Οι τριμηνιαίοι μη χρηματοοικονομικοί λογαριασμοί της γενικής κυβέρνησης για το α’ τρίμηνο που δημοσίευσε χθες η ΕΛΣΤΑΤ, αλλά και τα στοιχεία εκτέλεσης του προϋπολογισμού σε επίπεδο γενικής κυβέρνησης που αφορούν το 5μηνο, δείχνουν ότι και οι δύο στόχοι μπορούν να επιτευχθούν. Το πρώτο τρίμηνο έχει κλείσει με το χρέος της γενικής κυβέρνησης στα 360 δισ. ευρώ από 366,3 δισ. ευρώ που ήταν στο πρώτο τρίμηνο του 2025.

Δεδομένου ότι οι πρόωρες αποπληρωμές άνω των 7 δισ. ευρώ έγιναν τον Απρίλιο, αλλά και ότι έχουν δρομολογηθεί και νέες για το β’ εξάμηνο, έρχεται κοντά ο στόχος για περιορισμό των συνολικών οφειλών της χώρας ακόμη και στα 356 δισ. ευρώ (από 365 δισ. ευρώ που ήταν το «κλείσιμο» του 2025). Όσον αφορά το πρωτογενές πλεόνασμα, τα στοιχεία του 5μήνου έχουν δείξει πλεόνασμα 5 δισ. ευρώ στο διάστημα Ιανουαρίου – Μαΐου, ακριβώς όσο και το 2025. Το θέμα είναι όμως ότι το 2025 είχε κλείσει με πρωτογενές πλεόνασμα κοντά στο 5% του ΑΕΠ και για φέτος ο πήχης έχει μπει στο 3,2%. Ειδικότερα:

*** Στο διάστημα Ιανουαρίου – Μαΐου η κεντρική διοίκηση εμφάνισε πλεόνασμα 3,479 δισ. ευρώ, ποσό μειωμένο σε σχέση με τα 5,059 δισ. ευρώ του αντίστοιχου διαστήματος του 2025. Αυτή η διαφορά, όμως, έρχεται να καλυφθεί από τους υπόλοιπους τομείς που συνθέτουν τη γενική κυβέρνηση. Έτσι, η κεντρική κυβέρνηση εκτός του κρατικού προϋπολογισμού έχει κλείσει το 5μηνο με πλεόνασμα 1,714 δισ. ευρώ από 1,107 δισ. ευρώ πέρυσι, η τοπική αυτοδιοίκηση έχει εμφανίσει μεγάλη βελτίωση των δημοσιονομικών της επιδόσεων με πλεόνασμα 480 εκατ. ευρώ από 98 εκατ. ευρώ πέρυσι, ενώ οι οργανισμοί κοινωνικής ασφάλισης παρουσιάζουν «στροφή» σε πλεόνασμα 403 εκατ. ευρώ, έναντι ελλείμματος 823 εκατ. ευρώ πέρυσι. Δηλαδή, στο 5μηνο παράγεται πρωτογενές πλεόνασμα 5,093 δισ. ευρώ, ακριβώς το ίδιο ποσό με πέρυσι. Έτσι, προς το παρόν, δεν προκύπτει η μείωση σε σχέση με την περσινή επίδοση, η οποία ήταν εντυπωσιακή: Υπενθυμίζεται ότι το 2025 έκλεισε με πλεόνασμα 4,9%, κοντά στα 12 δισ. ευρώ.

*** Τα στοιχεία μη χρηματοοικονομικών συναλλαγών που δημοσίευσε χθες η ΕΛΣΤΑΤ δείχνουν μείωση του χρέους γενικής κυβέρνησης. Τα 360,106 δισ. ευρώ συγκρίνονται με τα 366,312 δισ. ευρώ του α’ τριμήνου του 2025 και δείχνουν μια τάση η οποία συνεχίζεται για μια ακόμη χρονιά (σ.σ. στο α’ τρίμηνο του 2024 η Ελλάδα χρωστούσε 368,36 δισ. ευρώ). Η Ελλάδα γίνεται έτσι μια από τις ελάχιστες χώρες που μειώνουν χρέος και σε απόλυτο ποσό, ενώ επιδιώκεται αυτό να συνεχιστεί και μέχρι το τέλος του χρόνου. Ο πήχης μπαίνει τώρα στα 356 δισ. ευρώ και γι’ αυτό δρομολογούνται οι νέες πρόωρες αποπληρωμές του Δεκεμβρίου, με την προσοχή να εστιάζεται αυτή τη φορά στα δάνεια του β’ μνημονίου (EFSF). Σε ό,τι αφορά τα στοιχεία των πρωτογενών πλεονασμάτων, τα στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ αφορούν το α’ τρίμηνο και όχι το 5μηνο, όπως αυτά του υπουργείου Οικονομικών. Προκύπτει πρωτογενές πλεόνασμα 642 εκατ. ευρώ από 1,093 δισ. ευρώ πέρυσι. Ωστόσο, η μεγάλη βελτίωση -όπως φαίνεται και από τα στοιχεία του γενικού λογιστηρίου- έχει γίνει μετά τον Απρίλιο, κυρίως λόγω των αυξημένων φορολογικών εσόδων.

Αποδόσεις ομολόγων

Η διατήρηση πρωτογενών πλεονασμάτων και η μείωση του δημόσιου χρέους ως ποσοστού του ΑΕΠ, παράλληλα με την προώθηση μεταρρυθμίσεων που ενισχύουν την ανάπτυξη, αποτελούν τις προϋποθέσεις για να παραμείνει το κόστος χρηματοδότησης του Ελληνικού Δημοσίου σε χαμηλά επίπεδα και να περιορίζεται ο αντίκτυπος των παγκόσμιων σοκ στην εθνική οικονομία, υπογραμμίζει νέα μελέτη του Γραφείου Προϋπολογισμού του Κράτους στη Βουλή.

Όπως αναφέρεται στην έκθεση, οι αποδόσεις των ομολόγων του Ελληνικού Δημοσίου υπέστησαν εντυπωσιακή μεταβολή την τελευταία δεκαετία: από επίπεδα άνω του 7% το 2016 -τα υψηλότερα στην Ευρωζώνη και κληρονομιά της κρίσης χρέους- έπεσαν το 2024 σε επίπεδα συγκρίσιμα με εκείνα της Ιταλίας και της Πορτογαλίας, αντανακλώντας μια άνευ προηγουμένου δημοσιονομική προσαρμογή. Η Ελλάδα κατάφερε, έτσι, να μετατραπεί από τον πιο ευάλωτο σε διεθνείς αναταράξεις κρατικό δανειολήπτη της Ευρωζώνης σε μια χώρα που τα τελευταία τέσσερα χρόνια βρίσκεται στη μέση της σχετικής κατάταξης.

Τα κυριότερα ευρήματα

1. Τα ομόλογα του Ελληνικού Δημοσίου ενίσχυσαν σημαντικά την ανθεκτικότητά τους σε διεθνείς αναταράξεις μετά την πανδημία. Κατά τη διάρκεια της κρίσης του Covid-19 (3ο τρίμηνο 2019 – 1ο τρίμηνο 2022) τα ελληνικά κρατικά ομόλογα παρουσίαζαν μεγαλύτερες διακυμάνσεις σε ημέρες αναταραχής στις αγορές από ό,τι αυτά οποιασδήποτε άλλης χώρας της Ευρωζώνης -με αντίδραση υπερδιπλάσια από εκείνη των αμέσως επόμενων πιο ευάλωτων κρατικών τίτλων- και εμφάνιζαν μεγάλη εξάρτηση από τα μέτρα στήριξης της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας (ΕΚΤ). Μετά την πανδημία, από το 2ο τρίμηνο του 2022 έως το 2ο τρίμηνο του 2026, αυτή η ακραία ευαισθησία έχει εξασθενήσει σημαντικά: η Ελλάδα κινείται πλέον σε γενικές γραμμές παράλληλα με χώρες όπως η Ιταλία και η Πορτογαλία, ενώ, σύμφωνα με ορισμένους δείκτες, αντιδρά λιγότερο έντονα από την Ιταλία.

2. Ο δείκτης χρέους/ΑΕΠ της Ελλάδας μειώθηκε κατά περίπου 34 ποσοστιαίες μονάδες μεταξύ των δύο περιόδων. Πρόκειται για τη μεγαλύτερη μείωση από οποιαδήποτε άλλη χώρα της μελέτης. Παράλληλα, ο κρατικός προϋπολογισμός πέτυχε σταθερά πρωτογενή πλεονάσματα.

3. Εξετάζοντας και τις δέκα χώρες που μπήκαν στο μικροσκόπιο της μελέτης, διαπιστώνεται πως εκείνες που μείωσαν περισσότερο το χρέος τους είδαν τις αγορές ομολόγων τους να σταθεροποιούνται περισσότερο. Η Ελλάδα πέτυχε τη μεγαλύτερη μείωση δημόσιου χρέους και τον μεγαλύτερο περιορισμό της ευαισθησίας των ομολόγων της έναντι διεθνών αναταράξεων, ενώ χώρες στις οποίες το δημόσιο χρέος αυξήθηκε κατά τη διάρκεια της περιόδου, όπως η Γαλλία και η Φινλανδία, δεν παρουσίασαν καμιά τέτοια βελτίωση.

