Το νέο πλαίσιο αποκτά ιδιαίτερο ενδιαφέρον για χιλιάδες ελεύθερους επαγγελματίες και αυτοαπασχολούμενους, καθώς συνδέει δύο διαφορετικές μέχρι σήμερα υποχρεώσεις: τη φορολογική συνέπεια και την τήρηση της εργατικής νομοθεσίας.

Τι αλλάζει στο τεκμαρτό εισόδημα

Το ελάχιστο τεκμαρτό εισόδημα των επαγγελματιών μπορεί σήμερα να αυξάνεται περαιτέρω ανάλογα με δύο βασικούς παράγοντες: το κόστος μισθοδοσίας του προσωπικού και τη διαφορά του τζίρου της επιχείρησης από τον μέσο κύκλο εργασιών του αντίστοιχου ΚΑΔ.

Με το νέο σύστημα προβλέπεται ευνοϊκότερη αντιμετώπιση για όσους περνούν το λεγόμενο «τεστ συνέπειας», καθώς δεν θα εφαρμόζονται οι συγκεκριμένες πρόσθετες προσαυξήσεις.

Πρόκειται για ουσιαστική παρέμβαση στη φορολογία των μικρομεσαίων και ατομικών επιχειρήσεων, αφού σε ορισμένες περιπτώσεις η προσαύξηση του τεκμαρτού εισοδήματος μπορεί να οδηγήσει σε αισθητά υψηλότερο τελικό φόρο.

Ποιοι θα μπορούν να πάρουν το «μπόνους»

Η φορολογική ελάφρυνση δεν θα παρέχεται αυτόματα.

Με βάση όσα έχουν ανακοινωθεί για το νέο πλαίσιο, ο επαγγελματίας θα πρέπει να εμφανίζει συνολικά συνεπή φορολογική συμπεριφορά.

Στις προϋποθέσεις περιλαμβάνονται η εμπρόθεσμη υποβολή των δηλώσεων φορολογίας εισοδήματος και ΦΠΑ, η κανονική διαβίβαση των απαιτούμενων δεδομένων στο myDATA και η συμμόρφωση με τις υποχρεώσεις για POS και διασύνδεσή τους.

Υπάρχει όμως ακόμη μία προϋπόθεση που μπορεί να αποδειχθεί πολύ πιο σημαντική για τις επιχειρήσεις που έχουν εργαζομένους: να μην υπάρχει φορολογική ή εργατική παράβαση κατά την περίοδο που λαμβάνεται υπόψη για το «μπόνους».

Η παγίδα της Επιθεώρησης Εργασίας

Εδώ βρίσκεται το σημείο που χρειάζεται ιδιαίτερη προσοχή.

Ένα πρόστιμο της Επιθεώρησης Εργασίας δεν θα έχει πλέον μόνο την άμεση οικονομική συνέπεια της διοικητικής κύρωσης. Μπορεί να αποκτήσει και δεύτερη, έμμεση φορολογική συνέπεια.

Εφόσον ο επαγγελματίας δεν πληροί το κριτήριο της συνέπειας, κινδυνεύει να χάσει την ευνοϊκή αντιμετώπιση των πρόσθετων προσαυξήσεων του τεκμαρτού εισοδήματος.

Έτσι, μια εργατική παράβαση μπορεί να επηρεάζει το φορολογικό αποτέλεσμα για διάστημα πολύ μεγαλύτερο από τη στιγμή κατά την οποία επιβλήθηκε το αρχικό πρόστιμο.

Η εξέλιξη έχει ιδιαίτερη σημασία σε μια αγορά όπου ήδη σημαντικό μέρος των επαγγελματιών φορολογείται βάσει τεκμηρίων. Σύμφωνα με στοιχεία που έχει παρουσιάσει το MoneyPress για τις φορολογικές δηλώσεις, το 56% των ελεύθερων επαγγελματιών, επιτηδευματιών και ατομικών επιχειρήσεων που εξετάστηκαν είχε φορολογηθεί με βάση το τεκμαρτό σύστημα, καταβάλλοντας συνολικά εκατοντάδες εκατομμύρια ευρώ επιπλέον φόρου.

Το μεγάλο ερώτημα: Θα μετράει κάθε πρόστιμο;

Αυτό είναι ίσως το σημαντικότερο σημείο που μένει να αποσαφηνιστεί.

Οι παραβάσεις της εργατικής νομοθεσίας δεν έχουν όλες την ίδια βαρύτητα. Άλλο είναι μία τυπική ή χαμηλής σοβαρότητας παράβαση και άλλο μία σοβαρή παράβαση που αφορά, για παράδειγμα, αδήλωτη εργασία.

Εφόσον οποιοδήποτε πρόστιμο αντιμετωπιστεί με τον ίδιο τρόπο για την εφαρμογή του φορολογικού κινήτρου, μπορεί να δημιουργηθούν περιπτώσεις όπου μια σχετικά μικρή παράβαση θα προκαλεί δυσανάλογα μεγάλη οικονομική συνέπεια.

Ακριβώς γι' αυτό η τελική εξειδίκευση των κανόνων αποκτά ιδιαίτερη σημασία.

Οι επαγγελματίες θα πρέπει να γνωρίζουν με σαφήνεια ποιες παραβάσεις οδηγούν σε αποκλεισμό, εάν θα υπάρχει κάποια διαβάθμιση ανάλογα με τη σοβαρότητα και πώς θα αντιμετωπίζονται οι περιπτώσεις όπου το πρόστιμο έχει αμφισβητηθεί.

