Γράφει ο Λουκάς Γεωργιάδης

           Η Ρωσία του Πούτιν είναι τελειωμένη για τη Δύση και τα οικονομικά αντίποινα που ανακοινώθηκαν λίγες ώρες μετά την εισβολή στην Ουκρανία, οριοθετούν μια νέα τάξη πραγμάτων στον κόσμο μας. Τίποτα δεν είναι ίδιο πλέον. Το τίμημα είναι βαρύ και το βλέπουμε στο νέο ανοδικό κύκλο των τιμών του φυσικού αερίου, του πετρελαίου, της ηλεκτρικής ενέργειας και των μετάλλων. Τα χρηματιστήρια πιέστηκαν και η Δύση προσδοκά ότι μεσοπρόθεσμα θα... συμμορφώσει τον Πούτιν, ο οποίος με μεθοδικό τρόπο "έχτισε" ένα ισχυρό απόθεμα πόρων από την πώληση ποσοτήτων φυσικού αερίου και πετρελαίου, άνω των 600 δισ. ευρώ, μέρος του οποίου θα διαθέσει για να καλύψει το κόστος από τις απώλειες (άμεσες, έμμεσες και παράπλευρες) της εισβολής. Η Ρωσία είναι μία από τις χώρες με το χαμηλότερο δημόσιο χρέος ως ποσοστό του ΑΕΠ (μόλις 28%), αν και από την άλλη το κατά κεφαλήν εισόδημα είναι το μισό σε σχέση με αυτό των Ελλήνων! Από την άλλη πλευρά, δεν είναι διατεθειμένη να αφήσει την Ουκρανία στα χέρια της Δύσης, παραδίδοντας ένα asset παγκοσμίου εμβέλειας, καθώς είναι από τα σπουδαιότερα στην αγροτική παραγωγή, στο φυσικό αέριο, στα μέταλλα, στα ορυκτά, στην κατασκευή πυραύλων. Η αγροτική παραγωγή της Ουκρανίας αρκεί για να καλύψει τις ανάγκες ολόκληρης της Ευρώπης!

Η Δύση οργανώνεται...

          Η Δύση κλείνει τις πόρτες στη Ρωσία και όπως δείχνουν τα πράγματα θα αρχίσει να οργανώνεται ώστε τα επόμενα χρόνια, να προχωρήσει στην ενεργειακή απεξάρτηση. Η στρατιωτική εισβολή στην Ουκρανία αναμένεται να βάλει πιο ενεργά στο παιχνίδι της ενεργειακής αυτάρκειας την Ευρώπη. Μια Ευρώπη η οποία αποτελεί κυρίως οικονομική και λιγότερο πολιτική οντότητα. Μια Ευρώπη που βρίσκεται στην πιο μειονεκτική θέση, καθώς καλείται να ισορροπήσει μεταξύ της ανάγκης συνεργασίας και στρατιωτικής προστασίας από τις ΗΠΑ και της σχεδόν ανελαστικής κάλυψης των ενεργειακών της αναγκών από τη Ρωσία. Οι οικονομικές κυρώσεις στη Ρωσία φαίνεται ότι είναι σαρωτικές και ίσως γίνουν ακόμη περισσότερο οδυνηρές. Χτύπημα στους Ρώσους επιχειρηματίες (ολιγάρχες), αποκλεισμός από τα τραπεζικά συστήματα, εμπάργκο στα προϊόντα, αποκλεισμοί από διεθνείς διοργανώσεις και πάει λέγοντας. Οι λογαριασμοί πλέον άνοιξαν και μάλλον θα περάσουν πάρα πολλά χρόνια για να κλείσουν. Για την ακρίβεια θα κλείσουν όταν οι πολλοί, δηλαδή η Δύση, βρει πεδίο συνεννόησης με ένα νέο πολιτικό πρόσωπο στη Ρωσία, κάποια στιγμή στο όχι και τόσο μακρινό μέλλον... 

Βαρύ τίμημα

Η Δύση δεν θέλει να δώσει στρατιωτικό χαρακτήρα στη διαμάχη με τη Ρωσία, γιατί τότε τα πράγματα θα οδηγήσουν με μαθηματική ακρίβεια σε... ανεξέλεγκτες καταστάσεις. Προτιμά μάλλον ένα πιο ισχυρό "όπλο", τα οικονομικά αντίμετρα, ώστε να γονατίσει σε βάθος χρόνου τη Ρωσία. Η Ρωσία με τη σειρά της θα μπορούσε να περιορίσει τη ροή του φυσικού αερίου προς την Ευρώπη αλλά και τις ποσότητες πετρελαίου. Ωστόσο, το οικονομικό κόστος θα είναι τεράστιο, καθώς θα έρθει να προστεθεί στα βαρύ τίμημα των κυρώσεων. Η ουσία είναι ότι φέτος αλλά και του χρόνου, όλοι μας θα πληρώσουμε έναν πολύ "φουσκωμένο" λογαριασμό. Ρεύμα, αέριο, πετρέλαιο, προϊόντα θα εξακολουθούν να βρίσκονται στον... Θεό για πολύ καιρό ακόμη. Στη χθεσινή Σύνοδο Κορυφής αποφασίστηκε με πρόταση του Έλληνα πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη, η συγκρότηση ενός ειδικού μηχανισμού διοχέτευσης επιδοτήσεων προς νοικοκυριά και επιχειρήσεις, ώστε να αντιμετωπίσουν τη νέα λαίλαπα του ενεργειακού κόστους. Προφανές είναι και το κόστος στις κεφαλαιοποιήσεις εταιρειών της Δύσης, ενώ δεν θέλουμε να σκεφτόμαστε τα εμπόδια αλλά και τους κινδύνους που προκαλούνται λόγω της έκρηξης του πληθωρισμού, της αναπόφευκτης αύξησης των επιτοκίων αλλά και της διαχείρισης ειδικού τύπου που απαιτείται για το δημόσιο και ιδιωτικό χρέος, ουκ ολίγων χωρών του πλανήτη. Οι προεκτάσεις από αυτό που έγινε χθες και άλλαξε τον κόσμο είναι γεωπολιτικές, στρατιωτικές, πολιτικές, οικονομικές, κοινωνικές και αξιακές. Κύριε Ελέησον...

