Συγκεκριμένα ο σύλλογος αναφέρει:

Ολοκληρώνοντας το 2024 και με το βλέμμα στραμμένο στο 2025, ο εμπορικός και επιχειρηματικός κόσμος εισέρχεται στη νέα χρονιά με αισιοδοξία, αλλά και με προβληματισμούς για τις προκλήσεις που βρίσκονται μπροστά.

Οι προσδοκίες του ελληνικού εμπορίου για το 2025 προσβλέπουν σε ένα περιβάλλον οικονομικής σταθερότητας και ανάπτυξης, το οποίο θα επιτρέψει στις επιχειρήσεις να επενδύσουν σε νέες τεχνολογίες, να ενισχύσουν την ανταγωνιστικότητά τους και να δημιουργήσουν νέες θέσεις εργασίας. Παράλληλα, οι επιχειρήσεις αναζητούν τρόπους συνεργασίας και αλληλεγγύης, τόσο ανάμεσα στις επιχειρήσεις όσο και με την Πολιτεία, για τη δημιουργία ενός ευνοϊκού επιχειρηματικού περιβάλλοντος.

Οι κύριοι προβληματισμοί για το 2025 που απασχολούν τις επιχειρήσεις και ενδεχομένως να επηρεάσουν καθοδικά την ελληνική οικονομία, επικεντρώνονται στα εξής:

Η αβεβαιότητα στην παγκόσμια οικονομία, χαρακτηριζόμενη από γεωπολιτικές αναταράξεις, αυξανόμενο πληθωρισμό και υψηλότερες τιμές ενέργειας, επιβαρύνει σημαντικά το κόστος λειτουργίας των επιχειρήσεων. Παράλληλα, η εκρηκτική ανάπτυξη του ηλεκτρονικού εμπορίου δημιουργεί σοβαρές προκλήσεις, ιδιαίτερα για τις μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις που δυσκολεύονται να προσαρμοστούν στα νέα δεδομένα της αγοράς. Τέλος, η γραφειοκρατία, το φορολογικό περιβάλλον -παρά τις προσπάθειες εκσυγχρονισμού του- και το υψηλό φορολογικό βάρος, αποτελούν χρόνιες παθογένειες της ελληνικής οικονομίας, παρεμποδίζοντας την επιχειρηματικότητα και την ανάπτυξη.

Για να ανακάμψει και να αναπτυχθεί το ελληνικό εμπόριο το 2025, απαιτούνται άμεσες και συντονισμένες ενέργειες σε επίπεδο επιχειρήσεων, κράτους και κοινωνίας.

Προκειμένου να επιτευχθεί αυτός ο στόχος και να αντιμετωπιστούν οι προκλήσεις, προτείνονται τα εξής:

• Ενίσχυση ψηφιακού μετασχηματισμού: Οι επιχειρήσεις καλούνται να ενισχύσουν την παρουσία τους στο διαδίκτυο, να επενδύσουν σε ηλεκτρονικό εμπόριο και να εκπαιδεύσουν το προσωπικό τους στις νέες τεχνολογίες. Η σύνδεση του φυσικού καταστήματος με το ηλεκτρονικό, μέσω ενός ενιαίου συστήματος διαχείρισης (omnichannel), θα επιτρέψει στις επιχειρήσεις να προσφέρουν στους πελάτες τους ευέλικτες επιλογές αγορών και προσωποποιημένη εξυπηρέτηση.
• Μείωση φορολογικών και λειτουργικών βαρών: Η μείωση του ΦΠΑ, ιδιαίτερα στα είδη πρώτης ανάγκης και τα καταναλωτικά προϊόντα, θα ενισχύσει τη ζήτηση και θα ανακουφίσει τα νοικοκυριά. Παράλληλα, η πρόσβαση σε δάνεια με ευνοϊκούς όρους θα καταστήσει ευκολότερη την χρηματοδότηση των επιχειρήσεων, που αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους παράγοντες για την ανάπτυξή τους. Τέλος, η απλούστευση των διαδικασιών για την ίδρυση και λειτουργία επιχειρήσεων θα μειώσει τη γραφειοκρατία και θα ενθαρρύνει την επιχειρηματικότητα.
• Προώθηση της εξωστρέφειας: Η δημιουργία κινήτρων για τις ελληνικές επιχειρήσεις να προωθήσουν τα προϊόντα τους σε διεθνείς αγορές, σε συνδυασμό με την προβολή του brand «Made in Greece», θα συμβάλει στην ενίσχυση των εξαγωγών και στην προώθηση της ποιότητας και της μοναδικότητας των ελληνικών προϊόντων.
• Στήριξη μικρομεσαίων επιχειρήσεων: Η υλοποίηση στοχευμένων προγραμμάτων για την αναβάθμιση των δεξιοτήτων των επιχειρηματιών και των εργαζομένων, καθώς και η παροχή χρηματοδοτικών εργαλείων προσαρμοσμένων στις σχετικές ανάγκες, είναι απαραίτητα για την ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας των ΜμΕ. Επιπλέον, η κατεύθυνση των ευρωπαϊκών πόρων προς επενδύσεις σε νέες τεχνολογίες και καινοτομία θα συμβάλει στην αναβάθμιση του παραγωγικού ιστού.
• Ενίσχυση της αγοραστικής δύναμης: Η μόνιμη και σταθερή ενδυνάμωση της αγοραστικής δύναμη των πολιτών θα οδηγήσει σε αύξηση της κατανάλωσης. Παράλληλα, η στήριξη των ανέργων, μέσω μέτρων που μειώνουν την ανεργία και ενισχύουν τα προσόντα και την εργασιακή τους εμπειρία, θα συμβάλει στην ανάκαμψη της οικονομίας.
• Επένδυση στην ποιότητα και την καινοτομία: Η ανάπτυξη καινοτόμων προϊόντων για την κάλυψη σύγχρονων αναγκών και η προώθηση της βιώσιμης ανάπτυξης, μέσω της υιοθέτησης περιβαλλοντικά φιλικών πρακτικών, θα ενισχύσουν την ανταγωνιστικότητα των ελληνικών επιχειρήσεων και θα συμβάλουν στην προσέλκυση επενδύσεων.

Το μέλλον του ελληνικού εμπορίου εξαρτάται και από τη σύμπραξη στρατηγικών σχεδιασμών, που θα λαμβάνουν υπόψη τις δυναμικές αλληλεπιδράσεις μεταξύ των επιχειρήσεων, της πολιτείας και της κοινωνίας. Η επιτυχής υλοποίηση τέτοιων σχεδίων, θα οδηγήσει σε μια ανθεκτική και ανταγωνιστική εμπορική πραγματικότητα.

Επισημαίνεται ακόμη ότι οι καταιγιστικές εξελίξεις στη διεθνή οικονομική και πολιτική πραγματικότητα, όπως επιταχύνθηκαν από τον πόλεμο στην Ουκρανία και την εκτίναξη των τιμών, προκαλούν νέες ισχυρές αναταράξεις και επιβάλλουν αναπόφευκτες προκλήσεις στην επιχειρηματικότητα. Πλέον, μετά την «τριπλή κρίση» (χρέους, πανδημίας και πληθωρισμού), οι μεταβολές του οικονομικού και επιχειρηματικού κλίματος είναι συνεχείς, διογκώνοντας την αβεβαιότητα και ανατρέποντας πάγιες σταθερές και προβλέψεις. Το εμπόριο και εν γένει η επιχειρηματικότητα, καλούνται να πορευτούν εν μέσω ενός ρευστού περιβάλλοντος, πλήρους μη αναμενόμενων προκλήσεων, όπου η μοναδική σταθερά θα είναι ενδεχομένως η ανατροπή.

Ειδικότερα, οι βασικές διαπιστώσεις συνοψίζονται στα εξής:

1.      Ο Δείκτης Κύκλου Εργασιών (ΔΚΕ) στο λιανικό εμπόριο ανέκαμψε σε σχέση με το 2021, χωρίς όμως αυτή η ανάκαμψη να είναι ισόρροπη. Οι ειδικές συνθήκες της υγειονομικής κρίσης ευνόησαν συγκριτικά περισσότερο τις πωλήσεις σε φαρμακευτικά προϊόντα και καλλυντικά, super market (εάν υπολογιστεί και η τεράστια αύξηση του 2020) όπως επίσης και τις πωλήσεις εκτός καταστημάτων (διαδικτυακές). Βέβαια, ο ενδοκλαδικός δυϊσμός δεν είναι πανδημικό απότοκο καθώς είχε ήδη εντοπιστεί στην Ετήσια Έκθεση του 2019.

