Την ίδια περίοδο, το ακαθάριστο διαθέσιμο εισόδημά τους αυξήθηκε κατά 3,7%, φθάνοντας τα 165,4 δισ. ευρώ, από 159,4 δισ. ευρώ το 2024.

Σύμφωνα με τα προσωρινά στοιχεία των ετήσιων μη χρηματοοικονομικών λογαριασμών θεσμικών τομέων, που ανακοίνωσε σήμερα η Ελληνική Στατιστική Αρχή, η καταναλωτική δαπάνη ξεπέρασε το διαθέσιμο εισόδημα κατά 6,4 δισ. ευρώ.

Υποχώρησε στο -3,9% η αποταμίευση

Το ποσοστό αποταμίευσης των νοικοκυριών, το οποίο ορίζεται ως η ακαθάριστη αποταμίευση προς το ακαθάριστο διαθέσιμο εισόδημα, διαμορφώθηκε στο -3,9% το 2025, έναντι -2,4% το 2024. Πρόκειται για υποχώρηση κατά 1,5 ποσοστιαία μονάδα σε ετήσια βάση.

Από τα στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ προκύπτει ότι το ποσοστό αποταμίευσης παραμένει αρνητικό για τέταρτο διαδοχικό έτος. Το 2022 είχε διαμορφωθεί στο -4,8%, το 2023 στο -2,5% και το 2024 στο -2,4%.

Η τελευταία χρονιά κατά την οποία είχε καταγραφεί θετικό ποσοστό αποταμίευσης ήταν το 2021, όταν είχε ανέλθει στο 4,6%.

Μειώθηκε το εξωτερικό έλλειμμα

Στο σύνολο της οικονομίας, το έλλειμμα του εξωτερικού ισοζυγίου αγαθών και υπηρεσιών περιορίστηκε στα 11,6 δισ. ευρώ το 2025, έναντι 13,6 δισ. ευρώ το 2024.

Οι εισαγωγές αγαθών και υπηρεσιών διαμορφώθηκαν στα 109,7 δισ. ευρώ, από 113,6 δισ. ευρώ το προηγούμενο έτος, ενώ οι εξαγωγές υποχώρησαν στα 98,1 δισ. ευρώ, από 100 δισ. ευρώ.

Παράλληλα, η συνολική ελληνική οικονομία παρουσίασε καθαρή λήψη δανείων από την αλλοδαπή ύψους 8,6 δισ. ευρώ, έναντι 13,8 δισ. ευρώ το 2024.

Στο 25,3% το ποσοστό επενδύσεων των επιχειρήσεων

Μείωση καταγράφηκε και στο ποσοστό επενδύσεων των μη χρηματοοικονομικών επιχειρήσεων. Σύμφωνα με την ΕΛΣΤΑΤ, ο ακαθάριστος σχηματισμός παγίου κεφαλαίου ως ποσοστό της ακαθάριστης προστιθέμενης αξίας των επιχειρήσεων διαμορφώθηκε στο 25,3% το 2025, από 26,3% το 2024. Το αντίστοιχο ποσοστό είχε ανέλθει στο 26,1% το 2023 και στο 24,5% το 2022.

Σύμφωνα με την ανάλυση της Morningstar DBRS, το απότομο sell-off που καταγράφηκε τον Σεπτέμβριο στην αγορά κρατικών ομολόγων της Ευρωζώνης προκάλεσε ανησυχίες για το ενδεχόμενο μιας ευρύτερης πιστωτικής κρίσης. Ωστόσο, τα ευρήματα του οίκου δεν επιβεβαιώνουν αυτό το σενάριο, καθώς η ανατιμολόγηση του κρατικού χρέους συνδέεται περισσότερο με τις μεταβολές στο διεθνές οικονομικό περιβάλλον παρά με την επιδείνωση των θεμελιωδών μεγεθών των ευρωπαϊκών οικονομιών.

Στους βασικούς παράγοντες που τροφοδοτούν την άνοδο των αποδόσεων περιλαμβάνονται τα υψηλότερα ουδέτερα επιτόκια, η ενίσχυση των ασφαλίστρων κινδύνου λόγω της γεωπολιτικής αβεβαιότητας, οι ανησυχίες για τον πληθωρισμό και η αυξανόμενη προσοχή των επενδυτών στη βιωσιμότητα των δημόσιων οικονομικών. Παράλληλα, οι διαρθρωτικές αλλαγές στη βάση των επενδυτών επηρεάζουν τη ζήτηση και την αποτίμηση των κρατικών τίτλων.

Η Morningstar DBRS ξεκαθαρίζει ότι η αύξηση των αποδόσεων δεν πρέπει να ταυτίζεται αυτομάτως με πιστωτικό γεγονός, υπογραμμίζοντας ωστόσο ότι το νέο περιβάλλον δημιουργεί μεγαλύτερες διαφοροποιήσεις μεταξύ των κρατών-μελών της Ευρωζώνης.

Χώρες με υψηλό δημόσιο χρέος, σημαντικά δημοσιονομικά ελλείμματα και πολιτική αστάθεια αναμένεται να αντιμετωπίσουν εντονότερες πιέσεις, καθώς οι επενδυτές θα απαιτούν υψηλότερες αποδόσεις για να χρηματοδοτήσουν τις ανάγκες τους.

Χαρακτηριστική είναι η περίπτωση της Γαλλίας, όπου η διεύρυνση των spreads συνδέεται με το υψηλό δημοσιονομικό έλλειμμα και τον πολιτικό κατακερματισμό, που δυσχεραίνει την εφαρμογή ενός αξιόπιστου προγράμματος δημοσιονομικής προσαρμογής.

Ανοδικές πιέσεις στα spreads καταγράφηκαν επίσης στην Ιταλία, το Βέλγιο, την Ισπανία, την Πορτογαλία και την Ελλάδα, καθώς οι αγορές συνυπολογίζουν τις μελλοντικές δημοσιονομικές επιβαρύνσεις από τις αυξημένες αμυντικές δαπάνες, τη γήρανση του πληθυσμού και το υψηλότερο κόστος εξυπηρέτησης του χρέους.

Ωστόσο, ο οίκος επισημαίνει ότι οι συγκεκριμένες οικονομίες δεν παρουσιάζουν τον ίδιο βαθμό ευπάθειας. Η δημοσιονομική ισορροπία και οι προοπτικές οικονομικής ανάπτυξης αποτελούν κρίσιμους παράγοντες διαφοροποίησης, καθώς μπορούν να περιορίσουν τις επιπτώσεις από την άνοδο των επιτοκίων δανεισμού τα επόμενα χρόνια.

Σε αυτό το περιβάλλον, η Ελλάδα εμφανίζει συγκριτικά ευνοϊκότερη εικόνα, καθώς συγκαταλέγεται στις τέσσερις ευρωπαϊκές χώρες που αναμένεται να παρουσιάσουν δημοσιονομικό πλεόνασμα το 2026, ενώ η ελληνική οικονομία εξακολουθεί να καταγράφει υψηλότερους ρυθμούς ανάπτυξης από τον μέσο όρο της Ευρωζώνης.

Παρά το υψηλό δημόσιο χρέος, η δημοσιονομική επίδοση και η αναπτυξιακή δυναμική της χώρας λειτουργούν ως παράγοντες στήριξης της πιστοληπτικής της εικόνας, χωρίς πάντως να την καθιστούν ανεπηρέαστη από τις διεθνείς αναταράξεις.

Το βασικό συμπέρασμα της Morningstar DBRS είναι ότι η αγορά κρατικών ομολόγων εισέρχεται σε μια περίοδο αυστηρότερης αξιολόγησης των δημοσιονομικών επιδόσεων, κατά την οποία οι επενδυτές θα διαφοροποιούν ολοένα περισσότερο το κόστος δανεισμού των χωρών ανάλογα με την οικονομική τους ανθεκτικότητα, τη δημοσιονομική αξιοπιστία και τις αναπτυξιακές τους προοπτικές.

Η διαφορά ανάμεσα στον πληθωρισμό και στο πραγματικό επίπεδο τιμών έχει ιδιαίτερη σημασία για την αγοραστική δύναμη των καταναλωτών. Για ένα νοικοκυριό, το βασικό ερώτημα δεν είναι μόνο πόσο αυξάνονται οι τιμές σε ετήσια βάση, αλλά πόσα χρήματα απομένουν κάθε μήνα μετά την πληρωμή των βασικών υποχρεώσεων.

Γιατί η μείωση του πληθωρισμού δεν σημαίνει φθηνότερα προϊόντα

Ο πληθωρισμός μετρά τον ρυθμό μεταβολής των τιμών και όχι το απόλυτο ύψος τους. Εάν ένα προϊόν έχει αυξηθεί σημαντικά τα προηγούμενα χρόνια και στη συνέχεια ο ρυθμός ανατίμησης περιοριστεί, η τελική τιμή του μπορεί να συνεχίσει να ανεβαίνει, απλώς με μικρότερη ταχύτητα.

Για να μειωθεί πραγματικά το επίπεδο τιμών ενός προϊόντος, απαιτείται αρνητική μεταβολή της τιμής του. Αυτό μπορεί να συμβεί σε επιμέρους κατηγορίες, χωρίς να σημαίνει ότι μειώνεται συνολικά το κόστος ζωής. Η διάκριση αυτή εξηγεί γιατί οι επίσημοι δείκτες μπορεί να παρουσιάζουν βελτίωση, ενώ πολλοί καταναλωτές δεν αισθάνονται αντίστοιχη ανακούφιση.

