Τα στοιχεία ανακοίνωσε η Ελληνική Επιστημονική Ένωση Αιολικής Ενέργειας (ΕΛΕΤΑΕΝ) με αφορμή τη Στατιστική της Αιολικής Ενέργειας από τη WindEurope, σημειώνοντας για τη χώρα μας ότι: "Σε αυτό το διεθνές περιβάλλον έντονης ανάπτυξης, η Ελλάδα έχει σημειώσει ικανοποιητική πρόοδο χάρη στις μακροχρόνιες προσπάθειες των επαγγελματιών, του επιστημονικού κόσμου και των επιχειρήσεων που δραστηριοποιούνται στον εγχώριο αιολικό κλάδο. Η χώρα δεν πρέπει να επιβραδύνει αυτή την πορεία αλλά πρέπει να συνεχίσει την προσπάθεια να ακολουθήσει τη δυναμική που παρουσιάζουν οι ευρωπαϊκές και παγκόσμιες αγορές. Έτσι θα απολαύσει τα οφέλη από τα πλεονεκτήματα που διαθέτει: υψηλό αιολικό δυναμικό, ώριμη βιομηχανία και ισχυρό ενδιαφέρον επενδυτών".

Σύμφωνα με τα στοιχεία που ανακοινώθηκαν:

Το 2025 οριστικοποιήθηκαν στην Ευρώπη δεσμευτικές επενδυτικές αποφάσεις (Final Investment Decisions, FID) για νέα αιολικά πάρκα συνολικού ύψους Euro45 δισ. Από αυτά περίπου τα μισά αφορούν επενδύσεις σε χερσαία αιολικά πάρκα (Euro22,8 δισ.) και τα άλλα μισά σε υπεράκτια αιολικά πάρκα (Euro22,5 δισ.)

Οι νέες εγκαταστάσεις αιολικών πάρκων στην Ευρώπη το 2025 έφτασαν τα 19,1 GW, αριθμός που αντανακλά τη σταθερή ενίσχυση του κλάδου. Η χερσαία αιολική ενέργεια κυριάρχησε με 17,2 GW νέων έργων - που αποτελεί νέο ιστορικό ρεκόρ - ενώ προστέθηκαν 2 GW υπεράκτιων αιολικών έργων.

Η Γερμανία κατέγραψε την ισχυρότερη ανάπτυξη, προσθέτοντας 5,7 GW νέας ισχύος, αποδεικνύοντας ότι η επιτάχυνση των αδειοδοτικών διαδικασιών και η σταθερότητα του θεσμικού πλαισίου, συμβάλλουν θετικά στην ανάπτυξη των επενδύσεων. Χαρακτηριστικά, μέσα στο 2025 εγκρίθηκαν στη Γερμανία άδειες για 20,8 GW νέων έργων.

Από τις υπόλοιπες αγορές της περιοχής, τις υψηλότερες επιδόσεις παρουσίασαν η Τουρκία (2,1 GW), η Σουηδία (1,8 GW), η Ισπανία (1,6 GW) και η Γαλλία (1,4 GW).

Η διείσδυση της αιολικής ενέργειας στην Ευρώπη παραμένει αξιοσημείωτα υψηλή:

Η Δανία εξακολουθεί να κατέχει την ευρωπαϊκή πρωτιά με 50% κάλυψη της ζήτησης το 2025 από αιολική ενέργεια.

Λιθουανία και Ιρλανδία βρίσκονται στο 33%

Το Ηνωμένο Βασίλειο αγγίζει το 31%.

Σουηδία, Ολλανδία, Γερμανία, Φινλανδία και Πορτογαλία καταγράφουν επίσης υψηλά ποσοστά πάνω από 25%.

Για να αντιμετωπίσουν τις συνέπειες του πολέμου, σημαντικές Ευρωπαϊκές χώρες αυξάνουν τους στόχους τους:

Η Γερμανία ανακοίνωσε στις 25 Μαρτίου ότι θα αυξήσει κατά 12GW την ισχύ των διαγωνισμών που θα προκηρύξει έως το 2030 για νέα χερσαία αιολικά πάρκα.

Το Ηνωμένο Βασίλειο ανακοίνωσε στις 15 Μαρτίου ότι θα επιταχύνει τον επόμενο μεγάλο διαγωνισμό που αφορά 18 νέα θαλάσσια αιολικά πάρκα, όπως και νέα χερσαία αιολικά και φωτοβολταϊκά έργα. Η νέα ημερομηνία είναι εντός του Ιουνίου.