Η ανάπτυξη στο πρώτο τρίμηνο του 2026 σε σύγκριση με την ίδια περίοδο του προηγούμενου έτους οφείλεται κυρίως στις θετικές συνεισφορές των επενδύσεων (2,0 μονάδες ποσοστιαίας), των καθαρών εξαγωγών (0,6 μονάδες ποσοστιαίας) και της ιδιωτικής κατανάλωσης (0,5 μονάδες ποσοστιαίας), ενώ τα αποθέματα είχαν αρνητική συνεισφορά. Ο πληθωρισμός ανήλθε στο 2,9% το 2025, κυρίως λόγω του πληθωρισμού στις υπηρεσίες. Στους πρώτους έξι μήνες του 2026, ο γενικός πληθωρισμός ανέτρεψε την πορεία του, αυξανόμενος κατά μέσο όρο στο 3,8%, κυρίως λόγω των σημαντικών αυξήσεων στις τιμές της ενέργειας - τον Ιούνιο του 2026, ο γενικός πληθωρισμός μειώθηκε στο 3,9% από 4,9% τον Μάιο, λόγω μειώσεων στον πληθωρισμό των υπηρεσιών, της ενέργειας και των μη επεξεργασμένων τροφίμων. Στην αγορά κατοικιών, οι τιμές των διαμερισμάτων αυξήθηκαν περαιτέρω, αν και με φθίνουσα ταχύτητα, κατά τη διάρκεια του 2025 και στο πρώτο τρίμηνο του 2026. Οι εξελίξεις στην αγορά εργασίας παρέμειναν θετικές στο δεύτερο τρίμηνο του 2026, με αύξηση της απασχόλησης.

Τράπεζα της Ελλάδας: Στο 1,9% ο ρυθμός ανάπτυξης της ελληνικής οικονομίας το 2026

Σύμφωνα με τις τελευταίες προβλέψεις της Τράπεζας της Ελλάδος (βασικό σενάριο), ο ρυθμός ανάπτυξης της ελληνικής οικονομίας αναμένεται να μετριαστεί στο 1,9% το 2026, αντανακλώντας την αβεβαιότητα στην παγκόσμια οικονομία, και να παραμείνει στο 1,9% το 2027 και να φτάσει στο 2,0% το 2028, ξεπερνώντας την ανάπτυξη της ζώνης του ευρώ. Η ανάπτυξη θα καθοδηγείται κυρίως από την ιδιωτική κατανάλωση και τις επενδύσεις, ενώ η συμβολή των καθαρών εξαγωγών αναμένεται να είναι αρνητική. Ο πληθωρισμός προβλέπεται να φτάσει στο 3,8% το 2026 και να μετριαστεί σταδιακά στη συνέχεια, με την προϋπόθεση ότι ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή θα έχει τελειώσει και οι τιμές ενέργειας και τροφίμων θα μειωθούν.

Η δημοσιονομική κατάσταση αναμένεται να είναι επεκτατική το 2026 λόγω των υιοθετημένων μέτρων δημοσιονομικής πολιτικής για την αύξηση του διαθέσιμου εισοδήματος με έμφαση στη μείωση του φορολογικού βάρους. Παρά την πρόσφατη αύξηση των τιμών του πετρελαίου λόγω των ανανεωμένων εντάσεων στη Μέση Ανατολή, οι τιμές της ενέργειας παραμένουν επί του παρόντος σημαντικά χαμηλότερες σε σύγκριση με αυτές που περιλαμβάνονται στις τελευταίες προβλέψεις (ημερομηνία αναφοράς 21 Μαΐου). Αυτό δείχνει μια πιο ευνοϊκή προοπτική για την ελληνική οικονομία. Σύμφωνα με αυτό το σενάριο, προβλέπεται ότι ο ρυθμός ανάπτυξης του ΑΕΠ θα είναι ελαφρώς υψηλότερος από τη βασική πρόβλεψη (2,0% το 2026 και 2,1% το 2027 και το 2028), ενώ ο πληθωρισμός θα είναι ελαφρώς χαμηλότερος από τη βασική πρόβλεψη (3,7% το 2026, 2,5% το 2027 και 2,2% το 2028).

Σύμφωνα με την ανάλυση της Τράπεζας Πειραιώς, το πραγματικό ΑΕΠ της Ελλάδας αυξήθηκε κατά 2% σε ετήσια βάση το πρώτο τρίμηνο του 2026, επιβεβαιώνοντας ότι η οικονομία διατηρεί θετική αναπτυξιακή δυναμική. Η αύξηση προήλθε κυρίως από την ενίσχυση της ιδιωτικής κατανάλωσης, την επιτάχυνση των επενδύσεων και τη μείωση του εμπορικού ελλείμματος, στοιχεία που εξακολουθούν να αποτελούν τους βασικούς πυλώνες της οικονομικής δραστηριότητας.

Η αγορά εργασίας συνέχισε να παρουσιάζει ανθεκτικότητα, καθώς η απασχόληση αυξήθηκε κατά 1,3% σε ετήσια βάση. Ωστόσο, η παράλληλη ενίσχυση του εργατικού δυναμικού είχε ως αποτέλεσμα το ποσοστό ανεργίας να διαμορφωθεί στο 10,6%, παραμένοντας ουσιαστικά αμετάβλητο.

Θετικά αξιολογείται και η πορεία των δεικτών οικονομικής συγκυρίας. Το οικονομικό κλίμα ενισχύθηκε τον Ιούνιο στις 108,3 μονάδες, ενώ ανοδικά κινήθηκαν οι δείκτες δραστηριότητας στη βιομηχανία, το εμπόριο και τις υπηρεσίες, γεγονός που υποδηλώνει ότι η οικονομική δραστηριότητα διατηρεί θετική δυναμική και κατά το δεύτερο τρίμηνο του έτους.

Στο δημοσιονομικό μέτωπο, η Τράπεζα Πειραιώς επισημαίνει ότι ο κρατικός προϋπολογισμός της περιόδου Ιανουαρίου – Μαΐου παρέμεινε σε πλεονασματική τροχιά. Παρότι το πλεόνασμα εμφανίζεται χαμηλότερο σε σχέση με το αντίστοιχο διάστημα του 2025, η εξέλιξη αυτή αποδίδεται κυρίως στην αύξηση των δημόσιων δαπανών και όχι σε επιδείνωση των δημοσιονομικών μεγεθών.

Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται στον πληθωρισμό, ο οποίος εξακολουθεί να αποτελεί τη βασική πρόκληση για την ελληνική οικονομία. Ο εθνικός δείκτης τιμών καταναλωτή διαμορφώθηκε στο 5,2% τον Μάιο, ωστόσο η πρώτη εκτίμηση της Eurostat για τον εναρμονισμένο πληθωρισμό καταγράφει σημαντική αποκλιμάκωση στο 3,9% τον Ιούνιο, έναντι 4,9% τον Μάιο, εξέλιξη που δημιουργεί προσδοκίες για σταδιακή εκτόνωση των πληθωριστικών πιέσεων τους επόμενους μήνες.

Σε διεθνές επίπεδο, το δελτίο αποδίδει ιδιαίτερη σημασία στην υπογραφή, στις 18 Ιουνίου, του μνημονίου κατανόησης μεταξύ Ηνωμένων Πολιτειών και Ιράν, εκτιμώντας ότι η συμφωνία δημιουργεί βάσιμες ελπίδες για αποκλιμάκωση της κρίσης στη Μέση Ανατολή. Αν και, όπως επισημαίνεται, η εφαρμογή των συμφωνηθέντων θα αποτελέσει τον καθοριστικό παράγοντα για τις μελλοντικές εξελίξεις, η μέχρι σήμερα εικόνα δείχνει ότι η διπλωματία υπερισχύει της περαιτέρω στρατιωτικής κλιμάκωσης.

Η αποκλιμάκωση της γεωπολιτικής έντασης είχε ήδη θετικό αντίκτυπο στις διεθνείς αγορές, καθώς η αβεβαιότητα περιορίστηκε αισθητά και οι τιμές του πετρελαίου επέστρεψαν στα επίπεδα που επικρατούσαν πριν από την έναρξη της σύγκρουσης, συμβάλλοντας στη συγκράτηση των πληθωριστικών πιέσεων διεθνώς.