ΔΕΠΑ-BOTAS ή Ελλάς-Τουρκία=1-0

Μέσα σε όσα κοσμοϊστορικά διαδραματίζονται παγκοσμίως και ιδίως από χθες, με άξονα τη ρωσική εισβολή, μας προέκυψε μια πολύ σημαντική και θετική εξέλιξη για την Ελλάδα, έχοντας ευρύτερες προεκτάσεις. Μιλάμε για την απόφαση του Εφετείου της Στοκχόλμης, με την οποία απορρίπτεται η προσφυγή της τουρκικής εταιρείας αερίου BOTAS κατά της ΔΕΠΑ Εμπορίας, με την οποία θα έπρεπε να αποζημιώσει την ελληνική εταιρεία για τις αναδρομικές χρεώσεις. Η απόφαση είχε ληφθεί το 2020, αλλά στη συνέχεια η τουρκική εταιρεία προσέφυγε σε δεύτερο βαθμό, αλλά έχασε την υπόθεση, μετά τις συντονισμένες ενέργειες της νομικής υπηρεσίας της ΔΕΠΑ Εμπορίας, των εξωτερικών νομικών συνεργατών, αλλά και των στελεχών της. Σε συμμόρφωση με τη διαιτητική απόφαση, η τουρκική εταιρεία φυσικού αερίου είχε καταβάλει στη ΔΕΠΑ στις 5 Μαρτίου 2020, το σύνολο των αναδρομικών χρεώσεων και η ελληνική εταιρεία με την σειρά της, έναν μήνα αργότερα, επέστρεψε στους πελάτες της τα ποσά που αντιστοιχούσαν σε κάθε έναν από αυτούς. Το συνολικό ποσό που επεστράφη στους πελάτες της ΔΕΠΑ ανερχόταν σε 120 εκατ. ευρώ, αποτελώντας μια σημαντική ένεση ρευστότητας για την εγχώρια αγορά ενέργειας, εν μέσω της δοκιμασίας της πανδημίας του κορωνοϊού. Με την απόφαση του Εφετείου της Στοκχόλμης μπαίνει τέλος στην εμπορική διένεξη μεταξύ των δύο εταιρειών, που ξεκίνησε το 2009, για την αναπροσαρμογή της συμβατικής τιμής του φυσικού αερίου.

Δυνατός ο ΟΤΕ το 2021

Εξαιρετικά ήταν τα οικονομικά αποτελέσματα του 2021 για τον Όμιλο ΟΤΕ επιβεβαιώνοντας την ισχυρή ανάκαμψη όχι μόνο της οικονομίας, αλλά και των εταιρειών-σηματωρών της χώρας. Σύμφωνα με τις οικονομικές καταστάσεις, τα προσαρμοσμένα λειτουργικά κέρδη (EBITDA) αυξήθηκαν κατά 5,9% και διαμορφώθηκαν στα 1,295 δισ. ευρώ, τα καθαρά κέρδη διαμορφώθηκαν στα 492,4 εκατ. ευρώ σημειώνοντας αύξηση 19,8%, ενώ ο τζίρος διαμορφώθηκε στα 3,36 δισ. ευρώ με άνοδο3,4%. Ο Όμιλος θα διανείμει συνολικό μέρισμα 250 εκατ. ευρώ ή 0,558 ευρώ ανά μετοχή και θα προχωρήσει σε πρόγραμμα επαναγοράς ιδίων μετοχών, ύψους 250 εκατ. ευρώ. Τα 500 εκατ. που θα διανείμει ο Οργανισμός δείχνουν και την υγιή θέση στην οποία βρίσκεται, ενώ σύμφωνα με τον Διευθύνοντα Σύμβουλο Μιχάλη Τσαμάζ "με τις ισχυρές επιδόσεις στο τέταρτο τρίμηνο, κλείνουμε δυναμικά μια πολύ σημαντική χρονιά, κατά την οποία πετύχαμε αξιοσημείωτη αύξηση των εσόδων μας και, κυρίως, της λειτουργικής μας κερδοφορίας".

ΕΛΠΕ: Έκρηξη κερδών το 2021

Η ανάκαμψη των τιμών του πετρελαίου και των πετρελαιοειδών αποτέλεσε τον καταλύτη για την εντυπωσιακή βελτίωση των μεγεθών των Ελληνικών Πετρελαίων το 2021. Τα κέρδη διαμορφώθηκαν στα 341 εκατ. ευρώ, έναντι ζημιών 397 εκατ. ευρώ το 2020! Κλειδί για την αντιστροφή της κατάστασης αποτέλεσε η άνοδος της ζήτησης για αεροπορικά καύσιμα σε ποσοστό 90% λόγω της τουριστικής κίνησης, ενώ η εταιρεία γνωστοποίησε ακόμη ότι ολοκληρώθηκε η κατασκευή του φωτοβολταϊκού πάρκου ισχύος 204 MW στην Κοζάνη, η λειτουργία του οποίου αναμένεται εντός του πρώτου τριμήνου. Επιπλέον, στις 3 Ιανουαρίου ολοκληρώθηκε επιτυχώς η εταιρική αναδιάρθρωση, με την απόσχιση των δραστηριοτήτων Διύλισης, Εφοδιασμού και Εμπορίας πετρελαιοειδών και Πετροχημικών και την εισφορά τους σε νέα εταιρεία, 100% θυγατρική της Ελληνικά Πετρέλαια.