Η ευρωπαϊκή καλή πορεία του κλάδου, εναρμονίζεται με την παγκόσμια τάση, όπου ο αιολικός κλάδος παραμένει από τους ταχύτερα αναπτυσσόμενους στον χώρο των ΑΠΕ, πλησιάζοντας τα 170 GW νέων αιολικών το 2025.

Η Κίνα διατηρεί τον ηγετικό της ρόλο αφού εγκατέστησε πάνω από το 73% αυτών των νέων αιολικών πάρκων. Αλλά και στις ΗΠΑ η αγορά παρουσιάζει αξιοσημείωτη ανθεκτικότητα και ανάπτυξη με την προσθήκη πάνω από 6 GW, που συνιστά αύξηση σχεδόν 48% σε σχέση με την περυσινή επίδοση.

Οι παγκόσμιες επενδύσεις στην πράσινη τεχνολογία ανήλθαν στα 2,3 τρισ. δολάρια το 2025, επιβεβαιώνοντας ότι η ενεργειακή μετάβαση εξελίσσεται διαρκώς.

Και αυτό, όπως τονίζει, με αφορμή τη διαβούλευση του Εθνικού Σχεδίου για την Ενέργεια και το Κλίμα διότι οι ΑΠΕ και ειδικά η αιολική ενέργεια είναι οι πιο φθηνές μορφές ηλεκτροπαραγωγής. Επιπλέον, παράγουν ηλεκτρισμό με σταθερό κόστος που δεν εξαρτάται από τις διεθνείς διακυμάνσεις των τιμών των καυσίμων.

«Αυτό το σημαντικό οικονομικό όφελος που προσφέρουν οι ΑΠΕ πρέπει να περνάει άμεσα και αυτόματα στον καταναλωτή», σημειώνει η ΕΛΕΤΑΕΝ και προσθέτει: «Σε αυτήν την κατεύθυνση έχει ανοίξει η συζήτηση σε ευρωπαϊκό επίπεδο για τη μεταρρύθμιση της αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας. Ανάλογη σύσταση περιλαμβάνει και η πρόσφατη Έκθεση Ντράγκι. Στόχος πρέπει να είναι ο καταναλωτής να απολαμβάνει άμεσα τα οφέλη από την αύξηση της συμμετοχής των ΑΠΕ στην ηλεκτροπαραγωγή, χωρίς να απαιτούνται κρατικές και ρυθμιστικές παρεμβάσεις, οι οποίες δεν μπορεί να είναι πάντα βέλτιστες και δημιουργούν καθυστερήσεις. Η μεταρρύθμιση πρέπει, επίσης, να διατηρήσει τα θετικά του σημερινού συστήματος και κυρίως την ανάδειξη της αξίας της ενέργειας κάθε ώρα, ώστε οι ενδιαφερόμενοι να λαμβάνουν τα σωστά σήματα σε ποια τεχνολογία και πού αξίζει να επενδύσουν. Η ΕΛΕΤΑΕΝ θεωρεί θετικό ότι το υπό διαβούλευση ΕΣΕΚ περιλαμβάνει στα μέτρα πολιτικής αυτήν τη μεταρρύθμιση και καλεί για την επιτάχυνσή της».

Οι προτάσεις της Ένωσης περιλαμβάνουν: Σημαντική αύξηση της αναλογίας των αιολικών πάρκων στο μείγμα τεχνολογιών σε σχέση με αυτό που περιλαμβάνει το ΕΣΕΚ, κατά προτεραιότητα υλοποίηση των πιο αποδοτικών έργων, δηλαδή αυτών που χωροθετούνται σε περιοχές με υψηλότερο αιολικό δυναμικό και παράγουν έτσι περισσότερο και φθηνότερο ηλεκτρισμό.

Σε σχετική ανακοίνωσή της η ΕΛΕΤΑΕΝ αναφέρει:

«Την ώρα που η Νότια Εύβοια δοκιμαζόταν για ακόμη μια χρονιά από μία καταστροφική πυρκαγιά, εμφανίστηκαν στο διαδίκτυο και στον Τύπο δημοσιεύματα τα οποία αναφέρονταν σε δήθεν έκρηξη σε ανεμογεννήτρια.

