Στο βίντεο, με τον Πρωθυπουργό σε voice over, παρουσιάζονται ορισμένα από τα αποτελέσματα που η κυβέρνηση συνδέει με το Ταμείο Ανάκαμψης, από την απασχόληση και την ψηφιοποίηση των επιχειρήσεων μέχρι την Ψηφιακή Κάρτα Εργασίας και τις παρεμβάσεις σε Δικαιοσύνη, Εκπαίδευση και Υγεία.

Περίπου 550.000 νέες θέσεις εργασίας

Μεταξύ των στοιχείων που επιλέγει να αναδείξει ο Κυριάκος Μητσοτάκης είναι η δημιουργία περίπου 550.000 θέσεων εργασίας, παρουσιάζοντας την ενίσχυση της απασχόλησης ως μία από τις σημαντικότερες αλλαγές που σημειώθηκαν κατά την περίοδο υλοποίησης του σχεδίου.

Παράλληλα, ιδιαίτερη αναφορά γίνεται στον ψηφιακό μετασχηματισμό της οικονομίας, με περίπου 500.000 επιχειρήσεις να έχουν διασυνδεθεί με POS, αλλά και στην εφαρμογή της Ψηφιακής Κάρτας Εργασίας, η οποία αποτέλεσε μία από τις σημαντικές αλλαγές στην παρακολούθηση και καταγραφή του πραγματικού χρόνου απασχόλησης.

Το κυβερνητικό αφήγημα επιχειρεί έτσι να συνδέσει το Ταμείο Ανάκαμψης όχι μόνο με μεγάλα έργα και επενδύσεις, αλλά και με αλλαγές που έχουν περάσει στην καθημερινή λειτουργία της οικονομίας και του κράτους.

Από το ψηφιακό κράτος μέχρι Υγεία και Παιδεία

Στον απολογισμό περιλαμβάνεται επίσης η περαιτέρω ανάπτυξη του ψηφιακού κράτους, ένας από τους τομείς στους οποίους η κυβέρνηση έχει επενδύσει σημαντικό πολιτικό κεφάλαιο τα τελευταία χρόνια.

Παράλληλα, ο Πρωθυπουργός αναφέρεται σε παρεμβάσεις που πραγματοποιήθηκαν με πόρους του Ταμείου στους τομείς της Δικαιοσύνης, της Εκπαίδευσης και της Υγείας, επιχειρώντας να παρουσιάσει το «Ελλάδα 2.0» ως ένα πρόγραμμα που δεν περιορίστηκε στη χρηματοδότηση υποδομών, αλλά συνδέθηκε με ένα ευρύτερο σχέδιο μεταρρυθμίσεων.

Το μήνυμα Μητσοτάκη: «Η αλλαγή δεν ολοκληρώνεται μαζί του»

Το πολιτικό μήνυμα του βίντεο βρίσκεται, ωστόσο, στο κλείσιμό του. Ο Κυριάκος Μητσοτάκης συνδέει την ολοκλήρωση του Ταμείου Ανάκαμψης με τη συνέχιση της μεταρρυθμιστικής προσπάθειας τα επόμενα χρόνια.

«Το Ελλάδα 2.0 ολοκληρώνεται. Η αλλαγή όμως που ξεκίνησε δεν ολοκληρώνεται μαζί του, γιατί ο εκσυγχρονισμός της χώρας δεν έχει ημερομηνία λήξης», αναφέρει ο Πρωθυπουργός.

Και προσθέτει το επόμενο πολιτικό ορόσημο: «Συνεχίζουμε, επόμενος σταθμός το 2030, με ορίζοντα μια Ελλάδα πιο ισχυρή, πιο ασφαλή, πιο δίκαιη».

Από το «Ελλάδα 2.0» στον επόμενο κύκλο

Η συγκεκριμένη παρέμβαση αποκτά πρόσθετο ενδιαφέρον καθώς γίνεται λίγες ημέρες πριν από τη ΔΕΘ, όπου ο Πρωθυπουργός αναμένεται να παρουσιάσει το επόμενο πακέτο κυβερνητικών παρεμβάσεων και να περιγράψει τις προτεραιότητες της οικονομικής πολιτικής για την επόμενη περίοδο.

Με το Ταμείο Ανάκαμψης να ολοκληρώνει τον κύκλο του, το ερώτημα μεταφέρεται πλέον στο πώς θα διατηρηθεί η επενδυτική και αναπτυξιακή δυναμική χωρίς το ίδιο έκτακτο ευρωπαϊκό χρηματοδοτικό εργαλείο. Το νέο Εθνικό Πρόγραμμα Ανάπτυξης 2026-2030 έχει προϋπολογισμό που προσεγγίζει τα 23 δισ. ευρώ, αποτελώντας έναν από τους βασικούς χρηματοδοτικούς πυλώνες της επόμενης περιόδου.

Η επιλογή του Κυριάκου Μητσοτάκη να παρουσιάσει τον απολογισμό μέσω ενός σύντομου AI animation προσθέτει παράλληλα μια διαφορετική επικοινωνιακή διάσταση, με το κεντρικό μήνυμα να κοιτάζει περισσότερο στην επόμενη ημέρα παρά στο κλείσιμο του προγράμματος: το «Ελλάδα 2.0» τελειώνει, αλλά η κυβέρνηση θέλει να παρουσιάσει τον μετασχηματισμό της χώρας ως μια διαδικασία που συνεχίζεται έως το 2030 και πέρα από αυτό.

Όπως τονίστηκε από τον Υπουργό Επικρατείας Άκη Σκέρτσο και τον Αναπληρωτή Υπουργό Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, αρμόδιο για το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας, Νίκο Παπαθανάση, κατά την παρουσίαση της προόδου υλοποίησης του προγράμματος στο Υπουργικό Συμβούλιο, έως σήμερα, οι συνολικές εκταμιεύσεις από την Ευρωπαϊκή Ένωση ανέρχονται σε 24,6 δισ. ευρώ, ενώ έχουν εκπληρωθεί 253 ορόσημα και στόχοι (συμπεριλαμβανομένου του αναθεωρημένου 8ου αιτήματος επιχορηγήσεων και του 7ου αιτήματος πληρωμής δανείων). Οι πληρωμές του Προγράμματος Δημοσίων Επενδύσεων και τα εκταμιευμένα κεφάλαια δανείων ανέρχονται συνολικά σε 28,4 δισ. ευρώ.

Έως το τέλος της τρέχουσας εβδομάδας αναμένεται να ολοκληρωθούν και να παραδοθούν το σύνολο των εκκρεμών επενδυτικών και μεταρρυθμιστικών οροσήμων, με στόχο την απορρόφηση του συνόλου των 36 δισ. ευρώ του εθνικού φακέλου έως το τέλος του χρόνου.

Το αποτύπωμα του Ταμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας, όμως πηγαίνει πέρα από τον στόχο της απορρόφησης που επιτυγχάνεται, και αφορά εξίσου τον μετασχηματισμό της ελληνικής οικονομίας και της δημόσιας διοίκησης σε μια σειρά τομέων πολιτικής, αναδεικνύοντας το εύρος των παρεμβάσεων που βρίσκονται ήδη σε εξέλιξη ή έχουν ολοκληρωθεί σε ολόκληρη τη χώρα.

Από την Έκθεση Πισσαρίδη στην εφαρμογή

Κεντρικό σημείο αναφοράς στον σχεδιασμό του «Ελλάδα 2.0» αποτέλεσε η Έκθεση της Επιτροπής υπό τον νομπελίστα οικονομολόγο Χριστόφορο Πισσαρίδη, την οποία ζήτησε η κυβέρνηση το 2020 με αντικείμενο τη μακροπρόθεσμη βιώσιμη ανάπτυξη της ελληνικής οικονομίας, την αύξηση των εισοδημάτων και τον μετασχηματισμό του ελληνικού κράτους.

Η διαφορά με αντίστοιχες εκθέσεις του παρελθόντος ήταν ότι οι προτάσεις δεν έμειναν στο επίπεδο της διάγνωσης. Ενσωματώθηκαν στον σχεδιασμό του «Ελλάδα 2.0» και μετατράπηκαν σε συγκεκριμένες πολιτικές, μεταρρυθμίσεις, επενδύσεις, χρονοδιαγράμματα και μετρήσιμα ορόσημα.

Η πρόσφατη μελέτη του Κέντρου Φιλελεύθερων Μελετών (Δεκέμβριος 2025) ενισχύει αυτή την εικόνα. Σύμφωνα με την ανεξάρτητη αποτίμησή του, από τις 525 συστάσεις της Έκθεσης Πισσαρίδη σε 23 πεδία δημόσιας πολιτικής, 432, δηλαδή το 83%, είτε έχουν υλοποιηθεί είτε βρίσκονται σε διαδικασία υλοποίησης χάρη στο Εθνικό Σχέδιο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας. .

