Ωστόσο, αυτή η θετική τροχιά, βρίσκεται αντιμέτωπη με τις επιπτώσεις του πολέμου στη Μέση Ανατολή στον ενεργειακό τομέα, δοκιμάζοντας την ανθεκτικότητα του κλάδου. Η ανάγκη για παρεμβάσεις που θα διασφαλίσουν ανταγωνιστικό κόστος ενέργειας είναι σήμερα πιο επιτακτική από ποτέ, ώστε η τρέχουσα ανάπτυξη της βιομηχανίας να λάβει μόνιμα χαρακτηριστικά.

Όπως αναφέρει η Alpha Bank, ένα μήνα μετά την έναρξη της σύγκρουσης ΗΠΑ και Ισραήλ με το Ιράν, η έλλειψη σαφών ενδείξεων αποκλιμάκωσης αναδεικνύει τον ενεργειακό παράγοντα ως βασικό καταλύτη των μακροοικονομικών εξελίξεων βραχυπρόθεσμα. Τα εκατέρωθεν πλήγματα σε ενεργειακές υποδομές στην ευρύτερη περιοχή της Μέσης Ανατολής, σε συνδυασμό με την παρεμπόδιση της ναυσιπλοΐας από τα Στενά του Ορμούζ έχουν εντείνει τις ανησυχίες σχετικά με τον κίνδυνο επιστροφής σε συνθήκες στασιμοπληθωρισμού στις -εξαρτώμενες από τις εισαγωγές ενέργειας- ευρωπαϊκές οικονομίες.

Οι εξελίξεις αυτές αντανακλώνται ήδη στις διεθνείς τιμές του πετρελαίου και του φυσικού αερίου, οι οποίες καταγράφουν άνοδο κατά 49% και 75% από την έναρξη της σύγκρουσης , ενώ σε σύγκριση με το αντίστοιχο χρονικό διάστημα που ακολούθησε τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία, η αρχική αντίδραση των τιμών είναι αναλογικά οξύτερη.

Μολονότι οι εκτιμήσεις για τη διάρκεια και τις μακροοικονομικές συνέπειες της σύγκρουσης παραμένουν ιδιαίτερα επισφαλείς, εξετάζεται δέσμη παρεμβάσεων, σε ευρωπαϊκό και εθνικό επίπεδο, με στόχο τον μετριασμό των επιπτώσεων στις επιχειρήσεις από την άνοδο του ενεργειακού κόστους. Σημειώνεται ότι οι πρόσφατες παρεμβάσεις που ανακοινώθηκαν από την Κυβέρνηση αφορούν κυρίως τα φυσικά πρόσωπα και τον πρωτογενή τομέα.

Σε ένα δυσμενές σενάριο παρατεταμένης σύρραξης, η βιομηχανία -ως ενεργοβόρος τομέας- αναμένεται να επηρεαστεί πιο άμεσα συγκριτικά με τον τομέα των υπηρεσιών, όπου η πλειονότητα των κλάδων είναι εντάσεως εργασίας. Πέραν της τρέχουσας συγκυρίας, η ελληνική βιομηχανία αντιμετωπίζει σημαντικές προκλήσεις, με κυριότερη το υψηλότερο ενεργειακό κόστος σε σύγκριση με τον μέσο όρο της Ευρωπαϊκής Ένωσης , γεγονός που πλήττει την ανταγωνιστικότητα. Aκόμη, ωστόσο, και αν ο πόλεμος τερματιζόταν άμεσα, η πλήρης ομαλοποίηση θα απαιτούσε μήνες, καθώς η αποκατάσταση της παραγωγής, των μεταφορών και της διύλισης απαιτεί χρόνο με αποτέλεσμα οι αγορές ενέργειας να παραμείνουν υπο-εφοδιασμένες.

Η νέα γεωπολιτική αναταραχή βρίσκει την ελληνική βιομηχανία με ενισχυμένο ρόλο στη συνολική ακαθάριστη προστιθέμενη αξία της ελληνικής οικονομίας, η οποία βρίσκεται σε μία περίοδο μετασχηματισμού του παραγωγικού της προτύπου. Συγκεκριμένα, την τελευταία διετία η πραγματική Ακαθάριστη Προστιθέμενη Αξία (ΑΠΑ) της βιομηχανίας αυξήθηκε με σημαντικά υψηλότερους ρυθμούς σε σύγκριση με τη συνολική ΑΠΑ , με αποτέλεσμα το μερίδιο της πρώτης στην τελευταία να έχει αυξηθεί ελαφρώς από 14,8% το 2023 σε 15,2% το 2025, παραμένοντας, ωστόσο, χαμηλότερα έναντι του μέσου όρου της Ευρωπαϊκής Ένωσης (19,2%).