Τι γίνεται εάν το πρόστιμο έχει προσβληθεί

Ένα ακόμη κρίσιμο ζήτημα αφορά τις επιχειρήσεις που έχουν προσφύγει κατά μιας πράξης επιβολής προστίμου.

Εάν, για παράδειγμα, η Επιθεώρηση Εργασίας έχει επιβάλει κύρωση αλλά η επιχείρηση την έχει προσβάλει και η υπόθεση παραμένει ανοιχτή, πρέπει να διευκρινιστεί σε ποιο χρονικό σημείο θεωρείται ότι υπάρχει παράβαση για την εφαρμογή του φορολογικού «μπόνους».

Το θέμα δεν είναι θεωρητικό. Η απώλεια μιας φορολογικής ελάφρυνσης μπορεί να έχει οικονομική επίπτωση μεγαλύτερη από το ίδιο το πρόστιμο, ειδικά όταν η επιχείρηση έχει υψηλή μισθοδοσία ή τζίρο σημαντικά υψηλότερο από τον μέσο όρο του ΚΑΔ της.

Γιατί το μέτρο αφορά χιλιάδες επιχειρήσεις

Το νέο «μπόνους συνέπειας» επιχειρεί να δημιουργήσει ένα οικονομικό κίνητρο για τους επαγγελματίες που εκπληρώνουν κανονικά τις υποχρεώσεις τους.

Ταυτόχρονα όμως αυξάνει τη σημασία της συνολικής κανονιστικής συμμόρφωσης μιας μικρής επιχείρησης.

Δεν αρκεί πλέον να είναι σωστή μόνο απέναντι στην Εφορία. Η εργασιακή νομοθεσία, η ορθή δήλωση προσωπικού, οι υποχρεώσεις απέναντι στην Επιθεώρηση Εργασίας, το myDATA και τα POS συνδέονται σταδιακά σε ένα ευρύτερο πλέγμα ελέγχου.

Για τις μικρές επιχειρήσεις, όπου ήδη το φορολογικό και λειτουργικό κόστος αποτελεί σημαντικό βάρος, μια τέτοια αλλαγή απαιτεί μεγαλύτερη προσοχή στη λογιστική και εργασιακή συμμόρφωση.

Η πενταετία που χρειάζεται προσοχή

Το πλέον κρίσιμο μήνυμα για έναν επαγγελματία που απασχολεί εργαζομένους είναι ότι το ιστορικό της επιχείρησής του αποκτά μεγαλύτερη φορολογική αξία.

Δεν θα εξετάζεται μόνο τι κάνει σήμερα, αλλά και η συμπεριφορά του κατά την περίοδο που θα οριστεί για τον έλεγχο της συνέπειας.

Γι' αυτό και η τελική εφαρμογή του μέτρου πρέπει να ξεκαθαρίσει με ακρίβεια ποιες παραβάσεις θα λαμβάνονται υπόψη, από ποιο χρονικό σημείο θα υπολογίζεται η πενταετία και κυρίως τι θα συμβαίνει με πρόστιμα που βρίσκονται ακόμη υπό δικαστική ή διοικητική αμφισβήτηση.

Μέχρι να εκδοθούν οι απαραίτητες λεπτομέρειες εφαρμογής, ένα πράγμα είναι σαφές: για τους επαγγελματίες που θέλουν να αξιοποιήσουν το νέο φορολογικό «μπόνους», η συνέπεια δεν θα αφορά πλέον μόνο την Εφορία, αλλά ολόκληρη τη λειτουργία της επιχείρησης.

Αναλυτικά από το οικονομικό επιτελείο της Κυβέρνησης εξετάζεται:

1. Το «μπόνους συνέπειας» των ελεύθερων επαγγελματιών

Φαίνεται πως εξετάζεται να αναπροσαρμοστεί το σύστημα που αφορά το τεκμαρτό εισόδημα των ελεύθερων επαγγελματιών. Σύμφωνα με τον σχεδιασμό, θα δημιουργηθεί ένας μηχανισμός που θα λαμβάνει υπόψη τη φορολογική συνέπεια του ελεύθερου επαγγελματία. Και κατά αυτόν τον τρόπο το  τεκμήριο θα μειώνεται σταδιακά για όσους πληρούν συγκεκριμένα κριτήρια. Ωστόσο, για να εφαρμοστεί ο νέος αλγόριθμός για το θέμα αυτό, εκτιμάται πως θα απαιτηθούν  σύνθετα κριτήρια και διασταυρώσεις.

2. Η μείωση προκαταβολής φόρου των ελεύθερων επαγγελματιών και των επιχειρήσεων

Στο τραπέζι βρίσκεται και η μείωση της προκαταβολής φόρου των ελεύθερων επαγγελματιών και των επιχειρήσεων.

Τι συμβαίνει στο αεροπλανοφόρο «Lincoln»: Νέες αποκαλύψεις για τις σοβαρές ελλείψεις και τις δυσκολίες των 5.000 ναυτικών – Οι περιγραφές προκαλούν σοκ

Ειδικότερα, εξετάζεται να μειωθεί ο εν λόγω φόρος σε επίπεδα κάτω του 40% για τους ελεύθερους επαγγελματίες. Υπενθυμίζεται πως, σήμερα το ποσοστό αυτό διαμορφώνεται στα 55%.