Τι αλλάζει στην πράξη

Το μεταρρυθμιστικό αποτύπωμα του «Ελλάδα 2.0» είναι ήδη μετρήσιμο και έχει συμβάλει στην σύγκλιση της Ελλάδας με την Ε.Ε. σε κρίσιμους δείκτες που αποτελούσαν εξαρχής στόχους του ευρωπαϊκού Ταμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας, δηλαδή την πράσινη και ενεργειακή μετάβαση καθώς και την ψηφιοποίηση κράτους και οικονομίας. Ενδεικτικά αναφέρονται ως παραδείγματα τα ακόλουθα:

• Φορολογική συμμόρφωση: 489.370 διασυνδέσεις ταμειακών μηχανών και POS με την ΑΑΔΕ. Τα έσοδα από ΦΠΑ αυξήθηκαν κατά 13,1%, ή κατά 1,69 δισ. ευρώ, στο πρώτο εξάμηνο του 2026 έναντι του αντίστοιχου διαστήματος του 2025 ενώ το κενό ΦΠΑ -δηλαδή τα διαφυγόντα δημόσια έσοδα από μη πληρωμή ΦΠΑ- πλέον έχει συγκλίνει με τον ευρωπαϊκό μέσο όρο στο 9% από 25% το 2019.
• Αγορά εργασίας: χάρη στις ενεργητικές πολιτικές απασχόλησης προστέθηκαν πάνω από 500.000 νέες θέσεις εργασίας στην ελληνική οικονομία, η γενική ανεργία όπως και η ανεργία νέων και γυναικών μειώθηκαν κατά 50%, ενώ η Ψηφιακή Κάρτα Εργασίας οδήγησε σε καταγραφή 4,5 εκατ. ωρών υπερωρίας στο πρώτο εξάμηνο του 2026 και πάνω από 7 εκ το 2025 όταν το 2021 οι δηλωμένες ώρες υπερωρίας δεν υπερέβαιναν τις 1,7 εκ ώρες.
• Ψηφιακό κράτος: η Ελλάδα από την 26η θέση μεταξύ 27 κρατών-μελών το 2019 έχει πλέον ξεπεράσει τον ευρωπαϊκό μέσο όρο σε κρίσιμους δείκτες ψηφιοποίησης του κράτους, των δικτύων 5G και της ψηφιακής υγείας.
• Gov.gr: οι 20 δημοφιλέστερες ψηφιακές υπηρεσίες δημιουργούν εκτιμώμενη εξοικονόμηση περίπου 312,2 εκατ. ευρώ, 62,5 εκατ. λιγότερα φύλλα χαρτιού και 19,1 εκατ. λιγότερες μετακινήσεις.
• Ενέργεια: χάρη στις επενδύσεις που έγιναν σε ΑΠΕ, διασυνδέσεις και δίκτυα, η Ελλάδα έχει πλέον χονδρική και λιανική τιμή ηλεκτρικής ενέργειας κάτω του ευρωπαϊκού μέσου όρου ενώ έχει γίνει πλέον καθαρός εξαγωγέας ηλεκτρικής ενέργειας από καθαρός εισαγωγέας έως το 2024 γεγονός που συμβάλλει καθοριστικά στη βελτίωση του εμπορικού ισοζυγίου της χώρας αλλά και στην ενεργειακή μας ασφάλεια και ισχύ.
• Δικαιοσύνη: η εφαρμογή του νέου Δικαστικού Χάρτη σε συνδυασμό με τις αλλαγές στην πολιτική και ποινική δικονομία, την εξωδικαστική επίλυση διαφορών και το σύνολο των δράσεων ψηφιοποίησης της δικαιοσύνης έχουν οδηγήσει σε σημαντική επιτάχυνση στην έκδοση αποφάσεων με μείωση χρόνου κατά 50% στα πρωτοδικεία Αθηνών και Θεσσαλονίκης και δείκτη εκκαθάρισης υποθέσεων πάνω από 100%, ενώ πλέον η Ελλάδα έχει μειώσει σε 4 από 7 τις συστάσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής στην ετήσια έκθεση για το κράτος δικαίου και συμπεριλαμβάνεται στις χώρες μέλη της ΕΕ που σημείωσαν και φέτος πρόοδο σε όλες τις συστάσεις.
• Κτηματολόγιο: η κτηματογράφηση έχει φτάσει από 39% το 2019 στο 98,83%, με το 99% της χώρας να διαθέτει πλέον ΚΑΕΚ, ενώ ολοκληρώνεται η μετάβαση σε ένα ενιαίο ψηφιακό Κτηματολόγιο.
• Υγεία: το πρόγραμμα «ΠΡΟΛΑΜΒΑΝΩ» έχει ήδη οδηγήσει σε 6,86 εκατ. προληπτικές εξετάσεις και 274.410 έγκαιρα ευρήματα, πάνω από το 50% των ελλήνων έχουν εγγραφεί στον προσωπικό του γιατρό, η λίστα των εκκρεμών χειρουργείων έχει σε μεγάλο βαθμό εκκαθαριστεί χωρίς αναμονές άνω των 4 μηνών, ο ψηφιακός φάκελος ασθενούς είναι πλέον παραγωγικός και πάνω από 230 ανακαινίσεις έχουν ολοκληρωθεί σε δομές υγείας, νοσοκομεία και κέντρα υγείας, σε όλη τη χώρα.
• Εκπαίδευση: περισσότεροι από 39.000 διαδραστικοί πίνακες έχουν εγκατασταθεί σε όλες τις σχολικές μονάδες της χώρας από την Ε’ Δημοτικού έως την Γ Λυκείου, ενώ 410.000 χρήστες έχουν εγγραφεί στο δωρεάν Ψηφιακό Φροντιστήριο.
• Αναπηρία: η πιλοτική δράση του προσωπικού βοηθού έγινε πλέον μόνιμη πολιτική του κράτους μαζί με την ψηφιακή κάρτα αναπηρίας και το ειδικό πρόγραμμα λειτουργικής αναβάθμισης της κατοικίας ατόμων με αναπηρία.

Σημαντική είναι και η συνεισφορά του Ταμείου Ανάκαμψης στη στήριξη της επιχειρηματικότητας και την κινητοποίηση ιδιωτικών επενδύσεων. Μέσω των χαμηλότοκων επιχειρηματικών δανείων, των εγγυήσεων InvestEU, των επενδυτικών κεφαλαίων επιχειρηματικών συμμετοχών και των στεγαστικών προγραμμάτων, το Τ.Α.Α. αναμένεται να κινητοποιήσει συνολικά επενδύσεις και χρηματοδοτήσεις ύψους 46,6 δισ. ευρώ, ενισχύοντας ουσιαστικά την αναπτυξιακή δυναμική της ελληνικής οικονομίας.

Συμπερασματικά, το «Ελλάδα 2.0» αφήνει ως παρακαταθήκη όχι μόνο έργα, επενδύσεις και νέες υποδομές, αλλά και ένα συνεκτικό πλαίσιο μεταρρυθμίσεων που ενισχύει την ανθεκτικότητα της οικονομίας, βελτιώνει την καθημερινότητα των πολιτών και δημιουργεί τις προϋποθέσεις για διατηρήσιμη ανάπτυξη τα επόμενα χρόνια. Η ολοκλήρωσή του σηματοδοτεί μια σημαντική εθνική επιτυχία και ένα νέο σημείο αναφοράς για τη δυνατότητα της χώρας να σχεδιάζει και να υλοποιεί σύνθετες πολιτικές με μετρήσιμα αποτελέσματα.

