Η μείωση αυτή, που φτάνει το 19%, θεωρείται σημαντική από τα στελέχη της ευρωπαϊκής αυτοκινητοβιομηχανίας, τα οποία εκφράζουν ανησυχίες για το πώς θα μπορέσουν να ανταποκριθούν σε αυτή τη νέα πραγματικότητα. Όσες εταιρείες δεν καταφέρουν να τηρήσουν το όριο θα επιβαρύνονται με πρόστιμο 95 ευρώ ανά επιπλέον γραμμάριο CO2 που εκπέμπεται, για κάθε όχημα που παράγουν. Αυτό σημαίνει ότι μεγάλες αυτοκινητοβιομηχανίες που δεν συμμορφώνονται με τους νέους κανονισμούς θα βρεθούν αντιμέτωπες με σημαντικές χρηματικές ποινές.

Η πρόκληση της ηλεκτροκίνησης και η μειωμένη ζήτηση

Οι περισσότερες αυτοκινητοβιομηχανίες έχουν στραφεί στην ηλεκτροκίνηση, επενδύοντας σε νέες τεχνολογίες και αυξάνοντας την παραγωγή αμιγώς ηλεκτρικών οχημάτων (EVs). Ωστόσο, η ζήτηση για τα ηλεκτροκίνητα οχήματα στην Ευρώπη δεν έχει αυξηθεί στον βαθμό που ανέμεναν οι κατασκευαστές. Το υψηλό κόστος αγοράς, η μείωση των κρατικών επιδοτήσεων και οι ανεπαρκείς υποδομές φόρτισης σε πολλές χώρες αποτελούν βασικά εμπόδια στην ευρύτερη διάδοσή τους.

Προκειμένου να μειώσουν τις εκπομπές CO2 και να αποφύγουν τα υψηλά πρόστιμα, αρκετές αυτοκινητοβιομηχανίες εξετάζουν τη συνεργασία μέσω του μηχανισμού ανταλλαγής δικαιωμάτων εκπομπών, γνωστού ως “σύστημα δεξαμενών άνθρακα” (carbon pools). Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή επιτρέπει στις εταιρείες να σχηματίζουν συμμαχίες, προκειμένου να συνυπολογίζουν τους μέσους όρους εκπομπών τους με κατασκευαστές που ειδικεύονται σε χαμηλών ρύπων ή μηδενικών εκπομπών οχήματα.

Η Volkswagen αντιμέτωπη με υψηλά πρόστιμα

Σε αντίθεση με άλλες μεγάλες αυτοκινητοβιομηχανίες, ο Όμιλος Volkswagen δεν έχει ανακοινώσει ακόμα κάποιο σχέδιο συνεργασίας μέσω του συστήματος δεξαμενών άνθρακα. Αν και διαθέτει αρκετά ηλεκτρικά μοντέλα, βρίσκεται σε διαδικασία αναθεώρησης της στρατηγικής της για την ηλεκτροκίνηση και την οικονομική της διαχείριση. Σύμφωνα με τον Ρολφ Βόλερ, επικεφαλής Διαχείρισης Διαθεσίμων και Επενδυτικών Σχέσεων του Ομίλου, η Volkswagen ενδέχεται να αντιμετωπίσει πρόστιμα που θα μπορούσαν να φτάσουν έως και 1,5 δισ. ευρώ, εάν δεν καταφέρει να μειώσει τις εκπομπές διοξειδίου του άνθρακα των αυτοκινήτων που θα κατασκευάσει μέσα στο 2025.

Η πρόκληση για την αυτοκινητοβιομηχανία είναι διττή: αφενός πρέπει να επιταχύνει τη μετάβαση στην ηλεκτροκίνηση, αφετέρου να βρει τρόπους να παραμείνει ανταγωνιστική, εξισορροπώντας το κόστος παραγωγής με τη μειωμένη ζήτηση. Το επόμενο διάστημα θα είναι κρίσιμο για την εφαρμογή των νέων στρατηγικών και την προσαρμογή των κατασκευαστών στους αυστηρότερους περιβαλλοντικούς κανονισμούς της Ε.Ε.

"Ο κίνδυνος ανεξέλεγκτης ανόδου των εκπομπών λόγω της αυξημένης προσφυγής στον άνθρακα στο πλαίσιο της ενεργειακής κρίσης αποσοβήθηκε, η ανάπτυξη της ηλιακής και αιολικής ενέργειας, τα ηλεκτροκίνητα οχήματα, η ενεργειακή απόδοση κι άλλοι παράγοντες φρέναραν την άνοδο του CO2", διαπιστώνει ο ΔΟΕ σήμερα σε ανάλυσή του που στηρίχθηκε σε δημόσια εθνικά στοιχεία.

