Η μείωση των εισφορών δεν λειτούργησε ως απλή αριθμητική πράξη. Αντιθέτως, αποτέλεσε έναν μηχανισμό που βελτίωσε τη ροή πληρωμών, διεύρυνε τη βάση των ασφαλισμένων και ενίσχυσε την εμπιστοσύνη προς το σύστημα κοινωνικής ασφάλισης.

Πώς λειτούργησε η αλλαγή στις εισφορές

Η σταδιακή αποκλιμάκωση των ασφαλιστικών εισφορών μείωσε το κόστος εργασίας, ιδιαίτερα στον ιδιωτικό τομέα. Για πολλές επιχειρήσεις, αυτό μεταφράστηκε σε μεγαλύτερη δυνατότητα να δηλώσουν πραγματικές αποδοχές και να τηρήσουν τις υποχρεώσεις τους χωρίς καθυστερήσεις. Παράλληλα, εργαζόμενοι και ελεύθεροι επαγγελματίες βρέθηκαν αντιμέτωποι με χαμηλότερα ποσά εισφορών, γεγονός που αύξησε την προθυμία τους να καταβάλλουν εμπρόθεσμα τις οφειλές τους.

Η εξέλιξη αυτή περιόρισε τη δημιουργία νέων ληξιπρόθεσμων χρεών, ενώ έφερε στο σύστημα ασφαλισμένους που στο παρελθόν κινούνταν στη ζώνη της υποασφάλισης ή της αδήλωτης εργασίας. Το αποτέλεσμα ήταν μια πιο σταθερή και προβλέψιμη ροή εσόδων προς τον ΕΦΚΑ.

Η επίδραση στην απασχόληση και τη συμμόρφωση

Ένας ακόμη κρίσιμος παράγοντας ήταν η ενίσχυση της απασχόλησης. Η μείωση των εισφορών λειτούργησε ως κίνητρο για τη δημιουργία νέων θέσεων εργασίας, ιδιαίτερα σε κλάδους με υψηλή ευαισθησία στο μισθολογικό κόστος. Περισσότερες θέσεις εργασίας σημαίνουν περισσότερους ασφαλισμένους και, κατ’ επέκταση, μεγαλύτερη συνολική εισροή εισφορών, ακόμη και αν το ποσό ανά ασφαλισμένο είναι χαμηλότερο.

Ταυτόχρονα, η απλούστευση και η ψηφιοποίηση διαδικασιών συνέβαλαν στη βελτίωση της εισπραξιμότητας. Όταν το σύστημα γίνεται πιο φιλικό και λιγότερο τιμωρητικό, οι ασφαλισμένοι τείνουν να συμμορφώνονται περισσότερο, περιορίζοντας τις απώλειες από καθυστερήσεις και παραλείψεις.

Το συνολικό αποτέλεσμα για τον ΕΦΚΑ

Ο συνδυασμός χαμηλότερων εισφορών, αυξημένης απασχόλησης και καλύτερης συμμόρφωσης δημιούργησε ένα θετικό ισοζύγιο για τον ΕΦΚΑ. Παρά τις αρχικές ανησυχίες, τα έσοδα ενισχύθηκαν, επιβεβαιώνοντας ότι η βιωσιμότητα του ασφαλιστικού συστήματος δεν εξαρτάται αποκλειστικά από υψηλούς συντελεστές, αλλά από τη διεύρυνση της βάσης και την αποτελεσματική λειτουργία του μηχανισμού είσπραξης.

Η εμπειρία αυτή δείχνει ότι οι παρεμβάσεις στο ασφαλιστικό μπορούν να έχουν πολλαπλασιαστικά οφέλη, όταν σχεδιάζονται με στόχο την ενίσχυση της πραγματικής οικονομικής δραστηριότητας και όχι απλώς την αύξηση των επιβαρύνσεων.