Οι αντίστοιχες επιδόσεις της μεταποίησης η οποία αποτελεί περίπου το 70% της ΑΠΑ της βιομηχανίας ήταν εξίσου ισχυρές την τελευταία διετία . Επιπρόσθετα, η ανοδική πορεία της ελληνικής βιομηχανίας και της μεταποίησης πιστοποιείται από μια σειρά από οικονομικούς δείκτες όπως, ενδεικτικά, είναι ο δείκτης βιομηχανικής παραγωγής, ο κύκλος εργασιών, οι εγγραφές νέων επιχειρήσεων, η απασχόληση και η παραγωγικότητα της εργασίας.

Το τελευταίο είναι ιδιαίτερα σημαντικό, δεδομένου ότι η χαμηλή παραγωγικότητα της εργασίας είναι μία από τις σημαντικότερες αδυναμίες που καλείται να αντιμετωπίσει η ελληνική οικονομία (βλ. Δελτίο Οικονομικών Εξελίξεων της 31.10.2025). Συγκεκριμένα, στη βιομηχανία η παραγωγικότητα της εργασίας με βάση τον αριθμό των απασχολουμένων αυξήθηκε σωρευτικά τη διετία 2024-25 κατά περίπου 12% ενώ με βάση τις ώρες εργασίας κατά 13%, με τα αντίστοιχα ποσοστά στη μεταποίηση να διαμορφώνονται σε 10% και 12% .

Τέλος, οι βιομηχανικές επενδύσεις αντιπροσωπεύουν περίπου το 19% των συνολικών επενδύσεων και οι βιομηχανικές εξαγωγές το 70% των συνολικών εξαγωγών αγαθών , μετριάζοντας συνδυαστικά με τις ταξιδιωτικές εισπράξεις το έλλειμμα του ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών.

Επιπρόσθετα, οι προοπτικές για τη βιομηχανία, όπως αντανακλώνται στην εξέλιξη πρόδρομων δεικτών οικονομικής δραστηριότητας, ήταν ιδιαίτερα ευνοϊκές πριν την έναρξη της σύγκρουσης. Αναλυτικότερα, ο δείκτης επιχειρηματικών προσδοκιών στη βιομηχανία διαμορφώθηκε στις 108,9 μονάδες κατά μέσο όρο το 2025, σημαντικά υψηλότερα από τον μακροχρόνιο μέσο, ενώ η μέτρηση του Φεβρουαρίου του 2026 ήταν ακόμα υψηλότερη (110,7 μονάδες).

Παράλληλα, ο δείκτης PMI στη μεταποίηση ανήλθε στις 54,4 μονάδες τον Φεβρουάριο, η οποία είναι η υψηλότερη μέτρηση μεταξύ των οκτώ κρατών-μελών της Ευρωζώνης που συμμετέχουν στην έρευνα , παραμένοντας για τρία χρόνια πάνω από τις 50 μονάδες, το όριο δηλαδή που υποδηλώνει επέκταση του κλάδου.

Μέσα στις επόμενες 15 ημέρες αναμένεται να ανακοινωθούν τα μέτρα στήριξης στον κλάδο της ελληνικής βιομηχανίας.

Σύμφωνα με τον κύριο δείκτη υπευθύνων προμηθειών για την ελληνική μεταποίηση (PMI) της S&P Global, η βελτίωση αποδίδεται στην ανάκαμψη της παραγωγής και των νέων παραγγελιών. Σημειώνεται πως ο ρυθμός αύξησης της παραγωγής ήταν ο σφοδρότερος που έχει καταγραφεί σε διάστημα ενός έτους και ταχύτερος από την γενική τάση που επικρατεί στην ιστορία της έρευνας της S&P Global.