Για τις Ηνωμένες Πολιτείες, η Τράπεζα Πειραιώς σημειώνει ότι η οικονομία αναπτύχθηκε με ετήσιοποιημένο ρυθμό 2,1% το πρώτο τρίμηνο του 2026, κυρίως χάρη στην ενίσχυση των επενδύσεων σε πάγια στοιχεία. Τα μέχρι σήμερα στοιχεία δείχνουν ότι ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή είχε περιορισμένη επίδραση στην οικονομική δραστηριότητα κατά το δεύτερο τρίμηνο, ενώ η αγορά εργασίας παραμένει ισχυρή και οι πληθωριστικές πιέσεις εξακολουθούν να κινούνται σε ελεγχόμενα επίπεδα.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν και οι εξελίξεις στη Federal Reserve, καθώς οι αγορές παρακολουθούν τη διαμόρφωση της νέας ισορροπίας υπό τον νέο πρόεδρο Kevin Warsh, μετά και την απόφαση του Ανώτατου Δικαστηρίου των ΗΠΑ που διατήρησε τη διοικήτρια Lisa Cook στη θέση της.

Για την Ευρωζώνη, το βασικό σενάριο της Τράπεζας Πειραιώς προβλέπει συνέχιση της ήπιας ανάπτυξης τους επόμενους μήνες. Η υποχώρηση των τιμών της ενέργειας, το ιστορικά χαμηλό ποσοστό ανεργίας, η αύξηση των αμυντικών δαπανών και η μείωση της γεωπολιτικής αβεβαιότητας αναμένεται να λειτουργήσουν υποστηρικτικά για την οικονομική δραστηριότητα.

Παράλληλα, όμως, επισημαίνονται και οι σημαντικές προκλήσεις που εξακολουθούν να αντιμετωπίζουν οι ευρωπαϊκές οικονομίες, όπως η απώλεια ανταγωνιστικότητας σε βασικούς βιομηχανικούς κλάδους –με χαρακτηριστικό παράδειγμα την αυτοκινητοβιομηχανία– καθώς και το υψηλό δημόσιο χρέος ορισμένων κρατών-μελών.

Όσον αφορά την Κίνα, τα στοιχεία του διμήνου Απριλίου – Μαΐου δείχνουν επιβράδυνση της οικονομικής δραστηριότητας. Η εσωτερική ζήτηση παραμένει αδύναμη, ενώ βασικό στήριγμα της ανάπτυξης εξακολουθεί να αποτελεί η ισχυρή επίδοση των εξαγωγών, γεγονός που αναδεικνύει τη συνεχιζόμενη εξάρτηση της κινεζικής οικονομίας από τον εξωτερικό τομέα.

Συνολικά, η Τράπεζα Πειραιώς εκτιμά ότι, παρά τις διεθνείς αβεβαιότητες, το βασικό σενάριο για την ελληνική οικονομία παραμένει θετικό. Η διατήρηση της αναπτυξιακής δυναμικής, η ανθεκτικότητα της αγοράς εργασίας, η βελτίωση του οικονομικού κλίματος και η αποκλιμάκωση των γεωπολιτικών κινδύνων δημιουργούν τις προϋποθέσεις για συνέχιση της οικονομικής ανάπτυξης και κατά το δεύτερο εξάμηνο του 2026, με βασική πρόκληση να παραμένει η οριστική αποκλιμάκωση του πληθωρισμού.

Σύμφωνα με την τριμηνιαία έκθεση του ΓΠΚΒ, η ελληνική οικονομία συνεχίζει να υπεραποδίδει έναντι της Ευρωζώνης, καθώς το ΑΕΠ αυξήθηκε κατά 2% το πρώτο τρίμηνο του 2026 σε σύγκριση με το αντίστοιχο διάστημα του προηγούμενου έτους, όταν η ανάπτυξη στην Ευρωζώνη περιορίστηκε μόλις στο 0,3%.

Ο τουρισμός και το χρέος στηρίζουν την ανάπτυξη

Η έκθεση υπογραμμίζει ότι σημαντικό στήριγμα της οικονομίας παραμένει ο τουρισμός, ο οποίος συνεχίζει να καταγράφει ιδιαίτερα θετικές επιδόσεις και το 2026. Παρά τις γεωπολιτικές εντάσεις στη Μέση Ανατολή, οι ταξιδιωτικές εισπράξεις και οι διεθνείς αφίξεις αυξήθηκαν σημαντικά τους πρώτους μήνες του έτους, διατηρώντας τη δυναμική που δημιουργήθηκε μετά τη χρονιά-ρεκόρ του 2025.

Παράλληλα, ιδιαίτερη αναφορά γίνεται στη συνεχιζόμενη αποκλιμάκωση του δημόσιου χρέους, με το Γραφείο Προϋπολογισμού να σημειώνει ότι η Ελλάδα αναμένεται φέτος να πάψει, για πρώτη φορά μετά από δύο δεκαετίες, να αποτελεί τη χώρα με το υψηλότερο δημόσιο χρέος στην Ευρωζώνη.

Καθοριστικός ο ρόλος του Ταμείου Ανάκαμψης

Το ΓΠΚΒ επισημαίνει ότι η επόμενη ημέρα της ελληνικής οικονομίας θα εξαρτηθεί σε μεγάλο βαθμό από την αποτελεσματική αξιοποίηση των διαθέσιμων ευρωπαϊκών πόρων.

Όπως αναφέρει, μετά την ολοκλήρωση του Ταμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας (ΤΑΑ), θα είναι κρίσιμη η πλήρης αξιοποίηση των υπόλοιπων ευρωπαϊκών χρηματοδοτικών εργαλείων, καθώς και η προσέλκυση ιδιωτικών κεφαλαίων για επενδύσεις σε τεχνολογίες αιχμής, προκειμένου να διατηρηθεί η αναπτυξιακή δυναμική της χώρας.

Οι βασικοί κίνδυνοι

Παρά τη θετική εικόνα, η έκθεση καταγράφει και σημαντικές πηγές αβεβαιότητας.

Πρώτος κίνδυνος αποτελεί η γεωπολιτική αστάθεια στη Μέση Ανατολή και ειδικότερα η αβεβαιότητα γύρω από τη διέλευση των πλοίων από τα Στενά του Ορμούζ, η οποία μπορεί να επηρεάσει τις ενεργειακές ροές και να καθυστερήσει την αποκλιμάκωση των διεθνών τιμών του πετρελαίου και της ενέργειας.

Δεύτερος σημαντικός κίνδυνος αφορά ενδεχόμενες καθυστερήσεις στην απορρόφηση των πόρων του Ταμείου Ανάκαμψης ή στην υλοποίηση κρίσιμων μεταρρυθμίσεων. Μια τέτοια εξέλιξη, σύμφωνα με το ΓΠΚΒ, θα μπορούσε να περιορίσει την αναμενόμενη συμβολή των επενδύσεων στην αύξηση της παραγωγικότητας και του δυνητικού ρυθμού ανάπτυξης της ελληνικής οικονομίας.

Παρά τη μικρή αναθεώρηση προς τα κάτω της πρόβλεψης για την ανάπτυξη, το Γραφείο Προϋπολογισμού εκτιμά ότι η Ελλάδα εξακολουθεί να εμφανίζει ισχυρότερες αναπτυξιακές επιδόσεις από τον μέσο όρο της Ευρωζώνης, με βασικούς πυλώνες τον τουρισμό, τις επενδύσεις και τη συνεχιζόμενη δημοσιονομική βελτίωση.

Στη νέα της έκθεση, ο οίκος αξιολόγησης μειώνει την πρόβλεψη για την ανάπτυξη της ελληνικής οικονομίας το 2026 στο 1,9%, έναντι προηγούμενης εκτίμησης για 2%, ενώ διατηρεί αμετάβλητη την πρόβλεψη για το 2027 στο 1,8%.

Η μικρή αυτή αναθεώρηση εντάσσεται σε ένα ευρύτερο κύμα ήπιων υποβαθμίσεων των μακροοικονομικών προβλέψεων για τις περισσότερες οικονομίες που καλύπτει η Morningstar DBRS, ως αποτέλεσμα του παγκόσμιου ενεργειακού σοκ που προκάλεσε ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή, αλλά και της μεταβολής των προσδοκιών σχετικά με τη μελλοντική πορεία των επιτοκίων από τις μεγάλες κεντρικές τράπεζες.

Περαιτέρω αποκλιμάκωση της ανεργίας

Παρά τη μικρή υποβάθμιση της πρόβλεψης για το ΑΕΠ, η εικόνα της αγοράς εργασίας παραμένει θετική.

Η Morningstar DBRS εκτιμά ότι η ανεργία στην Ελλάδα θα διαμορφωθεί κατά μέσο όρο στο 8,4% το 2026, ενώ προβλέπει περαιτέρω αποκλιμάκωση στο 7,8% το 2027, επιβεβαιώνοντας τη συνεχιζόμενη βελτίωση των συνθηκών στην αγορά εργασίας.

Το ενεργειακό σοκ και οι κεντρικές τράπεζες

Ο οίκος επισημαίνει ότι οι υποβαθμίσεις των προβλέψεων παραμένουν μέχρι στιγμής περιορισμένες, καθώς βασικό σενάριο αποτελεί ότι τυχόν διακοπή της ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ θα είναι προσωρινή, ενώ οι επιπτώσεις στις οικονομίες θα περιοριστούν είτε λόγω της σύντομης διάρκειας της κρίσης είτε μέσω δημοσιονομικών παρεμβάσεων στήριξης νοικοκυριών και επιχειρήσεων.