Τα τρόφιμα απορροφούν μεγάλο μέρος του εισοδήματος

Οι δαπάνες για τρόφιμα έχουν ιδιαίτερη βαρύτητα στον οικογενειακό προϋπολογισμό, επειδή είναι δύσκολο να περιοριστούν κάτω από ένα συγκεκριμένο επίπεδο. Τα νοικοκυριά μπορούν να αλλάξουν μάρκες, να αναζητήσουν προσφορές ή να στραφούν σε προϊόντα ιδιωτικής ετικέτας, αλλά δεν μπορούν να καταργήσουν τις βασικές ανάγκες διατροφής.

Η τελική τιμή στο ράφι επηρεάζεται από πολλούς παράγοντες, όπως το κόστος παραγωγής, οι μεταφορές, η ενέργεια, οι πρώτες ύλες και η λειτουργία του εμπορίου. Ακόμη και όταν κάποια από αυτά τα κόστη υποχωρούν, η μείωση δεν μεταφέρεται πάντοτε άμεσα ή στο σύνολό της στον καταναλωτή.

Το στεγαστικό κόστος δημιουργεί νέα πίεση

Η στέγαση αποτελεί ακόμη έναν σημαντικό παράγοντα που περιορίζει το διαθέσιμο εισόδημα. Για τους ενοικιαστές, το ύψος του μισθώματος μπορεί να απορροφά μεγάλο μέρος του μηνιαίου προϋπολογισμού, ιδιαίτερα σε περιοχές με αυξημένη ζήτηση και περιορισμένη προσφορά διαθέσιμων κατοικιών.

Αντίστοιχα, οι ιδιοκτήτες αντιμετωπίζουν δαπάνες συντήρησης, ασφάλισης και ενεργειακής λειτουργίας των ακινήτων. Οι δανειολήπτες με κυμαινόμενο επιτόκιο επηρεάζονται επιπλέον από τους όρους των στεγαστικών τους δανείων. Έτσι, ακόμη και όταν ορισμένα καταναλωτικά αγαθά παρουσιάζουν σταθεροποίηση, το συνολικό κόστος διαβίωσης μπορεί να παραμένει υψηλό.

Οι μισθοί και η πραγματική αγοραστική δύναμη

Η αύξηση των ονομαστικών αποδοχών αποτελεί σημαντικό στοιχείο για τη βελτίωση των εισοδημάτων, αλλά η πραγματική ωφέλεια εξαρτάται από την εξέλιξη των τιμών. Εάν οι αποδοχές αυξάνονται με χαμηλότερο ρυθμό από το κόστος ζωής, η αγοραστική δύναμη περιορίζεται παρά την ονομαστική αύξηση.

Επιπλέον, η επίδραση της ακρίβειας δεν είναι ίδια για όλους. Τα χαμηλότερα εισοδήματα κατευθύνονται σε μεγαλύτερο ποσοστό προς βασικές ανάγκες, με αποτέλεσμα να έχουν μικρότερη δυνατότητα προσαρμογής όταν αυξάνονται οι τιμές τροφίμων, ενέργειας και στέγασης.

Ο ανταγωνισμός και οι έλεγχοι στην αγορά

Η ενίσχυση του ανταγωνισμού μπορεί να συμβάλει στη συγκράτηση των τιμών, ιδιαίτερα όταν οι καταναλωτές διαθέτουν πραγματικές εναλλακτικές επιλογές. Η διαφάνεια στις χρεώσεις, η δυνατότητα σύγκρισης προϊόντων και η αποτελεσματική λειτουργία της εφοδιαστικής αλυσίδας αποτελούν σημαντικές προϋποθέσεις.

Παράλληλα, οι έλεγχοι για παραπλανητικές εμπορικές πρακτικές και παραβάσεις της νομοθεσίας μπορούν να προστατεύσουν τους καταναλωτές. Δεν μπορούν, ωστόσο, από μόνοι τους να εξαλείψουν αυξήσεις που συνδέονται με πραγματικές μεταβολές στο κόστος παραγωγής ή με διεθνείς οικονομικές συνθήκες.

Το οικονομικό στοίχημα για το 2027

Η ουσιαστική αντιμετώπιση της ακρίβειας απαιτεί συνδυασμό αύξησης παραγωγικότητας, ενίσχυσης πραγματικών εισοδημάτων και περιορισμού διαρθρωτικών προβλημάτων στην αγορά. Η βελτίωση των υποδομών, η μείωση του ενεργειακού κόστους και η αποτελεσματικότερη λειτουργία του ανταγωνισμού μπορούν να συμβάλουν σε πιο σταθερές συνθήκες τιμολόγησης.

Για την ελληνική οικονομία, το ζητούμενο δεν είναι απλώς να καταγραφεί χαμηλότερος πληθωρισμός, αλλά να αυξηθεί η δυνατότητα των νοικοκυριών να καλύπτουν τις ανάγκες τους χωρίς συνεχή οικονομική πίεση. Η εξέλιξη των πραγματικών μισθών, του στεγαστικού κόστους και των τιμών βασικών αγαθών θα αποτελέσει καθοριστικό κριτήριο για την επόμενη χρονιά.

Τα στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ αποτυπώνουν σημαντική μετατόπιση των πληθωριστικών πιέσεων από τα τρόφιμα προς την ενέργεια, με τις αυξήσεις στις τιμές των καυσίμων να αποτελούν πλέον τον βασικό παράγοντα επιτάχυνσης του πληθωρισμού.

Τη μεγαλύτερη ανατίμηση καταγράφει το φυσικό αέριο, με αύξηση 55%, ενώ ακολουθεί το πετρέλαιο θέρμανσης με 53,2%. Ιδιαίτερα υψηλές είναι οι αυξήσεις και στα καύσιμα κίνησης, με το πετρέλαιο κίνησης να ενισχύεται κατά 38,8% και τη βενζίνη κατά 22,5%. Παράλληλα, οι τιμές του ηλεκτρικού ρεύματος αυξήθηκαν κατά 15%, εντείνοντας τις πιέσεις σε νοικοκυριά και επιχειρήσεις.

Σημαντική επιβάρυνση εξακολουθεί να προκαλεί και το κόστος στέγασης, καθώς τα ενοίκια αυξήθηκαν κατά 5,9% τον Σεπτέμβριο, διατηρώντας τις πιέσεις στις δαπάνες των νοικοκυριών.

Αντίθετα, πιο συγκρατημένη εμφανίζεται η συνολική αύξηση στις τιμές των τροφίμων, η οποία περιορίστηκε στο 0,6%. Ωστόσο, πίσω από τη χαμηλή μεταβολή του γενικού δείκτη τροφίμων καταγράφονται σημαντικές διαφοροποιήσεις μεταξύ βασικών προϊόντων.

Ειδικότερα, το μοσχάρι ανατιμήθηκε κατά 12,3%, τα ψάρια κατά 11,5% και το αρνί και κατσίκι κατά 9,7%, επιβαρύνοντας το κόστος βασικών ειδών διατροφής.

Στον αντίποδα, σημαντικές μειώσεις καταγράφηκαν στο ελαιόλαδο κατά 11,9%, στο ρύζι κατά 8,2% και στα δημητριακά κατά 7,9%, περιορίζοντας τη συνολική αύξηση της κατηγορίας.

Όπως ανακοίνωσε η ΕΛΣΤΑΤ, από τη σύγκριση του Γενικού ΔΤΚ του μηνός Σεπτεμβρίου 2026 με τον αντίστοιχο Δείκτη του Σεπτεμβρίου 2025 προέκυψε αύξηση 5,0% έναντι αύξησης 1,9% που σημειώθηκε κατά την αντίστοιχη σύγκριση του έτους 2025 με το 2024.

Ο Γενικός ΔΤΚ κατά τον μήνα Σεπτέμβριο 2026, σε σύγκριση με τον Αύγουστο 2026 παρουσίασε αύξηση 2,1%, έναντι αύξησης 0,8%, που σημειώθηκε κατά την αντίστοιχη σύγκριση του προηγούμενου έτους.

Ο μέσος ΔΤΚ του δωδεκαμήνου Οκτωβρίου 2025 – Σεπτεμβρίου 2026, σε σύγκριση με τον αντίστοιχο Δείκτη του δωδεκαμήνου Οκτωβρίου 2024 – Σεπτεμβρίου 2025, παρουσίασε αύξηση 3,6%, έναντι αύξησης 2,5% που σημειώθηκε κατά την αντίστοιχη σύγκριση του δωδεκαμήνου Οκτωβρίου 2024 – Σεπτεμβρίου 2025 με το δωδεκάμηνο Οκτωβρίου 2023 – Σεπτεμβρίου 2024.