Ο Υπουργός Επικρατείας Α. Σκέρτσος δήλωσε τα εξής: «Η ολοκλήρωση του Ταμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας είναι μια σημαντική εθνική επιτυχία, όχι μόνο γιατί η Ελλάδα αξιοποίησε έναν πρωτοφανή σε μέγεθος ευρωπαϊκό χρηματοδοτικό πόρο, αλλά κυρίως γιατί κατάφερε να ολοκληρώσει στην ώρα του ένα εξαιρετικά απαιτητικό και φιλόδοξο εθνικό σχέδιο μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων που βασίζεται στις επιδόσεις, με συγκεκριμένα ορόσημα, αυστηρά χρονοδιαγράμματα και διαρκή έλεγχο από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή. Το σημαντικότερο όμως είναι το τι αφήνει πίσω του το «Ελλάδα 2.0». Δεν αφήνει μόνο σημαντικά έργα και επενδύσεις. Αφήνει μεταρρυθμίσεις που αλλάζουν τον τρόπο λειτουργίας του κράτους, της οικονομίας και της κοινωνίας που ήδη σε πολλά πεδία έχει συγκλίνει αυτά τα χρόνια με την ευρωπαϊκή κανονικότητα. Ψηφιοποίηση, απλούστευση, φορολογική συμμόρφωση, ταχύτερη Δικαιοσύνη, σύγχρονο Κτηματολόγιο, ενεργειακή μετάβαση, πρόληψη στην υγεία, νέες δεξιότητες και καλύτερες υποδομές. Το γεγονός ότι η Ελλάδα ολοκληρώνει στην ώρα του ένα τόσο σύνθετο και απαιτητικό ευρωπαϊκό πρόγραμμα έχει και μια ευρύτερη σημασία: αποδεικνύει ότι το ελληνικό κράτος μπορεί να θέτει φιλόδοξους στόχους, να τους μετατρέπει σε συγκεκριμένες δράσεις, να μετρά την πρόοδο και τελικά να παραδίδει αποτελέσματα. Αυτή είναι άλλη μια   σημαντική παρακαταθήκη του «Ελλάδα 2.0». Η μεγάλη πρόκληση από εδώ και πέρα είναι να διασφαλίσουμε ότι οι μεταρρυθμίσεις θα έχουν διάρκεια και θα συνεχίσουν να παράγουν αποτελέσματα πολύ μετά την ολοκλήρωση του Ταμείου. Γιατί ο εκσυγχρονισμός της χώρας μας δεν έχει ημερομηνία λήξης και σίγουρα δεν σταματά με την ολοκλήρωση του Ταμείου Ανάκαμψης. Τώρα που πατάμε σε πιο γερά θεμέλια είναι η ώρα για να κάνουμε το επόμενο μεγάλο άλμα για μια πατρίδα ακόμη πιο ισχυρή, ασφαλή, ελεύθερη και συνεκτική.»

Ο Αναπληρωτής Υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών Νίκος Παπαθανάσης τόνισε: «Το «Ελλάδα 2.0» αποτελεί τη μεγαλύτερη αναπτυξιακή παρέμβαση που υλοποιήθηκε στη χώρα τις τελευταίες δεκαετίες. Μέσα από επενδύσεις και μεταρρυθμίσεις που εξελίσσονται παράλληλα, ενισχύουμε την ανθεκτικότητα της οικονομίας και των υποδομών, δημιουργούμε περισσότερες ευκαιρίες για τους πολίτες και τις επιχειρήσεις, δημιουργούμε περισσότερες θέσεις εργασίας για όλους. Τα αποτελέσματα είναι ήδη ορατά σε κάθε τομέα: στην υγεία, την παιδεία, τον ψηφιακό μετασχηματισμό, την πράσινη μετάβαση, τις υποδομές, την αγροτική παραγωγή και την κοινωνική πολιτική. Την ίδια στιγμή, προχωρούν σημαντικές μεταρρυθμίσεις που εκσυγχρονίζουν το κράτος, απλοποιούν τις διαδικασίες, ενισχύουν τη διαφάνεια και βελτιώνουν την καθημερινότητα των πολιτών. Η επιτυχία του Ταμείου Ανάκαμψης δεν μετριέται μόνο από τους πόρους που απορροφήθηκαν ή τα έργα που υλοποιούνται, αλλά κυρίως από το μόνιμο αναπτυξιακό και μεταρρυθμιστικό αποτύπωμα που αφήνει πίσω του. Το «Ελλάδα 2.0» αποτελεί πλέον μια ισχυρή παρακαταθήκη για την πατρίδα και ένα σταθερό θεμέλιο για τη συνέχιση της ανάπτυξης και την μετατροπή της οικονομικής μεγέθυνσης σε μόνιμο κοινωνικό μέρισμα, και τα επόμενα χρόνια.»

Η Γενική Γραμματέας Συντονισμού, αρμόδια για το μεταρρυθμιστικό σκέλος του ταμείου ανάκαμψης, Εύη Δραμαλιώτη, δήλωσε: «Αισθανόμαστε ιδιαίτερη ικανοποίηση και υπερηφάνεια, καθώς μέσα στις επόμενες ημέρες το μεταρρυθμιστικό σκέλος του Σχεδίου θα έχει ολοκληρωθεί πλήρως επαυξημένο ως προς τον αρχικό του σχεδιασμό, με σημαντικές θεσμικές και διαρθρωτικές αλλαγές που μένουν ως παρακαταθήκη για το μέλλον, όπως η ολοκλήρωση του Κτηματολογίου, η εφαρμογή του νέου Δικαστικού Χάρτη, η καθολική επέκταση του προγράμματος “Προσωπικός Βοηθός” για τα άτομα με αναπηρία, καθώς και τα Ειδικά Χωροταξικά Πλαίσια για τον Τουρισμό, τις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας και τη Βιομηχανία. Η κατάκτηση αυτού του στόχου συνιστά μια σημαντική κατάκτηση για τη χώρα, καθώς οι διαρθρωτικές αλλαγές που πετύχαμε θα συνεχίσουν να παράγουν υπεραξία τα επόμενα χρόνια προς όφελος των πολιτών, της  οικονομίας και των θεσμών. Ταυτόχρονα, μέσα από τη διαχείριση ενός τόσο σύνθετου προγράμματος, η ελληνική δημόσια διοίκηση απέκτησε  πολύτιμη τεχνογνωσία στον σχεδιασμό και την υλοποίηση απαιτητικών μεταρρυθμίσεων με αυστηρά χρονοδιαγράμματα, σαφή ορόσημα και μετρήσιμα αποτελέσματα».

Ο Διοικητής της Ειδικής Υπηρεσίας του Ταμείου Ανάκαμψης Ορέστης Καβαλάκης δήλωσε: «Το Ελλάδα 2.0 αποτελεί μια πρωτόγνωρη άσκηση σχεδιασμού και υλοποίησης δημόσιων πολιτικών, συνδυάζοντας επενδύσεις, μεταρρυθμίσεις και αυστηρά χρονοδιαγράμματα. Η πρόοδος που έχει επιτευχθεί μέχρι σήμερα αντανακλά τη συστηματική συνεργασία των υπουργείων, των φορέων υλοποίησης αλλά και του ιδιωτικού τομέα, που είχε καθοριστικό ρόλο τόσο ως ανάδοχος στην υλοποίηση χιλιάδων έργων όσο και ως επενδυτής μέσω της δανειακής δράσης και των λοιπών χρηματοδοτικών εργαλείων του Ταμείου. Το Ταμείο Ανάκαμψης βρίσκεται πλέον στην τελική ευθεία για την ολοκλήρωσή του και το σύνολο των εμπλεκόμενων φορέων  εργάζονται εντατικά για την έγκαιρη υποβολή των τελικών αιτημάτων πληρωμής προς την Ευρωπαϊκή Επιτροπή. Στόχος είναι η πλήρης αξιοποίηση κάθε διαθέσιμου ευρωπαϊκού πόρου και η έγκαιρη εισροή των προβλεπόμενων χρηματοδοτήσεων στην ελληνική οικονομία, ώστε να μεγιστοποιηθεί το αναπτυξιακό αποτύπωμα του Ταμείου Ανάκαμψης σε ολόκληρη τη χώρα.»

Το αναθεωρημένο σχέδιο «Ελλάδα 2.0» διατηρεί συνολικό προϋπολογισμό 35,95 δισ. ευρώ, εκ των οποίων 18,22 δισ. ευρώ αφορούν επιχορηγήσεις και 17,73 δισ. ευρώ χαμηλότοκα δάνεια. Πρόκειται για το μεγαλύτερο χρηματοδοτικό πακέτο που διαχειρίστηκε ποτέ η Ελλάδα, με πόρους που κατευθύνθηκαν σε δημόσιες υποδομές, ψηφιακό μετασχηματισμό, υγεία, παιδεία, πράσινη μετάβαση, επιχειρήσεις και στεγαστικά προγράμματα.

Στην τελική ευθεία, όμως, το πρόγραμμα συνοδεύεται και από σημαντικές αλλαγές. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εξέδωσε θετική εισήγηση για το αναθεωρημένο ελληνικό Σχέδιο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας «Ελλάδα 2.0», το οποίο υπέβαλε η Ελλάδα στις 8 Μαΐου, ανοίγοντας τον δρόμο για την τελική έγκριση από το Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Η αναθεώρηση κρίθηκε αναγκαία καθώς συνολικά 111 μέτρα τροποποιήθηκαν ή αντικαταστάθηκαν εξαιτίας απρόβλεπτων καθυστερήσεων στις δημόσιες συμβάσεις, τεχνικών προβλημάτων, περιπτώσεων ανωτέρας βίας, αλλά και χαμηλότερης από την αναμενόμενη ζήτησης σε ορισμένα προγράμματα. Στόχος είναι οι διαθέσιμοι πόροι να κατευθυνθούν σε έργα που μπορούν να ολοκληρωθούν εγκαίρως, χωρίς να χαθούν ευρωπαϊκά κονδύλια.