Οι εισφορές για τη νέα χρονιά θα κινηθούν ανοδικά, ακολουθώντας τον πληθωρισμό. Με δεδομένο ότι ο δείκτης τιμών καταναλωτή για το 2025 εκτιμάται κοντά στο 2,8%, σε αυτό το ποσοστό θα διαμορφωθεί και η ετήσια αύξηση. Έτσι, η κατώτατη μηνιαία εισφορά για τους ελεύθερους επαγγελματίες, που ανέρχεται σήμερα στα 244,65 ευρώ, θα αυξηθεί στα 251,26 ευρώ, οδηγώντας σε ετήσια επιβάρυνση 79,27 ευρώ.

Τα στοιχεία του Υπουργείου Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης δείχνουν ξεκάθαρα τη συμπεριφορά των ασφαλισμένων: σχεδόν εννέα στους δέκα επαγγελματίες επιλέγουν σταθερά τη χαμηλότερη ασφαλιστική κατηγορία. Η τάση αυτή δεν είναι τυχαία. Πρώτον, οι εισφορές έχουν ήδη αυξηθεί σωρευτικά κατά 16,5% από το 2020 έως το 2025, γεγονός που περιορίζει τα περιθώρια επιλογής υψηλότερων κλάσεων. Δεύτερον, ιδιαίτερα στις νεότερες ηλικίες, κυριαρχεί η πεποίθηση ότι το σύστημα κοινωνικής ασφάλισης δεν μπορεί να εγγυηθεί αξιοπρεπείς συντάξεις στο μέλλον, λόγω της δημογραφικής γήρανσης και της συρρίκνωσης του ενεργού πληθυσμού.

Σε αυτό το περιβάλλον αβεβαιότητας, πολλοί επαγγελματίες αντιμετωπίζουν τις ασφαλιστικές εισφορές περισσότερο ως υποχρεωτικό κόστος παρά ως επένδυση για τη μελλοντική τους σύνταξη, επιλέγοντας τη χαμηλότερη δυνατή επιβάρυνση. Σημειώνεται ότι η προγραμματισμένη αναπροσαρμογή των εισφορών με βάση τον δείκτη μεταβολής των μισθών έχει προς το παρόν «παγώσει» και δεν περιλαμβάνεται στην ατζέντα του υπουργείου για το 2026. Η εφαρμογή της συγκεκριμένης διάταξης θα οδηγούσε σε υπερβολικές αυξήσεις, ακόμη και σε διπλασιασμό των εισφορών για ορισμένες κατηγορίες ασφαλισμένων.

Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί το 2025, όπου οι εισφορές των μη μισθωτών αυξήθηκαν κατά 2,7%, όσο δηλαδή και ο πληθωρισμός. Αν, όμως, ίσχυε η σύνδεση με τον δείκτη μισθών, λαμβάνοντας υπόψη ότι οι μέσες αποδοχές αυξήθηκαν το 2024 κατά 7,2%, η επιβάρυνση θα ήταν υπερδιπλάσια.

Ενδιαφέρον παρουσιάζει και η αντιστοίχιση των ασφαλιστικών κατηγοριών των μη μισθωτών με τις αποδοχές των μισθωτών. Ένας επαγγελματίας που ασφαλίζεται στην 1η ασφαλιστική κατηγορία αντιστοιχεί σε μισθωτό με μηνιαίες μικτές αποδοχές περίπου 903 ευρώ. Στον αντίποδα, ένας μη μισθωτός που επιλέγει την 6η ασφαλιστική κατηγορία «αντιστοιχεί» σε μισθωτό με μικτές μηνιαίες αποδοχές 2.912,5 ευρώ, γεγονός που αποτυπώνει το εύρος των επιλογών αλλά και των επιβαρύνσεων μέσα στο σύστημα.

Η νέα διάταξη αφαιρεί από την «εισφοροδοτέα ύλη» κάθε προσαύξηση που σχετίζεται με εργασία εκτός τυπικού ωραρίου. Νυχτερινές βάρδιες, εργασία Κυριακών και αργιών, υπερεργασία και υπερωρίες παύουν πλέον να επιβαρύνονται με εισφορές — ούτε από την πλευρά του εργοδότη ούτε από την πλευρά του εργαζομένου. Το αποτέλεσμα; Μικρότερη επιβάρυνση για τις επιχειρήσεις και, έστω και οριακά, μεγαλύτερο καθαρό εισόδημα για όσους προσφέρουν πρόσθετη εργασία.