Οι εκπομπές που οφείλονται στην ενέργεια (πάνω από τα τρία τέταρτα του συνόλου των αερίων που προκαλούν το φαινόμενο του θερμοκηπίου) εξακολουθούν να βρίσκονται σε "μη βιώσιμη αυξητική πορεία", τροφοδοτώντας την απορρύθμιση του κλίματος, προειδοποιεί ωστόσο ο ΔΟΕ, ο οποίος ζητεί πιο σθεναρή δράση.

Το 2022 οι εκπομπές CO2 που συνδέονταν με την ενέργεια αυξήθηκαν κατά 0,9% και έφτασαν στο επίπεδο ρεκόρ των άνω των 36,8 δισεκατομμυρίων τόνων, διευκρινίζεται στην σχετική έκθεση που εξέδωσε ο διεθνής οργανισμός.

Ωστόσο, σύμφωνα με τον ίδιο, χάρη στις νέες ενεργειακές υποδομές χαμηλών εκπομπών άνθρακα αποφεύχθηκε η εκπομπή 550 εκατομμυρίων τόνων CO2. Πέρυσι οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας αντιπροσώπευαν το 90% της αύξησης της παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας.

Το 2021 η ετήσια αύξηση των εκπομπών που σχετίζονταν με την ενέργεια έφτασε το 6%, έπειτα από μια χρονιά εξαιρετικής ανάπαυλας λόγω COVID.

Πέρυσι, οι εκπομπές τροφοδοτήθηκαν από την αυξημένη προσφυγή στην ενέργεια από ορυκτά καύσιμα που συνδεόταν κυρίως με την αύξηση των ακραίων κλιματικών φαινομένων ή επίσης τις δυσκολίες λειτουργίας πρωτοφανούς αριθμού πυρηνικών αντιδραστήρων.

Οι εκπομπές από την καύση άνθρακα, η οποία στην Ασία, αλλά και στην Ευρώπη, αντικαθιστούσε συχνά το φυσικό αέριο, το οποίο είχε γίνει υπερβολικά ακριβό, αυξήθηκαν κατά 1,6%.

Οι εκπομπές που συνδέονταν με το πετρέλαιο αυξήθηκαν κατά 2,5%, μένοντας ωστόσο κάτω από τα επίπεδα προ πανδημίας COVID-19. Η αύξηση αυτή οφείλεται κατά το ήμισυ στην ανάκαμψη της εναέριας κυκλοφορίας, εξηγεί ο ΔΟΕ.

Γεωγραφικώς, η Ασία, εξαιρουμένης της Κίνας, είδε τις εκπομπές της να αυξάνονται κατά 4,2% λόγω της οικονομικής της ανάπτυξης. Η Κίνα, στην οποία εφαρμόζονταν περιορισμοί λόγω COVID, παρέμεινε στο ίδιο επίπεδο εκπομπών.

Στην ΕΕ, οι εκπομπές μειώθηκαν κατά 2,5% χάρη σε ανάπτυξη ρεκόρ των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας έναντι της επιστροφής στον άνθρακα. Στις ΗΠΑ αυτές αυξήθηκαν κατά 0,8% από την ισχυρή αύξηση της ζήτησης ενέργειας λόγω των ακραίων θερμοκρασιών.

"Οι επιπτώσεις της ενεργειακής κρίσης δεν οδήγησαν στη μαζική αύξηση των εκπομπών για την οποία φοβόμασταν και αυτό χάρη στην αξιοσημείωτη ανάπτυξη των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, των ηλεκτρικών οχημάτων, των αντλιών θερμότητας και των τεχνολογιών ενεργειακής απόδοσης. Χωρίς αυτό, η αύξηση των εκπομπών CO2 θα ήταν σχεδόν τριπλάσια", σχολίασε ο διευθυντής του ΔΟΕ Φατίχ Μπιρόλ.

"Ωστόσο οι εκπομπές από την ενέργεια που παράγεται από ορυκτά καύσιμα (πετρέλαιο, φυσικό αέριο, άνθρακας κλπ) συνεχίζουν να αυξάνονται, εμποδίζοντας τις προσπάθειες που έχουν στόχο να ανταποκριθούμε στους παγκόσμιους κλιματικούς στόχους", πρόσθεσε, ζητώντας από τις εταιρείες που αφορά το θέμα αυτό να δράσουν.

"Οι διεθνείς και εθνικές εταιρείες του τομέα της ενέργειας από ορυκτά καύσιμα αποκομίζουν έσοδα ρεκόρ και οφείλουν να αναλάβουν το μερίδιο της ευθύνης που τους αναλογεί, σύμφωνα με τις δημόσιες δεσμεύσεις τους για το κλίμα. Οφείλουν να αναθεωρήσουν τις στρατηγικές τους για πραγματική μείωση των εκπομπών τους", υπογράμμισε.