Η μηνιαία μεταβολή των τιμών 

Η αύξηση του Γενικού ΔΤΚ κατά 2,1% τον μήνα Σεπτέμβριο 2026, σε σύγκριση με τον αντίστοιχο Δείκτη του Αυγούστου 2026, προήλθε κυρίως από τις μεταβολές στις ακόλουθες ομάδες αγαθών και υπηρεσιών:

1. Από τις αυξήσεις των δεικτών κατά:
• 1,1% στην ομάδα Αλκοολούχα ποτά και καπνός, λόγω αύξησης κυρίως των τιμών στα αλκοολούχα ποτά (μη σερβιριζόμενα).
• 28,5% στην ομάδα Ένδυση και υπόδηση, λόγω επαναφοράς των τιμών στα επίπεδα πριν από τις θερινές εκπτώσεις.
• 2,0% στην ομάδα Στέγαση, λόγω αύξησης κυρίως των τιμών σε: ηλεκτρισμό, φυσικό αέριο, στερεά καύσιμα.
• 0,6% στην ομάδα Διαρκή αγαθά – Είδη νοικοκυριού και υπηρεσίες, λόγω επαναφοράς των τιμών στα επίπεδα πριν από τις θερινές εκπτώσεις. Μέρος της αύξησης αυτής αντισταθμίστηκε από τη μείωση κυρίως των τιμών στα είδη άμεσης κατανάλωσης νοικοκυριού.
• 0,2% στην ομάδα Υγεία, λόγω αύξησης κυρίως των τιμών στις υπηρεσίες εξωνοσοκομειακής περίθαλψης.
• 2,0% στην ομάδα Μεταφορές, λόγω αύξησης κυρίως των τιμών σε: πετρέλαιο κίνησης, καύσιμα αυτοκινήτου (βενζίνη). Μέρος της αύξησης αυτής αντισταθμίστηκε από τη μείωση κυρίως των τιμών σε: μεταχειρισμένα αυτοκίνητα, εισιτήρια μεταφοράς επιβατών με αεροπλάνο.
• 0,2% στην ομάδα Ενημέρωση και επικοινωνία, λόγω αύξησης κυρίως των τιμών στον εξοπλισμό ενημέρωσης και επικοινωνίας.
• 0,4% στην ομάδα Αναψυχή – Αθλητισμός και Πολιτισμός, λόγω αύξησης κυρίως των τιμών στις δραστηριότητες αναψυχής και αθλητισμού.
• 2,8% στην ομάδα Εκπαίδευση, λόγω αύξησης κυρίως των τιμών σε: δίδακτρα προσχολικής και πρωτοβάθμιας εκπαίδευσης, δίδακτρα δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης.
• 1,0% στην ομάδα Ξενοδοχεία – Καφέ – Εστιατόρια, λόγω αύξησης κυρίως των τιμών σε: εστιατόρια-ζαχαροπλαστεία-ταχυφαγεία-κυλικεία, ξενοδοχεία-μοτέλ-πανδοχεία.
• 0,7% στην ομάδα Προσωπική φροντίδα – Κοινωνική προστασία – Άλλα αγαθά και υπηρεσίες, λόγω αύξησης κυρίως των τιμών στις άλλες συσκευές και προϊόντα προσωπικής υγιεινής και φροντίδας.

2. Από τη μείωση των δεικτών κατά:
• 0,4% στην ομάδα Διατροφή και μη αλκοολούχα ποτά, λόγω μείωσης κυρίως των τιμών σε: ρύζι, παρασκευάσματα με βάση το κρέας, ψάρια νωπά ή κατεψυγμένα, γάλα νωπό πλήρες, γιαούρτι, ελαιόλαδο, φρούτα (γενικά), σοκολάτες-προϊόντα σοκολάτας. Μέρος της μείωσης αυτής αντισταθμίστηκε από την αύξηση κυρίως των τιμών σε: μοσχάρι, χοιρινό, λαχανικά (γενικά), παγωτά.

Η ετήσια μεταβολή των τιμών 

Η αύξηση του Γενικού ΔΤΚ κατά 5,0% τον μήνα Σεπτέμβριο 2026, σε σύγκριση με τον αντίστοιχο Δείκτη του Σεπτεμβρίου 2025, προήλθε κυρίως από τις μεταβολές στις ακόλουθες ομάδες αγαθών και υπηρεσιών:

1. Από τις αυξήσεις των δεικτών κατά:
• 0,6% στην ομάδα Διατροφή και μη αλκοολούχα ποτά, λόγω αύξησης κυρίως των τιμών σε: ψωμί και άλλα προϊόντα αρτοποιίας, μοσχάρι, χοιρινό, αρνί και κατσίκι, πουλερικά, ψάρια αλίπαστα, τυριά, αυγά, λαχανικά (γενικά). Μέρος της αύξησης αυτής αντισταθμίστηκε από τη μείωση κυρίως των τιμών σε: ρύζι, δημητριακά για πρωινό, ψάρια νωπά ή κατεψυγμένα, γάλα νωπό πλήρες, ελαιόλαδο, φρούτα (γενικά), σοκολάτες-προϊόντα σοκολάτας, προπαρασκευασμένα φαγητά, χυμούς φρούτων, καφέ.
• 0,3% στην ομάδα Ένδυση και υπόδηση, λόγω αύξησης των τιμών στα είδη ένδυσης και υπόδησης.
• 14,7% στην ομάδα Στέγαση, λόγω αύξησης κυρίως των τιμών σε: ενοίκια κατοικιών, επισκευή και συντήρηση κατοικίας, διάφορες υπηρεσίες που σχετίζονται με το σπίτι, ηλεκτρισμό, φυσικό αέριο, πετρέλαιο θέρμανσης, στερεά καύσιμα.
• 0,6% στην ομάδα Διαρκή αγαθά – Είδη νοικοκυριού και υπηρεσίες, λόγω αύξησης κυρίως των τιμών σε: άλλα είδη οικιακής χρήσης, οικιακές υπηρεσίες. Μέρος της αύξησης αυτής αντισταθμίστηκε από τη μείωση κυρίως των τιμών σε: οικιακές συσκευές και επισκευές, οικιακά είδη καθαρισμού και συντήρησης.
• 1,4% στην ομάδα Υγεία, λόγω αύξησης κυρίως των τιμών σε: ιατρικά προϊόντα, υπηρεσίες εξωνοσοκομειακής περίθαλψης,  νοσοκομειακή περίθαλψη. Μέρος της αύξησης αυτής αντισταθμίστηκε από τη μείωση κυρίως των τιμών στα φαρμακευτικά προϊόντα.
• 11,3% στην ομάδα Μεταφορές, λόγω αύξησης κυρίως των τιμών σε: πετρέλαιο κίνησης, καύσιμα αυτοκινήτου (βενζίνη), συντήρηση και επισκευή εξοπλισμού προσωπικής μεταφοράς, άλλες υπηρεσίες σχετικές με την προσωπική μεταφορά, εισιτήρια μεταφοράς επιβατών με αεροπλάνο. Μέρος της αύξησης αυτής αντισταθμίστηκε από τη μείωση κυρίως των τιμών στα μεταχειρισμένα αυτοκίνητα.
• 1,6% στην ομάδα Αναψυχή – Αθλητισμός και Πολιτισμός, λόγω αύξησης κυρίως των τιμών σε: προϊόντα κηπουρικής και ζώα συντροφιάς, υπηρεσίες αναψυχής, πολιτιστικές υπηρεσίες, πακέτο διακοπών. Μέρος της αύξησης αυτής αντισταθμίστηκε από τη μείωση κυρίως των τιμών στα διαρκή αγαθά αναψυχής.
• 2,9% στην ομάδα Εκπαίδευση, λόγω αύξησης κυρίως των τιμών σε: δίδακτρα προσχολικής και πρωτοβάθμιας εκπαίδευσης, δίδακτρα δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης.
• 6,9% στην ομάδα Ξενοδοχεία – Καφέ – Εστιατόρια, λόγω αύξησης κυρίως των τιμών σε: εστιατόρια-ζαχαροπλαστεία-ταχυφαγεία-κυλικεία, ξενοδοχεία-μοτέλ-πανδοχεία.
• 3,5% στην ομάδα Ασφαλιστικές και χρηματοπιστωτικές υπηρεσίες, λόγω αύξησης κυρίως των τιμών σε: ασφάλιστρα υγείας, ασφάλιστρα οχημάτων.
• 1,5% στην ομάδα Προσωπική φροντίδα – Κοινωνική προστασία – Άλλα αγαθά και υπηρεσίες, λόγω αύξησης κυρίως των τιμών σε: κομμωτήρια και καταστήματα προσωπικής φροντίδας, άλλες υπηρεσίες. Μέρος της αύξησης αυτής αντισταθμίστηκε από τη μείωση κυρίως των τιμών στις άλλες συσκευές και προϊόντα προσωπικής υγιεινής και φροντίδας.

2. Από τη μείωση των δεικτών κατά:
• 1,9% στην ομάδα Ενημέρωση και επικοινωνία, λόγω μείωσης κυρίως των τιμών σε: εξοπλισμό επεξεργασίας ήχου και εικόνας, υπηρεσίες κινητής τηλεφωνίας, πακέτα τηλεφωνικών υπηρεσιών. Μέρος της μείωσης αυτής αντισταθμίστηκε από την αύξηση κυρίως των τιμών στις άλλες υπηρεσίες ενημέρωσης και επικοινωνίας.