Ωστόσο, η Morningstar DBRS προειδοποιεί ότι ο πληθωρισμός εξακολουθεί να κινείται πάνω από τους στόχους των κεντρικών τραπεζών, ενώ η ανεργία παραμένει σε σχετικά χαμηλά επίπεδα στις περισσότερες οικονομίες. Ως αποτέλεσμα, οι αγορές προεξοφλούν πλέον μια πιο αυστηρή νομισματική πολιτική, εξέλιξη που επιβεβαιώθηκε και από την πρόσφατη αύξηση των επιτοκίων της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας κατά 25 μονάδες βάσης.

Η τεχνητή νοημοσύνη στηρίζει την παγκόσμια ανάπτυξη

Σύμφωνα με τον οίκο, οι παγκόσμιες οικονομικές και χρηματοπιστωτικές εξελίξεις επηρεάζονται ολοένα και περισσότερο από μια «τεχνολογική εξοπλιστική κούρσα», η οποία τροφοδοτεί σημαντικές επενδύσεις στην τεχνητή νοημοσύνη, στις ενεργειακές υποδομές που απαιτούνται για την υποστήριξή της, καθώς και στις αεροδιαστημικές και αμυντικές βιομηχανίες.

Η τάση αυτή λειτουργεί υποστηρικτικά για την παγκόσμια ανάπτυξη, με τις Ηνωμένες Πολιτείες να εξακολουθούν να ξεχωρίζουν μεταξύ των ανεπτυγμένων οικονομιών, ενώ Ινδία και Κίνα διατηρούν πρωταγωνιστικό ρόλο στις αναδυόμενες αγορές.

Η Ελλάδα εξακολουθεί να υπεραποδίδει στην Ευρώπη

Για την Ευρώπη, η Morningstar DBRS προβλέπει ότι Γερμανία, Γαλλία, Ιταλία και Ηνωμένο Βασίλειο θα κινηθούν με ιδιαίτερα χαμηλούς ρυθμούς ανάπτυξης, μεταξύ 0,6% και 0,9% το 2026, με ήπια μόνο επιτάχυνση το 2027.

Η ανάκαμψη της ευρωπαϊκής μεταποίησης χαρακτηρίζεται αργή, κυρίως λόγω της εντεινόμενης ανταγωνιστικής πίεσης και της αύξησης των εισαγωγών από την Ασία.

Αντίθετα, η Ελλάδα συγκαταλέγεται στις οικονομίες που εξακολουθούν να υπεραποδίδουν, μαζί με τις χώρες της Ιβηρικής Χερσονήσου, την Ιρλανδία, ορισμένες οικονομίες της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης, καθώς και επιλεγμένες σκανδιναβικές χώρες, επιβεβαιώνοντας την ανθεκτικότητα της ελληνικής οικονομίας παρά το δυσμενέστερο διεθνές περιβάλλον.

Το υπόδειγμα βραχυπρόθεσμης πρόβλεψης της πορείας του ΑΕΠ (GDP-Nowcasting) της Δ/νσης Οικονομικής Ανάλυσης της ΕΤE, που αξιοποιεί πληροφόρηση από διαθέσιμους μηνιαίους δείκτες οικονομικής δραστηριότητας, προβλέπει οριακή συρρίκνωση του ΑΕΠ σε τριμηνιαία βάση (-0,2%) το 2ο τρίμηνο του 2026, που αντιστοιχεί σε ετήσιο ρυθμό μεταβολής περίπου 1,5% κατά το ίδιο τρίμηνο. Η ικανότητα της ελληνικής οικονομίας να επαναπροσεγγίσει ή και να υπερβεί ρυθμούς ανάπτυξης της τάξης του 2,0% κατά το 2ο εξάμηνο του 2026 θα εξαρτηθεί από την έγκαιρη υποχώρηση της αβεβαιότητας σχετικά με την πορεία των τιμών ενέργειας και του πληθωρισμού έως το 3ο τρίμηνο του 2026, καθώς και από τη διατήρηση της ανοδικής δυναμικής των τουριστικών αφίξεων που παρατηρήθηκε τον Μάιο και στις αρχές Ιουνίου. Υπό την υπόθεση ότι οι τιμές ενέργειας θα εξελιχθούν σύμφωνα με τις προσδοκίες που ενσωματώνονται στα συμβόλαια μελλοντικής εκπλήρωσης Ιουνίου, χωρίς περαιτέρω επιδείνωση, η αναμενόμενη βελτίωση του οικονομικού κλίματος, σε συνδυασμό με ισχυρές επενδύσεις και ανθεκτικές εξαγωγές, εκτιμάται ότι θα οδηγήσει σε ετήσια αύξηση του ΑΕΠ της τάξης του 1,7% το 2026.

Η οικονομική δραστηριότητα παρέμεινε σε ανοδική πορεία το 1ο τρίμηνο του 2026 (+2,0% σε ετήσια βάση και +0,2% σε τριμηνιαία βάση, εποχικά διορθωμένα στοιχεία), παρά την εμφάνιση των πρώτων δυσμενών επιδράσεων από τη συνεχιζόμενη κρίση στη Μέση Ανατολή. Ο ακαθάριστος σχηματισμός παγίου κεφαλαίου («ΑΣΠΚ») αποτέλεσε το βασικό πυλώνα της ανάπτυξης για 4ο συνεχές τρίμηνο, ενώ οι εξαγωγές – ιδίως ο τουρισμός – εμφάνισαν ανθεκτικές επιδόσεις, παρά την εξασθένιση των οικονομιών βασικών εμπορικών εταίρων της Ελλάδας.

Ωστόσο, η ανοδική τάση του 1ου τριμήνου ήταν ηπιότερη από το βασικό μας σενάριο που δημοσιεύθηκε στις αρχές Μαρτίου (+2,4% ετησίως και +0,3% σε τριμηνιαία βάση) και πολύ κοντά στο πιο δυσμενές σενάριο που είχαμε σκιαγραφήσει στην ίδια ανάλυσή μας. Δεδομένου ότι οι ενεργειακές εξελίξεις προσομοιάζουν αυτές του δυσμενέστερου σεναρίου, επιχειρούμε μια επανεκτίμηση των προοπτικών της οικονομίας για το τρέχον έτος.

Οι επενδύσεις σε πάγιο κεφάλαιο κατέγραψαν εκ νέου ισχυρότατη ετήσια άνοδο 12,1%, συνεισφέροντας 2,0 ποσοστιαίες μονάδες (π.μ.) στην αύξηση του ΑΕΠ το 1ο τρίμηνο, παραμένοντας, από τα μέσα του 2025, άνω του 18,0% ως ποσοστό στο ΑΕΠ – στο υψηλότερο επίπεδο των τελευταίων 16 ετών. Όλες οι βασικές κατηγορίες επενδύσεων ενισχύθηκαν σημαντικά, με τις επενδύσεις που σχετίζονται με τις κατασκευές να συνεισφέρουν το ήμισυ της συνολικής αύξησης του ΑΣΠΚ (οι οικιστικές κατασκευές αυξήθηκαν κατά 15,0% ετησίως και οι μη οικιστικές κατά 18,1% ετησίως), ενώ το υπόλοιπο προήλθε από αυξημένες δαπάνες για μηχανολογικό, τεχνολογικό και μεταφορικό εξοπλισμό.

Το υψηλότατο επίπεδο σημαντικών επενδυτικών έργων υπό κατασκευή, ο ισχυρός βαθμός χρησιμοποίησης του παραγωγικού δυναμικού τόσο στη βιομηχανία όσο και στις υπηρεσίες, η επιταχυνόμενη άντληση σημαντικών κεφαλαίων μέσω του τραπεζικού δανεισμού και της κεφαλαιαγοράς, καθώς και η συνεχιζόμενη προσέλκυση ιστορικά υψηλών άμεσων ξένων επενδύσεων, αναμένεται να διατηρήσουν τον πρωταγωνιστικό ρόλο των κεφαλαιακών επενδύσεων στις οικονομικές επιδόσεις της χώρας.