Στο πλαίσιο αυτό, ενισχύονται μια σειρά από δράσεις που ήδη παρουσιάζουν υψηλή απορρόφηση ή θεωρούνται κρίσιμες για την ολοκλήρωση του προγράμματος. Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται η αύξηση των προληπτικών εξετάσεων του προγράμματος «Προλαμβάνω», η επέκταση του πρωτοβάθμιου προσεισμικού ελέγχου σε ακόμη 2.000 αθλητικές εγκαταστάσεις, η προμήθεια 130 νέων ευέλικτων ηλεκτρικών απορριμματοφόρων για την Περιφέρεια Αττικής, η διεύρυνση των πολεοδομικών σχεδίων σε περισσότερες δημοτικές ενότητες και η ενίσχυση παρεμβάσεων σε πολιτιστικούς χώρους.

Παράλληλα, προστίθενται δύο νέες σημαντικές παρεμβάσεις: η συμμετοχή στην αύξηση του μετοχικού κεφαλαίου του ΑΔΜΗΕ για την επιτάχυνση των ηλεκτρικών διασυνδέσεων και την αναβάθμιση του δικτύου μεταφοράς ηλεκτρικής ενέργειας, καθώς και η ελληνική συμμετοχή στην ευρωπαϊκή πρωτοβουλία δημιουργίας Gigafactory Τεχνητής Νοημοσύνης μέσω της κοινής επιχείρησης EuroHPC.

Αντίθετα, μια σειρά έργων αφαιρούνται ή περιορίζονται επειδή δεν μπορούν να ολοκληρωθούν εντός των ασφυκτικών προθεσμιών του Ταμείου. Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται η αναβάθμιση του Προαστιακού Δυτικής Αττικής, έργα ψηφιακού μετασχηματισμού του Δημοσίου, υποδομές υγείας, δράσεις ανάπτυξης του τουρισμού, ενεργειακές ανακαινίσεις κατοικιών, προγράμματα για τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις, τμήματα του Βόρειου Οδικού Άξονα Κρήτης, καθώς και παρεμβάσεις στους ελληνικούς σιδηροδρόμους και στην πολιτική προστασία.

Σημαντικός αριθμός έργων τροποποιείται επίσης χωρίς να αλλάζει ο βασικός τους στόχος. Στις αλλαγές περιλαμβάνονται παρεμβάσεις για τις ηλεκτρικές διασυνδέσεις των νησιών, η Εθνική Στρατηγική για τα Ύδατα, το πρόγραμμα «Σπίτι μου ΙΙ», οι οργανωτικές μεταρρυθμίσεις στην υγεία και στους σιδηροδρόμους, καθώς και έργα του ΔΕΔΔΗΕ, του ΟΑΚΑ, της ηλεκτροκίνησης και των υποδομών ύδρευσης, με στόχο τη μείωση του διοικητικού φόρτου και την ταχύτερη υλοποίησή τους.

Παράλληλα με την αναθεώρηση, συνεχίζεται η μεταφορά ορισμένων έργων σε άλλα χρηματοδοτικά εργαλεία, ώστε να ολοκληρωθούν χωρίς να χαθούν κοινοτικοί πόροι. Μεταξύ αυτών βρίσκονται μεγάλα αρδευτικά έργα στην Πρέβεζα, την Άρτα, τη Λευκάδα, τον Ταυρωπό, τον Νέστο και το Μιναγιώτικο, τα οποία θα χρηματοδοτηθούν από άλλα προγράμματα.

Παρότι το Ταμείο Ανάκαμψης ολοκληρώνεται τυπικά μέσα στο 2026, το αναπτυξιακό του αποτύπωμα θα συνεχίσει να γίνεται αισθητό και τα επόμενα χρόνια. Έργα που έχουν ήδη συμβασιοποιηθεί θα εξακολουθήσουν να ολοκληρώνονται, ενώ πολλές από τις μεταρρυθμίσεις και τις νέες ψηφιακές υπηρεσίες που χρηματοδοτήθηκαν από το πρόγραμμα θα αποτελέσουν μόνιμο μέρος της λειτουργίας του κράτους και της οικονομίας.

Από το 2027 τη σκυτάλη αναλαμβάνει το νέο Εθνικό Πρόγραμμα Ανάπτυξης (ΕΠΑ) 2026-2030, συνολικού προϋπολογισμού 23 δισ. ευρώ. Περίπου 17,1 δισ. ευρώ αφορούν νέες χρηματοδοτήσεις και 5,8 δισ. ευρώ τη συνέχιση έργων που μεταφέρονται στο νέο πρόγραμμα. Οι πόροι θα κατευθυνθούν σε έργα υποδομών, μεταφορών, υγείας, παιδείας, ψηφιακού μετασχηματισμού, ενεργειακής μετάβασης, πολιτικής προστασίας και περιφερειακής ανάπτυξης, σηματοδοτώντας τη μετάβαση σε έναν νέο πενταετή κύκλο δημόσιων επενδύσεων.

Η πρόταση αναθεώρησης του Εθνικού Σχεδίου «Ελλάδα 2.0», υποβλήθηκε σήμερα στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή στο πλαίσιο της τελικής φάσης υλοποίησης του Ταμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας και σύμφωνα με τις κατευθυντήριες οδηγίες που έχει εκδώσει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή για το κλείσιμο του Μηχανισμού Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας.

Το 2025 ήταν ένα έτος ορόσημο για το Ταμείο Ανάκαμψης το οποίο ξεκίνησε τη χρονιά έχοντας εκταμιεύσει άνω του 50% των πόρων ή περίπου 18,1 δισ. ευρώ, με στόχο να εκταμιευθούν περίπου 9,4 δισ. ευρώ μέχρι το τέλος του έτους.

Όπως αναφέρει το Υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, κεντρικός στόχος της πρότασης αναθεώρησης είναι η διασφάλιση της αξιοποίησης του συνόλου της ευρωπαϊκής χρηματοδότησης προς όφελος της ανάπτυξης της χώρας, με πραγματικό αντίκτυπο στην οικονομία, την κοινωνία και την ουσιαστική αναβάθμιση της καθημερινότητας των πολιτών.

Κύρια σημεία της ελληνικής πρότασης αναθεώρησης είναι τα ακόλουθα:

• Η πρόταση είναι χρηματοδοτικά ουδέτερη, δηλαδή ο συνολικός προϋπολογισμός του Σχεδίου παραμένει αμετάβλητος.
• Η αναθεώρηση αφορά σε ανακατανομές πόρων, για μέγιστη αποδοτικότητα και αναπροσαρμογή στόχων των έργων με βάση την πραγματική υλοποίηση
• Η απλοποίηση των οροσήμων για τη διευκόλυνση και επιτάχυνση της αξιολόγησης τους, που αποτελεί βασική στόχευση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής.
• Σταθερό διατηρείται επίσης και το μείγμα των έργων που συμβάλλουν σε πράσινους και ψηφιακούς στόχους, κάτι που άλλωστε αποτελεί και κανονιστική απαίτηση του Ταμείου Ανάκαμψης.

Με βάση την πρόταση αναθεώρησης, το ελληνικό σχέδιο ενισχύεται με επιπλέον δράσεις του Εθνικού Προγράμματος Πρόληψης «Προλαμβάνω», οι οποίες έχουν βοηθήσει σημαντικό αριθμό πολιτών να αντιμετωπίσει εγκαίρως και αποτελεσματικά παθήσεις που αγνοούσαν. Επιπλέον, ενισχύεται με πέμπτο κύκλο το ιδιαίτερα αποτελεσματικό πρόγραμμα δασικής προστασίας Antinero, ενώ διευρύνεται με νέες τεχνολογίες που αξιοποιούν την τεχνητή νοημοσύνη το Ψηφιακό Σχολείο που φέρνει τη δημόσια εκπαίδευση στη νέα εποχή. Διευρύνεται επίσης το gigabit voucher που φέρνει την οπτική ίνα μέχρι το σπίτι, προστίθεται σύστημα παρακολούθησης και διαχείρισης κινδύνων από φυσικές καταστροφές και επεκτείνεται το πρόγραμμα για τις έξυπνες γέφυρες. Ιδιαίτερη σημασία έχει, τέλος, η ενίσχυση έργων που υλοποιούνται από τους Οργανισμούς Τοπικής Αυτοδιοίκησης τόσο στον τομέα της οδικής ασφάλειας, όσο και στον κρίσιμο τομέα της επεξεργασίας λυμάτων.