Στο Προσχέδιο του Κρατικού Προυπολογισμού 2027 που κατέθεσε σήμερα στη Βουλή ο υπουργός Εθνικής Οικονομίας Κυριάκος Πιερρακάκης προβλέπεται ότι, δεδομένων των υψηλών ταμειακών διαθεσίμων του Ελληνικού Δημοσίου καθώς και των σχετικά περιορισμένων χρηματοδοτικών αναγκών του για το έτος 2027, συνεπεία και των πρόωρων αποπληρωμών, η δανειακή στρατηγική για το επόμενο έτος αναμένεται να είναι και πάλι περιορισμένη, στα ίδια περίπου επίπεδα με το 2026.

Υπενθυμίζεται ότι από την αρχή του χρόνου το Ελληνικό Δημόσιο έχει αντλήσει από τις αγορές μέσω ομολογιακών εκδόσεων περίπου 7,5 δις.ευρώ.

Το καλοκαίρι 2026 πραγματοποιήθηκε η πέμπτη πρόωρη αποπληρωμή των ευρωπαϊκών δανείων του GLF, τα οποία έχουν κυμαινόμενο επιτόκιο, με την αναλογική αποπληρωμή δανείων που λήγουν το 1ο και το 2ο τρίμηνο του 2029, το 1ο και το 2ο τρίμηνο του 2035 και την πλήρη αποπληρωμή δανείων που λήγουν τα έτη 2033 και 2034, συνολικού ύψους 6,943 δις . ευρώ. Επιπλέον, στις αρχές Οκτωβρίου 2026 ολοκληρώθηκε η πρόωρη αποπληρωμή δανείων του Ευρωπαϊκού Ταμείου Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας (ΕΤΧΣ) - European Financial Stability Facility (EFSF) ύψους 2,500 δις ευρώ, ενώ πριν το τέλος του έτους αναμένεται να ολοκληρωθεί η προαγορά ομολογιακού δανείου του Ελληνικού Δημοσίου ύψους 2,200 δισ ευρώ, λήξης Δεκεμβρίου 2027.

Όπως αναφέρεται στο Προσχέδιο για την εξόφληση των δανείων του Μηχανισμού Greek Loan Facility (GLF) που πραγματοποιήθηκε τα τρία τελευταία χρόνια (2024,2025,2026) , έγινε πλήρης χρήση του ποσού των 1,69 δισ. ευρώ, που αποτελούσε το επονομαζόμενο «αποθεματικό προσόδων από τις αγορές κεφαλαίου» (cash buffer).

Οι εξελίξεις αυτές συνέβαλαν στην μείωση του Χρέους της της Κεντρικής Διοίκησης, το οποίο εκτιμάται ότι θα διαμορφωθεί σε 411,579 δις ευρώ ή σε 157,1% ως ποσοστό του ΑΕΠ στο τέλος του 2026 έναντι 406.181 δις ευρώ ή 163,5% ως ποσοστό του ΑΕΠ το 2025, παρουσιάζοντας μείωση κατά 6,4 ποσοστιαίες μονάδες έναντι του 2025. Το 2027 το ύψος του χρέους της Κεντρικής Διοίκησης προβλέπεται ότι θα διαμορφωθεί σε 406.252 δις. ευρώ ή σε 147,9% ως ποσοστό του ΑΕΠ, παρουσιάζοντας μείωση κατά 9,2 ποσοστιαίες μονάδες έναντι του 2026.

Οσον αφορά στην στόχευση της δανειακής στρατηγικής, αυτή συνίσταται στη διασφάλιση της συνεχούς εκδοτικής παρουσίας του Ελληνικού Δημοσίου στις διεθνείς αγορές κεφαλαίων, στην περαιτέρω παροχή εκδόσεων υψηλής ρευστότητας με κατά το δυνατόν διατήρηση της ήδη εκτεταμένης φυσικής ωρίμανσής τους, στη μείωση των περιθωρίων δανεισμού του Ελληνικού Δημοσίου καθώς και στην επιπρόσθετη διασφάλιση της συνέπειας του Ελληνικού Δημοσίου ως κρατικού εκδότη με χαρακτηριστικά χώρας της Ευρωζώνης.

Ταυτόχρονα, στο πλαίσιο των ευκαιριών που παρέχονται στο βραχυχρόνιο τμήμα της ευρωπαϊκής καμπύλης, θα αξιοποιηθούν στον μέγιστο δυνατό βαθμό οι υφιστάμενες θέσεις και τα χαρακτηριστικά του ελληνικού χαρτοφυλακίου δημοσίου χρέους. Τέλος, θα συνεχιστεί η πολιτική των πρόωρων αποπληρωμών χρέους και συγκεκριμένα των δανείων που προέρχονται από τον επίσημο τομέα, δηλαδή των διμερών δανείων με τις χώρες της Ευρωζώνης, με χρήση και μέρους των ταμειακών διαθεσίμων. Κύριος στόχος είναι η αποπληρωμή των εν λόγω διμερών δανείων τουλάχιστον μία δεκαετία νωρίτερα από την τελική ημερομηνία λήξης τους, ήτοι το αργότερο έως το 2031, ούτως ώστε το χρέος της Γενικής Κυβέρνησης να μειωθεί τόσο ως απόλυτο μέγεθος όσο και ως ποσοστό του ΑΕΠ.

Κατά το επόμενο έτος θα διατηρηθούν οι βασικοί μεσοπρόθεσμοι στόχοι διαχείρισης του χαρτοφυλακίου δημοσίου χρέους, όπως είναι η πλήρης αντιστάθμιση του συναλλαγματικού κινδύνου για τα δάνεια εκτός ευρώ και η διατήρηση της υφιστάμενης αναλογίας χρέους σταθερού επιτοκίου στο σύνολο του χαρτοφυλακίου.

Το Προσχέδιο προβλέπει ότι η ελληνική οικονομία θα αναπτυχθεί κατά 2% το 2026 και θα επιταχύνει στο 2,3% το 2027. Το Δημοσιονομικό Συμβούλιο εμφανίζεται ελαφρώς πιο συντηρητικό, τοποθετώντας την ανάπτυξη στο 1,9% φέτος και κοντά στο 2% το επόμενο έτος, χωρίς πάντως να θεωρεί ότι οι κυβερνητικές προβλέψεις βρίσκονται εκτός αποδεκτού εύρους.

Το μεγάλο στοίχημα για την επίτευξη του στόχου του 2027 βρίσκεται στις επενδύσεις, οι οποίες προβλέπεται να αυξηθούν κατά 7,9%. Πρόκειται για ιδιαίτερα ισχυρή επίδοση, υψηλότερη από τις εκτιμήσεις διεθνών οργανισμών, η οποία αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία καθώς η οικονομία περνά στη μετά Ταμείο Ανάκαμψης εποχή.

Το ΕΔΣ επισημαίνει ότι η επίτευξη αυτής της πρόβλεψης προϋποθέτει ομαλή μετάβαση από το Ταμείο Ανάκαμψης στα νέα εθνικά και ευρωπαϊκά χρηματοδοτικά εργαλεία. Ενδεχόμενες καθυστερήσεις στην ενεργοποίηση των νέων πηγών χρηματοδότησης θα μπορούσαν να επηρεάσουν την επενδυτική δυναμική και, κατ' επέκταση, τον ρυθμό μεγέθυνσης της οικονομίας.

Πληθωρισμός στο 2,4%, αλλά η ενέργεια απειλεί τις προβλέψεις

Στο μέτωπο των τιμών, το Προσχέδιο προβλέπει πληθωρισμό 3,6% το 2026, με σημαντική αποκλιμάκωση στο 2,4% το 2027.

Η επιστροφή κοντά στην περιοχή του 2% αποτελεί βασική παραδοχή του οικονομικού σχεδιασμού, όμως το ενεργειακό μέτωπο δημιουργεί αυξημένη αβεβαιότητα. Η νέα άνοδος των τιμών της ενέργειας μπορεί να διατηρήσει τις πληθωριστικές πιέσεις για μεγαλύτερο διάστημα και να επηρεάσει τόσο την αγοραστική δύναμη των νοικοκυριών όσο και το κόστος παραγωγής των επιχειρήσεων.

Το Δημοσιονομικό Συμβούλιο δίνει ιδιαίτερη βαρύτητα στο συγκεκριμένο ζήτημα, επισημαίνοντας ότι μια περισσότερο συντονισμένη ευρωπαϊκή αντιμετώπιση της ενεργειακής κρίσης θα ήταν αποτελεσματικότερη από αποσπασματικά εθνικά μέτρα, τα οποία επιβαρύνουν τους κρατικούς προϋπολογισμούς.

Πρωτογενές πλεόνασμα 3,3% το 2027

Ισχυρή παραμένει η εικόνα στο δημοσιονομικό μέτωπο. Το πρωτογενές πλεόνασμα εκτιμάται ότι θα διαμορφωθεί στο 3,6% του ΑΕΠ το 2026 και στο 3,3% το 2027, ενώ το συνολικό ισοζύγιο της Γενικής Κυβέρνησης προβλέπεται να παραμείνει πλεονασματικό και τις δύο χρονιές.

Η μέχρι τώρα εκτέλεση του προϋπολογισμού ενισχύει την εκτίμηση ότι οι στόχοι μπορούν να επιτευχθούν. Στο επτάμηνο καταγράφηκε πρωτογενές πλεόνασμα 8,9 δισ. ευρώ, επίδοση που σύμφωνα με το ΕΔΣ δημιουργεί θετική αφετηρία για το σύνολο του έτους.