στο 50%-55% για τα νομικά πρόσωπα από 80% που είναι σήμερα.

Εάν τελικά πάρει σάρκα οστά αυτό, τότε δεν θα μειωθεί  απαραίτητα ο συνολικός φόρος  που θα προκύπτει, αλλά θα βελτιώσει σημαντικά τη ρευστότητα επαγγελματιών και επιχειρήσεων, καθώς θα περιορίσει το ποσό που θα προκαταβάλλεται στο Δημόσιο.

3. Η κατάργηση του τέλους επιτηδεύματος

Δεν αποκλείεται να καταργηθεί το τέλος επιτηδεύματος  για τους ελεύθερους επαγγελματίες και επιχειρήσεις. Εάν συμβεί αυτό, τότε οι εν λόγω φορολογούμενοι θα έχουν μια ελάφρυνση της τάξεως σχεδόν 240 εκατομμύρια ευρώ.

4. Ο εταιρικός φόρος

Σχεδιάζεται να μειωθεί στο 20% ο εταιρικός φορολογικός συντελεστής για τις επιχειρήσεις. Ωστόσο αυτό δεν αναμένεται να εφαρμοστεί άμεσα στο σύνολό της, καθώς ο ορίζοντας τοποθετείται στην επόμενη τετραετία.

Ταυτόχρονα, προβλέπεται να μειωθούν οι εργοδοτικές ασφαλιστικές εισφορές κατά 170 εκατομμύρια ευρώ.  Το μέτρο αυτό εκτιμάται πως θα μειώσει το μη μισθολογικό κόστος των επιχειρήσεων, αυτό όμως δεν σημαίνει αυτομάτως ότι θα μετατραπεί σε αντίστοιχη αύξηση μισθών ή δημιουργία νέων θέσεων εργασίας.

Οι ηλεκτρονικές υπηρεσίες που είναι πλέον διαθέσιμες είναι οι εξής:

 Εγγραφή/Επανεγγραφή

– Λήξη ασφάλισης

– Αίτηση επιστροφής αχρεωστήτως καταβληθέντων ποσών

– Αίτηση μεταφοράς πιστωτικού υπολοίπου από το ΤΕΚΑ στον e-ΕΦΚΑ

– Δήλωση παράλληλης μισθωτής απασχόλησης

– Επιλογή ασφαλιστικής κατηγορίας κύριας ασφάλισης, επικουρικής ασφάλισης και εφάπαξ παροχών

– Προβολή και εκτύπωση βεβαιώσεων για φορολογική χρήση

– «Δικαιώματα»

– «Υποχρεώσεις» ασφάλισης

Η ανάπτυξη του νέου πληροφοριακού συστήματος συνεχίζεται με την ενεργοποίηση δύο ακόμη ηλεκτρονικών υπηρεσιών:

Στις 16 Ιουλίου 2026 ενεργοποιήθηκε η υπηρεσία προαιρετικής υπαγωγής στους κλάδους επικουρικής ασφάλισης ή/και εφάπαξ παροχών, ενώ τη Δευτέρα 20 Ιουλίου ενεργοποιείται η υπηρεσία μεταβολής δραστηριότητας.

Σύμφωνα με σχετική ανακοίνωση, η λειτουργία των νέων υπηρεσιών αποτελεί μέρος του ψηφιακού μετασχηματισμού του e-ΕΦΚΑ και έχει ως βασικούς στόχους τη μείωση της ανάγκης φυσικής παρουσίας των ασφαλισμένων στις υπηρεσίες του φορέα, την απλούστευση των διοικητικών διαδικασιών, την ταχύτερη εξυπηρέτηση των πολιτών και τη συνεχή αναβάθμιση της ποιότητας των παρεχόμενων υπηρεσιών.

Σύμφωνα με τον σχεδιασμό του οικονομικού επιτελείου, η πρώτη φάση θα εφαρμοστεί στα εισοδήματα του 2026 που θα δηλωθούν το 2027 και θα περιλαμβάνει σημαντικές διορθώσεις στο υφιστάμενο σύστημα τεκμηρίων. Η δεύτερη και καθοριστική φάση προβλέπει την πλήρη κατάργηση του τεκμαρτού συστήματος από το 2028, όταν η φορολογική διοίκηση εκτιμά ότι θα διαθέτει πλέον τα αναγκαία ψηφιακά εργαλεία για τον αποτελεσματικό εντοπισμό της φοροδιαφυγής.

Το πρώτο πακέτο μέτρων αναμένεται να εστιάσει στη μείωση των φορολογικών επιβαρύνσεων για εκατοντάδες χιλιάδες ελεύθερους επαγγελματίες που θεωρείται ότι επιβαρύνονται δυσανάλογα από το σημερινό καθεστώς. Στο τραπέζι βρίσκονται η διεύρυνση των εκπτώσεων στο ελάχιστο τεκμαρτό εισόδημα, η επέκταση των απαλλαγών σε περισσότερες κατηγορίες επαγγελματιών και η αναθεώρηση των συντελεστών προσαύξησης, οι οποίοι αυξάνονται ανάλογα με τα χρόνια δραστηριότητας, τον κύκλο εργασιών και τη μισθοδοσία.