Επίκεντρο της επίσκεψής του Αμερικανού ΥΠΕΞ αναμένεται να είναι η στρατηγική συνεργασία των δύο χωρών, ενώ πιθανότατα θα συναντηθεί με τον πρωθυπουργό Κυριάκο Μητσοτάκη.

Σύμφωνα με πληροφορίες, ο Μάικ Πομπέο αναμένεται να επισκεφτεί την Αθήνα από 25 έως και 27 Σεπτεμβρίου.

Σημειώνεται ότι η Σύνοδος Κορυφής της Ευρωπαϊκής Ένωσης, οπού θα τεθεί και το θέμα της Τουρκία διεξάγεται στις 24 και 25 Σεπτεμβρίου.

Όπως αναφέρουν οι ίδιες πηγές, ο Αμερικανός αξιωματούχος θα μιλήσει σε Συνέδριο στη Θεσσαλονίκη, ενώ θα επισκεφτεί και την Κρήτη και συγκεκριμένα πρωτίστως, τη βάση της Σούδας.

Ο Μάικ Πομπέο την προηγούμενη εβδομάδα πραγματοποίησε επίσκεψη – αστραπή στη Λευκωσία, όπου και έστειλε μήνυμα υπέρ του διαλόγου.

Ο αρθρογράφος της Welt εντάσσει την διένεξη Ελλάδας-Τουρκίας μέσα σε ένα ευρύτερο διαχρονικά γεωπολιτικό περιβάλλον, όπως διαμορφώθηκε μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο. «Στα χρόνια ίδρυσης της Βορειοατλαντική Συμμαχίας ήταν το αμερικανικό ναυτικό εκείνο, που από το 1947 ανέλαβε ρόλο ισορροπητικό και επιβολής τάξης, όταν η Βρετανική Αυτοκρατορία αναγκάστηκε να εγκαταλείψει θέσεις της ανατολικά του Σουέζ μετά από πάνω από ένα αιώνα παρουσίας στην ανατολική Μεσόγειο, τη Διώρυγα του Σουέζ και τα Δαρδανέλια», θυμίζει ο αρθρογράφος.

Χαμένες μάχες

«Ο πολεμικός ύμνος των Αμερικανών ναυτών “from the halls of Montezuma to the shores of Tripolis” θυμίζει μέχρι σήμερα ότι οι 13 βορειοαφρικανικές χώρες δεν ήταν σε θέση να εξασφαλίσουν τάξη και ασφάλεια κατά των πειρατών... Το τί θα μπορούσε να συμβεί όμως εάν οι ΗΠΑ πάρουν στρατηγικά και πολιτικά στα σοβαρά την αρχή του „America first" δεν μπορεί κανείς να το προβλέψει. Έλληνες και Τούρκοι, αφημένοι πλέον στη μοίρα τους, θα μπορούσαν να γίνουν αιχμάλωτοι της δικής τους παλιάς και νέας ιστορίας». Ο Γερμανός σχολιαστής ξεδιπλώνει τη σκέψη του, μεταφέροντας την ελληνοτουρκική διαμάχη στο σήμερα.

«Το ΝΑΤΟ, αν και σε μια μεταβαλλόμενη και πολύ ασταθή γεωμετρία δυνάμεων, είναι αναντικατάστατο. Το αν όμως η ΕΕ κατορθώσει υπό τη σημερινή της μορφή να αναπτύξει στρατηγική ταυτότητα και ηγετικό προφίλ, ανήκει στις μοιραίες ερωτήσεις του παρόντος, κυρίως για τη Γερμανία. Οι οιωνοί δεν είναι ευνοϊκοί. Οι ΗΠΑ, που επί εποχής Κλίντον και με υπουργό Εξωτερικών την Μαντλίν Ολμπράιτ ανέλαβαν εμφανώς για άλλη μια φορά τις διεθνοπολιτικές τους υποχρεώσεις, σήμερα, με το σύνθημα „America first" στην εκδοχή Τραμπ, εννοούν πιθανώς ότι η αναντικατάστατη υπερδύναμη μπορεί να αδιαφορεί για τον υπόλοιπο κόσμο. Οι πιθανότητες να γίνει κάτι τέτοιο, δεν είναι λίγες. Τούρκοι και Έλληνες θα συμβάλουν σε αυτό, σύμφωνα με τις μέχρι τώρα διαπιστώσεις. Και δεν θα σκέφτονται σε αυτή τη διαδικασία μόνο το φυσικό αέριο και της Σύμβαση για το Δίκαιο της Θάλασσας, αλλά και την ιστορία χιλιάδων χρόνων, τις χαμένες μάχες και τις απογοητευμένες ελπίδες».

Θα ξυπνήσουν οι παλαιοί δαίμονες;

Η γερμανική εφημερίδα συνεχίζει: «Έτσι όπως εξελίσσεται η ιστορία στην ανατολική Μεσόγειο εντάσσεται στην τραγικότητα της περιοχής το ότι η ταυτότητα των δύο πλευρών καθορίζεται από την μεταξύ τους αντίθεση. Στο ότι οι λαϊκοί μύθοι συνεχίζουν να βρίσκονται ο ένας απέναντι στον άλλο. Στο ότι οι Έλληνες αυτοπροσδιορίζονται μέσα από τη διαμάχη τους κατά της Τουρκίας και οι Τούρκοι κατά της σύγχρονης Ελλάδας. Οι συνέπειες είναι μέχρι σήμερα υπαρκτές και με πολλές επιδράσεις. Το ότι η αναζήτηση φυσικού αερίου από τους Τούρκους συνεχίζεται, το ότι το γεωτρύπανο φέρει το όνομα ενός Οθωμανού ναυάρχου που ανάμεσα στους καπετάνιους της Βενετίας ήταν ιδιαίτερα μισητός, μπορεί κανείς να το περάσει ως κακογουστιά ανάμεσα σε νατοϊκούς εταίρους. Όμως η μετατροπή της Αγίας Σοφίας σε τζαμί από τον Ερντογάν, όταν επί Κεμάλ Ατατούρκ είχε γίνει μουσείο, είναι κάτι πολύ πιο σοβαρό. Είναι μια ισχυρή υπενθύμιση ιστορίας χιλίων χρόνων Βυζαντινής Αυτοκρατορίας, το πικρό τέλος της με την Άλωση της Κωνσταντινούπολης το 1453 και την Τουρκοκρατία των επόμενων αιώνων επί της ελληνικής κληρονομιάς της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας».