Πώς εφαρμόζεται το νέο σύστημα

Με εγκύκλιο του ΕΦΚΑ αποσαφηνίστηκε ότι, στην Αναλυτική Περιοδική Δήλωση, θα καταχωρίζονται μόνο οι αποδοχές που ασφαλίζονται πραγματικά: ο βασικός μισθός και οι αμοιβές για υπερεργασία ή υπερωρία, χωρίς όμως το ποσό της προσαύξησης.
Έτσι, η επιχείρηση υπολογίζει χαμηλότερες εισφορές και ο εργαζόμενος βλέπει μεγαλύτερο καθαρό ποσό για την ίδια δουλειά. Προσοχή χρειάζεται όταν η προσαύξηση υπολογίζεται όχι στο νόμιμο, αλλά στο καταβαλλόμενο ωρομίσθιο: η διαφορά των δύο ποσών εξακολουθεί να θεωρείται εισφοροδοτέα.

Ιδιαίτερα σημαντικό είναι ότι οι προσαυξήσεις που εξαιρούνται όλο το έτος δεν επιβαρύνουν ούτε τα δώρα Χριστουγέννων και Πάσχα. Στην ΑΠΔ δηλώνονται μόνο τα ποσά που έχουν πράγματι υποβληθεί σε εισφορές.

Παραδείγματα που εξηγούν τις διαφορές

Ο ΕΦΚΑ παραθέτει ενδεικτικές περιπτώσεις:

• Υπερεργασία: Υπάλληλος με μισθό 1.000 ευρώ και υπερεργασία 3 ωρών με προσαύξηση 30%. Το ωρομίσθιο (6€) οδηγεί σε 18€ αμοιβή και 5,40€ προσαύξηση. Οι εισφορές υπολογίζονται στα 1.018 ευρώ, όχι στα 1.023,40€.
• Νυχτερινή εργασία: Ανειδίκευτος εργάτης με μισθό 1.000€ και νόμιμο μισθό 880€ για υπολογισμό προσαυξήσεων. Για 3 νύχτες, η προσαύξηση 50% δίνει συνολικά 52,80€, που δεν ασφαλίζονται. Στην ΑΠΔ δηλώνεται 1.000€.
• Κυριακές: Πωλήτρια με 900€ μισθό και δύο Κυριακές εργασίας με προσαύξηση 100%. Οι προσαυξήσεις δεν δηλώνονται και η ΑΠΔ παραμένει στα 900€.

Τι σημαίνει αυτό για την αγορά εργασίας

Παρά την τεχνική φύση της αλλαγής — και τις συχνές δυσκολίες των λογιστηρίων να προσαρμοστούν «στο παρά πέντε» — η νέα ρύθμιση έχει δύο καθαρές συνέπειες:

• μειώνει το κόστος της υπερωριακής απασχόλησης για τους εργοδότες,
• δίνει κίνητρο για δήλωση πραγματικών ωρών εργασίας, καθώς η αμοιβή γίνεται πιο συμφέρουσα για τον εργαζόμενο.

Το υπουργείο Εργασίας εκτιμά ότι η αλλαγή ήδη οδηγεί σε αύξηση δηλωμένων υπερωριών, περιορίζοντας τη «μαύρη» εργασία σε πρόσθετες ώρες. Υπενθυμίζεται ότι σε περιπτώσεις πιο σύνθετων υπολογισμών — όπως συνδυασμός νυχτερινής και εργασίας σε αργία — τον τελικό λόγο έχει η Ανεξάρτητη Αρχή Επιθεώρησης Εργασίας.

Αντί για επιβάρυνση 5,5%–6%, που θα εφαρμοζόταν από τον Ιανουάριο του 2026 με βάση τον υπό σύσταση δείκτη εξέλιξης μισθών, οι αυξήσεις θα περιοριστούν στο 2,6%–2,7%, σύμφωνα με ρεπορτάζ της Καθημερινής.