Το οικονομικό επιτελείο εξετάζει επίσης τη διεύρυνση των κοινωνικών εξαιρέσεων, με στόχο την ελάφρυνση επαγγελματιών που διαθέτουν περιορισμένη φοροδοτική ικανότητα. Στο υφιστάμενο καθεστώς ήδη προβλέπονται μειώσεις ή απαλλαγές για άτομα με αναπηρία, νέους επαγγελματίες, πολύτεκνους, μονογονεϊκές οικογένειες, κατοίκους μικρών νησιών και ορεινών περιοχών, καθώς και ειδικές κατηγορίες επαγγελματιών. Η κυβέρνηση εξετάζει την επέκταση των ευεργετικών αυτών ρυθμίσεων σε ακόμη περισσότερους δικαιούχους.

Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται και στη μείωση ή ακόμη και στην κατάργηση των προσαυξήσεων που επιβάλλονται σήμερα λόγω πολυετούς άσκησης επαγγελματικής δραστηριότητας. Οι συγκεκριμένες επιβαρύνσεις θεωρείται ότι σε αρκετές περιπτώσεις οδηγούν σε τεκμαρτά εισοδήματα που δεν ανταποκρίνονται στην πραγματική οικονομική κατάσταση των επαγγελματιών, γεγονός που η κυβέρνηση επιδιώκει να διορθώσει.

Η οριστική κατάργηση των τεκμηρίων συνδέεται άμεσα με την πλήρη ψηφιοποίηση της φορολογικής διοίκησης. Η ΑΑΔΕ φιλοδοξεί να βασίζει πλέον τους ελέγχους όχι σε τεκμαρτές εκτιμήσεις αλλά στα πραγματικά δεδομένα που θα προκύπτουν από το myDATA, τη διασύνδεση POS και ταμειακών μηχανών, το σύστημα IRIS, την ηλεκτρονική τιμολόγηση, το ψηφιακό δελτίο αποστολής, το ψηφιακό πελατολόγιο και την αξιοποίηση εφαρμογών Τεχνητής Νοημοσύνης για τη διασταύρωση στοιχείων και τον εντοπισμό περιπτώσεων φοροδιαφυγής.

Στόχος της κυβέρνησης είναι μέχρι το 2028 να έχει διαμορφωθεί ένα νέο φορολογικό μοντέλο, το οποίο θα στηρίζεται στην πραγματική οικονομική δραστηριότητα και όχι σε τεκμαρτές παραδοχές. Παράλληλα, εκτιμάται ότι η περαιτέρω μείωση της φοροδιαφυγής και του κενού ΦΠΑ θα δημιουργήσει μόνιμο δημοσιονομικό χώρο, επιτρέποντας την κατάργηση του υφιστάμενου συστήματος χωρίς να τεθεί σε κίνδυνο η εκτέλεση του προϋπολογισμού.

Οι αλλαγές στα τεκμήρια αναμένεται να αποτελέσουν έναν από τους βασικούς άξονες του πακέτου φορολογικών ελαφρύνσεων της ΔΕΘ, μαζί με παρεμβάσεις στη φορολογική κλίμακα και στους φορολογικούς συντελεστές. Εφόσον ο σχεδιασμός υλοποιηθεί, περισσότεροι από 670.000 ελεύθεροι επαγγελματίες και αυτοαπασχολούμενοι αναμένεται να ωφεληθούν, με τελικό στόχο την αντικατάσταση των τεκμηρίων από ένα σύγχρονο, πλήρως ψηφιακό σύστημα φορολογικού ελέγχου, το οποίο θα βασίζεται στα πραγματικά εισοδήματα και στις ηλεκτρονικές συναλλαγές.

Η προθεσμία για την υποβολή των αιτήσεων αμφισβήτησης του ελάχιστου ετήσιου εισοδήματος λήγει στις 14 Σεπτεμβρίου 2026, ενώ για τα μέλη νομικών προσώπων με απλογραφικά βιβλία, η προθεσμία εκπνέει στις 29 Σεπτεμβρίου 2026.

Πώς μπορούν να αμφισβητήσουν το φόρο και το τεκμαρτό εισόδημα

Οι επαγγελματίες μπορούν να αμφισβητήσουν το φόρο και το τεκμαρτό εισόδημα μέσω δύο επιλογών. Η πρώτη αφορά αντικειμενικούς λόγους όπως νοσηλεία, στρατιωτική θητεία που οδήγησαν σε μειωμένη απασχόληση πέρυσι και πρέπει να περιοριστεί το τεκμαρτό εισόδημα και κατ’ επέκταση ο φόρος.

Στη δεύτερη περίπτωση, που ο φορολογούμενος υποστηρίζει πως τα πραγματικά του εισοδήματα είναι μικρότερα από τα τεκμαρτά, ο δρόμος της αμφισβήτησης περνά από τον φορολογικό έλεγχο αφού νωρίτερα ο φορολογούμενος συμπληρώσει ένα εκτενές ερωτηματολόγιο δηλώνοντας τι έχει και τι δεν έχει σε κινητή και ακίνητη περιουσία. Μέσα από το ερωτηματολόγιο γίνεται μια ακτινογραφία τύπου «πόθεν έσχες» με τον επαγγελματία να δηλώνει από σπίτια και αυτοκίνητα, έως καταθέσεις, μετοχές, ομόλογα, κρυπτονομίσματα, δαπάνες για ταξίδια, δίδακτρα, μέχρι και έξοδα για φως, νερό, τηλέφωνο.