Οι στόχοι σε ιδιωτικές επενδύσεις αποθήκευσης ενέργειας καθώς και σε προγράμματα ενεργειακής εξοικονόμησης προσαρμόζονται αναλογικά με τις υποβληθείσες αιτήσεις χρηματοδότησης και την αναμενόμενη πρόοδο υλοποίησης τους, οπότε επιτυγχάνεται η χρηματοδότηση όλων των αιτήσεων για το Πρόγραμμα «Αλλάζω σύστημα θέρμανσης και θερμοσίφωνα». Στον αντίποδα, η δημόσια συνεισφορά στα έργα ΣΔΙΤ Αρδευτικών δικτύων όπως και το πρόγραμμα «Απόλλων» κατευθύνονται σε άλλες πηγές χρηματοδότησης.

Όλα τα παραπάνω είναι σύμφωνα με τις κατευθύνσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, η οποία θα αξιολογήσει την ελληνική πρόταση μέσα στο επόμενο χρονικό διάστημα, με στόχο να δώσει το «πράσινο φως» που θα οδηγήσει στην υποβολή του 7ου αιτήματος πληρωμής τον Δεκέμβριο 2025.

Το ύψος του ελληνικού σχεδίου ανάκαμψης ανέρχεται πλέον σε 35,95 δισ. ευρώ, με 18,22 δισ. ευρώ σε επιχορηγήσεις του μηχανισμού ανάκαμψης και ανθεκτικότητας (RRF) και 17,73 δισ. ευρώ σε δάνεια του RRF. Το σχέδιο καλύπτει 76 μεταρρυθμίσεις και 103 επενδύσεις.

To κεφάλαιο για το REPowerEU αποτελείται από επτά νέες μεταρρυθμίσεις και τέσσερις επενδύσεις, συμπεριλαμβανομένης της κλιμάκωσης μιας υφιστάμενης επένδυσης. Τα μέτρα αυτά θα επιτρέψουν στην Ελλάδα να υλοποιήσει τον στόχο του RepowerEU να καταστεί η Ευρώπη ανεξάρτητη από τα ρωσικά ορυκτά καύσιμα πολύ πριν από το 2030. Τα μέτρα επικεντρώνονται στη διευκόλυνση της ανάπτυξης περισσότερων ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, συμπεριλαμβανομένων του υδρογόνου και της υπεράκτιας αιολικής ενέργειας, και στη διευκόλυνση της ταχείας ενσωμάτωσης της ανανεώσιμης ενέργειας στο δίκτυο ηλεκτρικής ενέργειας.

Επιπλέον, η Ελλάδα πρότεινε διάφορες αλλαγές στο αρχικό της σχέδιο. Ειδικότερα, το τροποποιημένο σχέδιο περιλαμβάνει τέσσερις νέες ή ενισχυμένες μεταρρυθμίσεις στους τομείς της πρωτοβάθμιας υγειονομικής περίθαλψης, της καταπολέμησης της φοροδιαφυγής, των δικαιωμάτων ιδιοκτησίας και του χρηματοπιστωτικού τομέα. Το τροποποιημένο σχέδιο περιλαμβάνει επίσης τέσσερις νέες επενδύσεις, τρεις εκ των οποίων υποστηρίζονται από την ανάγκη συνεκτίμησης των ζημιών που προκλήθηκαν από τις καταστροφικές πυρκαγιές και πλημμύρες που έπληξαν την Ελλάδα τον Αύγουστο και τον Σεπτέμβριο του 2023.

Ειδικότερα, η Ελλάδα αποφάσισε να ανακατανείμει κονδύλια για τη χρηματοδότηση δύο επενδύσεων στην αντιπλημμυρική προστασία και την καταπολέμηση της διάβρωσης στις περιοχές του Έβρου και της Ροδόπης που επλήγησαν από δασικές πυρκαγιές. Μια άλλη επένδυση αποσκοπεί στην αποκατάσταση των σιδηροδρομικών και οδικών δικτύων που υπέστησαν ζημιές κατά τις καταστροφικές πλημμύρες στην περιοχή της Θεσσαλίας τον περασμένο Σεπτέμβριο. Το αναθεωρημένο σχέδιο περιλαμβάνει επίσης επένδυση στην αντισεισμική πρόληψη για την αύξηση της ανθεκτικότητας των υποδομών σε φυσικές καταστροφές. Τα μέτρα αυτά προορίζονται να συμβάλουν στην αντιμετώπιση των προκλήσεων της κλιματικής αλλαγής και να συμπληρώσουν τα μέτρα πολιτικής προστασίας που περιλαμβάνονταν ήδη στο αρχικό σχέδιο.

Οι αλλαγές που προτείνει η Ελλάδα στο αρχικό σχέδιο βασίζονται στην ανάγκη συνεκτίμησης:

- της προς τα κάτω αναθεώρησης της μέγιστης κατανομής επιχορηγήσεων στο πλαίσιο του RRF στην Ελλάδα, από 17,77 δισ. ευρώ σε 17,43 δισ. ευρώ. Η εν λόγω προς τα κάτω αναθεώρηση είναι αποτέλεσμα της επικαιροποίησης του Ιουνίου του 2022 όσον αφορά την κατανομή των επιχορηγήσεων του RRF και αντικατοπτρίζει το καλύτερο του αναμενομένου οικονομικό αποτέλεσμα της Ελλάδας το 2020 και το 2021·

- των αντικειμενικών περιστάσεων που εμποδίζουν την εκπλήρωση ορισμένων μέτρων όπως είχαν αρχικά προβλεφθεί, συμπεριλαμβανομένου του υψηλού πληθωρισμού που επηρεάζει ιδίως τον κατασκευαστικό τομέα·

- του αιτήματος απορρόφησης 5 δισ. ευρώ από διαθέσιμα δάνεια του RRF και ενσωμάτωσης 768 εκατ. ευρώ σε πρόσθετες επιχορηγήσεις του RRF στο πλαίσιο του REPowerEU.

Προκειμένου να χρηματοδοτήσει την αυξημένη φιλοδοξία του σχεδίου της, η Ελλάδα ζήτησε να μεταφερθεί στο σχέδιο το μερίδιό της από το αποθεματικό προσαρμογής στο Brexit (BAR), ύψους 25,6 εκατ. ευρώ, σύμφωνα με τον κανονισμό REPowerEU. Τα κονδύλια αυτά, καθώς και οι επιχορηγήσεις στο πλαίσιο του ΜΑΑ και του REPowerEU για την Ελλάδα (ύψους 17,43 δισ. ευρώ και 768 εκατ. ευρώ, αντίστοιχα) και το αίτημά της για τη λήψη νέων δανείων (ύψους 5 δισ. ευρώ), επιπλέον των δανείων που περιλαμβάνονταν στο αρχικό σχέδιο (ύψους 12,73 δισ. ευρώ), διαμορφώνουν το συνολικό ύψος του τροποποιημένου σχεδίου στα 35,95 δισ. ευρώ.

Το τροποποιημένο σχέδιο διατηρεί πολύ ισχυρή εστίαση στην πράσινη μετάβαση, αφού κατανέμει το 38,1 % των διαθέσιμων κονδυλίων (ποσοστό αυξημένο σε σχέση με το 37,5 % του αρχικού σχεδίου) σε μέτρα στήριξης των κλιματικών στόχων. ΄Οσον αφορά τα πρόσθετα δάνεια που ζήτησε η Ελλάδα, τα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα δεσμεύονται να επενδύσουν τουλάχιστον το 38,5 % των κονδυλίων για τη στήριξη της κλιματικής μετάβασης.

Παράλληλα, το τροποποιημένο σχέδιο εξακολουθεί να συμβάλλει σημαντικά στην ψηφιακή μετάβαση στους τομείς της συνδεσιμότητας, των ψηφιακών δημόσιων υπηρεσιών, του ανθρώπινου κεφαλαίου και των ψηφιακών δεξιοτήτων, της ψηφιοποίησης των επιχειρήσεων και της υιοθέτησης προηγμένων ψηφιακών τεχνολογιών. Ενώ το μερίδιο των ψηφιακών δαπανών του τροποποιημένου σχεδίου μειώθηκε σε σχετικούς όρους (από 23,3 % σε 22,1 %), η συμβολή στην ψηφιακή μετάβαση σε απόλυτους όρους αυξάνεται σε σύγκριση με το αρχικό σχέδιο που εγκρίθηκε τον Ιούλιο του 2021.