Στον επίλογό της η εφημερίδα υπενθυμίζει τα γεγονότα της σύγχρονης ιστορίας για να αναρωτηθεί, εάν θα ξυπνήσουν και πάλι οι παλιοί δαίμονες. Ας παρακολουθήσουμε τη σκέψη του αρθοργράφου:

«Η σύγχρονη Ελλάδα δημιουργήθηκε κομμάτι-κομμάτι στο διάβα του 19ου αιώνα και μέχρι το τέλος του Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου μέσα από τα ερείπια της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας. Ο Έλληνες ανάμεσα στους νικητές, οι Τούρκοι ανάμεσα στους ηττημένους - και η σύγχρονη Τουρκία από την εξέγερση του Ατατούρκ εναντίον των υποστηρικτών του Νεοελληνικού κράτους από την Δύση. Η ελληνική εκστρατεία στη Μ. Ασία, με τη στήριξη των Δυτικών Δυνάμεων, με στόχο να αποτρέψει μια για πάντα την κυριαρχία των Τούρκων, κατέληξε το 1922 σε ένα διπλό τραύμα: στην μικρασιατική καταστροφή με τον θρίαμβο των Τούρκων και τους ατέλειωτους διωγμούς και ταπεινώσεις. Τα 70 χρόνια ειρήνης που εξασφάλισε το ΝΑΤΟ από τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο είναι ίσως μια ανάσα, εάν οι ΗΠΑ πραγματικά αποχωρήσουν (γεωστρατηγικά) και οι Ευρωπαίοι συνεχίσουν να μην γεμίζουν το κενό παρά τις προειδοποιήσεις. Η ιστορία του χώρου που ορίζεται με το ακρωνύμιο ΜΕΝΑ (Middle East and North Afrika) είναι ακόμη μακρυά από το τέλος της, προς το καλύτερο, ίσως προς το χειρότερο. Οι παλαιοί δαίμονες κρύβονται στα επίπεδα μνήματα».

Πηγή: dw.de

Πόσο πιθανό είναι να ευοδωθούν οι διαμεσολαβητικές προσπάθειες της Γερμανίας στα ελληνοτουρκικά; Και πόσο ρεαλιστικός είναι ο κίνδυνος ανάφλεξης στο Αιγαίο; Εκτιμήσεις από τον πολιτικό επιστήμονα Λάζαρο Μηλιόπουλο στην DW.

Το Βερολίνο χρησιμοποιεί και εξαντλεί αυτό το διάστημα όλους τους διπλωματικούς διαύλους για να μεσολαβήσει στην ελληνοτουρκική διένεξη και να πετύχει μια αισθητή αποκλιμάκωση της επικίνδυνης έντασης, όπως διαβεβαίωσε την Τετάρτη και η γερμανίδα υπουργός Άμυνας Κραμπ-Κάρενμπαουερ.

Κατά πόσον είναι και μπορεί να είναι όμως η Γερμανία ένας αμερόληπτος διαμεσολαβητής; Με φόντο τις ιδιαίτερα στενές οικονομικές σχέσεις Άγκυρας-Βερολίνου, τα γεωστρατηγικά συμφέροντα της Γερμανίας στην ευρύτερη περιοχή αλλά και τον κίνδυνο αναζωπύρωσης του προσφυγικού, το ερώτημα αυτό είναι κάτι παραπάνω από εύλογο.

Αμερόληπτος διαμεσολαβητής η Γερμανία;
Όπως εκτίμησε μιλώντας προς την Deutsche Welle ο πολιτικός επιστήμονας στο Πανεπιστήμιο της Βόννης Λάζαρος Μηλιόπουλος:

«Αφενός η Γερμανία δεν συμμετέχει άμεσα στην πολιτική ζώνη επιρροής στη Μεσόγειο. Για λόγους εσωτερικής αλλά και εξωτερικής πολιτικής όμως η Γερμανία δεν είναι αμέτοχη και ασφαλώς όχι τελείως ουδέτερη. Και η ίδια η Γερμανία, για παράδειγμα, είναι στην παρούσα φάση σε σύγκρουση με την Τουρκία για σειρά σοβαρών λόγων, με την τουρκική κυβέρνηση να έχει προκαλέσει, εκβιάσει ή και απειλήσει προσφάτως τη γερμανική. Την ίδια ώρα -και αυτό είναι το παράδοξο- η Γερμανία κάνει μεγάλες εξαγωγές στρατιωτικού εξοπλισμού στην Τουρκία. Σε περίπτωση που η Άγκυρα ασκήσει πιέσεις, το Βερολίνο θα μπορούσε να μπει στον πειρασμό να προωθήσει στις διαπραγματεύσεις δικά της εθνικά συμφέροντα, για παράδειγμα στο πεδίο της μεταναστευτικής πολιτικής. Εκ προοιμίου αυτό θα ήταν σε βάρος της Ελλάδας. Στην Ελλάδα όλα αυτά προκαλούν σε μέρος της κοινής γνώμης μάλλον δικαιολογημένες επιφυλάξεις για το εάν η Γερμανία είναι όντως ο κατάλληλος διαμεσολαβητής, πόσο μάλλον που οι ελληνοτουρκικές σχέσεις είναι μάλλον βεβαρημένες λόγω των επανειλημμένων αξιώσεων για πολεμικές επανορθώσεις. Αφετέρου όμως ως χώρα μέλος της ΕΕ η Γερμανία είναι στο πλευρό της Ελλάδας, ενώ η εδαφική ακεραιότητα της ΕΕ και η ενδυνάμωση του διεθνούς δικαίου είναι απολύτως προς το εθνικό συμφέρον της Γερμανίας. Όλα αυτά δεν δίνουν φυσικά την εντύπωση ενός αμερόληπτου εμπλεκόμενου, αλλά περισσότερο ενός πολύπλοκου και σύνθετου ζητήματος».