Στην πράξη, οι αυξήσεις στις μηνιαίες εισφορές των ελευθέρων επαγγελματιών και αγροτών βάσει του πληθωρισμού του 2025 θα κυμανθούν:
• από 6,6 ευρώ τον μήνα για την πρώτη ασφαλιστική κατηγορία
• έως 17,40 ευρώ τον μήνα για την έκτη κατηγορία
Αφορά συνολικά 1,4 εκατ. επαγγελματίες και αγρότες.

Όπως ανακοίνωσε η υπουργός Εργασίας, Νίκη Κεραμέως, «δίνεται παράταση κατά έναν χρόνο στην εφαρμογή του δείκτη μισθών». Η υπουργός διευκρίνισε ότι ο Δείκτης Τιμών Καταναλωτή (2%–2,5%) οδηγεί σε σαφώς μικρότερη αύξηση, ενώ η εφαρμογή του δείκτη μισθών παρουσιάζει τεχνικές δυσκολίες και δεν θα ισχύσει από 1η Ιανουαρίου 2026.

Έτσι, για δεύτερη συνεχόμενη χρονιά, αναβάλλεται η μεγάλη αύξηση εισφορών για 1,4 εκατ. αυτοαπασχολούμενους, καθώς ο μηχανισμός του δείκτη μισθών θα οδηγούσε σε διπλάσιες επιβαρύνσεις σε σχέση με τον υπολογισμό βάσει πληθωρισμού.

Η αλλαγή στον τρόπο υπολογισμού της ετήσιας αναπροσαρμογής —από τον πληθωρισμό στον δείκτη μεταβολής μισθών— θα οδηγούσε σε διπλάσιες αυξήσεις σε σχέση με τις φετινές.

Μικρότερες επιβαρύνσεις λόγω παράτασης

Σύμφωνα με το ισχύον πλαίσιο, οι εισφορές αυξάνονται βάσει του πληθωρισμού, ο οποίος για το 2026 εκτιμάται στο 2,6%, έναντι 5%-5,5% που θα προέκυπτε με βάση τον δείκτη μισθών.
Η παράταση στην εφαρμογή του νέου υπολογισμού περιορίζει στο μισό τις αναμενόμενες επιβαρύνσεις για τους ασφαλισμένους.

Το ιστορικό της μεταρρύθμισης

Το νέο σύστημα θεσπίστηκε με τον νόμο 4670/2020 (νόμος Βρούτση), αντικαθιστώντας το εισοδηματικό πλαίσιο του νόμου Κατρούγκαλου.
Αρχικά προβλεπόταν ότι από 1/1/2025 οι εισφορές θα αναπροσαρμόζονταν με τον δείκτη μισθών, ωστόσο το μέτρο μετατέθηκε για το 2026 και τώρα οδηγείται σε νέα αναβολή για το 2027.

Η Επιτροπή Υπολογισμού του Δείκτη Μισθών, που συστάθηκε τον Απρίλιο του 2024, δεν έχει εκδώσει ακόμη πόρισμα, ενώ η σχετική προθεσμία λήγει τον Δεκέμβριο. Έτσι, ο νέος μηχανισμός δεν μπορεί να τεθεί σε ισχύ εντός του 2026.

Οι αυξήσεις ανά κατηγορία

Με βάση την παράταση, οι αυξήσεις θα είναι περιορισμένες, από 6 έως 17 ευρώ τον μήνα, ανάλογα με την κατηγορία:

• Πρώτη κατηγορία: από 245 σε 251 ευρώ

• Έκτη κατηγορία: από 659 σε 676 ευρώ

Αντίθετα, με βάση τον δείκτη μισθών, οι επιβαρύνσεις θα ξεκινούσαν από 14 ευρώ (πρώτη κατηγορία στα 259 ευρώ) και θα έφθαναν τα 39 ευρώ (ανώτερη κατηγορία στα 700 ευρώ).