Πρώτα το ερωτηματολόγιο

Για να προχωρήσει η διαδικασία αμφισβήτησης, πρώτα συμπληρώνεται το ερωτηματολόγιο και ακολουθεί η υποβολή της αίτησης ελέγχου. Νωρίτερα, βέβαια, θα πρέπει να έχει υποβληθεί η φορολογική δήλωση, που σημαίνει πως το εκκαθαριστικό με το τεκμαρτό εισόδημα θα εκδοθεί και ο φόρος που βεβαιώνεται θα αρχίσει να γίνεται απαιτητός εντός των νόμιμων προθεσμιών ακόμα και εάν στο μεταξύ έχει υποβληθεί αίτηση αμφισβήτησης και φορολογικού ελέγχου.

Η ΑΑΔΕ ενημερώνει τους φορολογούμενους ότι «απαραίτητη προϋπόθεση είναι η υποβολή εμπροθέσμως της δήλωσης φορολογίας εισοδήματος του φορολογικού έτους που αφορά, έχοντας συμπληρώσει τους κωδικούς 443-444 του εντύπου Ε1 της Δήλωσης Φορολογίας Εισοδήματος Φυσικών Προσώπων».

Για την αμφισβήτηση του φόρου, ο φορολογούμενος υποχρεούται το αργότερο εντός προθεσμίας εξήντα ημερών από τη λήξη της προθεσμίας για την υποβολή της δήλωσης φορολογίας εισοδήματος να συμπληρώσει το ερωτηματολόγιο αναφορικά με την περιουσιακή του κατάσταση και τις συνθήκες διαβίωσης του ιδίου, της/του συζύγου/ΜΣΣ και των προστατευόμενων μελών, τα οποία θα αξιολογηθούν κατά τον φορολογικό έλεγχο.

Έλεγχος

Κατά τη διενέργεια του φορολογικού ελέγχου, ο φορολογούμενος υποχρεούται να προσκομίσει οποιοδήποτε διαθέσιμο αποδεικτικό στοιχείο για τη διακρίβωση της ορθότητας και της ακρίβειας των αναφερόμενων στο ερωτηματολόγιο.

Εφόσον κατά την υποβολή της δήλωσης ο φορολογούμενος επιλέξει τη διενέργεια ελέγχου, ενημερώνεται με σχετικό μήνυμα για το δικαίωμα της Φορολογικής Διοίκησης:

α) Να προσδιορίσει το εισόδημά του με βάση κάθε διαθέσιμο στοιχείο ή με έμμεσες μεθόδους ελέγχου και

β) να επεκτείνει τον έλεγχο σε προγενέστερα φορολογικά έτη ή/και λοιπές φορολογίες ή άλλα φορολογικά αντικείμενα, ιδίως σε περίπτωση που οι παρεχόμενες πληροφορίες δεν ανταποκρίνονται στην πραγματική οικονομική του κατάσταση.

Ο έλεγχος διενεργείται εντός δώδεκα μηνών από την κοινοποίηση της εντολής. Με την ολοκλήρωση του φορολογικού ελέγχου εκδίδεται πράξη διορθωτικού προσδιορισμού φόρου και τυχόν επιπλέον ποσό φόρου βεβαιώνεται ή ο φόρος που έχει βεβαιωθεί κατά το ποσό που δεν οφείλεται, διαγράφεται ή επιστρέφεται κατά περίπτωση.

Η αναπροσαρμογή για ελεύθερους επαγγελματίες και αυτοαπασχολουμένους μεταφράζεται σε επιβάρυνση από 6,12 έως 16,48 ευρώ, ανάλογα με την ασφαλιστική κατηγορία που επέλεξαν έως τις 31 Ιανουαρίου 2026 για το τρέχον έτος.

Για τους αγρότες, οι αυξήσεις κυμαίνονται σε χαμηλότερα επίπεδα, από 3,64 έως 9,87 ευρώ. Διευκρινίζεται ότι οι μη μισθωτοί δεν έχουν πλέον δυνατότητα αλλαγής ασφαλιστικής κατηγορίας για το 2026, ενώ όσοι δεν υπέβαλαν σχετική αίτηση παραμένουν στην κατηγορία του 2025. Στις 28 Φεβρουαρίου προβλέπεται και η καταβολή μέσω πάγιας εντολής τραπεζικού λογαριασμού.

Η εξόφληση των νέων ειδοποιητηρίων μπορεί να γίνει:

• μέσω e-banking / mobile banking / ATM
• με φυσική παρουσία σε τραπεζικό υποκατάστημα
• μέσω ΕΛΤΑ
• μέσω IRIS

Τα νέα μηνιαία ποσά εισφορών για κύρια σύνταξη και υγειονομική περίθαλψη αυξάνονται κατά 2,5% σε σύγκριση με το 2025, τόσο για επαγγελματίες και αυτοαπασχολουμένους όσο και για αγρότες.

Αναλυτικά:

1. Ελεύθεροι επαγγελματίες και αυτοαπασχολούμενοι

1η κατηγορία: Οι εισφορές διαμορφώνονται στα 250,77 ευρώ από 244,65 ευρώ, με επιβάρυνση 6,12 ευρώ.