Πιο ενεργή στήριξη στα πρότυπα της Γαλλίας;
Θα έπρεπε να παίξει το Βερολίνο έναν πιο ενεργό ρόλο υπέρ της Ελλάδας και να στηρίξει με μεγαλύτερο σθένος τα ελληνικά συμφέροντα, ευθυγραμμιζόμενη δηλαδή περισσότερο με τη Γαλλία του Μακρόν;

«Όσο η τουρκική πλευρά διεξάγει έρευνες ή στρατιωτικές ασκήσεις στις διαφιλονικούμενες περιοχές, όσο δηλαδή παραβιάζει με κανονιοφόρα το διεθνές δίκαιο της θάλασσας, αυτό θα ήταν όχι μόνο θεμιτό αλλά και χρήσιμο. Αυτό βέβαια δεν σημαίνει ότι η Γερμανία θα πρέπει να στείλει πλοία ή αεροσκάφη όπως η Γαλλία ή να συμμετέχει σε κοινές ασκήσεις όπως το κάνουν η Γαλλία, η Ιταλία και η Κύπρος. Το Βερολίνο θα μπορούσε όμως να ενισχύσει οικονομικά και διπλωματικά την σαφή γαλλική -αλλά και την ιταλική ή αυστριακή- στάση και να την στηρίξει με μεγαλύτερο σθένος απ΄ ότι μέχρι σήμερα. Η Γερμανία δεν το κάνει όμως στην παρούσα φάση διότι η καγκελάριος Μέρκελ και ο υπουργός Εξωτερικών Μάας θέλουν καταρχάς να μεσολαβήσουν. Και αυτό και για το λόγο ότι θεωρούν την πρόσφατη συμφωνία Ελλάδας-Αιγύπτου, ή τουλάχιστον το timing, λανθασμένο […]».

Πιθανά σενάρια
Σε τι θα μπορούσε να καταλήξει όμως ο επιδιωκόμενος από το Βερολίνο διάλογος μεταξύ των δυο αντιμαχόμενων πλευρών; Ποιο θα ήταν το πιο ρεαλιστικό σενάριο;

«Θα πρέπει να δούμε καταρχήν εάν θα αποδώσει η διαπραγματευτική στρατηγική του Βερολίνου. Εάν όχι, η Γερμανία θα μπορούσε […] να δρομολογήσει μια πιο σκληρή στάση. Στο τραπέζι θα έμπαιναν μάλλον αξιώσεις για τερματισμό των ενταξιακών διαπραγματεύσεων με την ΕΕ αλλά και την επιβολή κυρώσεων εναντίον της πληττόμενης οικονομικά Τουρκίας, αλλά μέχρι και η ανάκληση της (ούτως ή άλλως μερικής) τελωνειακής ένωσης ή ακόμη και η επιβολή εμπάργκο. Είναι τελείως αβέβαιο εάν στην εσχάτη θα μεσολαβούσαν και πάλι οι ΗΠΑ όπως το έκαναν το 1996 στην κρίση των Ιμίων. Σε περίπτωση ωστόσο που ευοδωθούν οι προσπάθειες του Βερολίνου το σενάριο θα μπορούσε να είναι το εξής: Η Τουρκία διακόπτει τις επιθετικές της γεωτρήσεις και σε αντάλλαγμα η συμμετοχή της Τουρκίας στις έρευνες στη Μεσόγειο γίνονται αντικείμενο διμερών ή πολυμερών διαπραγματεύσεων και δη με τρόπο που η Τουρκία θα αισθάνεται ότι λαμβάνεται σοβαρά υπόψη […]. Όσον αφορά τα μείζονος σημασίας κυριαρχικά δικαιώματα και το εάν αυτά μπορούν να λυθούν στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων ή ενώπιον διεθνών δικαστηρίων θα πρέπει να διευθετηθούν στο τέλος της προαναφερθείσας διαδικασίας και, εφόσον δεν γίνεται διαφορετικά, να αντιμετωπιστούν ξεχωριστά».

Ο κίνδυνος θερμού επεισοδίου

Πόσον πιθανό θεωρεί ο πολιτικός επιστήμονας το ενδεχόμενο πολεμικής σύρραξης μεταξύ Ελλάδας και Τουρκίας;

«Αυτό εξαρτάται περισσότερο από την τουρκική κυβέρνηση. Παρά την πολεμική και επιθετική ρητορική και την πολιτική των κανονιοφόρων, εκτιμώ ότι για ευνόητους λόγους η κυβέρνηση του ΑΚΡ δεν επιδιώκει όντως μια ένοπλη σύγκρουση. Η Ελλάδα από την πλευρά της είναι ασφαλώς εξοπλισμένη στρατιωτικά και έτοιμη. Βέβαια δεν μπορεί να αποκλειστεί το ενδεχόμενο να προκύψει κατά λάθος ή από ένα ατύχημα […] μια αλυσιδωτή αντίδραση η οποία θα κατέληγε σε στρατιωτική σύγκρουση. Σε αυτή την περίπτωση οι εξελίξεις τρέχουν γρήγορα και είναι δύσκολο να τις προλάβει κανείς. Τότε όμως δεν θα εμπλέκονταν μόνον Ελλάδα και Τουρκία. Και δεν μπορώ να φανταστώ ότι αυτό είναι προς το συμφέρον έστω και ενός από τους εμπλεκόμενους διεθνείς παίκτες, ούτε καν της Ρωσίας,για την οποία θα μπορούσε ενδεχομένως να ισχυριστεί κανείς ότι ωφελείται από την παρούσα κατάσταση».