Ποιοι επηρεάζονται περισσότερο

Η πλειονότητα των ελεύθερων επαγγελματιών παραμένει στην πρώτη κατηγορία, όπου ανήκουν 8 στους 10 μη μισθωτούς.
Από το σύνολο των 1.258.211 ασφαλισμένων με δραστηριότητα άνω των πέντε ετών, οι 972.261 (77,2%) βρίσκονται στην πρώτη κατηγορία:

• 637.208 ελεύθεροι επαγγελματίες

• 335.053 αγρότες

Ανάσα για εκατοντάδες χιλιάδες ασφαλισμένους

Η νέα αναβολή προσφέρει προσωρινή ανακούφιση, καθώς οι ασφαλισμένοι αποφεύγουν διπλές αυξήσεις και μειώνουν τις μηνιαίες επιβαρύνσεις.
Ο μηχανισμός αναπροσαρμογής θα επανεξεταστεί συνολικά το 2027, με στόχο έναν πιο βιώσιμο και δίκαιο τρόπο υπολογισμού εισφορών.

Οι κατώτατες εισφορές θα πάψουν να συνδέονται με τον πληθωρισμό και θα ακολουθούν πλέον την πορεία των μισθών στον ιδιωτικό τομέα, οδηγώντας σε αυξήσεις μεταξύ 187 και 190 ευρώ τον μήνα.

Νέος τρόπος υπολογισμού με βάση τους μισθούς

Η αλλαγή βασίζεται στον Δείκτη Εξέλιξης Μισθών που καταρτίζει η ΕΛΣΤΑΤ σε συνεργασία με το υπουργείο Εργασίας.

Ο δείκτης δημιουργήθηκε έπειτα από αιτήματα των εκπροσώπων των ασφαλισμένων, ώστε να μην υπολογίζονται οι αποδοχές του Δημοσίου και να αποτυπώνεται ακριβέστερα η εικόνα της ιδιωτικής οικονομίας.

Έτσι, από το 2026 οι εισφορές θα ακολουθούν την άνοδο των μισθών, κάτι που συνεπάγεται υψηλότερες χρεώσεις σε περιόδους αυξημένων αποδοχών.

Προβλέψεις για αυξήσεις πάνω από τον πληθωρισμό

Τα στοιχεία του συστήματος «Εργάνη» δείχνουν ήδη αύξηση μισθών 5,5% – 6% για το 2024, ενώ η Τράπεζα της Ελλάδος προβλέπει άνοδο γύρω στο 5,5% και για το 2025.

Αυτό σημαίνει ότι οι εισφορές θα αυξάνονται ταχύτερα από τον πληθωρισμό, ο οποίος εκτιμάται κοντά στο 3%.

Νέες κλίμακες εισφορών

Με δείκτη στο 4%, η πρώτη ασφαλιστική κατηγορία θα ανέβει από 180,6 ευρώ σε 187,8 ευρώ, ενώ το συνολικό πακέτο (κύρια, υγεία, επικουρική) θα φτάσει τα 254,4 ευρώ από 244,6.

Με δείκτη στο 5%, η πρώτη κατηγορία θα φτάσει στα 189,6 ευρώ και το συνολικό ποσό στα 256,9 ευρώ.

Στις υψηλότερες κατηγορίες, οι αυξήσεις είναι ακόμη πιο έντονες:

• Στην 3η κατηγορία, οι εισφορές θα κυμανθούν από 365,9 έως 369,4 ευρώ (έναντι 351,8 σήμερα).

• Στην 6η κατηγορία, θα ξεπεράσουν τα 690 ευρώ από 659 σήμερα.

Το δίλημμα των χαμηλών εισφορών

Η επιλογή χαμηλής κατηγορίας μπορεί να προσφέρει προσωρινή «ανάσα», αλλά οδηγεί σε περιορισμένες συντάξεις.

Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις, ένας ασφαλισμένος που παραμένει 40 χρόνια στην πρώτη κατηγορία θα λάβει σύνταξη που δύσκολα θα ξεπεράσει τα 860 ευρώ.

Αντίθετα, οι ενδιάμεσες κατηγορίες (3η και 4η) υπόσχονται αποδοχές άνω των 1.000 ευρώ, ενώ η 6η κατηγορία φτάνει κοντά στα 1.850 ευρώ.

Οι ειδικοί προειδοποιούν ότι η παραμονή στη χαμηλότερη κλίμακα θα δημιουργήσει μια «γενιά χαμηλοσυνταξιούχων», που θα χρειάζεται επιδόματα για να συμπληρώνει το εισόδημά της.