Το ισχυρό πρωτογενές αποτέλεσμα είναι ταυτόχρονα κρίσιμο για τη συνέχιση της αποκλιμάκωσης του δημόσιου χρέους, ιδιαίτερα σε ένα διεθνές περιβάλλον υψηλότερου κόστους χρήματος.

Από το 146,1% στο 128,8% του ΑΕΠ το χρέος

Η μεγαλύτερη μεταβολή στα βασικά δημοσιονομικά μεγέθη αφορά την πορεία του δημόσιου χρέους. Από 146,1% του ΑΕΠ το 2025, προβλέπεται να μειωθεί στο 136,8% το 2026 και περαιτέρω στο 128,8% το 2027.

Πρόκειται για αποκλιμάκωση άνω των 17 ποσοστιαίων μονάδων μέσα σε δύο χρόνια, η οποία βελτιώνει σημαντικά τους βασικούς δείκτες βιωσιμότητας.

Ωστόσο, το Ελληνικό Δημοσιονομικό Συμβούλιο υπενθυμίζει ότι, παρά την ταχεία πτώση του λόγου χρέους προς ΑΕΠ, η Ελλάδα εξακολουθεί να διαθέτει το υψηλότερο δημόσιο χρέος στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Για τον λόγο αυτό θεωρεί αναγκαία τη διατήρηση της δημοσιονομικής επαγρύπνησης, ιδιαίτερα σε συνθήκες υψηλότερων επιτοκίων.

Οι δαπάνες, τα ευρωπαϊκά όρια και η ρήτρα διαφυγής

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η εικόνα των καθαρών πρωτογενών δαπανών υπό το νέο ευρωπαϊκό δημοσιονομικό πλαίσιο.

Η αύξησή τους εκτιμάται στο 8% το 2026, έναντι συνιστώμενου ορίου 3,6%, και στο 3,6% το 2027, έναντι ορίου 3,1%. Σωρευτικά για την περίοδο 2024-2027, η αύξηση των δαπανών φθάνει στο 14,9%, έναντι ορίου 13,7%.

Η φαινομενικά σημαντική απόκλιση περιορίζεται, ωστόσο, όταν συνυπολογιστεί η ευελιξία που παρέχεται για τις αυξημένες αμυντικές δαπάνες και τις παρεμβάσεις ενεργειακής ασφάλειας.

Η πρόσθετη δημοσιονομική ευελιξία καλύπτει αμυντικές δαπάνες που αντιστοιχούν περίπου στο 0,4% του ΑΕΠ το 2026 και στο 0,3% το 2027, καθώς και ενεργειακά μέτρα ύψους 0,2% του ΑΕΠ το 2027. Μετά την εφαρμογή της σχετικής ρήτρας, η απόκλιση από την προβλεπόμενη πορεία των δαπανών περιορίζεται σχεδόν στο μηδέν.

Παράλληλα, σύμφωνα με το ΕΔΣ, ο εθνικός δημοσιονομικός κανόνας τηρείται πλήρως.

Οι τρεις μεγάλες αβεβαιότητες

Παρά τη θετική δημοσιονομική εικόνα, το Προσχέδιο του 2027 καταρτίζεται μέσα σε ένα σαφώς δυσκολότερο διεθνές περιβάλλον. Ενέργεια, επιτόκια και γεωπολιτικές εντάσεις αποτελούν τους βασικούς παράγοντες που μπορούν να ανατρέψουν μέρος των προβλέψεων.

Οι υψηλότερες αποδόσεις στις αγορές ομολόγων αυξάνουν το κόστος χρηματοδότησης, ενώ μια παρατεταμένη ενεργειακή αναταραχή θα μπορούσε να πιέσει ταυτόχρονα ανάπτυξη, πληθωρισμό, επιχειρήσεις και νοικοκυριά.

Στο γεωπολιτικό πεδίο, οι εξελίξεις από την Ουκρανία έως τη Μέση Ανατολή διατηρούν υψηλό τον βαθμό αβεβαιότητας και μπορούν να προκαλέσουν νέες αναταράξεις στις αγορές ενέργειας και κεφαλαίου.

Το Δημοσιονομικό Συμβούλιο θέτει ακόμη έναν παράγοντα στο μικροσκόπιο: την πορεία των διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων. Ενδεχόμενη επιβράδυνσή τους, ιδιαίτερα όσο η χώρα πλησιάζει σε προεκλογική περίοδο, θα μπορούσε να περιορίσει τα οφέλη στην παραγωγικότητα και να επηρεάσει την αξιοπιστία της οικονομικής πολιτικής.

Το Προσχέδιο του 2027 στηρίζεται επομένως σε μια ισχυρή δημοσιονομική αφετηρία, με υψηλά πρωτογενή πλεονάσματα και ταχεία αποκλιμάκωση του χρέους. Το δύσκολο μέρος της εξίσωσης βρίσκεται στην πραγματική οικονομία: για να επιβεβαιωθεί η ανάπτυξη 2,3%, θα πρέπει η επενδυτική μηχανή να παραμείνει ισχυρή μετά την ολοκλήρωση του Ταμείου Ανάκαμψης, ο πληθωρισμός να επιστρέψει προς το 2,4% και το νέο ενεργειακό και γεωπολιτικό περιβάλλον να μην οδηγήσει σε ένα ακόμη εξωτερικό σοκ για την ελληνική οικονομία.

Σύμφωνα με το Bloomberg, το προσχέδιο που αναμένεται να παρουσιάσει τη Δευτέρα το υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών προβλέπει αύξηση του ΑΕΠ κατά 2% το 2026 και ελαφρώς ταχύτερο ρυθμό το επόμενο έτος. Οι αριθμοί δεν έχουν ακόμη οριστικοποιηθεί.

Η πρόβλεψη για το 2027 κινείται υψηλότερα από την τελευταία εκτίμηση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Στις εαρινές της προβλέψεις, τον Μάιο, η Κομισιόν τοποθετούσε την ανάπτυξη της ελληνικής οικονομίας στο 1,8% για το 2026 και στο 1,6% για το 2027, επισημαίνοντας μεταξύ άλλων την επίπτωση των υψηλότερων ενεργειακών τιμών και την ολοκλήρωση του Ταμείου Ανάκαμψης.

Κάτω από το 130% το χρέος

Ακόμη μεγαλύτερη είναι η μεταβολή στο μέτωπο του δημόσιου χρέους. Σύμφωνα με τις πληροφορίες του Bloomberg, ο λόγος χρέους προς ΑΕΠ αναμένεται να διαμορφωθεί κάτω από το 137% το 2026 και να υποχωρήσει κάτω από το 130% το 2027.

Η αποκλιμάκωση συνδέεται και με την επιτάχυνση των πρόωρων αποπληρωμών δανείων της περιόδου των μνημονίων. Η Ελλάδα σχεδιάζει να αποπληρώσει πρόωρα σχεδόν 13 δισ. ευρώ μέσα στη φετινή χρονιά, περιορίζοντας ακόμη περισσότερο το απόθεμα του δημόσιου χρέους.

Οι νέες εκτιμήσεις βρίσκονται κοντά στα στοιχεία που είχε παρουσιάσει ήδη η κυβέρνηση την άνοιξη. Τότε, το υπουργείο Οικονομικών τοποθετούσε το χρέος στο 136,8% του ΑΕΠ για το 2026 και στο 130,3% για το 2027.

Πρωτογενές πλεόνασμα πάνω από 3%

Το δημοσιονομικό αποτέλεσμα αναμένεται επίσης να παραμείνει ισχυρό. Κατά τις ίδιες πληροφορίες, το πρωτογενές πλεόνασμα, δηλαδή το αποτέλεσμα του προϋπολογισμού πριν από τις πληρωμές τόκων, προβλέπεται να ξεπεράσει το 3% του ΑΕΠ τόσο το 2026 όσο και το 2027.

Η εικόνα αυτή είναι καλύτερη από εκείνη που είχε ενσωματωθεί στον Πολυετή Δημοσιονομικό Προγραμματισμό 2026-2029, όπου το πρωτογενές αποτέλεσμα εκτιμάτο στο 2,8% για το 2026 και στο 2,7% για το 2027.

Η κυβέρνηση είχε επίσης ανεβάσει τον Σεπτέμβριο τον πήχυ για τη μεσοπρόθεσμη ανάπτυξη, εκτιμώντας ότι η ελληνική οικονομία μπορεί να διατηρήσει ρυθμούς άνω του 2% την περίοδο 2027-2030.

Η απόσταση από την Ευρωζώνη

Εφόσον οι νέες προβλέψεις επιβεβαιωθούν, η ελληνική οικονομία θα συνεχίσει να αναπτύσσεται ταχύτερα από τον μέσο όρο της Ευρωζώνης, ενώ η ταχύτερη μείωση του λόγου χρέους προς ΑΕΠ ενισχύει το δημοσιονομικό προφίλ της χώρας.

Το Bloomberg επισημαίνει ότι η βελτίωση αυτή έχει ήδη αποτυπωθεί τόσο στις αξιολογήσεις της ελληνικής οικονομίας όσο και στις κινήσεις διεθνών επενδυτών, με την Αθήνα να προσελκύει πλέον και μεγάλα επενδυτικά κεφάλαια.