Μία ακόμη ενθαρρυντική εξέλιξη ήταν η θετική συνεισφορά των καθαρών εξαγωγών (εξαγωγές μείον εισαγωγές), οι οποίες προσέθεσαν 0,6 π.μ. στην αύξηση του ΑΕΠ το 1ο τρίμηνο του 2026, με κομβικό τον ρόλο του τουρισμού. Η εν λόγω συνεισφορά παρέμεινε σε θετικό έδαφος για 4ο συνεχές τρίμηνο, καθώς η αύξηση των εξαγωγών συνέχισε να υπερβαίνει εκείνη των εισαγωγών (+2,4% ετησίως έναντι +0,5%, αντίστοιχα). Οι εξαγωγές αγαθών και υπηρεσιών συνεισέφεραν 0,8 π.μ. στην ετήσια αύξηση του ΑΕΠ, εκ των οποίων το ήμισυ οφείλεται στις εξαγωγές υπηρεσιών (+3,1% ετησίως, σε σταθερές τιμές). Η άνοδος στις εξαγωγές υπηρεσιών θα πρέπει να αποδοθεί εξ ολοκλήρου στον τουρισμό, καθώς οι λοιπές κατηγορίες εξαγωγικών υπηρεσιών εμφάνισαν στασιμότητα το 1ο τρίμηνο του 2026. Τα τουριστικά έσοδα αυξήθηκαν κατά 64,3% ετησίως, σε τρέχουσες τιμές, το 1ο τρίμηνο, ενώ οι αφίξεις ενισχύθηκαν κατά 38,3% ετησίως, χωρίς ορατές επιδράσεις – μέχρι τον Μάρτιο – από τη γεωπολιτική αβεβαιότητα. Οι εξαγωγές αγαθών αυξήθηκαν κατά 2,8% ετησίως (βάσει των εθνικολογιστικών στοιχείων), σε σταθερές τιμές, με ώθηση από την ισχυρή άνοδο των εξαγωγών καυσίμων (κυρίως διυλισμένων πετρελαϊκών προϊόντων) κατά 5,3%, ενώ οι εξαγωγές μη ενεργειακών αγαθών κατέγραψαν ετήσια αύξηση 1,0%. Ως εκ τούτου, οι αντοχές του τουρισμού συνιστούν βασική παράμετρο για τις οικονομικές επιδόσεις στο υπόλοιπο του έτους προκειμένου να αποτραπεί σημαντική περαιτέρω επιβράδυνση του ΑΕΠ, ειδικά το 2ο τρίμηνο, δεδομένου ότι το εξωτερικό περιβάλλον παραμένει δυσμενές, παρά την αυξημένη εξαγωγική κινητικότητα και τις συνεχιζόμενες προσαρμογές στις διεθνείς εφοδιαστικές αλυσίδες.

Αντιθέτως, επιβράδυνση – αναμενόμενη εν πολλοίς υπό τις τρέχουσες συνθήκες – εμφάνισε η ιδιωτική κατανάλωση, η οποία αυξήθηκε κατά 0,7% ετησίως το 1ο τρίμηνο (ο ηπιότερος ετήσιος ρυθμός των τελευταίων πέντε ετών), παραμένοντας αμετάβλητη σε τριμηνιαία βάση. Αν και η επιβράδυνση αντανακλά, εν μέρει, την υψηλή βάση σύγκρισης λόγω της απότομης αύξησης της κατανάλωσης το 1ο τρίμηνο του 2025, αναμφίβολα αποτυπώνει και τις επιδράσεις από την εντεινόμενη αβεβαιότητα, με την καταναλωτική εμπιστοσύνη να υποχωρεί τον Μάρτιο του 2026, στο χαμηλότερο επίπεδο από τον Οκτώβριο του 2022, στον απόηχο του πολέμου στην Ουκρανία και της κορύφωσης της ενεργειακής και πληθωριστικής κρίσης το καλοκαίρι του 2022. Είναι ενδεικτικό ότι ο υπο-δείκτης πληθωριστικών προσδοκιών των νοικοκυριών, βάσει της έρευνας καταναλωτικής εμπιστοσύνης της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, ανήλθε στο υψηλότερο επίπεδο από τον Μάρτιο του 2022.

Αξίζει να τονισθεί ότι αυτή η κόπωση φαίνεται να αφορά αποκλειστικά τις δαπάνες των ελληνικών νοικοκυριών σε υπηρεσίες – κυρίως εστίαση, διαμονή και αναψυχή – καθώς η κατανάλωση αγαθών, όπως προσεγγίζεται από τον δείκτη όγκου λιανικών πωλήσεων, ενισχύθηκε κατά 3,8% ετησίως το 1ο τρίμηνο του 2026, επιταχυνόμενη σε σύγκριση με το 4ο τρίμηνο όπως επίσης και το σύνολο του 2025 (+3,2% και +2,1% ετησίως, αντίστοιχα). Παράλληλα, η συρρίκνωση της αποπληθωρισμένης εγχώριας κατανάλωσης υπηρεσιών εκτιμάται σε 4,0% ετησίως και είναι η εντονότερη από το 3ο τρίμηνο του 2021. Αυτή η εξέλιξη μπορεί, εν μέρει, να αποδοθεί και στην επίσπευση κάποιων παραγγελιών και αγορών από τα νοικοκυριά, υπό τον φόβο επιτάχυνσης του πληθωρισμού, η οποία οδήγησε σε προτεραιοποίηση της κατανάλωσης αγαθών έναντι υπηρεσιών.

Αντιθέτως, η δημόσια κατανάλωση επιταχύνθηκε αισθητά στο 1,6% ετησίως το 1ο τρίμηνο του 2026, από 0,4% το 2025. Η εν λόγω αύξηση, σε συνδυασμό με την αύξηση των δαπανών από το Πρόγραμμα Δημοσίων Επενδύσεων («ΠΔΕ») και το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας («ΤΑΑ») συνδυαστικά κατά 15,5% ετησίως (+0,3% του ΑΕΠ σε ετήσια βάση), εκτιμάται ότι μεταφράζεται σε συνδυαστική ώθηση 0,6 π.μ. στην ετήσια αύξηση του ΑΕΠ το ίδιο τρίμηνο, υπογραμμίζοντας τη σημαντική ενίσχυση της δραστηριότητας που προέρχεται από τον Δημόσιο Τομέα.

Μεγαλύτερη από το αναμενόμενο ήταν η επιβάρυνση από τη νέα σημαντική συρρίκνωση των αποθεμάτων σε ετήσια βάση, για 4ο συνεχές τρίμηνο. Η εξέλιξη αυτή αποδυνάμωσε κατά 1,5 π.μ. τον ρυθμό αύξησης του ΑΕΠ το 1ο τρίμηνο και συνιστά τη μεγαλύτερη σωρευτική απομείωση αποθεμάτων, σε απόλυτους όρους, από το 2008. Η εν λόγω εξέλιξη αντανακλά, κυρίως: α) την ανθεκτική ζήτηση για αγαθά, β) την αυξημένη χρήση παραγωγικών εισροών, λόγω της συνεχιζόμενης ενίσχυσης της βιομηχανικής παραγωγής, γ) την ολοκλήρωση επενδυτικών έργων, τα οποία, κατά τη φάση υλοποίησής τους, είχαν οδηγήσει σε προσωρινή συσσώρευση αποθεμάτων λόγω των προδιαγραφών στατιστικής καταγραφής τους, και δ) τη διστακτικότητα των επιχειρήσεων − ή σε ορισμένες περιπτώσεις την αδυναμία τους − να αναπληρώσουν τα μειωμένα αποθέματά τους, ιδιαίτερα στον ενεργειακό τομέα, εν μέσω διαταραχών στις διεθνείς εφοδιαστικές αλυσίδες.

Η οικονομική δραστηριότητα αναμένεται να επιβραδυνθεί περαιτέρω το 2ο τρίμηνο

Οι αναταράξεις στην αγορά ενέργειας παραμένουν σημαντικές, ενώ η αποκλιμάκωση των τιμών πετρελαίου αναμένεται να συντελεστεί με βραδύτερο ρυθμό κατά το 2ο εξάμηνο του 2026 από ό,τι διαφαινόταν από τα σχετικά συμβόλαια μελλοντικής εκπλήρωσης (energy commodity futures) στις ενεργειακές αγορές το προηγούμενο δίμηνο. Οι τιμές του πετρελαίου στην αγορά spot παρέμειναν άνω των 100 $/βαρέλι, κατά μέσο όρο, τον Μάιο – υποχωρώντας σε περίπου 95 $/βαρέλι στις αρχές Ιουνίου. Παρομοίως, ο πληθωρισμός (ΔΤΚ) στην Ελλάδα κινείται επί του παρόντος στο ανώτερο εύρος των προβλέψεών μας – άνω του 5,0% στο 2ο τρίμηνο του 2026 – επιβαρύνοντας περαιτέρω την καταναλωτική ψυχολογία, παρά τον αντισταθμιστικό ρόλο των νέων μέτρων δημοσιονομικής στήριξης €0,8 δισ. που ανακοινώθηκαν το δίμηνο Απριλίου-Μαΐου, εκ των οποίων τα €0,6 δισ. με άμεση εφαρμογή κατά το 2ο τρίμηνο του 2026, με στόχο τον περιορισμό των επιπτώσεων του αυξημένου ενεργειακού κόστους και τη στήριξη των πιο ευάλωτων νοικοκυριών.

Αναφορικά με τους δείκτες υψηλής συχνότητας για την Ελλάδα, το 2ο τρίμηνο του 2026 ξεκίνησε με περαιτέρω επιδείνωση του οικονομικού κλίματος τον Απρίλιο και αποδυνάμωση των συνθηκών στους περισσότερους τομείς, ενώ ακολούθησε αξιόλογη ανάκαμψη τον Μάιο. Η βελτίωση ήταν εντονότερη στη βιομηχανία και το λιανικό εμπόριο, ενώ η εμπιστοσύνη στον κατασκευαστικό τομέα ανήλθε σε υψηλό 26 ετών τον ίδιο μήνα, πιστοποιώντας το ρόλο των σημαντικών έργων και την ευρύτερη επενδυτική δυναμική στο να «θωρακίσουν» τις επιδόσεις του συγκεκριμένου κλάδου.