Σύμφωνα με αυτά, από τη (δήθεν) έκρηξη λίγο έλειψε να τραυματιστούν πυροσβέστες που επιχειρούσαν εκείνη τη στιγμή στο σημείο, ενώ στη συνέχεια κυκλοφόρησαν στο διαδίκτυο αναρτήσεις που υπονοούσαν ότι η (δήθεν) έκρηξη της ανεμογεννήτριας υπήρξε η αιτία πρόκλησης της πυρκαγιάς.

Η αλήθεια είναι ότι τίποτα από αυτά δεν έχει συμβεί:

Ουδεμία ανεμογεννήτρια εξερράγη, ουδεμία ανεμογεννήτρια κάηκε, και ουδεμία σχέση υπήρξε ανάμεσα στις ανεμογεννήτριες της περιοχής και την πρόκληση της πυρκαγιάς ή τους ανθρώπους που έδιναν μάχη με τις φλόγες.
Αντιθέτως, χρησιμοποιήθηκαν από τα πυροσβεστικά οι δρόμοι που έχουν διανοιχθεί εντός του αιολικού πάρκου, προσφέροντας πρόσβαση σε κατά τα άλλα δύσβατα σημεία.

Λυπούμαστε βαθύτατα που τη στιγμή που οι κάτοικοι της Νότιας Εύβοιας, το ανθρώπινο δυναμικό της πυροσβεστικής και της δασικής υπηρεσίας, η τοπική αυτοδιοίκηση και εθελοντές -ανάμεσά τους και εργαζόμενοι στα αιολικά πάρκα της περιοχής- έδιναν μάχη να σβήσουν τη φωτιά, κάποιοι βρήκαν ευκαιρία να διασπείρουν και πάλι ψευδείς ειδήσεις σχετικά με τις ανεμογεννήτριες».

Συγκεκριμένα η Ένωση αναφέρει ότι:

1. Ανεμογεννήτριες, όπως και πολλά άλλα είδη εγκαταστάσεων και δραστηριοτήτων, επιτρέπεται νομίμως να εγκαθίστανται σε δασικές εκτάσεις με όρους προστασίας του περιβάλλοντος. Επομένως δεν υπάρχει κανένα κίνητρο πυρκαγιάς ή «αποχαρακτηρισμού» της δασικής έκτασης όπως φαντάζονται μερικοί.

2. Αντιθέτως, η καταστροφή μιας δασικής έκτασης από πυρκαγιά ή άλλη αιτία δυσκολεύει, και δεν διευκολύνει, την αδειοδότηση της εγκατάστασης ανεμογεννητριών. Η καμένη έκταση κηρύσσεται αυτόματα αναδασωτέα και η υπό αδειοδότηση εγκατάσταση υποχρεούται σε αυξημένες μελέτες, μέτρα και δράσεις προστασίας, παράλληλα με τα έργα αναδάσωσης και αποκατάστασης που, ούτως ή άλλως, υποχρεούται να εκτελέσει.

3. Η περίπτωση της Καρυστίας όπου υπάρχει ικανή συγκέντρωση εγκατεστημένων και υπό αδειοδότηση ανεμογεννητριών, είναι χαρακτηριστική: όλες οι εστίες των δασικών πυρκαγιών τα τελευταία 20 έτη, είναι έξω από περιοχές ανεμογεννητριών. Και εκεί, όπως και σε όλη την Ελλάδα, δεν υπάρχει καμία συσχέτιση ανεμογεννητριών και πυρκαγιών.

Υπέρτατου δημοσίου συμφέροντος

Κεντρικό σημείο του σχεδίου νέου Κανονισμού είναι ότι οι σταθμοί Α.Π.Ε. θεωρούνται ότι υπηρετούν το υπέρτατο δημόσιο συμφέρον. Σύμφωνα με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, αυτό θα επιτρέψει στις νέες διαδικασίες αδειοδότησης Α.Π.Ε. να επωφεληθούν, άμεσα και με απλούστερο τρόπο, από συγκεκριμένες παρεκκλίσεις που προβλέπονται στην ευρωπαϊκή περιβαλλοντική νομοθεσία της ΕΕ.