Το κρίσιμο στοιχείο του νέου δημοσιονομικού σχεδίου, ωστόσο, θα είναι εάν ο ρυθμός άνω του 2% μπορεί να διατηρηθεί και μετά την ολοκλήρωση του Ταμείου Ανάκαμψης, όταν η ανάπτυξη θα χρειαστεί να στηριχθεί περισσότερο στις ιδιωτικές επενδύσεις, στην κατανάλωση και στο εθνικό σκέλος του Προγράμματος Δημοσίων Επενδύσεων.

Σύμφωνα με την ανάλυση, η ανάπτυξη εξακολούθησε να στηρίζεται κυρίως στην κατανάλωση και τις επενδύσεις, ενώ η αγορά εργασίας παρέμεινε σε θετική πορεία. Το ποσοστό ανεργίας διαμορφώθηκε στο 9,3%.

Στο μέτωπο του πληθωρισμού, η Πειραιώς καταγράφει τις πιέσεις που εξακολουθούν να επηρεάζουν την ελληνική οικονομία, σε ένα διεθνές περιβάλλον που χαρακτηρίζεται από αυξημένες τιμές ενέργειας και αυστηρότερη νομισματική πολιτική.

Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται στις εξελίξεις που αφορούν το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας. Στις 29 Σεπτεμβρίου, η Ελλάδα υπέβαλε τα δύο τελευταία αιτήματα προς την Ευρωπαϊκή Επιτροπή για την πληρωμή επιχορηγήσεων και δανείων συνολικού ύψους 6,75 δισ. ευρώ, εκ των οποίων 4,4 δισ. ευρώ αφορούν επιχορηγήσεις και 2,35 δισ. ευρώ δάνεια.

Τα δύο αιτήματα αντιστοιχούν σε 54 ορόσημα και στόχους. Με την ολοκλήρωση της διαδικασίας, η Ελλάδα θα λάβει το σύνολο των χρημάτων που προβλέπονται, ύψους 35,95 δισ. ευρώ, από το Ταμείο Ανάκαμψης.

Στο επίκεντρο βρίσκονται παράλληλα οι επόμενες αξιολογήσεις της ελληνικής οικονομίας από τους διεθνείς οίκους πιστοληπτικής αξιολόγησης.

Σύμφωνα με το χρονοδιάγραμμα που παραθέτει η Πειραιώς, στις 18 Νοεμβρίου αναμένονται οι αξιολογήσεις από Fitch και Scope Ratings, ενώ στις 4 Δεκεμβρίου ακολουθεί η αξιολόγηση από την DBRS.

Στην προηγούμενη αξιολόγησή της, η Fitch είχε διατηρήσει την πιστοληπτική αξιολόγηση της Ελλάδας στη βαθμίδα BBB, με σταθερές προοπτικές.

Η Moody's, στις 4 Σεπτεμβρίου, διατήρησε την αξιολόγηση της ελληνικής οικονομίας στη βαθμίδα Baa3, αναβαθμίζοντας παράλληλα τις προοπτικές σε θετικές από σταθερές.

Νωρίτερα, στις 18 Σεπτεμβρίου, η DBRS είχε προχωρήσει σε αντίστοιχη αναβάθμιση του outlook της Ελλάδας σε θετικό, διατηρώντας την αξιολόγηση στη βαθμίδα BBB.

Οι οίκοι αξιολόγησης εστιάζουν, μεταξύ άλλων, στην πορεία του δημόσιου χρέους, στη διατήρηση υψηλών πρωτογενών πλεονασμάτων, στον ρυθμό ανάπτυξης της οικονομίας, στην κατάσταση του τραπεζικού συστήματος και στη συνέχιση των διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων.

Σε διεθνές επίπεδο, η Πειραιώς καταγράφει την επίδραση των αυξημένων τιμών ενέργειας στην παγκόσμια οικονομία και την αλλαγή κατεύθυνσης της νομισματικής πολιτικής. Η Federal Reserve, η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα και η Τράπεζα της Ιαπωνίας προχώρησαν σε αυξήσεις επιτοκίων, καθώς οι πληθωριστικές πιέσεις ενισχύθηκαν.

Στις ΗΠΑ, το πραγματικό ΑΕΠ αυξήθηκε κατά 2,1% στο β΄ τρίμηνο σε τριμηνιαία ετησιοποιημένη βάση, ενώ τα στοιχεία για την αγορά εργασίας και την κατανάλωση παρέμειναν βασικοί παράγοντες για τις αποφάσεις της Fed.

Στην Ευρωζώνη, ο ρυθμός ανάπτυξης διαμορφώθηκε στο 0,6% σε τριμηνιαία βάση στο β΄ τρίμηνο, ενώ στην Κίνα τα τελευταία οικονομικά στοιχεία ήταν συγκρατημένα, με την εξωτερική ζήτηση να αποτελεί παράγοντα στήριξης της οικονομικής δραστηριότητας.

Για την Ελλάδα, τα στοιχεία που παρουσιάζει η Πειραιώς καταγράφουν ανάπτυξη 1,9% στο πρώτο εξάμηνο του 2026, διατήρηση της ανεργίας σε μονοψήφιο ποσοστό, συνέχιση των εκταμιεύσεων από το Ταμείο Ανάκαμψης και νέο κύκλο αξιολογήσεων της ελληνικής οικονομίας κατά τους τελευταίους μήνες του έτους.

Για το 2027, ο οίκος τοποθετεί επίσης τον ρυθμό ανάπτυξης της Ελλάδας στο 1,8%, διατηρώντας αμετάβλητη τη σχετική πρόβλεψη.

Παρά την ελαφρά υποβάθμιση των εκτιμήσεων για φέτος, η Ελλάδα εξακολουθεί να συγκαταλέγεται στις ευρωπαϊκές οικονομίες που εμφανίζουν καλύτερες αναπτυξιακές επιδόσεις, μαζί με την Ιβηρική Χερσόνησο, ορισμένες χώρες της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης και κάποιες σκανδιναβικές οικονομίες.

Η εικόνα αυτή έρχεται σε αντίθεση με τις χαμηλότερες ταχύτητες που αναμένονται στις μεγαλύτερες ευρωπαϊκές οικονομίες. Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις που παρουσιάζει η Morningstar DBRS, Γαλλία, Γερμανία, Ιταλία και Ηνωμένο Βασίλειο αναμένεται να κινηθούν με ρυθμούς ανάπτυξης μόλις 0,5%-1% το 2026, με ήπια επιτάχυνση στο 0,7%-1,2% το 2027.

Ο οίκος έχει, πάντως, προχωρήσει σε μικρή αναβάθμιση των προβλέψεών του για ορισμένες ευρωπαϊκές οικονομίες, μεταξύ των οποίων η Γερμανία, η Ισπανία και οι Κάτω Χώρες.

Ανθεκτικότητα παρά το ενεργειακό σοκ

Η Morningstar DBRS διαπιστώνει ότι οι περισσότερες ανεπτυγμένες οικονομίες έχουν μέχρι στιγμής επιδείξει σημαντική ανθεκτικότητα απέναντι στην αύξηση των τιμών της ενέργειας που προκάλεσε ο πόλεμος.

Οι πιέσεις, ωστόσο, παραμένουν. Τα μακροπρόθεσμα επιτόκια συνεχίζουν να κινούνται ανοδικά, ενώ η νομισματική πολιτική των κεντρικών τραπεζών γίνεται σταδιακά λιγότερο υποστηρικτική για την οικονομική δραστηριότητα.

Το ενεργειακό σοκ τροφοδοτεί παράλληλα τον πληθωρισμό και περιορίζει την αγοραστική δύναμη των νοικοκυριών, δημιουργώντας μία σύνθετη εξίσωση για τις κεντρικές τράπεζες.

Οι αποφάσεις τους, σύμφωνα με τον οίκο, δεν θα καθοριστούν αποκλειστικά από την άνοδο των τιμών της ενέργειας, αλλά και από την πορεία της υποκείμενης ζήτησης στις οικονομίες.

Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, οι ΗΠΑ εξακολουθούν να αποτελούν εξαίρεση μεταξύ των μεγάλων ανεπτυγμένων οικονομιών ως προς τη δυναμική τους, ενώ στις αναδυόμενες αγορές ξεχωρίζουν η Ινδία και η Κίνα.

Η «τεχνολογική κούρσα εξοπλισμών»

Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνει η Morningstar DBRS σε μία νέα τάση που θεωρεί ότι διαμορφώνει πλέον τις παγκόσμιες οικονομικές και χρηματοπιστωτικές συνθήκες: την «τεχνολογική κούρσα εξοπλισμών».

Πρόκειται για την ισχυρή επενδυτική ζήτηση που καταγράφεται στην τεχνολογία και κυρίως στην τεχνητή νοημοσύνη, στις ενεργειακές υποδομές που απαιτούνται για την υποστήριξη της AI, καθώς και στους κλάδους της αεροδιαστημικής και της άμυνας.