Κατά μέσο όρο, ο δείκτης οικονομικού κλίματος («ESI») παρέμεινε το δίμηνο Απριλίου-Μαΐου σε παρόμοιο επίπεδο με το 1ο τρίμηνο, καθώς η ανοδική δυναμική κατασκευών και λιανικού εμπορίου, σε συνδυασμό με την ανάκαμψη της βιομηχανικής εμπιστοσύνης τον Μάιο, αντιστάθμισαν την υποχώρηση της εμπιστοσύνης στις υπηρεσίες και την κατανάλωση.

Τα στοιχεία για την αγορά εργασίας υποδηλώνουν μικρή εξασθένηση τον Απρίλιο, αντανακλώντας δυνητικά τη μειωμένη ζήτηση για υπηρεσίες. Συγκεκριμένα, η απασχόληση συρρικνώθηκε οριακά κατά 0,1% ετησίως τον Απρίλιο, μετά από αύξηση 1,2% ετησίως το 1ο τρίμηνο του 2026 (καθοδικά αναθεωρημένη από 2,8%) και 1,5% ετησίως στο σύνολο του 2025. Ωστόσο, το ποσοστό ανεργίας μειώθηκε στο 9,5% τον Απρίλιο από το − ανοδικά αναθεωρημένο − 9,7% το 1ο τρίμηνο του 2026.

Η ετήσια μεταβολή των εσόδων από ΦΠΑ επιβραδύνθηκε σε 11,1% τον Απρίλιο − παρά τον υψηλότερο πληθωρισμό − από 15,3% ετησίως το 1ο τρίμηνο του 2026.

Όπως σημειώνει ο οίκος, το ελληνικό ΑΕΠ αυξήθηκε κατά 2% σε ετήσια βάση το πρώτο τρίμηνο του έτους, έναντι 2,3% το προηγούμενο τρίμηνο, ενώ σε τριμηνιαία βάση η ανάπτυξη επιβραδύνθηκε στο 0,2%, από 0,7% κατά το δεύτερο εξάμηνο του 2025. Πρόκειται για τον ασθενέστερο ρυθμό μεγέθυνσης που έχει καταγραφεί από το 2023, γεγονός που αποτυπώνει την αυξανόμενη επίδραση του ενεργειακού κόστους στην οικονομία.

Η Wood αποδίδει την επιβράδυνση κυρίως στην υποχώρηση της ιδιωτικής κατανάλωσης, καθώς οι αυξήσεις στις τιμές ενέργειας μετακυλίστηκαν ταχύτατα στα νοικοκυριά, ενώ η δημοσιονομική παρέμβαση υπήρξε μέχρι στιγμής πιο περιορισμένη σε σχέση με άλλες ευρωπαϊκές χώρες.

Υπό το πρίσμα αυτό, ο οίκος προχώρησε σε αναθεώρηση της πρόβλεψης για την ανάπτυξη του 2026 στο 2%, από 2,5% προηγουμένως. Παράλληλα προειδοποιεί ότι σε περίπτωση διατήρησης των υψηλών ενεργειακών τιμών κατά το μεγαλύτερο μέρος του δεύτερου εξαμήνου, ο ρυθμός ανάπτυξης θα μπορούσε να υποχωρήσει ακόμη και στο 1,4%, γεγονός που αναδεικνύει τη σημασία των γεωπολιτικών εξελίξεων στη Μέση Ανατολή για την ελληνική οικονομία.

Η ανάλυση των επιμέρους συνιστωσών του ΑΕΠ δείχνει ότι η κύρια πηγή αδυναμίας ήταν η κατανάλωση, ενώ αρνητική ήταν και η συμβολή των παγίων επενδύσεων. Αντίθετα, η αύξηση των δημόσιων δαπανών και η βελτίωση των καθαρών εξαγωγών λειτούργησαν αντισταθμιστικά, περιορίζοντας την επιβράδυνση της οικονομικής δραστηριότητας.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η εικόνα της κατανάλωσης. Η ιδιωτική κατανάλωση επιβραδύνθηκε σημαντικά, καταγράφοντας αύξηση μόλις 0,7% σε ετήσια βάση, έναντι 2,3% το προηγούμενο τρίμηνο. Ωστόσο, η Wood επισημαίνει ότι δεν διαπιστώνεται ουσιαστική επιδείνωση των θεμελιωδών μεγεθών της οικονομίας. Αντιθέτως, τα νοικοκυριά εμφανίζονται πιο επιφυλακτικά εξαιτίας της αυξημένης αβεβαιότητας και των πληθωριστικών πιέσεων.

Χαρακτηριστικό είναι ότι οι πραγματικές λιανικές πωλήσεις αυξήθηκαν κατά 6,7% το πρώτο τρίμηνο, έναντι μόλις 1,6% στο τέλος του 2025, με τις μεγαλύτερες αυξήσεις να καταγράφονται σε διαρκή καταναλωτικά αγαθά όπως έπιπλα, ηλεκτρικές συσκευές και οικιακός εξοπλισμός. Η εικόνα αυτή υποδηλώνει ότι η κατανάλωση αγαθών παραμένει ανθεκτική, ενώ η αδυναμία εντοπίζεται κυρίως στις υπηρεσίες.

Οι αναλυτές εκτιμούν ότι η επιφυλακτικότητα των νοικοκυριών συνεχίστηκε και κατά το δεύτερο τρίμηνο, καθώς οι τραπεζικές καταθέσεις αυξήθηκαν με ταχύτερο ρυθμό, φθάνοντας στο 4,1% σε ετήσια βάση, ένδειξη ότι οι καταναλωτές επιλέγουν μεγαλύτερη αποταμίευση εν μέσω αυξημένης αβεβαιότητας.

Στην αγορά εργασίας η εικόνα παραμένει συνολικά θετική, αν και εμφανίζονται ενδείξεις σταδιακής επιβράδυνσης. Η αύξηση της απασχόλησης μηδενίστηκε τον Απρίλιο, μετά από μια μακρά περίοδο ισχυρής ανάπτυξης, ενώ η ανεργία διαμορφώθηκε στο 9,5%, από 8,2% τον Δεκέμβριο του 2025. Παρά τη μεταβολή αυτή, η Wood δεν διαβλέπει κίνδυνο σημαντικής επιδείνωσης, καθώς οι προθέσεις προσλήψεων των επιχειρήσεων παραμένουν σταθερές και οι ανησυχίες των καταναλωτών για την ανεργία δεν έχουν αυξηθεί αισθητά.

Σημαντικό στήριγμα εξακολουθεί να αποτελεί ο τουρισμός. Τα τουριστικά έσοδα αντιστοιχούν πλέον στο 9,7% του ΑΕΠ σε κυλιόμενη δωδεκάμηνη βάση, από 9,5% στο τέλος του 2025, επιβεβαιώνοντας ότι ο κλάδος συνεχίζει να κινείται σε ιστορικά υψηλά επίπεδα και να στηρίζει την οικονομική δραστηριότητα.

Παράλληλα, οι επενδύσεις εξακολουθούν να αποτελούν τον βασικό αναπτυξιακό πυλώνα της ελληνικής οικονομίας. Το ποσοστό επενδύσεων στο ΑΕΠ αυξήθηκε στο 18,4%, κατά 1,5 ποσοστιαία μονάδα υψηλότερα σε σχέση με ένα χρόνο πριν, ενώ η αξιοποίηση των πόρων του Ταμείου Ανάκαμψης συνεχίζεται με αμείωτη ένταση. Εφόσον εγκριθεί το αίτημα για την όγδοη εκταμίευση, οι συνολικές εισπράξεις της χώρας θα ανέλθουν στα 26,2 δισ. ευρώ, αντιπροσωπεύοντας το 73% των συνολικών διαθέσιμων πόρων.

Την ίδια ώρα, η τραπεζική χρηματοδότηση προς τις επιχειρήσεις παραμένει ιδιαίτερα ισχυρή. Οι επιχειρηματικές χορηγήσεις αυξήθηκαν κατά 9,5% τον Απρίλιο, επιβεβαιώνοντας ότι οι επενδύσεις και η πιστωτική επέκταση συνεχίζουν να στηρίζουν την οικονομική δραστηριότητα.

Στο μέτωπο του πληθωρισμού, η εικόνα παραμένει πιο ανησυχητική. Ο πληθωρισμός επιταχύνθηκε στο 5,4% τον Απρίλιο, από 3,9% τον Μάρτιο, ενώ ο εναρμονισμένος δείκτης τιμών καταναλωτή αυξήθηκε περαιτέρω στο 5% τον Μάιο. Σύμφωνα με τη Wood, τα μέτρα περιορισμού των περιθωρίων κέρδους στα καύσιμα και σε ορισμένα προϊόντα λιανικής έχουν περιορισμένη αποτελεσματικότητα, καθώς δεν μπορούν να αποτρέψουν τη μετακύλιση των διεθνών αυξήσεων στις τελικές τιμές.