Ειδικότερα, μέρος των πρόσθετων δανείων που ζητούνται από την Ελλάδα αναμένεται να χρησιμοποιηθεί για ψηφιακές επενδύσεις σε ευρυζωνικά δίκτυα πολύ υψηλής χωρητικότητας, ψηφιοποίηση ΜΜΕ και μεγάλων επιχειρήσεων, ανάπτυξη και εγκατάσταση τεχνολογιών κυβερνοασφάλειας, προηγμένων ψηφιακών τεχνολογιών και άλλων τύπων υποδομών τεχνολογιών των πληροφοριών και των επικοινωνιών (ΤΠΕ), υπό το πρίσμα της δέσμευσης των χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων να επενδύσουν τουλάχιστον το 20,8 % των κονδυλίων σε τέτοιες παρεμβάσεις.

Η κοινωνική διάσταση του τροποποιημένου σχεδίου παραμένει φιλόδοξη, με μια εμβληματική μεταρρύθμιση του συστήματος πρωτοβάθμιας υγειονομικής περίθαλψης, η οποία αναμένεται να αυξήσει την πρόσβαση στην υγειονομική περίθαλψη, να μειώσει τις ανισότητες και να προωθήσει την πρόληψη των ασθενειών.

Οι πρόσθετες επενδύσεις σε υποδομές πυροπροστασίας, αντιπλημμυρικής προστασίας και καταπολέμησης της διάβρωσης που συμπληρώνουν τα μέτρα πολιτικής προστασίας στο αρχικό σχέδιο, καθώς και τα νέα προγράμματα αναβάθμισης των δεξιοτήτων για την ένταξη των προσφύγων στην αγορά εργασίας αναμένεται επίσης να έχουν θετικό κοινωνικό αντίκτυπο.

Επιπλέον, μέσω των προγραμματισμένων επενδύσεων σε ενεργειακές ανακαινίσεις οικιστικών κτιρίων και σε ανανεώσιμες πηγές ενέργειας που παράγονται από ενεργειακές κοινότητες, αναμένεται να ωφεληθούν πάνω από 60 000 ενεργειακά φτωχά νοικοκυριά, ενώ μέσω της επέκτασης των ικανοτήτων αποθήκευσης ενέργειας και της προκαταρκτικής επιθεώρησης της σεισμικής αντοχής των κτιρίων του δημόσιου τομέα, το σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας της Ελλάδας συμβάλλει στην αντιμετώπιση των κοινωνικοοικονομικών προκλήσεων της χώρας και στην ενίσχυση της ανθεκτικότητας της Ελλάδας.

Το Συμβούλιο διαθέτει πλέον, κατά γενικό κανόνα, τέσσερις εβδομάδες για να εγκρίνει την αξιολόγηση της Επιτροπής. Η έγκριση του Συμβουλίου θα επιτρέψει στην Ελλάδα να λάβει προχρηματοδότηση ύψους 158,7 εκατ. ευρώ από τα κονδύλια του REPowerEU.

Σημειώνεται, τέλος, ότι η Ελλάδα έχει λάβει μέχρι στιγμής 11,2 δισ. ευρώ από κονδύλια του ΜΑΑ: προχρηματοδότηση ύψους 4 δισ. ευρώ και εκταμίευση των πρώτων δύο πληρωμών ύψους 7,2 δισ. ευρώ.

Συγκεκριμένα, το αίτημα (επιδοτήσεις: 1,72 δισ. ευρώ και δάνεια: 1,84 δισ. ευρώ) κατατέθηκε στις 30.9.2022, δια του αρμόδιου για την υλοποίηση του εθνικού Προγράμματος, αναπληρωτή υπουργού Οικονομικών, Θόδωρου Σκυλακάκη, αφού ολοκληρώθηκαν με επιτυχία τα 28 προβλεπόμενα ορόσημα. Από αυτά, 19 αφορούν σε μεταρρυθμίσεις, 6 σε επενδύσεις, ενώ 3 ορόσημα -που εκπληρώθηκαν νωρίτερα από τον αρχικό προγραμματισμό- σε δάνεια.

Σημειώνεται πως οι μεταρρυθμίσεις κανονιστικού χαρακτήρα υλοποιήθηκαν υπό το συντονισμό της Γενικής Γραμματείας της Κυβέρνησης που υπάγεται στον Υπουργό Επικρατείας, κ. Άκη Σκέρτσο. Η Ειδική Υπηρεσία του Ταμείου Ανάκαμψης (ΕΥΣΤΑ), υπό τον Διοικητή της, κ. Νίκο Μαντζούφα παρακολουθεί την υλοποίηση των οροσήμων και ειδικά γι’ αυτά που αφορούν σε κανονιστικές μεταρρυθμίσεις, την ευθύνη έχει η Γενική Γραμματεία της Κυβέρνησης, υπό τον κ. Θανάση Κοντογεώργη.

Σε επίπεδο πληρωμών, η εκταμίευση των πόρων από το Πρόγραμμα Δημοσίων Επενδύσεων (ΠΔΕ) διαμορφώνεται σε 3.149.744.081 ευρώ. Μόνο το 2022 ανήλθε σε 2.843.203.079 ευρώ, επιτυγχάνοντας το 101% του αναθεωρημένου στόχου εκταμιεύσεων του Μεσοπρόθεσμου Πλαισίου Δημοσιονομικής Στρατηγικής 2023-2026. Το ΤΑΑ, στο 40% της πορείας του, έχει εντάξει το 75% των έργων και έχει εκταμιεύσει το 17% των πόρων.

Σκέλος επιδοτήσεων

Στο Εθνικό Σχέδιο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας έχουν ενταχθεί, προς το παρόν, 440 έργα, συνολικού προϋπολογισμού 13,7 δισ. ευρώ.

Τα έργα εμπίπτουν στους τέσσερις βασικούς πυλώνες του Σχεδίου, δηλαδή στην «Πράσινη μετάβαση», στην «Ψηφιακή μετάβαση», σε «Απασχόληση – Δεξιότητες – Κοινωνική Συνοχή» και σε «Ιδιωτικές επενδύσεις και μετασχηματισμό της οικονομίας».

Σκέλος δανείων

Στο «Ελλάδα 2.0» έχουν υποβληθεί, προς το παρόν, 291 επενδυτικά σχέδια, συνολικού ύψους 10,53 δισ. ευρώ (δάνεια ΤΑΑ: 4,5 δισ. ευρώ, κεφάλαια τραπεζών: 3,51 δισ. ευρώ και ίδια συμμετοχή επενδυτών: 2,52 δισ. ευρώ) που αφορούν σε διαφορετικούς κλάδους της οικονομίας (βιομηχανία, λιανικό εμπόριο, ηλεκτροπαραγωγικές επενδύσεις – ΑΠΕ, τηλεπικοινωνίες, τουρισμό και υπηρεσίες).

Ήδη για 68 από τα 291 έχουν υπογραφεί δανειακές συμβάσεις (μεσοσταθμικό επιτόκιο: 1,2% και μέση διάρκεια αποπληρωμής δανείων: 11 έτη), με συνολικό προϋπολογισμό  3,22 δισ. ευρώ (δάνεια ΤΑΑ: 1,20 δισ. ευρώ, κεφάλαια τραπεζών: 1,28 δισ. ευρώ και ίδια συμμετοχή επενδυτών: 741 εκατ. ευρώ).

Από το σύνολο των επενδυτικών σχεδίων, 167 ύψους 2,25 δισ. ευρώ, προέρχονται από μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις.

Με αφορμή την έγκριση της δεύτερης πληρωμής από το ΤΑΑ, ο αναπληρωτής υπουργός Οικονομικών, Θόδωρος Σκυλακάκης, δήλωσε: «Το 2023 ξεκινάει με μία, εξαιρετικά, θετική είδηση για την ελληνική οικονομία. Με τη δεύτερη πληρωμή, ύψους 3,6 δισ. ευρώ, από το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας, οι πόροι που εισρέουν στη χώρα μας από αυτό το πολύτιμο αναπτυξιακό εργαλείο υπερβαίνουν τα 11 δισ. ευρώ. Είναι μία σημαντική ανάσα ρευστότητας, δεδομένου του κλίματος αβεβαιότητας που επικρατεί στην παγκόσμια οικονομία. Το γεγονός ότι τα χρήματα των δανείων έρχονται πολλούς μήνες νωρίτερα, έχει και αξιόλογο δημοσιονομικό όφελος για τη χώρα, για το οποίο θέλω να ευχαριστήσω όλους όσοι συνέβαλαν σε αυτό το εξαιρετικά πετυχημένο πρόγραμμα. Το “Ελλάδα 2.0” αποδίδει καρπούς, με την υλοποίησή του να οδηγεί σε ένα πιο εξωστρεφές, ανταγωνιστικό και πράσινο οικονομικό μοντέλο, σε ένα πιο ανθεκτικό δίκτυο κοινωνικής ασφάλειας και στην περαιτέρω ψηφιοποίηση του Κράτους, που διευκολύνει την καθημερινότητα των πολιτών.