Ειδικότερα, ο δείκτης ανήλθε στις 51.7 μονάδες τον Φεβρουάριο από 49,2 μονάδες τον Ιανουάριο και καταδεικνύει βελτίωση των λειτουργικών συνθηκών για τις εταιρείες του ελληνικού μεταποιητικού τομέα, δίνοντας κατ’ αυτόν τον τρόπο ένα τέλος στο διάστημα επτά μηνών συνεχούς επιδείνωσης.

Στο πλαίσιο αυτό, νέα αύξηση παρατηρήθηκε τον Φεβρουάριο στα επίπεδα απασχόλησης, καθώς η μεγαλύτερη ζήτηση από την πλευρά των πελατών υποστήριξε την ενίσχυση της εμπιστοσύνης σχετικά με τις προοπτικές. Οι συνεχιζόμενες καθυστερήσεις στις παραδόσεις των προμηθευτών και οι προσπάθειες εξάντλησης των αποθεμάτων ασφαλείας οδήγησαν στη συρρίκνωση των αποθεμάτων τόσο των προμηθειών όσο και των ετοίμων προϊόντων.

Εν τω μεταξύ, το κόστος εισροών αυξήθηκε με αισθητά ασθενέστερο ρυθμό. Η αύξηση ήταν η βραδύτερη που έχει καταγραφεί από τον Αύγουστο του 2020, λόγω των αναφορών για μείωση του κόστους ορισμένων πρώτων υλών. Παρόλα αυτά, οι εταιρείες προσπάθησαν να αντισταθμίσουν τις αυξήσεις στις τιμές των προμηθευτών όπου αυτό ήταν δυνατόν, καθώς οι χρεώσεις εκροών αυξήθηκαν έντονα και πάλι τον Φεβρουάριο.

Στήριξη από την ισχυρή ζήτηση

Η Siân Jones, οικονομολόγος στην S&P Global Market Intelligence δήλωσε σχετικά: «Οι Έλληνες κατασκευαστές υπέδειξαν θετικές εξελίξεις σε όλο το εύρος του τομέα κατά τη διάρκεια του Φεβρουαρίου, καθώς οι παραγωγή, οι νέες παραγγελίες και η απασχόληση επέστρεψαν σε πλαίσια ανάπτυξης. Η αύξηση της παραγωγής υποστηρίχθηκε από τις ισχυρότερες συνθήκες ζήτησης, καθώς οι εταιρείες επεσήμαναν τη μείωση της αβεβαιότητας και της διστακτικότητας μεταξύ των πελατών. Ενισχυμένος από τις αυξημένες νέες παραγγελίες, ο αριθμός των εργαζομένων αυξήθηκε και η επιχειρηματική εμπιστοσύνη ενισχύθηκε στο υψηλότερο επίπεδο που έχει καταγραφεί σε διάστημα ενός έτους.

Εν τω μεταξύ, οι κοστολογικές πιέσεις εξασθένησαν και πάλι, καθώς οι τιμές των υλικών και άλλων εισροών αυξήθηκαν με τον βραδύτερο ρυθμό που έχει καταγραφεί σε διάστημα δυόμισι ετών, συμβάλλοντας έτσι στην ελάφρυνση της επιβάρυνσης των δαπανών που δέχθηκαν οι κατασκευαστές κατά τη διάρκεια του 2021 και του 2022. Ωστόσο, οι εταιρείες εξακολουθούν να είναι πρόθυμες να προσπαθήσουν να ανακτήσουν τις αυξήσεις του κόστους, καθώς ο ρυθμός αύξησης των χρεώσεων παρέμεινε αισθητός.»

Όπως είναι γνωστό, η Ε.Ε. στο πλαίσιο της στρατηγικής για το Fit for 55 προωθεί την αναθεώρηση του Συστήματος Εμπορίας Δικαιωμάτων Εκπομπών με τη σταδιακή κατάργηση των δωρεάν δικαιωμάτων, αλλά και την εισαγωγή του Μηχανισμού Συνοριακής Προσαρμογής Άνθρακα, μέτρα που θα δημιουργήσουν σημαντικό ανταγωνιστικό μειονέκτημα για την ευρωπαϊκή βιομηχανία.
Με βάση τη μελέτη του ΙΟΒΕ, προκύπτει σημαντική επιβάρυνση για τις επιχειρήσεις η οποία κλιμακώνεται από 197 εκατ. ευρώ το 2023 στο 1,1-1,3 δισ. το 2035, με επιπτώσεις στην ανταγωνιστικότητα, τις εξαγωγές και την απασχόληση.