Παρά τις βραχυπρόθεσμες προκλήσεις, η Wood υπογραμμίζει ότι η ελληνική οικονομία εξακολουθεί να διαθέτει σημαντικά στηρίγματα. Οι επενδύσεις, οι πόροι του Ταμείου Ανάκαμψης, η ισχυρή πιστωτική επέκταση και κυρίως τα σημαντικά δημοσιονομικά περιθώρια της κυβέρνησης λειτουργούν ως μηχανισμοί άμυνας απέναντι στις εξωτερικές αναταράξεις. Με τον κρατικό προϋπολογισμό να έχει καταγράψει πλεόνασμα περίπου 2% του ΑΕΠ και πρωτογενές πλεόνασμα κοντά στο 5%, η Ελλάδα διαθέτει, σύμφωνα με τον οίκο, τα μέσα για να στηρίξει την οικονομία εφόσον οι διεθνείς συνθήκες επιδεινωθούν περαιτέρω.

Αυτό είναι το βασικό συμπέρασμα των δύο εκθέσεων που δόθηκαν στη δημοσιότητα τις προηγούμενες ημέρες από τον ΟΟΣΑ και την Κομισιόν, παρά τις επιμέρους επισημάνσεις τους για τομείς στους οποίους απαιτείται μεγαλύτερη πρόοδος.

Η Κομισιόν, μάλιστα, αφαίρεσε την Ελλάδα από τον κατάλογο των χωρών με μακροοικονομικές ανισορροπίες, βάζοντας τέλος σε κάθε μορφή επιτήρησης προς τη χώρα μας και σε έναν κύκλο που ξεκίνησε πριν από 16 χρόνια. Είναι αξιοσημείωτο ωστόσο ότι την ίδια στιγμή που η Ελλάδα βγαίνει οριστικά από κάθε είδους επιτήρηση, 10 χώρες της ευρωζώνης βρίσκονται σε διαδικασία υπερβολικού ελλείμματος.

Οικονομικοί παράγοντες και αναλυτές εκτιμούν ότι το βασικό συμπέρασμα των δύο εκθέσεων, όχι μόνο στέλνει ένα ακόμη θετικό μήνυμα προς τις αγορές στην σημερινή κρίσιμη περίοδο της γεωπολιτικής αστάθειας λόγω του πολέμου στο Ιράν αλλά προσθέτει ισχυρές πιθανότητες για νέα αναβάθμιση, εντός της επενδυτικής βαθμίδας, της πιστοληπτικής ικανότητας της ελληνικής οικονομίας από τους οίκους αξιολόγησης στον νέο γύρο το ερχόμενου φθινοπώρου.

Η εικόνα αυτή αποτυπώνεται ήδη στις αγορές ομολόγων: Η απόδοση του δεκαετούς ομολόγου του ελληνικού δημοσίου κυμαίνεται στα επίπεδα του 3,7%, χαμηλότερη από της Ιταλίας (3,78%). Η απόδοση του 10ετούς γαλλικού ομολόγου βρίσκεται στην περιοχή του 3,6%, του ισπανικού στο 3,45%, του πορτογαλικού στο 3,4% ενώ το βρετανικό 10ετές ομόλογο έχει εκτοξευθεί στο 4.9%

Οι αγορές τιμολογούν, όπως σημειώνουν οι ίδιοι παράγοντες, το επίπεδο ανάπτυξης της κάθε οικονομίας και τη δυναμική της, σε συνδυασμό την δημοσιονομική εικόνα η οποία στη συγκεκριμένη περίπτωση αποτελεί ισχυρό χαρτί λόγω των υψηλών ετήσιων πρωτογενών πλεονασμάτων που προβλέπεται ότι θα συνεχιστούν φέτος και τα επόμενα χρόνια και επιτρέπουν την ταχεία μείωση του χρέους.

Είναι ενδεικτικές οι προβλέψεις των δύο εκθέσεων:

Η ανάπτυξη

Ο ΟΟΣΑ προβλέπει ότι ο ρυθμός ανάπτυξης στην Ελλάδα το 2026, παρά τις αναθεωρήσεις που έχει επιβάλει ο πόλεμος στο Ιράν, θα ανέλθει εφέτος στο 1,9% και στο 2% το 2027. Η Κομισιόν εκτιμά ότι η ανάπτυξη θα τρέξει εφέτος με ρυθμό 1,8% και με ρυθμό 1,6% το 2027.  Σύμφωνα με την έκθεση της Κομισιόν η Γερμανία θα σημειώσει ρυθμό ανάπτυξης 0,6% το 2026 και 0,9% το 2027, η Γαλλία 0,8% και 1,1% αντίστοιχα, η Ιταλία 0,5% και 0,6% αντίστοιχα

Το χρέος

Σύμφωνα με την έκθεση του ΟΟΣΑ το δημόσιο χρέος της χώρας μας θα μειωθεί εφέτος στο 135,8% του ΑΕΠ, από 146,5% πέρυσι, για να περιοριστεί περαιτέρω στο 129,8% του ΑΕΠ το 2027.  Η Κομισιόν προβλέπει ότι το χρέος θα διαμορφωθεί εφέτος στο 140,7% του ΑΕΠ από 146,1% πέρυσι για να υποχωρήσει στο 134,4% του ΑΕΠ το 2027.

Σύμφωνα με την Κομισιόν το χρέος της Ιταλίας θα ανέλθει στο 138,5% του ΑΕΠ εφέτος και ακόμη υψηλότερα στο 139,2% του ΑΕΠ το 2027. Στην Γαλλία το χρέος θα ανέλθει στο 118,1% του ΑΕΠ εφέτος για να αυξηθεί στο 120,9% του ΑΕΠ το 2027.

Στην Γερμανία το χρέος προβλέπεται στο 65,8% του ΑΕΠ εφέτος και στο 68% του ΑΕΠ το 2027.

Σύμφωνα με τα στοιχεία του α’ τριμήνου, η συνολική καταναλωτική δαπάνη αυξήθηκε κατά 1% σε ετήσια βάση, με την κατανάλωση των νοικοκυριών να καταγράφει άνοδο 0,7%, επιβεβαιώνοντας τη σταθερή στήριξη της εγχώριας ζήτησης στην οικονομική δραστηριότητα.

Ιδιαίτερα ενθαρρυντική ήταν η εικόνα στο μέτωπο των επενδύσεων, οι οποίες σημείωσαν άλμα 12,1% σε σχέση με το αντίστοιχο διάστημα του 2025, αντανακλώντας τη συνέχιση μεγάλων επιχειρηματικών σχεδίων και την αξιοποίηση των διαθέσιμων ευρωπαϊκών πόρων.

Θετική παρέμεινε και η πορεία του εξωτερικού τομέα, καθώς οι εξαγωγές αυξήθηκαν κατά 2,4%, ενώ οι εισαγωγές κινήθηκαν οριακά υψηλότερα κατά 0,5%, εξέλιξη που συνέβαλε στη διατήρηση θετικής συνεισφοράς του εξωτερικού εμπορίου στο ΑΕΠ.

Τα στοιχεία του πρώτου τριμήνου ενισχύουν τις εκτιμήσεις ότι η ελληνική οικονομία εξακολουθεί να αναπτύσσεται με ρυθμό υψηλότερο από τον μέσο όρο της Ευρωζώνης, με βασικούς μοχλούς τις επενδύσεις, τις εξαγωγές και τη σταθερή κατανάλωση των νοικοκυριών.

Σε σύγκριση με το τελευταίο τρίμηνο του 2025 καταγράφηκε ανάπτυξη 0,2%, σύμφωνα με τα προκαταρκτικά στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ:

Τριμηνιαίες μεταβολές

• Η συνολική τελική καταναλωτική δαπάνη αυξήθηκε κατά 0,6% σε σχέση με το 4o τρίμηνο του 2025.
• Οι ακαθάριστες επενδύσεις παγίου κεφαλαίου μειώθηκαν κατά 2,5% σε σχέση με το 4o τρίμηνο του 2025.
• Oι εξαγωγές αγαθών και υπηρεσιών παρουσίασαν αύξηση κατά 0,3% σε σχέση με το 4o τρίμηνο του 2025. Οι εξαγωγές αγαθών μειώθηκαν κατά 1,6%, ενώ οι εξαγωγές υπηρεσιών αυξήθηκαν κατά 1,2%.
• Οι εισαγωγές αγαθών και υπηρεσιών παρουσίασαν μείωση κατά 0,6% σε σχέση με το 4ο τρίμηνο του 2025. Οι εισαγωγές αγαθών μειώθηκαν κατά 1,9%, ενώ οι εισαγωγές υπηρεσιών αυξήθηκαν κατά 4,2%.