Σε συνδυασμό με τον αυξανόμενο προστατευτισμό και τις προσπάθειες κυβερνήσεων και επιχειρήσεων να διαφοροποιήσουν τις εφοδιαστικές αλυσίδες τους, η επενδυτική αυτή έκρηξη λειτουργεί υποστηρικτικά για την παγκόσμια οικονομική δραστηριότητα.

Έχει όμως και μία δεύτερη πλευρά: αυξάνει σημαντικά τη ζήτηση για μακροπρόθεσμα κεφάλαια, συμβάλλοντας στις ανοδικές πιέσεις που καταγράφονται στις αποδόσεις των ομολόγων και γενικότερα στο κόστος χρηματοδότησης.

Το διεθνές περιβάλλον διαμορφώνεται έτσι από δύο αντίρροπες δυνάμεις. Από τη μία πλευρά, οι μεγάλες επενδύσεις σε AI, ενεργειακές υποδομές, άμυνα και νέες εφοδιαστικές αλυσίδες στηρίζουν την ανάπτυξη. Από την άλλη, το ενεργειακό σοκ, ο πληθωρισμός και τα υψηλότερα επιτόκια περιορίζουν την κατανάλωση και αυξάνουν το κόστος κεφαλαίου.

Μέσα σε αυτή τη συγκυρία, η Ελλάδα διατηρεί ρυθμό ανάπτυξης υψηλότερο από εκείνον των μεγαλύτερων ευρωπαϊκών οικονομιών, παρά την οριακή προς τα κάτω αναθεώρηση της πρόβλεψης της Morningstar DBRS για το 2026.

Ειδικότερα, σύμφωνα με τα στοιχεία εκτέλεσης του κρατικού προϋπολογισμού, σε τροποποιημένη ταμειακή βάση, για την περίοδο Ιανουαρίου-Αυγούστου 2026, παρουσιάζεται έλλειμμα στο ισοζύγιο του κρατικού προϋπολογισμού ύψους 475 εκατ. ευρώ έναντι του στόχου για έλλειμμα 1.611 εκατ. ευρώ που έχει περιληφθεί για το αντίστοιχο διάστημα του 2026 στην εισηγητική έκθεση του Προϋπολογισμού 2026 και πλεονάσματος 1.964 εκατ. ευρώ το αντίστοιχο διάστημα του 2025. Το πρωτογενές αποτέλεσμα σε τροποποιημένη ταμειακή βάση διαμορφώθηκε σε πλεόνασμα ύψους 6.534 εκατ. ευρώ, έναντι στόχου για πρωτογενές πλεόνασμα 4.989 εκατ. ευρώ και πρωτογενούς πλεονάσματος 8.499 εκατ. ευρώ για την ίδια περίοδο το 2025.

Εξαιρώντας ποσό ύψους 573 εκατ. ευρώ που αφορά σε ετεροχρονισμό πληρωμών του ΠΔΕ και ποσό ύψους 618 εκατ. ευρώ που αφορά σε ετεροχρονισμό μεταβιβαστικών πληρωμών σε φορείς της Γενικής Κυβέρνησης, που δεν επηρεάζουν το αποτέλεσμα της Γενικής Κυβέρνησης σε δημοσιονομικούς όρους, καθώς και ποσό ύψους 135 εκατ. ευρώ από τη 2^η δόση του τιμήματος για την παραχώρηση άδειας λειτουργίας επιχείρησης καζίνο στο Ελληνικό, που δημοσιονομικά καταγράφεται κατά τη διάρκεια των ετών της παραχώρησης, η υπέρβαση στο πρωτογενές αποτέλεσμα σε τροποποιημένη ταμειακή βάση έναντι των στόχων του προϋπολογισμού, ανέρχεται σε 219 εκατ. ευρώ.

Επισημαίνεται ότι το πρωτογενές αποτέλεσμα σε δημοσιονομικούς όρους διαφέρει από το αποτέλεσμα σε ταμειακούς όρους. Επιπρόσθετα, τα ανωτέρω αφορούν στο πρωτογενές αποτέλεσμα της Κεντρικής Διοίκησης και όχι στο σύνολο της Γενικής Κυβέρνησης, που περιλαμβάνει και τα δημοσιονομικά αποτελέσματα των Νομικών Προσώπων και των υποτομέων των ΟΤΑ και ΟΚΑ.

Επιπλέον, το υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών σημειώνει ότι στα έσοδα μηνός Ιανουαρίου 2026 καταγράφηκαν τα ποσά από τις απαιτούμενες συναλλαγές για την ολοκλήρωση της Σύμβασης Παραχώρησης Υπηρεσιών για τη χρηματοδότηση, λειτουργία, συντήρηση και εκμετάλλευση του αυτοκινητοδρόμου της Εγνατίας Οδού και των τριών (3) κάθετων οδικών αξόνων της για 35 χρόνια, η οποία κυρώθηκε με τον ν. 5260/2025 (Α’ 229).

Ειδικότερα:

• ποσό 306 εκατ. ευρώ που αφορά στον ΦΠΑ 24% επί του τιμήματος της συναλλαγής, αποδόθηκε από τον παραχωρησιούχο στο Ελληνικό Δημόσιο, καταγράφηκε στην κατηγορία «Φόροι» και συνοδεύτηκε από ισόποση επιστροφή φόρου.
• Ακολούθως, το ίδιο ποσό των 306 εκατ. ευρώ, αποδόθηκε εκ νέου στο Ελληνικό Δημόσιο και καταγράφηκε στην κατηγορία «Πωλήσεις αγαθών και υπηρεσιών».

Την περίοδο Ιανουαρίου – Αυγούστου 2026, το ύψος των καθαρών εσόδων του κρατικού προϋπολογισμού ανήλθε σε 51.351 εκατ. ευρώ, παρουσιάζοντας αύξηση κατά 2.331 εκατ. ευρώ έναντι του στόχου που έχει περιληφθεί για το αντίστοιχο διάστημα στην εισηγητική έκθεση του Προϋπολογισμού 2026. Ωστόσο, στη στοχοθεσία της εισηγητικής έκθεσης, είχε συμπεριληφθεί η είσπραξη τον μήνα Ιούνιο ποσού ύψους 1.258 εκατ. ευρώ από το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας (ΤΑΑ), εκ του οποίου ποσό 884 εκατ. ευρώ εισπράχθηκε νωρίτερα, τον μήνα Απρίλιο, ενώ το υπόλοιπο ποσό των 374 εκατ. ευρώ αναμένεται να εισπραχθεί εντός του τρέχοντος έτους. Εξαιρουμένου του ποσού από το ΤΑΑ, τα καθαρά έσοδα παρουσιάζουν αύξηση κατά 2.705 εκατ. ευρώ έναντι του στόχου.

Πιο συγκεκριμένα, τα έσοδα των μειζόνων κατηγοριών του κρατικού προϋπολογισμού έχουν ως ακολούθως:

1. Τα έσοδα της κατηγορίας «Φόροι» ανήλθαν σε 49.481 εκατ. ευρώ και περιλαμβάνουν: (α) το ποσό των 306 εκατ. ευρώ, από τη Σύμβαση Παραχώρησης της Εγνατίας Οδού, όπως προαναφέρθηκε και (β) το ποσό των 135 εκατ. ευρώ από τη δεύτερη (2^η) δόση του τιμήματος για την παραχώρηση άδειας λειτουργίας επιχείρησης καζίνο στο Ελληνικό που είχε προβλεφθεί να εισπραχθεί στο τέλος του 2025. Αν εξαιρεθούν τα ανωτέρω ποσά, τα φορολογικά έσοδα ανήλθαν σε 49.040 εκατ. ευρώ, αυξημένα κατά 1.353 εκατ. ευρώ ή 2,8% έναντι του στόχου.

Ειδικότερα για τους κυριότερους φόρους της κατηγορίας αυτής παρατηρούνται τα εξής :

• Τα έσοδα από ΦΠΑ ανήλθαν σε 20.544 εκατ. ευρώ. Αν εξαιρεθεί το ποσό των 306 εκατ. ευρώ της ανωτέρω σύμβασης παραχώρησης, τα έσοδα από ΦΠΑ είναι αυξημένα κατά 905 εκατ. ευρώ έναντι του στόχου.
• Τα έσοδα των ΕΦΚ ανήλθαν σε 4.662 εκατ. ευρώ και είναι μειωμένα έναντι του στόχου κατά 230 εκατ. ευρώ.
• Τα έσοδα των φόρων ακίνητης περιουσίας ανήλθαν σε 1.978 εκατ. ευρώ και είναι αυξημένα έναντι του στόχου κατά 62 εκατ. ευρώ.
• Τα έσοδα των φόρων εισοδήματος ανήλθαν σε 17.681 εκατ. ευρώ και είναι αυξημένα έναντι του στόχου κατά 439 εκατ. ευρώ, εκ των οποίων ο Φόρος Εισοδήματος Φυσικών Προσώπων είναι αυξημένος κατά 433 εκατ. ευρώ, ενώ ο Φόρος Εισοδήματος Νομικών Προσώπων μειωμένος κατά 9 εκατ. ευρώ και οι Λοιποί Φόροι Εισοδήματος αυξημένοι κατά 15 εκατ. ευρώ, έναντι του στόχου.

2. Τα έσοδα της κατηγορίας «Κοινωνικές Εισφορές» ανήλθαν σε 36 εκατ. ευρώ, μειωμένα κατά 4 εκατ. ευρώ, έναντι του στόχου.