2.      Στην αγορά εργασίας τα μέτρα στήριξης λειτούργησαν αποτελεσματικά, με υψηλό, όμως, δημοσιονομικό κόστος. Η απασχόληση στο εμπόριο παρουσίασε τάσεις σταθεροποίησης και ο κλάδος παραμένει, με διαφορά, ο μεγαλύτερος εργοδότης της ελληνικής οικονομίας. Ωστόσο, το εμπόριο είναι ένας κλάδος εν κινήσει, ο οποίος μετασχηματίζεται συνεχώς. Αυτό προκύπτει και από τη μεγάλη αύξηση των εργοδοτών, τη διαρκή υποχώρηση των αυτοαπασχολουμένων αλλά και την πτώση των μισθωτών, στοιχείο που δεν παύει να δημιουργεί ανησυχία. Κρίσιμο ρόλο θα διαδραματίσει η ικανότητα της επιστημονικής αλλά και της επιχειρηματικής κοινότητας να ενισχύσει την εκπαίδευση και κατάρτιση του ανθρώπινου δυναμικού σε σύγχρονες ειδικότητες υψηλής ζήτησης.

3.      Φαίνεται ότι για το 2021 οι δράσεις στήριξης της εγχώριας αγοράς κατά τη διάρκεια της Covid-19 είχαν θετικό αποτύπωμα στην επιχειρηματικότητα. Υπό «κανονικές συνθήκες», η σταδιακή επιστροφή στην μετά-πανδημική πραγματικότητα θα μπορούσε να συμπαρασύρει ανοδικά τα βασικά μεγέθη των επιχειρήσεων. Άλλωστε, ήδη ο συνολικός κύκλος εργασιών αυξήθηκε, υπεραντισταθμίζοντας τις περυσινές απώλειες, ιδίως στο Χονδρικό και στα Οχήματα.

4.      Εντούτοις, οι μικρότερες επιχειρήσεις παρουσιάζονται πολύ λιγότερο  αισιόδοξες για την εξέλιξη των πωλήσεων και γενικότερα τη βιωσιμότητά τους, χαρακτηριστικό αποτέλεσμα του δυισμού μεγέθους που εντοπίζεται στον κλάδο. Ο τελευταίος, υπήρχε ανέκαθεν αλλά η πανδημία και οι ειδικές συνθήκες λειτουργίας των επιχειρήσεων τον ανέδειξαν περαιτέρω. Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι ότι ο μέσος κύκλος εργασιών των μικρότερων μονάδων στο λιανικό έχει επιστρέψει στα επίπεδα του 2016, χάνοντας την όποια μεγέθυνση είχε επιτευχθεί έως το 2019.

5.      Παρά τη «γενική» ανάκαμψη που καταγράφεται στο εμπόριο για το 2021 αλλά και τον εμπεδωμένο (πλέον) δυισμό στον κλάδο, μια από τις κατηγορίες επιχειρήσεων που μελετά η έκθεση φαίνεται να αντιμετωπίζει πλέον ορατό τον κίνδυνο της βιωσιμότητάς της (μία στις δύο «απειλούμενες επιχειρήσεις» κινδυνεύει με οριστική παύση της εμπορικής της δραστηριότητας).

6.      Η εικόνα, ωστόσο, όπως καταγράφεται στην Έκθεση του 2021 μοιάζει να ανατρέπεται ήδη από το πρώτο τρίμηνο του 2022. Οι δυσμενείς εξελίξεις στις τιμές, οι οποίες τροφοδοτήθηκαν από την ενεργειακή κρίση, την επεκτατική νομισματική πολιτική, τον πόλεμο στην Ουκρανία και τις παρατεταμένες διαταραχές στην εφοδιαστική αλυσίδα (αύξηση αποθηκευτικού και μεταφορικού κόστους), επιβραδύνουν σημαντικά και θέτουν σε αβεβαιότητα την επιστροφή στην κανονικότητα.

Καρανίκας: Ηχηρή προειδοποίηση

«Η δημοσιοποίηση της εφετινής Ετήσιας Έκθεσης Ελληνικού Εμπορίου, στο πλαίσιο των πολλαπλών κρίσεων της συγκυρίας και του πολέμου στην Ουκρανία, υποδηλώνει τη δύσκολη θέση, στην οποία έχει περιέλθει το εμπόριο, και η οποία υποχρεώνει θεσμικούς και κοινωνικούς φορείς να αναλάβουν συγκεκριμένες και τολμηρές πρωτοβουλίες. Η Ετήσια Έκθεση για το 2021 είναι μια ηχηρή προειδοποίηση της εμπορικής τάξης, σχετικά με την επιβίωση και τις προοπτικές της επιχειρηματικής της δράσης». Αυτό τόνισε ο πρόεδρος της ΕΣΕΕ Γιώργος Καρανίκας, προσθέτοντας ότι ήδη από το 2020, οι συνολικές πωλήσεις των εταιρειών του εμπορίου κατέγραψαν μείωση κατά 8,5%, ενώ τα μικτά κέρδη υποχώρησαν σε μικρότερο βαθμό (5,6%).