Ετήσιες μεταβολές

• Η συνολική τελική καταναλωτική δαπάνη παρουσίασε αύξηση κατά 1,0% σε σχέση με το 1o τρίμηνο του 2025.
• Οι ακαθάριστες επενδύσεις παγίου κεφαλαίου αυξήθηκαν κατά 12,1% σε σχέση με το 1o τρίμηνο του 2025.
• Οι εξαγωγές αγαθών και υπηρεσιών παρουσίασαν αύξηση κατά 2,4% σε σχέση με το 1o τρίμηνο του 2025. Οι εξαγωγές αγαθών αυξήθηκαν κατά 2,8%, ενώ οι εξαγωγές υπηρεσιών αυξήθηκαν κατά 3,1%.
• Οι εισαγωγές αγαθών και υπηρεσιών παρουσίασαν αύξηση κατά 0,5% σε σχέση με το 1o τρίμηνο του 2025. Οι εισαγωγές αγαθών μειώθηκαν κατά 0,6% και οι εισαγωγές υπηρεσιών αυξήθηκαν κατά 3,2%.

Τα στοιχεία δείχνουν ότι η ελληνική οικονομία συνεχίζει να υπεραποδίδει έναντι της Ευρώπης, όπου τα στοιχεία είναι βέβαια αλλοιωμένα λόγω της μεγάλης συρρίκνωσης στην Ιρλανδία. Οπως ανακοίνωσε σήμερα η Eurostat, η οικονομία της Ε.Ε. αναπτύχθηκε κατά 0,7% και της Ευρωζώνης κατά 0,3% σε ετήσια βάση. Σε σύγκριση με το τελευταίο τρίμηνο του περασμένου έτους, η οικονομία της Ε.Ε. συρρικνώθηκε κατά 0,1% και της Ευρωζώνης κατά 0,2%. Σημειώνεται άλλωστε ότι το α’ τρίμηνο εμφανίζει και τα πρώτα σημάδια του πολέμου στη Μέση Ανατολή.

Οι επίσημες προβλέψεις για φέτος δείχνουν ότι η ελληνική ανάπτυξη θα ανέλθει στο 2%, σύμφωνα με την ετήσια έκθεση προόδου που κατατέθηκε στην Κομισιόν. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, το ΔΝΤ και ο ΟΟΣΑ τοποθετούν την ανάπτυξη χαμηλότερα από 1,8% έως 1,9%.

Τα στοιχεία νέας έρευνας του ΙΕΛΚΑ αποτυπώνουν μια σαφή μετατόπιση προς οικονομικότερες και περισσότερο «αυτοοργανωμένες» μορφές διακοπών, με έμφαση στις κοντινές αποδράσεις, τις εξοχικές κατοικίες και τον αυστηρότερο έλεγχο των καθημερινών δαπανών.

Οι μισοί δεν προγραμματίζουν διακοπές

Η έρευνα, που πραγματοποιήθηκε τον Μάιο του 2026 σε δείγμα 700 καταναλωτών, δείχνει ότι ένας στους δύο Έλληνες δεν σχεδιάζει να κάνει διακοπές φέτος. Παράλληλα, το 34% δηλώνει ότι θα περιορίσει τις ημέρες των διακοπών του σε σύγκριση με προηγούμενα χρόνια, ενώ μόλις το 14% αναφέρει ότι θα κινηθεί στα ίδια επίπεδα με το παρελθόν.

Για όσους τελικά ταξιδέψουν, οι σύντομες αποδράσεις φαίνεται να αποτελούν τη βασική επιλογή. Το μεγαλύτερο ποσοστό, 42%, θα παραμείνει εκτός κατοικίας από τέσσερις έως επτά ημέρες, ενώ το 29% σχεδιάζει διακοπές διάρκειας οκτώ έως δεκατεσσάρων ημερών. Η μέση διάρκεια των φετινών διακοπών διαμορφώνεται στις 11,4 ημέρες, παραμένοντας σχεδόν αμετάβλητη σε σχέση με το προηγούμενο έτος.

Στροφή σε εξοχικά και οικονομικότερες λύσεις διαμονής

Η πίεση στο διαθέσιμο εισόδημα αποτυπώνεται έντονα και στις επιλογές διαμονής. Πάνω από τους μισούς ερωτηθέντες, ποσοστό 53%, επιλέγουν να μείνουν σε εξοχικές κατοικίες, είτε ιδιόκτητες είτε φιλοξενούμενοι από συγγενείς και φίλους.

Την ίδια στιγμή, τα ενοικιαζόμενα δωμάτια συγκεντρώνουν ποσοστό 35%, ενώ τα ξενοδοχεία περιορίζονται μόλις στο 14% των επιλογών. Ακόμη μικρότερο είναι το ποσοστό όσων επιλέγουν πακέτα πλήρους διατροφής, γεγονός που δείχνει τη σαφή απομάκρυνση από ακριβότερες μορφές διακοπών, όπως τα all inclusive πακέτα ή οι κρουαζιέρες.

Το camping εξακολουθεί να διατηρεί ένα σταθερό κοινό, ενώ μόλις το 9% των συμμετεχόντων δηλώνει ότι σχεδιάζει ταξίδι στο εξωτερικό.

Κοντινοί προορισμοί και περιορισμός του κόστους μετακίνησης

Οι προτιμήσεις των ταξιδιωτών δείχνουν ξεκάθαρα ότι το κόστος μετακίνησης αποτελεί πλέον βασικό κριτήριο επιλογής προορισμού. Η παραθαλάσσια ηπειρωτική Ελλάδα συγκεντρώνει το μεγαλύτερο ενδιαφέρον, καθώς επιλέγεται από το 57% των ερωτηθέντων, ενώ τα νησιά ακολουθούν με ποσοστό 38%.

Οι ορεινοί προορισμοί προσελκύουν το 11% των καταναλωτών, ενώ τα ταξίδια στο εξωτερικό παραμένουν περιορισμένα. Η τάση αυτή συνδέεται άμεσα με την προσπάθεια των νοικοκυριών να μειώσουν τις δαπάνες μετακίνησης και ιδιαίτερα το υψηλό κόστος των ακτοπλοϊκών εισιτηρίων.

Διακοπές με περισσότερο μαγείρεμα και λιγότερη εστίαση

Η ακρίβεια έχει επηρεάσει αισθητά και τις καθημερινές συνήθειες των παραθεριστών. Ποσοστό 41% δηλώνει ότι μαγειρεύει συχνά κατά τη διάρκεια των διακοπών του, περιορίζοντας έτσι τα έξοδα για φαγητό εκτός σπιτιού.

Παράλληλα, το 70% πραγματοποιεί αγορές από σούπερ μάρκετ ή μίνι μάρκετ, ενώ σχεδόν οκτώ στους δέκα επισκέπτονται συστηματικά φούρνους και αρτοποιεία. Ιδιαίτερα ισχυρή παραμένει και η προτίμηση στα τοπικά προϊόντα, καθώς το 62% των ερωτηθέντων δηλώνει ότι τα επιλέγει κατά τη διάρκεια των διακοπών του.

Η εικόνα που διαμορφώνεται παραπέμπει σε ένα μοντέλο διακοπών με μεγαλύτερο έλεγχο του προϋπολογισμού, χωρίς όμως να εγκαταλείπεται η αναζήτηση ποιοτικών και φρέσκων προϊόντων.

Πιο προσεκτικοί οι καταναλωτές στις αγορές τους

Η οικονομική πίεση αντανακλάται και στη συνολική καταναλωτική συμπεριφορά. Σχεδόν οι μισοί συμμετέχοντες στην έρευνα, ποσοστό 45%, δηλώνουν ότι σκοπεύουν να περιορίσουν τις αγορές τους το φετινό καλοκαίρι.

Οι κυριότεροι λόγοι σχετίζονται με το αυξημένο κόστος μετακίνησης, τις ανατιμήσεις στην εστίαση και τη γενικότερη επιβάρυνση του οικογενειακού προϋπολογισμού. Παρά τη μείωση των δαπανών, οι καταναλωτές εξακολουθούν να στηρίζουν την τοπική αγορά, με τους φούρνους, τα αρτοποιεία και τα σούπερ μάρκετ να αποτελούν τα βασικά σημεία αγορών κατά τη διάρκεια των διακοπών.

Το νέο πρόσωπο των ελληνικών διακοπών

Το φετινό καλοκαίρι αποτυπώνει τη μετάβαση σε ένα νέο μοντέλο διακοπών, όπου η οικονομία και η προσεκτική διαχείριση των εξόδων έχουν πρωταγωνιστικό ρόλο. Οι Έλληνες δεν εγκαταλείπουν απαραίτητα τις διακοπές τους, ωστόσο προσαρμόζονται στα νέα οικονομικά δεδομένα, επιλέγοντας λιγότερες ημέρες, πιο κοντινούς προορισμούς και χαμηλότερο κόστος διαμονής.

Η εικόνα που προκύπτει είναι αυτή ενός πιο συνειδητοποιημένου καταναλωτή, ο οποίος αναζητά ισορροπία ανάμεσα στην ανάγκη για ξεκούραση και στις οικονομικές δυνατότητες του νοικοκυριού του, σε μια περίοδο όπου η ακρίβεια εξακολουθεί να επηρεάζει σχεδόν κάθε πτυχή της καθημερινότητας.