Η εξήγηση για την στάση αυτή του προέδρου της Τουρκίας που συμπεριφέρεται σαν... τρελό φορτηγό με σπασμένα φρένα σε κατηφορικό δρόμο ήρθε με τον πιο αποκαλυπτικό τρόπο απ' όσα είπε η Γερμανίδα υπουργός Άμυνας στον ύπατο εκπρόσωπο της ΕΕ για την Εξωτερική Πολιτική και εν αγνοία τους καταγράφηκε από τα ανοιχτά μικρόφωνα που ήταν μπροστά τους, αναφέρει το protothema.

Μπορέλ: Πώς ήταν;
Κάρενμπαουερ: Δύσκολα. Λίγο πιο ομαλά με την ελληνική πλευρά, αλλά πολύ δύσκολα με την τουρκική πλευρά.

Μπορέλ: Οι Τούρκοι είναι πολύ εκνευρισμένοι με τη συμφωνία Ελλάδας-Αιγύπτου.
Κάρενμπαουερ: Ναι, ναι.
Μπορέλ: Θεωρούν ότι οι Ελληνες δεν είναι αξιόπιστοι.
Κάρενμπαουερ: Πιστεύω ότι θα υπάρξει τηλεφωνική επικοινωνία Άνγκελα Μέρκελ με Ερντογάν την Παρασκευή.

Οι απειλές του Ερντογάν διατυπώθηκαν την Τετάρτη, λίγες ώρες πριν την επικείμενη κύρωση της Συμφωνίας τμηματικής Οριοθέτησης ΑΟΖ μεταξύ Ελλάδας και Αιγύπτου που έχει... αφιονίσει τον Ερντογάν και το απαράτ της Άγκυρας επειδή ακυρώνει στην πράξη το τουρκολιβυκό μνημόνιο.

Αυτό όμως που δεν ήξερε ο πρόεδρος της Τουρκίας όταν έκανε τις δηλώσεις του ήταν ότι η ψηφοφορία μετατέθηκε για μία ημέρα και τελικώς θα διεξαχθεί σήμερα Πέμπτη έπειτα από το αίτημα του ΣΥΡΙΖΑ για διεξαγωγή ονομαστικής ψηφοφορίας, αίτημα ακατανόητο με δεδομένο ότι οι βουλευτές του Αλέξη Τσίπρα θα ψηφίσουν «παρών» στην συμφωνία για ΑΟΖ με την Αίγυπτο, αλλά εξηγήσιμο εάν κάποιος αναλογιστεί ότι πιθανώς στην αξιωματική αντιπολίτευση ποντάρουν στο ενδεχόμενο αποστασιοποίησης κάποιου(ων) βουλευτών της κυβερνητικής πλειοψηφίας.

Το τηλεφώνημα Τραμπ

Οι 24 ώρες παράτασης της αγωνίας,  λόγω της μετάθεσης της ημερομηνίας έγκρισης της συμφωνίας  με την Αίγυπτο -η οποία άλλωστε αποτελεί κόκκινο πανί για τους Τούρκους- δημιούργησε ένα παράθυρο ευκαιρίας για την ανάληψη νέων πρωτοβουλιών με σκοπό την αποκλιμάκωση της έντασης που προκαλεί η Τουρκία κι ενώ το Oruc Reis συνεχίζει τις έρευνες σε ελληνική υφαλοκρηπίδα για 18η ημέρα.

Ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης συνομίλησε με τον πρόεδρο των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ για πρώτη φορά από το ξέσπασμα της κρίσης.

«Ο πρωθυπουργός έθεσε το ζήτημα των αποσταθεροποιητικών ενεργειών της Τουρκίας, που βάζουν σε κίνδυνο την ειρήνη και τη σταθερότητα στην ευρύτερη περιοχή και δοκιμάζουν τη συνοχή του ΝΑΤΟ» επιθσημαίνεται σε ανακοίνωση από το γραφείο του Κυριάκου Μητσοτάκη για την τηλεφωνική συνομιλία με τον Ντόναλντ Τραμπ. Όπως αναφέρεται επισήμως από το πρωθυπουργικό γραφείο στην Αθήνα «ο κ. Μητσοτάκης τόνισε ότι η Ελλάδα είναι έτοιμη να συμβάλει ουσιαστικά στην αποκλιμάκωση υπό την προϋπόθεση ότι η Τουρκία θα σταματήσει άμεσα τις προκλητικές της ενέργειες».

Η αγωνία για την πορεία της αμερικανικής πρωτοβουλίας και τα ερωτήματα για το αν θα εξελιχθεί σε διαμεσολάβηση αποτυπώνεται εύγλωττα στη φωτογραφία που δείχνει την πρέσβη της Ελλάδας στις ΗΠΑ Αλεξάνδρα Παπαδοπούλου και την διευθύντρια του διπλωματικού γραφείου του πρωθυπουργού πρέσβη Ελένη Σουρανή να παρακολουθούν τον Κυριάκο Μητσοτάκη να συνομιλεί με τον Ντόναλντ Τραμπ από ειδική τηλεφωνική συσκευή κρυπτογράφησης που μεταφέρθηκε από την αμερικανική πρεσβεία στο Μέγαρο Μαξίμου για λόγους διασφάλισης του απόρρητου της επικοινωνίας με τον Αμερικανό πρόεδρο.

Μετά το τηλεφώνημα με τον Κυριάκο Μητσοτάκη ο Ντόναλντ Τραμπ επικοινώνησε και με τον πρόεδρο της Τουρκίας Ταγίπ Ερντογάν.