Το στοίχημα για το μέλλον του συστήματος

Το νέο πλαίσιο θεωρείται πιο ρεαλιστικό, καθώς ευθυγραμμίζει τις εισφορές με τις συνθήκες της αγοράς.

Ωστόσο, αυξάνει το βάρος στους επαγγελματίες και εγείρει ερωτήματα για το αν θα ενισχύσει την εισπραξιμότητα ή θα οδηγήσει περισσότερους σε αδυναμία καταβολής εισφορών, επιτείνοντας τις πιέσεις στη χρηματοδότηση του ασφαλιστικού συστήματος.

Αν η αναβολή υλοποιηθεί, θα προκύψει μειωμένη επιβάρυνση για τους επαγγελματίες — όμως τότε θα επηρεαστούν αρνητικά οι νέες συντάξεις, αφού οι αυξήσεις των συντάξιμων αποδοχών συνδέονται με τον ίδιο δείκτη.

Ήδη από τον νόμο 4670/2020 καθορίστηκε το νέο σύστημα αναπροσαρμογής εισφορών, υπαγόμενο σε δείκτη μισθών — αντικαθιστώντας το σύστημα εισφορών βάσει εισοδήματος του νόμου 4387/2016 — αλλά η εφαρμογή του για το 2025 έχει ήδη υπαχθεί σε αναβολές.

Ανισότητες και επιβαρύνσεις

Στην περίπτωση που ο υπολογισμός επιστρέψει στον πληθωρισμό, οι πρόσθετες μηνιαίες εισφορές για το 2026 εκτιμώνται μεταξύ 6 και 17 ευρώ ανάλογα με την κατηγορία. Αν ωστόσο εφαρμοστεί ο δείκτης μισθών, τότε οι επιβαρύνσεις μπορεί να αγγίξουν υψηλότερα επίπεδα — έως και 39 ευρώ μηνιαίως για τις ανώτερες κατηγορίες.

Διασύνδεση εισφορών και συντάξεων

Επιλογή χαμηλής ασφαλιστικής κατηγορίας επιφέρει χαμηλότερες εισφορές, αλλά και μειωμένες μελλοντικές συντάξεις. Για παράδειγμα, μετά 35–40 έτη ασφάλισης η σύνταξη πρώτης κατηγορίας κυμαίνεται περίπου από 773 έως 886 ευρώ μικτά, ενώ για την 6η κατηγορία φτάνει στα 1.523 έως 1.893 ευρώ.

Το πιο πιθανό είναι να υιοθετηθεί η ίδια λύση με φέτος: δηλαδή αναβολή της εφαρμογής του δείκτη μισθών σε εισφορές και συντάξεις. Η επιτροπή που ορίστηκε για τον υπολογισμό του δείκτη δεν έχει ακόμη ολοκληρώσει το πόρισμά της και η υποβολή του έχει προθεσμία τον Δεκέμβριο.

Από τους 1.258.211 μη μισθωτούς με δραστηριότητα άνω των 5 ετών, οι 972.261 (ποσοστό 77,2 %) είναι σε πρώτη κατηγορία – εκ των οποίων 637.208 ελεύθεροι επαγγελματίες και 335.053 πρώην αγρότες.

Η επίδραση στις συντάξεις
Οι εισφορές που καταβάλλονται στην πρώτη κατηγορία είναι πάρα πολύ χαμηλές (για παράδειγμα 180,58 €/μήνα για τους ελεύθερους επαγγελματίες). Τέτοιες εισφορές οδηγούν μαθηματικά σε ανταποδοτικές συντάξεις που θα κυμαίνονται μεταξύ κατά προσέγγιση 772-886 € μικτά μετά από 35-40 έτη ασφάλισης – πολύ κάτω από τις προσδοκίες πολλών ασφαλισμένων.

Όταν κάποιος για πολλά χρόνια παραμένει σε χαμηλή κατηγορία και αργά αλλάζει «σκάλα», η ζημία στη σύνταξη είναι σχεδόν αμετάβλητη και συνήθως αμελητέα.