3η κατηγορία: Οι εισφορές φθάνουν τα 360,63 ευρώ από 351,84 ευρώ, με διαφορά 8,79 ευρώ.

5η κατηγορία: Οι εισφορές ανέρχονται σε 519,45 ευρώ από 506,78 ευρώ, δηλαδή 12,67 ευρώ περισσότερα.

6η κατηγορία: Το ποσό αυξάνεται στα 675,87 ευρώ από 659,39 ευρώ, με επιβάρυνση 16,48 ευρώ.

Ειδική κατηγορία νέων ασφαλισμένων: Οι εισφορές διαμορφώνονται στα 150,46 ευρώ από 146,79 ευρώ, αυξημένες κατά 3,67 ευρώ.

Για όσους υπάγονται σε επικουρική ασφάλιση, οι επιλογές είναι:

1η κατηγορία: 46,57 ευρώ
2η κατηγορία: 56,13 ευρώ
3η κατηγορία: 66,88 ευρώ

Για τον κλάδο εφάπαξ παροχών:

1η κατηγορία: 31,05 ευρώ
2η κατηγορία: 37,02 ευρώ
3η κατηγορία: 44,18 ευρώ

    2. Αγρότες – ασφαλισμένοι πρώην ΟΓΑ

1η κατηγορία: Το συνολικό ποσό διαμορφώνεται στα 149,27 ευρώ από 145,63 ευρώ, αυξημένο κατά 3,64 ευρώ.

2η κατηγορία: Στα 179,11 ευρώ από 174,74 ευρώ, με επιβάρυνση 3,64 ευρώ.

3η κατηγορία: Στα 214,94 ευρώ από 209,69 ευρώ, αυξημένο κατά 5,25 ευρώ.

4η κατηγορία: Στα 257,93 ευρώ από 251,63 ευρώ, με διαφορά 6,30 ευρώ.

5η κατηγορία: Στα 310,48 ευρώ από 302,90 ευρώ, αυξημένο κατά 7,58 ευρώ.

6η κατηγορία: Στα 404,81 ευρώ από 394,94 ευρώ, με επιβάρυνση 9,87 ευρώ.

Στην πράξη, η μεταβολή αυτή συνεπάγεται αύξηση φόρου κατά περίπου 154 ευρώ, με τον ελάχιστο φόρο για επαγγελματία με έξι χρόνια δραστηριότητας να διαμορφώνεται στα 1.410 ευρώ, έναντι 1.256 ευρώ που κατέβαλε πέρυσι.

Σχεδόν οι μισοί «έπεσαν» στα τεκμήρια

Τα στοιχεία των τελευταίων φορολογικών δηλώσεων αποκαλύπτουν για ακόμη μία χρονιά τη μεγάλη απόσταση ανάμεσα στα δηλωθέντα εισοδήματα και τα αντικειμενικά όρια. Το μέσο ετήσιο εισόδημα που δήλωσαν οι ελεύθεροι επαγγελματίες για το 2024 ανήλθε μόλις σε 3.665 ευρώ, δηλαδή περίπου 305 ευρώ τον μήνα.

Το αποτέλεσμα ήταν να ενεργοποιηθεί ο μηχανισμός των τεκμηρίων για 387.532 επαγγελματίες, σε σύνολο 714.465, ανεβάζοντας το φορολογητέο εισόδημά τους στα 13.107 ευρώ κατά μέσο όρο – σχεδόν τετραπλάσιο από αυτό που είχαν δηλώσει. Για λόγους σύγκρισης, το μέσο εισόδημα των μισθωτών διαμορφώθηκε στις 17.668 ευρώ, των συνταξιούχων στις 13.845 ευρώ και των αγροτών στις 15.138 ευρώ.

Πώς διαμορφώνονται τα όρια ανάλογα με τα έτη λειτουργίας

Το ποσό των 12.320 ευρώ αποτελεί τη βάση υπολογισμού των ελαχίστων τεκμαρτών εισοδημάτων, τα οποία διαφοροποιούνται ανάλογα με τη διάρκεια λειτουργίας της επιχείρησης.

Οι νέοι επαγγελματίες με ατομική δραστηριότητα έως τρία έτη παραμένουν εκτός του συστήματος αντικειμενικών κριτηρίων. Από το τέταρτο έτος, το ελάχιστο φορολογητέο εισόδημα μειώνεται κατά 67%, με αποτέλεσμα να διαμορφώνεται στα 4.065 ευρώ. Στο πέμπτο έτος ισχύει μείωση 33%, οδηγώντας το όριο στα 8.254 ευρώ.

Για όσους συμπληρώνουν επτά έως εννέα έτη λειτουργίας, εφαρμόζεται προσαύξηση 10%, ανεβάζοντας το τεκμαρτό εισόδημα στα 13.552 ευρώ, με ελάχιστο φόρο 1.681 ευρώ. Στα 10 έως 12 έτη, η προσαύξηση φθάνει το 20%, με το εισόδημα να διαμορφώνεται στα 14.907 ευρώ και τον φόρο κοντά στα 1.952 ευρώ. Για επαγγελματίες με πάνω από 12 έτη δραστηριότητας, η προσαύξηση αγγίζει το 30%, ανεβάζοντας το τεκμαρτό στα 16.016 ευρώ και τον φόρο πάνω από τα 2.030 ευρώ.