Την ίδια στιγμή, η συζήτηση Καρενμπάουερ-Μπορέλ μπροστά σε ανοιχτά μικρόφωνα αποκάλυψε ότι αύριο Παρασκευή η καγκελάριος της Γερμανίας Άνγκελα Μέρκελ αναμένεται να τηλεφωνήσει εκ νέου στον Ταγίπ Ερντογάν.

Αύριο Παρασκευή αναμένεται να ολοκληρωθεί η συνάντηση των υπουργών Εξωτερικών της ΕΕ στο Βερολίνο όπου θα συζητηθεί διεξοδικά η επιθετική συμπεριφορά της Τουρκίας στην Ανατολική Μεσόγειο και η παρατηρούμενη από τις περισσότερες ευρωπαϊκές χώρες εκτροπή της σε κράτος ταραξία όλων των γειτόνων της που αρνούνται να καταστούν δορυφόροι της Άγκυρας.

Με ξεκάθαρη πια την αποτυχία της προχθεσινής μεσολαβητικής προσπάθειας του Γερμανού υπουργού Εξωτερικών Χάικο Μάας σε Αθήνα και Άγκυρα λόγω της αδιάλλακτης στάσης της Τουρκίας, οι επόμενες κινήσεις του Βερολίνου αναμένονται με τεράστιο ενδιαφέρον. Θα επιμείνει η Γερμανία στην προσπάθεια κατευνασμού της Τουρκίας; Θα συνεχιστούν και σήμερα οι πιέσεις να καθυστερήσει ή να αναβληθεί εκ νέου η επικύρωση της Συμφωνίας Οριοθέτησης ΑΟΖ μεταξύ της Ελλάδας και της Αιγύπτου για να ικανοποιηθεί ο Ερντογάν και να μην οδηγηθεί στον πλήρη εκτροχιασμό;

Η ελληνική πλευρά διά του υπουργού των Εξωτερικών Νίκου Δένδια αναμένεται πάντως να ζητήσει από τους Ευρωπαίους την κατάρτιση ενός πίνακα οικονομικών κυρώσεων σε βάρος της Τουρκίας, λίστα που -εφ' όσον τελικώς συμφωνηθεί το επόμενο διήμερο από τους 27 ΥΠΕΞ της ΕΕ να σχηματοποιηθεί- θα ετοιμαστεί από τους τεχνοκράτες των Βρυξελλών και θα απομένει η έγκρισή της από τους ηγέτες της ΕΕ στο έκτακτο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο για την Τουρκία στις 24 και 25 Σεπτεμβρίου. Υπ' αυτή την έννοια, οι επόμενες 28 ημέρες είναι επίσης κρίσιμες. Στο διάστημα αυτό θα δοκιμαστεί και η συνοχή της ΕΕ, αφού θα φανεί ποιοι Ευρωπαίοι αντιλαμβάνονται τον κίνδυνο για πολεμική ανάφλεξη με ευθύνη της Τουρκίας και συμφωνούν στην ενεργοποίηση στοχευμένων ευρωπαϊκών αντιποίνων και ποιες χώρες αδιαφορούν για την εξ ανατολών απειλή και επιλέγουν στρατηγικά να συνεχίσουν να κάνουν business με την Τουρκία «as usual».

Ο Ερντογάν πάντως μοιάζει να επιχειρεί να παίξει ένα παιχνίδι τύπου «πάρτα όλα» απειλώντας ευθέως την Ελλάδα με πολεμική σύγκρουση, αξιώνοντας το πάγωμα της συμφωνίας οριοθέτησης ΑΟΖ μεταξύ Ελλάδας και Αιγύπτου και διεκδικώντας από τους Ευρωπαίους ακόμη μεγαλύτερα οικονομικά ανταλλάγματα για να μην υλοποιήσει το νέο casus belli αλλά και επιδιώκοντας ταυτοχρόνως οικονομική ενίσχυση από τις Βρυξέλλες για να μην υποστεί ασφυξία η τουρκική οικονομία.

Υπ' αυτή την έννοια, το διήμερο Συμβούλιο Εξωτερικών Υποθέσεων της ΕΕ που ξεκινά σήμερα στις Βερολίνο θα είναι το πρώτο δύσκολο τεστ για την στάση των Ευρωπαίων που αναμένεται να καθορίσει σε μεγάλο βαθμό και τις επόμενες τουρκικές κινήσεις. Ο Νίκος Δένδιας αναλαμβάνει την πολλή δύσκολη προσπάθεια να μετακινήσει τις ευρωπαϊκές χώρες που παραμένουν απαθείς μπροστά στην ευρωπαϊκή επιθετικότητα, προειδοποιώντας ότι μόνο η συντονισμένη αποτροπή σε διπλωματικό και πολιτικό επίπεδο μπορούν να οδηγήσουν τον Ερντογάν να επανεξετάσει την στάση του. Υπ' αυτή την έννοια, η συμφωνία για προετοιμασία κυρώσεων που θα πλήξουν την τουρκική οικονομία, είναι ίσως το μοναδικό βήμα που τρομάζει και μπορεί να αλλάξει τους σχεδιασμούς Ερντογάν.

«Έχουμε διαβιβάσει επανειλημμένα στην Τουρκία ότι οι υπερπτήσεις της πάνω από την ελληνική επικράτεια, οι γεωτρητικές δραστηριότητες της στα ύδατα της Κύπρου, η υπογραφή του μνημονίου για την οριοθέτηση των θαλάσσιων ζωνών με την Λιβύη, καθώς και η δηλωμένη πρόθεσή της να πραγματοποιήσει έρευνες για υδρογονάνθρακες στη βάση αυτού του μνημονίου αποτελούν προκλητικές και μη βοηθητικές ενέργειες που αυξάνουν τις εντάσεις στην περιοχή», επισήμανε ο Αμερικανός υφυπουργός, αναφέρει το protothema.