Η πορεία υλοποίησης του «Ελλάδα 2.0»:

• Το «Ελλάδα 2.0» ήταν το δεύτερο Εθνικό Σχέδιο που κατατέθηκε (27.4.2021) στην ΕΕ και το τρίτο που έλαβε τη θετική της αξιολόγηση (17.6.2021) και την έγκριση του ECOFIN (13.7.2021).
• Η προχρηματοδότηση, που εκταμιεύθηκε στις 9.8.2021, αντιστοιχεί στο 13% (3,96 δισ. ευρώ) των χρημάτων που αναλογούν στην Ελλάδα από το ΤΑΑ.
• Η Ελλάδα ήταν μεταξύ των πρώτων χωρών που υπέγραψαν (21.12.2021) με την Επιτροπή τις απαραίτητες Επιχειρησιακές Ρυθμίσεις και η τρίτη (μετά την Ισπανία και τη Γαλλία) που κατέθεσε (29.12.2021) το πρώτο αίτημα πληρωμής, τηρώντας το προβλεπόμενο -στις Επιχειρησιακές Ρυθμίσεις- χρονοδιάγραμμα.
• Στις 28.2.2022 η ΕΕ δημοσίευσε τη θετική, προκαταρκτική αξιολόγησή της, επί του πρώτου αιτήματος πληρωμής της Ελλάδας.
• Στις 8.4.2022 έγινε η εκταμίευση της πρώτης δόσης, στο πλαίσιο του «Ελλάδα 2.0».
• Στις 30.9.2022 οι ελληνικές υπέβαλαν το δεύτερο αίτημα πληρωμής από το ΤΑΑ, έχοντας ολοκληρώσει με επιτυχία τα 28 προβλεπόμενα ορόσημα.
• Η Ελλάδα ήταν μια από τις πέντε πρώτες χώρες που υπέβαλαν αίτημα εκταμίευσης της δεύτερης πληρωμής από το ΤΑΑ. Ήταν, μάλιστα, η πρώτη που κατέθεσε αίτημα για την τρίτη πληρωμή (πρόγραμμα δανείων).
• Στις 25.11.2022 η ΕΕ εξέδωσε θετική προκαταρκτική αξιολόγηση για το αίτημα της 30ης Σεπτεμβρίου.
• Στις 9.1.2023 η αρμόδια Επιτροπή για τον Μηχανισμό Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας της ΕΕ ενέκρινε την εκτελεστική απόφαση της ΕΕ για την εκταμίευση 3,6 δισ. ευρώ.
• Η εκταμίευση της δεύτερης πληρωμής θα ολοκληρωθεί εντός των επόμενων ημερών.
• Το επόμενο αίτημα πληρωμής προγραμματίζεται να υποβληθεί από τις ελληνικές αρχές την άνοιξη του 2023.

Η έρευνα πραγματοποιήθηκε, σε συνέχεια αντίστοιχης ευρωπαϊκής, κατά το δεύτερο τρίμηνο του 2021, αποτυπώνοντας τις προσδοκίες και την αντίληψη των Ευρωπαίων πολιτών σε σχέση με τους στόχους του προγράμματος.

Στο πλαίσιο της πανελλαδικής έρευνας, αναδείχθηκαν τα σημαντικότερα ευρήματα τα οποία έχουν κατηγοριοποιηθεί στις ακόλουθες θεματικές ενότητες:

1. Η γενικότερη αντίληψη της ελληνικής επιχειρηματικής κοινότητας για το «Ελλάδα 2.0»

Το πρόγραμμα «Ελλάδα 2.0» αποτελεί μια μοναδική ευκαιρία ανάπτυξης για τις επιχειρήσεις. Στη βάση αυτή, περισσότερες από 9 στις 10 ελληνικές επιχειρήσεις θεωρούν το πρόγραμμα στρατηγικό και απαραίτητο μέσο για τη στήριξη των πολιτικών ανάκαμψης της επιχειρηματικότητας στην Ελλάδα.

Πιο συγκεκριμένα, εκφράστηκε η άποψη ότι η Ψηφιοποίηση και η Καινοτομία (23%), η Έρευνα και Ανάπτυξη (19%), το Περιβάλλον και η Βιωσιμότητα (17%) και οι Υποδομές (16%) αναμένεται να διαδραματίσουν το σημαντικότερο ρόλο στην ανάκαμψη αυτή.

Αντίστοιχα, η γραφειοκρατία/καθυστέρηση διαδικασιών (32%), η καθυστέρηση/αδυναμία εφαρμογής μεταρρυθμίσεων (32%) και η απορροφητικότητα (24%), αναδείχθηκαν ως οι σημαντικότερες προκλήσεις που οφείλουν να υπερκεραστούν με στόχο την καλύτερη αξιοποίηση του προγράμματος «Ελλάδα 2.0».

2. Ψηφιακός μετασχηματισμός

Παρότι η ελληνική επιχειρηματική κοινότητα θεωρεί ότι ο βαθμός της ψηφιακής ωριμότητας εντός της επιχείρησής τους κρίνεται ως «Ικανοποιητικός» σε ποσοστό μόλις 41%, περισσότερο από το 60% των ελληνικών επιχειρήσεων σκοπεύει να αξιοποιήσει έως και το 50% του επενδυτικού τους πλάνου για τα επόμενα χρόνια σε επενδύσεις ψηφιακού μετασχηματισμού.

Στο δρόμο προς ένα πιο ψηφιακό μέλλον, η πανελλαδική έρευνα ανέδειξε την κυβερνοασφάλεια (23%) και την έλλειψη γνώσεων και δεξιοτήτων (30%) ως τις μεγαλύτερες προκλήσεις που χρειάζεται να υπερκεραστούν.

3. Έρευνα και καινοτομία

Περισσότερο από το 60% των ελληνικών επιχειρήσεων πιστεύει ότι το πρόγραμμα «Ελλάδα 2.0», μπορεί να ανταποκριθεί σε μεγάλο βαθμό στις ανάγκες της επιχείρησης, με γνώμονα την καινοτομία και την ανάπτυξη νέων προϊόντων. Μάλιστα, οι Επιχορηγήσεις (39%) και τα Εθνικά Προγράμματα όπως το «Ερευνώ-Δημιουργώ-Καινοτομώ» (30%) χαρακτηρίστηκαν από τις ελληνικές επιχειρήσεις ως οι σημαντικότεροι πόροι προς αξιοποίηση για την έρευνα και την ανάπτυξη νέων προϊόντων.

Εξίσου σημαντικό είναι και το γεγονός ότι το 90% των επιχειρήσεων αναγνωρίζει σε μεγάλο, ή πολύ μεγάλο βαθμό τη δημιουργία μιας στρατηγικής σχέσης μεταξύ Καινοτομίας και Βιωσιμότητας ως πολύ προοδευτική και αναγκαία για την ανάπτυξη ισχυρού ανταγωνιστικού πλεονεκτήματος.

4. Πράσινη μετάβαση

Σχεδόν το 70% των ελληνικών επιχειρήσεων πιστεύει ότι το πρόγραμμα μπορεί να ανταποκριθεί σε μεγάλο βαθμό στις απαιτήσεις/ανάγκες της επιχείρησης με γνώμονα την πράσινη μετάβαση.

Επιπρόσθετα, η μείωση της κατανάλωσης ενέργειας (23%) και η αύξηση της ενεργειακής απόδοσης (16%), αποτελούν τους δημοφιλέστερους τομείς για επενδύσεις πράσινης μετάβασης, ενώ παράλληλα η κοινωνική ευθύνη (21%) και η θετική εικόνα και φήμη της επιχείρησης (20%), αναδεικνύονται ως τα σημαντικότερα κίνητρα για την ανάπτυξη επιχειρηματικών δράσεων βιώσιμης ανάπτυξης (ESG).

Η έλλειψη πόρων και χρηματοδότησης ή/και φορολογικών κινήτρων (53%), τα υψηλά κόστη και οι ανεπαρκείς προϋπολογισμοί (42%), καθώς και η αβεβαιότητα σχετικά με την απόδοση των επενδύσεων (38%) αποτελούν τις μεγαλύτερες προκλήσεις για την υλοποίηση βέλτιστων πρακτικών βιώσιμης ανάπτυξης.

5. Απασχόληση, δεξιότητες και κοινωνική συνοχή

Η δυσκολία εξεύρεσης ικανά καταρτισμένου εργατικού δυναμικού, αποτελεί μια από τις σημαντικότερες προκλήσεις της ελληνικής οικονομίας. Είναι χαρακτηριστικό ότι σχεδόν το 75% των ελληνικών επιχειρήσεων θεωρεί την έλλειψη εξειδικευμένων δεξιοτήτων του ανθρώπινου δυναμικού, ως τον βασικό ανασταλτικό παράγοντα για την ανάπτυξη της επιχείρησής τους τα επόμενα χρόνια. Μάλιστα, τουλάχιστον 6 στις 10 επιχειρήσεις αντιμετωπίζουν δυσκολία στην εξεύρεση εξειδικευμένου ανθρώπινου δυναμικού.