Προτάσεις και προκλήσεις
Οι ειδικοί τονίζουν ότι για να εξασφαλιστούν αξιοπρεπείς συντάξεις, οι μη μισθωτοί πρέπει να επενδύσουν σε υψηλότερες κατηγορίες ασφαλιστικών εισφορών, όσο νωρίτερα γίνεται. Η προσπάθεια αυτή πρέπει να συνοδευτεί από ευρύτερες μεταρρυθμίσεις του ασφαλιστικού συστήματος και ενίσχυση των κίνητρων για υγιή μακρόχρονη ασφάλιση.

Η εξόφληση σε έξι δόσεις

Η αποπληρωμή των οφειλών θα γίνει σε έξι μηνιαίες δόσεις, αρχής γενομένης από τον Ιούλιο. Τα νέα ειδοποιητήρια αφορούν ασφαλισμένους που είχαν διπλή δραστηριότητα: μισθωτή εργασία και ταυτόχρονα ελεύθερο επάγγελμα, αυτοαπασχόληση ή αγροτική δραστηριότητα.

Σύμφωνα με τη νομοθεσία από 1.1.2020, όσοι καταβάλλουν ως μισθωτοί εισφορές τουλάχιστον ίσες με τη δεύτερη ασφαλιστική κατηγορία των μη μισθωτών (285,88 ευρώ το 2024), απαλλάσσονται από διπλές εισφορές. Αν όμως κατέβαλαν μικρότερο ποσό, καλούνται να καλύψουν τη διαφορά. Αντιθέτως, αν έχουν καταβάλει υψηλότερες εισφορές, θα υπάρξει είτε επιστροφή είτε συμψηφισμός.

Σε περιπτώσεις όπου ο ελεύθερος επαγγελματίας παρέχει υπηρεσίες στον ίδιο εργοδότη με τον οποίο έχει και τη μισθωτή σχέση, η απαλλαγή δεν ισχύει και οφείλονται πλήρεις εισφορές και για το μπλοκάκι. Για νέους επαγγελματίες με δραστηριότητα έως 5 έτη, η απαλλαγή από εισφορές ισχύει αν η εισφορά της μισθωτής απασχόλησης καλύπτει την πρώτη ασφαλιστική κατηγορία (238,23 ευρώ), χωρίς να αναζητείται η διαφορά με τη δεύτερη.

Τα ενημερωτικά σημειώματα αποστέλλονται στους ασφαλισμένους μέσω ηλεκτρονικού ταχυδρομείου, ενώ οι υπόχρεοι πρέπει να γνωρίζουν ότι θα πρέπει να πληρώνουν παράλληλα και τις τρέχουσες εισφορές, τόσο για τη μισθωτή όσο και για τη μη μισθωτή εργασία τους. Σε περίπτωση καθυστέρησης πληρωμής άνω των δύο μηνών, ο Φορέας θα κινεί διαδικασίες για την είσπραξη των ποσών.

Η μείωση αφορά τις επιπρόσθετες εισφορές που καταβάλλονται για υπερεργασία, υπερωρίες, νυχτερινή εργασία και εργασία σε αργίες, με στόχο να αυξηθούν οι καθαρές αποδοχές των εργαζομένων και, ταυτόχρονα, να ελαφρυνθεί το κόστος των επιχειρήσεων.

Κίνητρο για δήλωση υπερωριών μέσω της Ψηφιακής Κάρτας

Η οριζόντια μείωση του κόστους εισφορών στο σύνολο της οικονομίας θα αποτελέσει κίνητρο ώστε οι επιχειρήσεις να δηλώνουν τις υπερωρίες μέσω της Ψηφιακής Κάρτας Εργασίας, καταγράφοντας τον πραγματικό χρόνο απασχόλησης.

Σύμφωνα με τον νόμο, η αμοιβή για επιπλέον εργασία διαμορφώνεται ως εξής:

Υπερεργασία (μία επιπλέον ώρα απασχόλησης): προσαύξηση 20%
Υπερωρία: προσαύξηση 40%
Νυχτερινή απασχόληση: προσαύξηση 25%
Εργασία σε Κυριακές ή αργίες: προσαύξηση 75%

Αντίστοιχα, οι ασφαλιστικές εισφορές θα πρέπει να προσαυξάνονται αναλόγως των ωρών απασχόλησης.

