς υπερβαίνουν τα 12.000 ευρώ.
γ) οι συνταξιούχοι με ετήσια εισοδήματα άνω των 12.000 ευρώ.

Όλες αυτές οι κατηγορίες μισθωτών υπαλλήλων-λειτουργών του Δημοσίου και συνταξιούχων θα δουν από τον Ιανουάριο του 2023 τις μηνιαίες καθαρές αποδοχές τους να αυξάνονται σημαντικά λόγω κατάργησης των μηνιαίων κρατήσεων ειδικής εισφοράς αλληλεγγύης.

Τις μεγαλύτερες αυξήσεις θα λάβουν οι πλέον υψηλόμισθοι, δηλαδή τα μέλη της κυβέρνησης, οι βουλευτές, οι δικαστικοί λειτουργοί και τα στελέχη του στενού και του ευρύτερου δημόσιου τομέα (οι γενικοί και ειδικοί γραμματείες, οι επικεφαλής των ΟΤΑ, των ΝΠΔΔ και των Α.Ε. του Δημοσίου).

Η συνολική πρόσθετη δημοσιονομική δαπάνη που θα προκύψει από την πλήρη κατάργηση της ειδικής εισφοράς αλληλεγγύης θα υπερβεί τα 400 εκατ. ευρώ, ενώ αν προστεθεί και η απώλεια εσόδων που προκύπτει ήδη από φέτος και προκύψει και το επόμενο έτος λόγω της κατάργησης της εισφοράς για όσους δεν είναι μισθωτοί του δημοσίου τομέα και συνταξιούχοι το συνολικό δημοσιονομικό κόστος θα διαμορφωθεί στο 1,2 δισ. ευρώ για το 2023.