Η επίπτωση στο ΑΕΠ μπορεί να αυξηθεί στα 1,95 δισ. στην περίπτωση κατάργησης της αντιστάθμισης του κόστους έμμεσων εκπομπών, ενώ στο ακραίο σενάριο της πλήρους απώλειας των εξαγωγών σε τρίτες χώρες λόγω διαρροής άνθρακα η επίπτωση στο ΑΕΠ θα ήταν της τάξης των 5,1 δις ευρώ (2,6% του ΑΕΠ).

Μιλώντας στο πλαίσιο της εκδήλωσης ο ΥΠΕΝ Κ. Σκρέκας, αναφερόμενος στις πολλαπλές προκλήσεις λόγω της ενεργειακής κρίσης και τώρα του πολέμου στην Ουκρανία, τόνισε ότι «ζούμε πλέον σε έναν νέο κόσμο». Επισήμανε, ωστόσο, ότι η κυβέρνηση, παρά τις προκλήσεις, παραμένει απόλυτα προσηλωμένη στην πράσινη μετάβαση, την οποία, όπως είπε πρέπει να επιταχύνουμε με ρεαλιστικούς όρους, αλλά και στο όραμα για μια βιομηχανία «ισχυρή και ανταγωνιστική», παράλληλα όμως, στην αιχμή της καινοτομίας ώστε να συμβάλει στην επίτευξη των στόχων της κλιματικής ουδετερότητας.

Ο κ. Σκρέκας έκανε αναφορά στα μέτρα στήριξης νοικοκυριών και επιχειρήσεων άνω των 2 δις ευρώ, που έχουν ήδη ληφθεί, καθώς και στα νέα μέτρα και τις προτάσεις που έχουν κατατεθεί από την κυβέρνηση στην Ε.Ε. ενώ υπογράμμισε τα κίνητρα για φθηνή “πράσινη” ενέργεια στη βιομηχανία και την απλούστευση της αδειοδότησης των ΑΠΕ με νομοσχέδιο που αποσκοπεί στη μείωση της διάρκειας της διαδικασίας, από 5 χρόνια σε 14 μήνες.

Ο πρόεδρος του Συμβουλίου του ΣΕΒ για τη Βιώσιμη Ανάπτυξη, Ανδρέας Σιάμισιης τόνισε ότι για να είναι βιώσιμη η ανάπτυξη πρέπει να είναι ισορροπημένη, δηλαδή να λαμβάνει υπόψη τόσο την κλιματική επίδοση όσο και την οικονομική ανάπτυξη. “Η ελληνική οικονομία αντιμετωπίζει γείτονες που δεν ανήκουν στην ΕΕ και δεν έχουν την ίδια ευαισθησία σε θέματα κλιματικής αλλαγής. Πρέπει να το λάβουμε υπόψη και αυτό στις πολιτικές που θα ακολουθηθούν”, σημείωσε.

Ο ευρωβουλευτής Πέτρος Κόκκαλης, τόνισε ότι “η δημιουργία ενός μηχανισμού άνθρακα στα σύνορα της Ένωσης θα ενισχύσει την αξιοπιστία και την νομιμότητα της, στην καταπολέμηση της κλιματικής αλλαγής και στην προστασία των θέσεων εργασίας και της βιομηχανίας της. Έχουμε μια μοναδική ευκαιρία που δημιουργείται με τη σύνδεση μεταξύ της πραγματικής προστασίας του κλίματος, της καταπολέμησης του αθέμιτου ανταγωνισμού και του ντάμπινγκ για το κλίμα, και της βιομηχανικής καινοτομίας χαμηλών εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα. Αυτή η δυναμική μπορεί να συμβάλει στην επαναβιομηχάνιση της Ευρώπης και στη δημιουργία θέσεων εργασίας του αύριο”.

Στην εκδήλωση τοποθετήθηκαν ακόμη ο Πέτρος Βαρελίδης, Γενικός Γραμματέας Φυσικού Περιβάλλοντος και Υδάτων του ΥΠΕΝ και ο Γιώργος Ζερβός, Ειδικός Γραμματέας  Διαχείρισης Προγραμμάτων Ευρωπαϊκού Ταμείου Περιφερειακής Ανάπτυξης και Ταμείου Συνοχής.