Τι αλλάζει με τη νέα διάταξη

Η νέα ρύθμιση προβλέπει την αναμόρφωση των εισφορών για:

Υπερωρίες
Υπερεργασία
Νυχτερινή απασχόληση
Εργασία σε ημέρες αργίας

Πλέον, ο υπολογισμός των εισφορών θα γίνεται επί του ωρομισθίου της κανονικής οκτάωρης απασχόλησης, χωρίς να λαμβάνεται υπόψη η προσαύξηση. Ωστόσο, η προσαύξηση θα συνεχίσει να καταβάλλεται κανονικά.

Ποιοι ωφελούνται

Από τη ρύθμιση αυτή ωφελούνται:

Οι εργαζόμενοι, καθώς αυξάνονται οι καθαρές αποδοχές τους, λόγω μείωσης των επιπρόσθετων εισφορών, με αποτέλεσμα την αύξηση του διαθέσιμου εισοδήματός τους.
Οι εργοδότες, καθώς οι επιπρόσθετες εργοδοτικές εισφορές θα υπολογίζονται μόνο επί του ωρομισθίου.

Αν ένας εργαζόμενος λαμβάνει επιπλέον 200 ευρώ τον μήνα ως αμοιβή για υπερωρίες (120 ευρώ καθαρά), το όφελος που θα προκύψει θα είναι της τάξης του 14%.

Συγκεκριμένα, η συνολική ωφέλεια θα είναι περίπου 28,4 ευρώ, εκ των οποίων:

19,4 ευρώ θα κερδίζει ο εργοδότης

Υπενθυμίζεται ότι, με την εφαρμογή της Ψηφιακής Κάρτας Εργασίας, σημειώθηκε αύξηση στις δηλωθείσες υπερωρίες, η οποία σε ορισμένους κλάδους αγγίζει το 60%.

Αν και αυτή η αύξηση μπορεί εν μέρει να αποδοθεί στη μεγέθυνση της οικονομίας, ταυτόχρονα αναδεικνύει και το εύρος της αδήλωτης εργασίας.

Είναι πλέον ξεκάθαρο ότι πολλοί εργαζόμενοι πραγματοποιούν υπερωρίες χωρίς να αμείβονται καθόλου ή υποαμείβονται, καθώς δηλώνονται ως μερικώς απασχολούμενοι, παρότι εργάζονται περισσότερες ώρες.

Αύξηση των δηλωμένων υπερωριών

Σύμφωνα με τα στοιχεία του συστήματος ΕΡΓΑΝΗ, στους κλάδους όπου εφαρμόζεται η Ψηφιακή Κάρτα, οι υπερωρίες αυξήθηκαν αθροιστικά κατά 815.509 ώρες σε σύγκριση με τα έτη πριν από την εφαρμογή του μέτρου.

Σούπερ-μάρκετ: +60% (216.731 ώρες το 2024, έναντι 135.466 το 2021).
Τράπεζες: +38,3% (82.236 ώρες το 2024, έναντι 59.470 το 2021).
Εταιρείες security: +27,8% (454.547 ώρες το 2024, έναντι 355.584 το 2022).
Βιομηχανία: +34,3% (2.019.082 ώρες το 2024, έναντι 1.503.813 το 2023).
Λιανεμπόριο: +28,1% (474.999 ώρες το 2024, έναντι 370.883 το 2023).

Προβλέψεις για Τουρισμό και Εστίαση

Αναμένεται σημαντική αύξηση των δηλωμένων υπερωριών και στον Τουρισμό και την Εστίαση, κλάδοι που παρουσιάζουν υψηλά ποσοστά παραβατικότητας όσον αφορά την αδήλωτη και υποδηλωμένη απασχόληση.

Ενδεικτικό των στρεβλώσεων που επικρατούν είναι ότι, στον κλάδο της Εστίασης, όπου μαζί με τον Τουρισμό θα ενταχθεί καθολικά στην Ψηφιακή Κάρτα Εργασίας από την 1η Μαρτίου 2025, περίπου τα 2/3 των εργαζομένων δηλώνονται ως μερικής απασχόλησης.