Επιπλέον, τα κράτη μέλη οφείλουν να διασφαλίζουν ότι τα έργα Α.Π.Ε. έχουν προτεραιότητα (δηλαδή μεγαλύτερη βαρύτητα) όταν σταθμίζονται σε σχέση με άλλα νομικά αγαθά όπως είναι η προστασία της βιοποικιλότητας (άρ. 2, παρ. 2). Φυσικά, τα έργα οφείλουν να λαμβάνουν κατάλληλα και επαρκή μέτρα για τη διατήρηση ή αποκατάσταση των πληθυσμών των διαφόρων ειδών. Αυτό πρακτικά σημαίνει ότι ακόμα και αν διαπιστώνονται επιπτώσεις σε μεμονωμένα άτομα ή ομάδες ατόμων που ανήκουν σε προστατευόμενα είδη (π.χ. πουλιά), το έργο Α.Π.Ε. πρέπει να γίνεται εφόσον o πληθυσμός του είδους παραμένει σε ικανοποιητικό επίπεδο.

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εξηγεί τους λόγους για αυτό: «η ανάπτυξη περισσότερων ανανεώσιμων πηγών ενέργειας αποτελεί μέρος του σχεδίου της ΕΕ για τον τερματισμό της εξάρτησής μας από τα ρωσικά ορυκτά καύσιμα. Οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας μειώνουν τη ζήτηση της ΕΕ για ορυκτά καύσιμα στους τομείς της ενέργειας, της θέρμανσης και ψύξης, της βιομηχανίας και των μεταφορών, τόσο βραχυπρόθεσμα όσο και για το μέλλον. Χάρη στο χαμηλό λειτουργικό τους κόστος, μεγαλύτερο μερίδιο ανανεώσιμων πηγών ενέργειας στο ενεργειακό σύστημα της ΕΕ συμβάλλει στη μείωση των λογαριασμών ενέργειας».

Γιατί τώρα αυτά τα επείγοντα μέτρα

Η πρόταση του νέου Κανονισμού (Regulation) ενσωματώνει τα πιο σημαντικά από τα μέτρα που συζητούνται στα Ευρωπαϊκά όργανα (Επιτροπή, Συμβούλιο, Κοινοβούλιο) για τη νέα Οδηγία (Directive) για τις Α.Π.Ε. στο πλαίσιο του Σχεδίου REPowerEU που έχει ανακοινώσει η Επιτροπή από τον Μάιο 2022. Όμως η διαδικασία για την οριστικοποίηση της Οδηγίας αυτής παίρνει χρόνο. Επιπλέον μετά τη θέσπισή της, θα απαιτείται τα κράτη μέλη να νομοθετήσουν για την ενσωμάτωσή της στα εθνικά τους δίκαια. Αντιθέτως, σύμφωνα με την Ευρωπαϊκή νομοθεσία, ένας Κανονισμός (Regulation) όπως αυτός που πρότεινε την προηγούμενη εβδομάδα η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, όταν εγκριθεί από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο είναι αυτομάτως υποχρεωτικός και εφαρμόζεται άμεσα σε όλα τα κράτη μέλη χωρίς άλλη προϋπόθεση.

Στην ανακοίνωσή της, της 9^ης Νοεμβρίου, η Επιτροπή εξηγεί ότι επέλεξε να κινηθεί με αυτόν τον επείγοντα τρόπο διότι «η κρίση συνεχίζεται με τις τιμές της ενέργειας να παραμένουν σε υψηλά επίπεδα και πρέπει να λάβουμε περαιτέρω άμεσα μέτρα (…) Λαμβάνοντας υπόψη την κλίμακα της ενεργειακής κρίσης, τον κοινωνικό, οικονομικό και δημοσιονομικό αντίκτυπό της και την ανάγκη δράσης όσο το δυνατόν γρηγορότερα, η πρόταση σχεδιάζεται ως προσωρινό μέτρο έκτακτης ανάγκης, μέσω Κανονισμού του Συμβουλίου που βασίζεται στο άρθρο 122 της Συνθήκης για τη Λειτουργία του η ΕΕ. Όταν εγκριθεί από το Συμβούλιο, θα τεθεί σε ισχύ επειγόντως και θα ισχύει άμεσα σε όλα τα κράτη μέλη. Θα ισχύει για ένα έτος, καλύπτοντας το χρόνο που απαιτείται για την έγκριση και τη μεταφορά της Οδηγίας για τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, η οποία συζητείται επί του παρόντος από τους νομοθέτες, σε όλα τα κράτη μέλη».