• Τα έσοδα της κατηγορίας «Μεταβιβάσεις» ανήλθαν σε 4.493 εκατ. ευρώ, μειωμένα κατά 67 εκατ. ευρώ έναντι του στόχου. Από το ποσό αυτό, 3.113 εκατ. ευρώ αφορούν έσοδα ΠΔΕ, τα οποία είναι αυξημένα κατά 98 εκατ. ευρώ έναντι του αντίστοιχου στόχου.

3. Τα έσοδα της κατηγορίας «Πωλήσεις αγαθών και υπηρεσιών» ανήλθαν σε 1.404 εκατ. ευρώ και περιλαμβάνουν το ποσό των 306 εκατ. ευρώ, από τη Σύμβαση Παραχώρησης της Εγνατίας Οδού, όπως προαναφέρθηκε. Εξαιρουμένου αυτού, τα ανωτέρω έσοδα ανήλθαν σε 1.098 εκατ. ευρώ, αυξημένα κατά 273 εκατ. ευρώ έναντι του στόχου.

4. Τα έσοδα της κατηγορίας «Λοιπά τρέχοντα έσοδα» ανήλθαν σε 2.036 εκατ. ευρώ, αυξημένα κατά 487 εκατ. ευρώ έναντι του στόχου. Ποσό 312 εκατ. ευρώ αφορά έσοδα ΠΔΕ, τα οποία είναι αυξημένα κατά 207 εκατ. ευρώ έναντι του αντίστοιχου στόχου.

Οι επιστροφές εσόδων ανήλθαν σε 6.100 εκατ. ευρώ, αυξημένες κατά 442 εκατ. ευρώ έναντι του στόχου (5.659 εκατ. ευρώ), που έχει περιληφθεί στην εισηγητική έκθεση του Προϋπολογισμού 2026, κυρίως εξαιτίας της επιστροφής ΦΠΑ ύψους 306 εκατ. ευρώ από τη Σύμβαση Παραχώρησης της Εγνατίας Οδού, όπως προαναφέρθηκε.

Τα συνολικά έσοδα του Προγράμματος Δημοσίων Επενδύσεων (ΠΔΕ) ανήλθαν σε 3.424 εκατ. ευρώ, αυξημένα κατά 304 εκατ. ευρώ έναντι του στόχου (3.120 εκατ. ευρώ), που έχει περιληφθεί στην εισηγητική έκθεση του Προϋπολογισμού 2026.

Ειδικότερα τον Αύγουστο 2026, το σύνολο των καθαρών εσόδων του κρατικού προϋπολογισμού ανήλθε στα 6.093 εκατ. ευρώ, αυξημένο κατά 305 εκατ. ευρώ έναντι του μηνιαίου στόχου.

Πιο συγκεκριμένα, τα έσοδα των μειζόνων κατηγοριών του κρατικού προϋπολογισμού έχουν ως ακολούθως:

1.  Τα έσοδα της κατηγορίας «Φόροι» ανήλθαν σε 6.687 εκατ. ευρώ, αυξημένα κατά 363 εκατ. ευρώ ή 5,7% έναντι του στόχου.

Ειδικότερα για τους κυριότερους φόρους της κατηγορίας αυτής παρατηρούνται τα εξής :

• Τα έσοδα από ΦΠΑ ανήλθαν σε 2.804 εκατ. ευρώ και είναι αυξημένα έναντι του στόχου κατά 166 εκατ. ευρώ.
• Τα έσοδα των ΕΦΚ ανήλθαν σε 698 εκατ. ευρώ και είναι μειωμένα έναντι του στόχου κατά 6 εκατ. ευρώ.
• Τα έσοδα των φόρων ακίνητης περιουσίας ανήλθαν σε 117 εκατ. ευρώ και είναι αυξημένα έναντι του στόχου κατά 8 εκατ. ευρώ.
• Τα έσοδα των φόρων εισοδήματος ανήλθαν σε 2.607 εκατ. ευρώ και είναι αυξημένα έναντι του στόχου κατά 146 εκατ. ευρώ, εκ των οποίων ο Φόρος Εισοδήματος Φυσικών Προσώπων είναι αυξημένος κατά 87 εκατ. ευρώ, ο Φόρος Εισοδήματος Νομικών Προσώπων μειωμένος κατά 29 εκατ. ευρώ και οι Λοιποί Φόροι Εισοδήματος αυξημένοι κατά 87 εκατ. ευρώ.

2. Τα έσοδα της κατηγορίας «Κοινωνικές Εισφορές» ανήλθαν σε 5 εκατ. ευρώ, μειωμένα κατά 1 εκατ. ευρώ, έναντι του στόχου.

• Τα έσοδα της κατηγορίας «Μεταβιβάσεις» ανήλθαν σε 275 εκατ. ευρώ, μειωμένα κατά 159 εκατ. ευρώ έναντι του στόχου. Ποσό 226 εκατ. ευρώ αφορά έσοδα ΠΔΕ, τα οποία είναι μειωμένα κατά 176 εκατ. ευρώ έναντι του στόχου.

3. Τα έσοδα της κατηγορίας «Πωλήσεις αγαθών και υπηρεσιών» ανήλθαν σε 88 εκατ. ευρώ, αυξημένα κατά 17 εκατ. ευρώ έναντι του στόχου.

4. Τα έσοδα της κατηγορίας «Λοιπά τρέχοντα έσοδα» ανήλθαν σε 169 εκατ. ευρώ, αυξημένα κατά 32 εκατ. ευρώ έναντι του στόχου. Ποσό 24 εκατ. ευρώ αφορά έσοδα ΠΔΕ, τα οποία είναι αυξημένα κατά 16 εκατ. ευρώ έναντι του στόχου.

Οι επιστροφές εσόδων ανήλθαν σε 1.130 εκατ. ευρώ, μειωμένες κατά 53 εκατ. ευρώ έναντι του στόχου (1.183 εκατ. ευρώ).

Τα συνολικά έσοδα του Προϋπολογισμού Δημοσίων Επενδύσεων (ΠΔΕ) ανήλθαν σε 250 εκατ. ευρώ, μειωμένα κατά 160 εκατ. ευρώ έναντι του στόχου (410 εκατ. ευρώ).

Οι δαπάνες του Κρατικού Προϋπολογισμού για την περίοδο Ιανουαρίου-Αυγούστου 2026 ανήλθαν στα 51.825 εκατ. ευρώ και παρουσιάζονται αυξημένες κατά 1.195 εκατ. ευρώ έναντι του στόχου (50.630 εκατ. ευρώ), που έχει περιληφθεί στην εισηγητική έκθεση του Προϋπολογισμού 2026, κυρίως λόγω της επιτάχυνσης των δαπανών του ΤΑΑ. Επίσης, είναι αυξημένες σε σχέση με την αντίστοιχη περίοδο του 2025 κατά 5.331 εκατ. ευρώ.

Στο σκέλος του Τακτικού Προϋπολογισμού, οι πληρωμές εμφανίζονται μειωμένες κατά 204 εκατ. ευρώ σε σχέση με τον στόχο.

Αξιοσημείωτες μεταβιβάσεις / πληρωμές είναι οι ακόλουθες:

1. Η επιχορήγηση στον Εθνικό Οργανισμό Παροχής Υπηρεσιών Υγείας ύψους 1.544 εκατ. ευρώ,

2. Η επιχορήγηση στον Οργανισμό Προνοιακών Επιδομάτων Κοινωνικής Ασφάλισης ύψους 1.842 εκατ. ευρώ,

• Η επιχορήγηση ύψους 915 εκατ. ευρώ προς την Εθνική Κεντρική Αρχή Προμηθειών Υγείας (Ε.Κ.Α.Π.Υ.) για την προμήθεια φαρμακευτικών σκευασμάτων, προϊόντων και υπηρεσιών υγείας, για λογαριασμό των δημόσιων νοσοκομείων,

3. Οι μεταβιβάσεις προς τα νοσοκομεία και την Πρωτοβάθμια Φροντίδα Υγείας ύψους 979 εκατ. ευρώ,

4. Οι επιχορηγήσεις προς τους συγκοινωνιακούς φορείς (ΟΑΣΑ, ΟΑΣΘ και ΟΣΕ) ύψους 300 εκατ. ευρώ,

5. Η επιχορήγηση προς την Κοινωνία της Πληροφορίας ύψους 131 εκατ. ευρώ για την πληρωμή του FUEL PASS,

• Πληρωμή 135 εκατ. ευρώ για την επιδότηση στο diesel κίνησης,
• Η έκτακτη οικονομική ενίσχυση οικογενειών με παιδιά ύψους 232 εκατ. ευρώ.

Οι δαπάνες στο επενδυτικό σκέλος ανήλθαν στα 9.038 εκατ. ευρώ, αυξημένες κατά 1.399 εκατ. ευρώ σε σχέση με τον στόχο που έχει περιληφθεί στην εισηγητική έκθεση του Προϋπολογισμού 2026, λόγω της επιτάχυνσης των έργων του Ταμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας. Επιπλέον, ήταν αυξημένες κατά 1.998 εκατ. ευρώ σε σύγκριση με τις αντίστοιχες δαπάνες του 2025.