Ποιοι «γλιτώνουν» τα τεκμήρια: τα μπλοκάκια

Εξαίρεση από τον τεκμαρτό τρόπο φορολόγησης μπορούν να έχουν ορισμένοι εργαζόμενοι με δελτίο παροχής υπηρεσιών, τα λεγόμενα «μπλοκάκια», υπό αυστηρές προϋποθέσεις. Εφόσον πληρούν συγκεκριμένα κριτήρια, μπορούν να φορολογηθούν με την κλίμακα των μισθωτών και να αξιοποιήσουν το αφορολόγητο όριο.

Μεταξύ των βασικών προϋποθέσεων περιλαμβάνονται η παροχή υπηρεσιών έως τρεις εργοδότες (ή σε έναν κατά 75%), η δήλωση έδρας στην κατοικία, η απουσία μισθωτής εργασίας και η μη ύπαρξη σημαντικών πρόσθετων εισοδημάτων από άλλες πηγές. Επιπλέον, η δραστηριότητα πρέπει να αφορά κυρίως παροχή επιστημονικών, συμβουλευτικών ή καλλιτεχνικών υπηρεσιών και όχι εμπορική δραστηριότητα.

Αλλαγή στον τρόπο υπολογισμού των εισφορών

Για το 2026 έχει αποφασιστεί ότι οι εισφορές δεν θα αυξηθούν βάσει του δείκτη μεταβολής των μισθών, ο οποίος θα οδηγούσε σε αισθητά μεγαλύτερες επιβαρύνσεις. Αντίθετα, η αύξηση θα υπολογιστεί με βάση τον μέσο ετήσιο πληθωρισμό του 2025, περιορίζοντας σημαντικά το ύψος των ανατιμήσεων σε σχέση με τις αρχικές προβλέψεις.

Η επιλογή αυτή σημαίνει ότι οι αυξήσεις θα είναι αισθητά μικρότερες από εκείνες που θα προέκυπταν αν εφαρμοζόταν άμεσα ο δείκτης μισθών, ο οποίος μεταφέρει τις αυξήσεις των αποδοχών στο ασφαλιστικό κόστος.

Πώς διαμορφώνονται οι εισφορές το 2026

Με βάση τον πληθωρισμό, η αύξηση των εισφορών εκτιμάται στο 2,6%–2,7%. Σε πρακτικούς όρους, αυτό μεταφράζεται σε μηνιαία επιβάρυνση περίπου 6 έως 17 ευρώ, ανάλογα με την ασφαλιστική κλάση που έχει επιλέξει κάθε επαγγελματίας.

Η επιβάρυνση αυτή είναι σαφώς ηπιότερη σε σύγκριση με μια αύξηση άνω του 5,5% που θα ίσχυε εάν εφαρμοζόταν ο δείκτης μισθών. Στόχος της ρύθμισης είναι να δοθεί μια «ανάσα» στους μη μισθωτούς, οι οποίοι ήδη αντιμετωπίζουν αυξημένα κόστη σε ενέργεια, πρώτες ύλες και λειτουργικά έξοδα.

Γιατί αναβάλλεται ο δείκτης μισθών

Η εφαρμογή του δείκτη μισθών μετατίθεται για το 2027, ώστε να υπάρχει επαρκής στατιστική ωρίμανση και πληρότητα των δεδομένων. Η αναβολή αυτή λειτουργεί ως προσωρινό μέτρο προσαρμογής, αποτρέποντας απότομες αυξήσεις που θα δυσκόλευαν τη βιωσιμότητα πολλών επαγγελματικών δραστηριοτήτων.

Τι σημαίνει για τους επαγγελματίες

Για περίπου 1,4 εκατ. μη μισθωτούς ασφαλισμένους, η αλλαγή αυτή καθιστά αναγκαίο έναν πιο προσεκτικό οικονομικό σχεδιασμό. Οι εισφορές δεν αποτελούν μόνο υποχρέωση, αλλά συνδέονται άμεσα με μελλοντικές παροχές, όπως σύνταξη, υγειονομική περίθαλψη και κοινωνική προστασία.

Η μικρότερη αύξηση περιορίζει την άμεση πίεση, ωστόσο η έγκαιρη και σταθερή καταβολή των εισφορών παραμένει κρίσιμη, ώστε να αποφευχθούν προσαυξήσεις, πρόστιμα ή απώλειες ασφαλιστικών δικαιωμάτων.

Οικονομικός προγραμματισμός και προοπτική

Η διατήρηση του πληθωρισμού ως βάσης υπολογισμού δίνει στους επαγγελματίες χρόνο προσαρμογής και μεγαλύτερη προβλεψιμότητα. Παράλληλα, υπενθυμίζει ότι το σύγχρονο οικονομικό περιβάλλον απαιτεί μακροπρόθεσμο σχεδιασμό, όχι μόνο για την κάλυψη των τρεχουσών υποχρεώσεων, αλλά και για τη διασφάλιση επαρκούς σύνταξης και υγειονομικής κάλυψης στο μέλλον.

Συνολικά, πρόκειται για μια πιο ήπια και προβλέψιμη προσαρμογή, που επιτρέπει σε ελεύθερους επαγγελματίες και μικρές επιχειρήσεις να οργανώσουν τον προϋπολογισμό και τις επενδύσεις τους για το 2026 με μεγαλύτερη σταθερότητα και λιγότερες αιφνιδιαστικές ανατροπές.