Στη βάση αυτή, περισσότερο από το 80% των επιχειρήσεων πιστεύει ότι η μεταρρύθμιση που στοχεύει στη ριζική αναθεώρηση και στον εκσυγχρονισμό του συστήματος αναβάθμισης δεξιοτήτων του ενεργού πληθυσμού, θα αποτελέσει ουσιαστικό παράγοντα για την ανάπτυξη τα επόμενα χρόνια. Επιπρόσθετα, όπως ανέδειξε και η πρόσφατη πανευρωπαϊκή έρευνα της Deloitte σχετικά με την εκπαίδευση STEM, το ζητούμενο είναι η προώθηση της κριτικής και των υβριδικών ικανοτήτων, αλλά και η στροφή στην πρωτότυπη σκέψη και στην προσαρμοστικότητα που πρέπει να επιδεικνύεται ενόψει της συνεχούς αβεβαιότητας.

6. Επενδύσεις και αναπτυξιακό πλάνο

Η μελέτη αναδεικνύει το ανθρώπινο δυναμικό (20%), τις τεχνολογίες πληροφορικής & επικοινωνιών (19%) και την έρευνα & ανάπτυξη (16%), ως τους δημοφιλέστερους τομείς προς επένδυση την επόμενη τριετία. Αξιοσημείωτο είναι ότι σχεδόν το 50% των ελληνικών επιχειρήσεων θεωρεί πολύ/πάρα πολύ πιθανό να αξιοποιήσει τους πόρους του προγράμματος «Ελλάδα 2.0» για πιθανές εξαγορές ή συγχωνεύσεις.

Η επένδυση εντάσσεται στον πυλώνα «Ψηφιακή Μετάβαση» του «Ελλάδα 2.0»

H HELPE DIGITAL Α.Ε., 100% θυγατρική της ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΠΕΤΡΕΛΑΙΑ ΣΥΜΜΕΤΟΧΩΝ Α.Ε., προχώρησε την Τρίτη, 30 Αυγούστου 2022, στην υπογραφή δανειακής σύμβασης με την Alpha Bank, για τη χρηματοδότηση του προγράμματος ψηφιακού μετασχηματισμού του Ομίλου ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΠΕΤΡΕΛΑΙΑ, με τη συμμετοχή του Ταμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας (ΤΑΑ).

Η χρηματοδότηση θα πραγματοποιηθεί μέσω της έκδοσης κοινού ομολογιακού δανείου ύψους €33,4 εκατ., διάρκειας 15 ετών, με τη συμμετοχή του ΤΑΑ και της Alpha Bank, και θα καλύπτει το 80% του επενδυτικού προγράμματος ψηφιακού μετασχηματισμού.

Το συνολικό επενδυτικό σχέδιο ψηφιακού μετασχηματισμού του Ομίλου ΕΛΠΕ, όπως έχει εγκριθεί και εκτελείται από τον Ιούλιο του 2020, αφορά τους ακόλουθους τομείς δραστηριοποίησης:

• Η Ψηφιακή Επιχείρηση, με επιμέρους τομείς τη διαχείριση της εφοδιαστικής αλυσίδας, τη συντήρηση υποδομών, τη βέλτιστη διαχείριση ενέργειας, τις ψηφιακές λειτουργίες και τη διαχείριση της απόδοσης των Διυλιστηρίων,
• Την Ψηφιακή Εμπορία, με σειρά βελτιώσεων στις λειτουργίες της Εμπορίας και των θυγατρικών του εξωτερικού, καθώς και την εισαγωγή και ανάπτυξη πλατφόρμας loyalty,
• Τις Ψηφιακές κεντρικές υπηρεσίες, που περιλαμβάνουν έργα στους τομείς των οικονομικών υπηρεσιών και στις προμήθειες Ομίλου, καθώς και
• Σειρά δράσεων για τον Ψηφιακό εκσυγχρονισμό των κεντρικών συστημάτων Ομίλου (ERP) και την ενίσχυση της Κυβερνοασφάλειας.

Παρόντες στην τελετή υπογραφής της σύμβασης χρηματοδότησης ήταν ο Διοικητής της Ειδικής Υπηρεσίας Συντονισμού του Ταμείου Ανάκαμψης κ. Νίκος Μαντζούφας, ο Γενικός Διευθυντής Wholesale Banking της Alpha Bank κ. Γιάννης Εμίρης, η Διευθύντρια της Διεύθυνσης Πιστοδοτήσεων Wholesale Banking της Alpha Bank κυρία Γεωργία Φαρμάκη, o Διευθυντής της Διεύθυνσης Corporate Banking της Alpha Bank κ. Αλέξανδρος Κριεζής-Καρρέρ, ενώ τον Όμιλο ΕΛΠΕ εκπροσώπησαν ο Group CFO κ. Βασίλης Τσάιτας, καθώς και ο Διευθύνων Σύμβουλος της HELPE DIGITAL και Γενικός Διευθυντής Πληροφορικής & Ψηφιακού Μετασχηματισμού του Ομίλου κ. Λεωνίδας Κωβαίος.

Ο Γενικός Διευθυντής Wholesale Banking της Alpha Bank, κ. Γιάννης Εμίρης δήλωσε σχετικά: «Είμαστε ιδιαιτέρως χαρούμενοι που υποστηρίζουμε έμπρακτα, σε συνεργασία με το ΤΑΑ, τον Όμιλο ΕΛΠΕ στο ταξίδι του προς τη νέα Ψηφιακή Εποχή. Η σημασία του έργου αυτού, είναι διττή, πρώτον διότι συντελεί στον στόχο της ψηφιακής μετάβασης της ελληνικής οικονομίας, σύμφωνα με το Εθνικό Σχέδιο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας “Ελλάδα 2.0”, και δεύτερον διότι αποτελεί ένα βήμα προόδου στην κατεύθυνση της ενεργειακής μετάβασης, προς έναν πιο αποδοτικό κλάδο ενέργειας – ιδιαίτερα υπό το πρίσμα της ανταπόκρισης στην εξελισσόμενη ενεργειακή και κλιματική κρίση.

Η Alpha Bank, η Τράπεζα που βρίσκεται στην 1^η θέση στις επιχειρηματικές χρηματοδοτήσεις στη χώρα, επιβεβαιώνει για μία ακόμη φορά τη δέσμευσή της για την υποστήριξη παρόμοιων αναπτυξιακών σχεδίων με πολλαπλασιαστικά οφέλη για όλους».

Ο Διοικητής της Ειδικής Υπηρεσίας Συντονισμού του Ταμείου Ανάκαμψης, κ. Νίκος Μαντζούφας σημείωσε: «Πρόκειται για μία πολύ σημαντική επένδυση ψηφιακού μετασχηματισμού, η οποία επικεντρώνεται, τόσο στο θέμα της κυβερνοασφάλειας όσο και σε θέματα που αφορούν στη ψηφιακή επιχείρηση και τον ψηφιακό εκσυγχρονισμό συστημάτων και διαδικασιών. Και σε αυτή την περίπτωση καταδεικνύεται ότι το Ταμείο Ανάκαμψης στηρίζει δυναμικά τον ψηφιακό μετασχηματισμό των επιχειρήσεων που αποτελεί κρίσιμο παράγοντα για την ανταγωνιστικότητα τους».

Από την πλευρά του, ο Group CFO του Ομίλου ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΠΕΤΡΕΛΑΙΑ κ. Βασίλης Τσάιτας σχολίασε: «Στο πλαίσιο της στρατηγικής “Vision 2025”, ο Όμιλος ΕΛΠΕ προχωρά στην υλοποίηση ενός φιλόδοξου προγράμματος Ψηφιακού Μετασχηματισμού που ενισχύει ένα ευρύ φάσμα δραστηριοτήτων, με σημαντικά αναμενόμενα λειτουργικά και οικονομικά οφέλη και ιδιαίτερα ενθαρρυντικά αποτελέσματα από την πρώτη περίοδο εφαρμογής του. Με την υπογραφή της σημερινής συμφωνίας, αξιοποιούμε με τον καλύτερο τρόπο έναν ιδιαίτερα ελκυστικό και μακροπρόθεσμο μηχανισμό χρηματοδότησης, με την υποστήριξη της Alpha Bank και του ΤΑΑ, που θα μας επιτρέψει να επιταχύνουμε το επενδυτικό μας πρόγραμμα».