Η κριτική που έχει ακουστεί για τις ευρωπαϊκές προτάσεις

Από τον Μάιο 2022 που η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ανακοίνωσε το σχέδιο REPowerEU για την απεξάρτηση από τα ρωσικά ορυκτά καύσιμα, έχει γίνει αποδέκτης κριτικής ότι υποβαθμίζει την προστασία του περιβάλλοντος και ότι, όταν η κρίση τελειώσει, η Ευρώπη θα έχει καταστρέψει τη βιοποικιλότητά της για να εγκαταστήσει ανανεώσιμες πηγές.

Όμως η κρίση θα τελειώσει -και κυρίως δεν θα επανακάμψει ξανά- όταν η Ευρώπη αναπτύξει όλες τις ανανεώσιμες πηγές της. Για αυτό, πράγματι, η Ευρώπη θέτει πλέον τις Α.Π.Ε. σε ύψιστη προτεραιότητα. Αυτό το κάνει για λόγους ενεργειακής ανεξαρτησίας, μείωσης του κόστους ενέργειας αλλά και αντιμετώπισης της κλιματικής κρίσης και της μόλυνσης του περιβάλλοντος που οδηγούν σε μείωση της βιοποικιλότητας και απειλούν τη δημόσια υγεία και ασφάλεια. Παράλληλα, φροντίζει να αξιοποιήσει τις λύσεις που προσφέρει η επιστήμη και η τεχνολογία, ώστε η ανάπτυξη των Α.Π.Ε. να συμβαδίζει με την προστασία των πληθυσμών των προστατευόμενων ειδών, απορρίπτοντας υπερβολές που οδηγούσαν σε ακύρωση έργων Α.Π.Ε. λόγω υπαρκτών, αλλά διαχειρίσιμων, επιπτώσεων στα προστατευόμενα είδη.

Σύμφωνα με τη μελέτη, το όφελος για τους καταναλωτές από την συμμετοχή των ανανεώσιμων πηγών στην αγορά οφείλεται σε δύο λόγους:

Ο πρώτος είναι ότι οι ΑΠΕ δημιουργούν οικονομικό πλεόνασμα το οποίο επιτρέπει τη μεταφορά πόρων στο Ταμείο Ενεργειακής Μετάβασης για την επιδότηση των λογαριασμών. Το πλεόνασμα οφείλεται στη διαφορά μεταξύ της τιμής στη χονδρική αγορά ηλεκτρικής ενέργειας και του σταθερού χαμηλού κόστους της αιολικής ενέργειας. Ο δεύτερος λόγος είναι ότι υποκαθιστούν καθημερινά την λειτουργία ακριβότερων συμβατικών μονάδων ηλεκτροπαραγωγής.

Η ανάλυση που πραγματοποιήθηκε, έδειξε ότι σε περιόδους υψηλής διείσδυσης των αιολικών και των φωτοβολταϊκών στο ηλεκτρικό σύστημα, η τιμή στην χονδρική αγορά ηλεκτρισμού μειώνεται αισθητά. Για παράδειγμα, το Δεκέμβριο 2021 η αύξηση κατά 10% της διείσδυσης της αιολικής ενέργειας στο σύστημα οδηγούσε σε μείωση της τιμής κατά μέσο όρο 40 Euro/MWh ενώ η αύξηση κατά 10% της διείσδυσης των αιολικών και φωτοβολταϊκών μαζί, οδηγούσε σε μείωση της τιμής κατά μέσο όρο 34 Euro/MWh.

“Με τη θεώρηση ότι η ενέργεια που δεν θα είχε παραχθεί από τις Α.Π.Ε. θα είχε καλυφθεί από εισαγόμενο φυσικό αέριο, η ανωτέρω μείωση για το 2021 συνεπάγεται ότι η συνολική εξοικονόμηση στην χονδρική αγορά είναι 2,5 δισ. ευρώ χάρη στις Α.Π.Ε. Αυτό σημαίνει ότι αν δεν υπήρχαν οι Α.Π.Ε., οι προμηθευτές θα έπρεπε να είχαν καταβάλει περισσότερα 2,5 δισ. ευρώ για την αγορά ενέργειας, ποσό που θα μετακυλούσαν στους καταναλωτές. Το ποσό αυτό είναι 4 φορές μεγαλύτερο από το ρυθμιζόμενο τέλος ΕΤΜΕΑΡ”, αναφέρει η ΕΛΕΤΑΕΝ.