Αντί για επιβάρυνση 5,5%–6%, που θα εφαρμοζόταν από τον Ιανουάριο του 2026 με βάση τον υπό σύσταση δείκτη εξέλιξης μισθών, οι αυξήσεις θα περιοριστούν στο 2,6%–2,7%, σύμφωνα με ρεπορτάζ της Καθημερινής.

Στην πράξη, οι αυξήσεις στις μηνιαίες εισφορές των ελευθέρων επαγγελματιών και αγροτών βάσει του πληθωρισμού του 2025 θα κυμανθούν:
• από 6,6 ευρώ τον μήνα για την πρώτη ασφαλιστική κατηγορία
• έως 17,40 ευρώ τον μήνα για την έκτη κατηγορία
Αφορά συνολικά 1,4 εκατ. επαγγελματίες και αγρότες.

Όπως ανακοίνωσε η υπουργός Εργασίας, Νίκη Κεραμέως, «δίνεται παράταση κατά έναν χρόνο στην εφαρμογή του δείκτη μισθών». Η υπουργός διευκρίνισε ότι ο Δείκτης Τιμών Καταναλωτή (2%–2,5%) οδηγεί σε σαφώς μικρότερη αύξηση, ενώ η εφαρμογή του δείκτη μισθών παρουσιάζει τεχνικές δυσκολίες και δεν θα ισχύσει από 1η Ιανουαρίου 2026.

Έτσι, για δεύτερη συνεχόμενη χρονιά, αναβάλλεται η μεγάλη αύξηση εισφορών για 1,4 εκατ. αυτοαπασχολούμενους, καθώς ο μηχανισμός του δείκτη μισθών θα οδηγούσε σε διπλάσιες επιβαρύνσεις σε σχέση με τον υπολογισμό βάσει πληθωρισμού.

Η αλλαγή στον τρόπο υπολογισμού της ετήσιας αναπροσαρμογής —από τον πληθωρισμό στον δείκτη μεταβολής μισθών— θα οδηγούσε σε διπλάσιες αυξήσεις σε σχέση με τις φετινές.

Μικρότερες επιβαρύνσεις λόγω παράτασης

Σύμφωνα με το ισχύον πλαίσιο, οι εισφορές αυξάνονται βάσει του πληθωρισμού, ο οποίος για το 2026 εκτιμάται στο 2,6%, έναντι 5%-5,5% που θα προέκυπτε με βάση τον δείκτη μισθών.
Η παράταση στην εφαρμογή του νέου υπολογισμού περιορίζει στο μισό τις αναμενόμενες επιβαρύνσεις για τους ασφαλισμένους.

Το ιστορικό της μεταρρύθμισης

Το νέο σύστημα θεσπίστηκε με τον νόμο 4670/2020 (νόμος Βρούτση), αντικαθιστώντας το εισοδηματικό πλαίσιο του νόμου Κατρούγκαλου.
Αρχικά προβλεπόταν ότι από 1/1/2025 οι εισφορές θα αναπροσαρμόζονταν με τον δείκτη μισθών, ωστόσο το μέτρο μετατέθηκε για το 2026 και τώρα οδηγείται σε νέα αναβολή για το 2027.

Η Επιτροπή Υπολογισμού του Δείκτη Μισθών, που συστάθηκε τον Απρίλιο του 2024, δεν έχει εκδώσει ακόμη πόρισμα, ενώ η σχετική προθεσμία λήγει τον Δεκέμβριο. Έτσι, ο νέος μηχανισμός δεν μπορεί να τεθεί σε ισχύ εντός του 2026.

Οι αυξήσεις ανά κατηγορία

Με βάση την παράταση, οι αυξήσεις θα είναι περιορισμένες, από 6 έως 17 ευρώ τον μήνα, ανάλογα με την κατηγορία:

• Πρώτη κατηγορία: από 245 σε 251 ευρώ

• Έκτη κατηγορία: από 659 σε 676 ευρώ

Αντίθετα, με βάση τον δείκτη μισθών, οι επιβαρύνσεις θα ξεκινούσαν από 14 ευρώ (πρώτη κατηγορία στα 259 ευρώ) και θα έφθαναν τα 39 ευρώ (ανώτερη κατηγορία στα 700 ευρώ).

Ποιοι επηρεάζονται περισσότερο

Η πλειονότητα των ελεύθερων επαγγελματιών παραμένει στην πρώτη κατηγορία, όπου ανήκουν 8 στους 10 μη μισθωτούς.
Από το σύνολο των 1.258.211 ασφαλισμένων με δραστηριότητα άνω των πέντε ετών, οι 972.261 (77,2%) βρίσκονται στην πρώτη κατηγορία:

• 637.208 ελεύθεροι επαγγελματίες

• 335.053 αγρότες

Ανάσα για εκατοντάδες χιλιάδες ασφαλισμένους

Η νέα αναβολή προσφέρει προσωρινή ανακούφιση, καθώς οι ασφαλισμένοι αποφεύγουν διπλές αυξήσεις και μειώνουν τις μηνιαίες επιβαρύνσεις.
Ο μηχανισμός αναπροσαρμογής θα επανεξεταστεί συνολικά το 2027, με στόχο έναν πιο βιώσιμο και δίκαιο τρόπο υπολογισμού εισφορών.