Παρόλα αυτά, επεσήμανε, και το 2021, ενώ η απασχόληση στο εμπόριο παρουσίασε οριακή πτώση κατά 0,6%, σε σχέση με πέρυσι, ο κλάδος παραμένει ο μεγαλύτερος εργοδότης της χώρας (με 17,9% της συνολικής απασχόλησης), παρέχοντας εργασία σε περίπου 700.000 ανθρώπους.

Ο ίδιος ανέδειξε τη φορολόγηση, τη μείωση της καταναλωτικής δαπάνης, την έλλειψη ρευστότητας, την αύξηση του κόστους των εμπορευμάτων και τον αθέμιτο ανταγωνισμό ως τα σημαντικότρα προβλήματα που αντιμετωπίζουν οι εμπορικές επιχειρήσεις.

Σε δύο άξονες η ανάκαμψη

Η συζήτηση για την ανάκαμψη της αγοράς και την επιστροφή στην κανονικότητα, θα πρέπει να κινείται γύρω από δύο βασικούς άξονες παρέμβασης, ανέφερε ο κ. Καρανίκας.

Όπως είπε, «όσον αφορά στις ελληνικές μικρομεσαίες εμπορικές επιχειρήσεις, η μείωση του διαθέσιμου προς κατανάλωση εισοδήματος των νοικοκυριών, εξαιτίας, κυρίως, των φουσκωμένων λογαριασμών ρεύματος, αλλά και η αύξηση του δικού τους λειτουργικού κόστους θα απαιτήσουν, αναμφίβολα, τη στήριξη της Πολιτείας, για όσο διάστημα διαρκέσει η ενεργειακή κρίση και οι συνέπειες στον πληθωρισμό, ένεκα της πολεμικής σύρραξης στην Ουκρανία. Η στήριξη των επιχειρήσεων απέναντι στην ενεργειακή κρίση δεν πρέπει να ατονήσει. Γι’ αυτό ο εμπορικός κόσμος ελπίζει, τουλάχιστον, πως θα ευδοκιμήσει η ελληνική πρόταση για τη δημιουργία ευρωπαϊκού μηχανισμού αλληλεγγύης, όσον αφορά στην ενέργεια.

»Επιπρόσθετα, πρέπει να προχωρήσει άμεσα και συστηματικά ο ψηφιακός μετασχηματισμός και η πράσινη μετάβαση των Μμε εμπορικών επιχειρήσεων. Είναι αναγκαίο να ενισχυθεί η εμπειρία και η τεχνογνωσία των επιχειρηματιών και των εργαζομένων τους σε θέματα ηλεκτρονικού εμπορίου και ψηφιακού μάρκετινγκ, με στόχο την ουσιαστική ενσωμάτωση της νέας τεχνολογίας στη στρατηγική, αλλά και στην καθημερινή λειτουργία μιας Μμε επιχείρησης. Η σωστή διαχείριση και διάχυση στην πραγματική οικονομία των πόρων του Ταμείου Ανάκαμψης και των κονδυλίων του νέου ΕΣΠΑ 2021-2027 θα αποτελέσουν καθοριστικό παράγοντα, για την επιτυχία της διπλής μετάβασης της ελληνικής επιχειρηματικότητας. Το μεγάλο στοίχημα, σήμερα, είναι να δοθούν σε όλες τις επιχειρήσεις τα γνωστικά εφόδια και τα χρηματοδοτικά εργαλεία, προκειμένου να επιβιώσουν. Ιδιαίτερα, θα πρέπει να προσεχθούν οι κλάδοι και οι ΜμΕ που επλήγησαν περισσότερο από την πανδημία, ώστε να μην ανοίξει περισσότερο η «ψαλίδα» που τους χωρίζει από τις μεγάλες πολυεθνικές και τα λίγα ισχυρά brands του εγχώριου λιανεμπορίου».