Εκφράζοντας τη βαθιά ανησυχία των ΗΠΑ για τις τελευταίες εξελίξεις στην Ανατολική Μεσόγειο, ο κ. Ρίκερ υποστήριξε ότι βασικός στόχος της αμερικανικής εξωτερικής πολιτικής είναι να υπάρξει αποκλιμάκωση και να διασφαλιστεί ότι οι γραμμές επικοινωνίας θα παραμείνουν ανοιχτές προκειμένου να υποστηριχθεί η συμμαχική ενότητα εντός ΝΑΤΟ. Συνεχίζοντας, αναγνώρισε τη στρατηγική σημασία της Ανατολικής Μεσογείου και εξήγησε την οπτική του Στέιτ Ντιπάρτμεντ, λέγοντας ότι «η αμερικανική κυβέρνηση ανησυχεί βαθιά για τις αυξημένες εντάσεις στην Ανατολική Μεσόγειο, ιδίως μεταξύ της Ελλάδας και της Τουρκίας, δυο νατοϊκών συμμάχων. Αυτές οι εντάσεις περιπλέκουν τις προσπάθειες του ΝΑΤΟ να παρουσιάσει ένα κοινό μέτωπο απέναντι στις αποσταθεροποιητικές δραστηρίοτητες της Ρωσίας στην Ανατολική Μεσόγειο και ενέχουν τον κίνδυνο μιας ακούσιας κλιμάκωσης».

Αν και αναγνώρισε ότι υπάρχουν προκλήσεις που ταλανίζουν τις αμερικανοτουρκικές σχέσεις, ο Φίλιπ Ρίκερ είπε ότι η Τουρκία παραμένει σημαντικός σύμμαχος στο ΝΑΤΟ και οι ΗΠΑ θα συνεχίζουν να συνεργάζονται μαζί της σε τομείς αμοιβαίου ενδιαφέροντος.

Νέα προειδοποίηση για τους S-400

«Είμαστε σίγουροι ότι ο πρόεδρος [της Τουρκίας Ρετζέπ Ταγίπ] Ερντογάν και οι ανώτεροι αξιωματούχοι του καταλαβαίνουν τη θέση μας», σημείωσε ο Φίλιπ Ρίκερ, λέγοντας ότι η αμερικανική κυβέρνηση συνεχίζει να αντιτίθεται σθεναρά στην αγορά των S-400 από την Τουρκία.

«Η αναστολή της συμμετοχής και η εκκρεμότητα της αποπομπής της Τουρκίας από το πρόγραμμα των F-35 σε αντίδραση για την αγορά των S-400 σηματοδοτεί τη σοβαρότητα με την οποία η αμερικανική κυβέρνηση προσεγγίζει το συγκεκριμένο θέμα και τη βούλησή μας να υπάρξουν συνέπειες. Ανησυχούμε βαθιά για τις πληροφορίες ότι η Τουρκία συνεχίζει τις προσπάθειές για να θέσει σε λειτουργία τους S-400 και έχουμε τονίσει ότι το ζήτημα των S-400 παραμένει σημαντικό εμπόδιο στη διμερή σχέση και στο ΝΑΤΟ», τόνισε.

Στο έκτακτο συμβούλιο ο υπουργός Εξωτερικών, Νίκος Δένδιας, θα ενημερώσει τους ομολόγους του, μεταξύ άλλων, για τα πραγματικά γεγονότα των τελευταίων ημερών ως προς τα επιχειρησιακά συμβάντα στην περιοχή.

Ο Ζοζέπ Μπορέλ, ύπατος Εκπρόσωπος της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την Εξωτερική Πολιτική, έγραψε σχετικά στο Twitter: "Θα καλέσω μια έκτακτη συνεδρίαση του Συμβουλίου Εξωτερικών Υποθέσεων την Παρασκευή το απόγευμα. Θα συζητήσουμε επείγοντα θέματα και θα εξετάσουμε την κατάσταση στην Ανατολική Μεσόγειο, τις προεδρικές εκλογές της Λευκορωσίας, καθώς και τις εξελίξεις στον Λίβανο".

Η κρίσιμη συνάντηση Δένδια - Πομπέο

Ακόμα, πολύ σημαντικής σημασίας είναι η συνάντηση του Έλληνα υπουργού Εξωτερικών, Νίκου Δένδια με τον υπουργό Εξωτερικών των ΗΠΑ, Μάικ Πομπέο.

Η συνάντηση του Νίκου Δένδια με τον Μάικ Πομπέο έχει προγραμματιστεί για τις 4 το απόγευμα της Παρασκευής (τοπική ώρα) στη Βιέννη στην Αυστρία.

Το αμερικανικό υπουργείο Εξωτερικών με μια ξεκάθαρη τοποθέτηση την επομένη του απόπλου του «Oruc Reis» για εργασίες σε ελληνική υφαλοκρηπίδα ανακοίνωσε ότι «οι Ηνωμένες Πολιτείες ανησυχούν βαθιά για τα δηλωμένα σχέδια της Τουρκίας για έρευνες φυσικών πόρων σε περιοχές στις οποίες η Ελλάδα και η Κύπρος διεκδικούν δικαιοδοσία στην Ανατολική Μεσόγειο» και επισήμανε ότι «τέτοιες δράσεις είναι προκλητικές και αυξάνουν τις εντάσεις στην περιοχή».

Η σημερινή συνάντηση του Νίκου Δένδια με τον Μάικ Πομπέο θεωρείται μιας πρώτης τάξεως ευκαιρία για την ελληνική διπλωματία να αποσπάσει μια νέα αμερικανική τοποθέτηση ενισχυτική των ελληνικών συμφερόντων, αφού ο Αμερικανός υπουργός Εξωτερικών θεωρείται υπέρμαχος του δικαιώματος της Ελλάδας σε ΑΟΖ με πλήρη επήρεια των νησιών, όπως ακριβώς και για την κυπριακή Αποκλειστική Οικονομική Ζώνη.