Του Γιώργου Ατσαλάκη 

Το Ιράν έγινε ένα από τα πεδία δοκιμής της. Εφόσον το Ιράν ήταν ήδη απομονωμένο από τα δυτικά χρηματοπιστωτικά δίκτυα, το Πεκίνο άρχισε να αγοράζει μεγάλες ποσότητες ιρανικού πετρελαίου σε χαμηλές τιμές, πληρώνοντας σε κινεζικό νόμισμα αντί για δολάρια. Αυτό δεν ήταν απλώς εμπόριο, ήταν ένα πείραμα με στόχο τη μείωση της κυριαρχίας του δολαρίου.

Οι ιρανικοί πύραυλοι πλέον καθοδηγούνται από κινεζικούς δορυφόρους. Η Κίνα απέστειλε χημικά καύσιμα πυραύλων, συστήματα ακριβείας καθοδήγησης και άλλα εξαρτήματα. Μέχρι τη στιγμή που ξέσπασε ο πόλεμος, το Ιράν διέθετε 2.000 βαλλιστικούς πυραύλους, το μεγαλύτερο οπλοστάσιο σε όλη τη Μέση Ανατολή, χτισμένο πάνω σε κινεζικές γραμμές εφοδιασμού και καθοδηγούμενο από κινεζικούς δορυφόρους.

Οι Ηνωμένες Πολιτείες ήδη κατέχουν αποφασιστική επιρροή σε αρκετές από τις πιο κρίσιμες εμπορικές οδούς του πλανήτη  όπως το Στενό της Μαλάκκας, τη Διώρυγα του Σουέζ και τη Διώρυγα του Παναμά. Εάν αποκτήσουν αντίστοιχη επιρροή και στο Στενό του Ορμούζ, οι ενεργειακές «αρτηρίες» που τροφοδοτούν την κινεζική οικονομία θα διέρχονται από ύδατα προστατευόμενα πρακτικά από μία και μόνη ναυτική δύναμη.

Η πρακτική χρήση ναρκών, drones και πυραύλων στη θαλάσσια περιοχή του Περσικού Κόλπου, αυξάνει την αβεβαιότητα στις θαλάσσιες μεταφορές και απαιτεί δαπανηρές επιχειρήσεις εξουδετέρωσης (π.χ. μη επανδρωμένα υποβρύχια οχήματα, ναυτικές ομάδες εκκαθάρισης). Εφόσον μεγάλες εγκαταστάσεις (π.χ. το νησί Kharg) υποστούν ζημιές, η προσφορά πετρελαίου μειώνεται δραματικά και οι παγκόσμιες τιμές αντιδρούν, με απτές επιδράσεις στο κόστος δανεισμού, στις αποτιμήσεις περιουσιακών στοιχείων και στην εμπιστοσύνη των αγορών. Ο παρακάτω μηχανισμός ήδη εξελίσσεται διαταράσσοντας την παγκόσμια οικονομία.

1. Μείωση προσφοράς ενέργειας αυξάνει την τιμή της ενέργειας. Μια διακοπή ή μείωση εξαγωγών (π.χ. από πληγές στις εγκαταστάσεις ή κλείσιμο του Ορμούζ) αυξάνει τη διεθνή τιμή πετρελαίου καθώς το από το στενό Ορμούζ διέρχεται περίπου 20–25% των θαλάσσιων ροών πετρελαίου.

2. Η αύξηση κόστους ενέργειας αυξάνει κόστος μεταφοράς & παραγωγής. Αυτό διοχετεύεται κατά μήκος της εφοδιαστικής αλυσίδας: ασφάλιστρα, εναλλακτικές διαδρομές, προσαρμογή στόλων/δρομολογίων, και συναφείς επανεκτιμήσεις κόστους.

3. Η εμφάνιση προσδοκιών πληθωρισμού επηρεάζει την νομισματική πολιτική. Οι κεντρικές τράπεζες αντιδρούν σε αυξανόμενες προσδοκίες πληθωρισμού (ή σε πραγματική άνοδο τιμών) με αύξηση επιτοκίων για να μειωθεί η ρευστότητα και η ζήτηση. Αυτό με τη σειρά του μεταβάλλει αποδόσεις ομολόγων και αποτιμήσεις κινδύνου.

4. Απότομη μεταβολή αποδόσεων επηρεάζει τις χρηματοπιστωτικές αποτιμήσεις. Αύξηση αποδόσεων οδηγεί σε υποχώρηση τιμών ομολόγων και μείωση των μετοχικών αποτιμήσεων, πλήττοντας συνταξιοδοτικά ταμεία, τραπεζικό σύστημα και νοικοκυριά που έχουν χρέος.

5. Κίνδυνος κοινωνικοπολιτικής έντασης. Οι οικονομικές αντιξοότητες μπορούν να δημιουργήσουν πολιτικό κόστος για κυβερνήσεις (ανάπτυξη, απασχόληση, κόστη ενέργειας), εντείνοντας την αβεβαιότητα και τις πολιτικές αντιδράσεις.

Αυτή η αλυσίδα μετάδοσης, από ένα τοπικό πλήγμα σε ένα στενό μέχρι την παγκόσμια νομισματική/χρηματοπιστωτική επίπτωση, είναι το κλειδί του εγχειρήματος στον πόλεμο του Ιράν.

Ο συνασπισμός ΗΠΑ – Ισραήλ επιδιώκει να επιβάλει την κυριαρχία του με αιφνιδιαστικές «αποκεφαλιστικές» επιδρομές, εκμετάλλευση υπεροχής στις πληροφορίες και στόχευση των δομών διοίκησης του αντιπάλου. Αντίθετα, η στρατηγική της Τεχεράνης αποσκοπεί κυρίως στο να αποφύγει την ολική καταστροφή καθώς μετατρέπει τη σύγκρουση σε μια παρατεταμένη, περιφερειακή αντιπαράθεση. Η ιρανική ηγεσία δεν επιδιώκει απαραίτητα μια γρήγορη, συμβατική νίκη στο πεδίο της μάχης. Προτιμά να δημιουργήσει τέτοιες συνθήκες που οι ΗΠΑ και το Ισραήλ δεν θα μπορούν να πετύχουν σαφή και οριστικά αποτελέσματα χωρίς δυσβάστακτο κόστος.

Την τελευταία δεκαετία το Ιράν έχτισε ένα πολυεπίπεδο πλαίσιο άμυνας που εξισορροπεί τα τεχνολογικά πλεονεκτήματα των αντιπάλων, δημιουργώντας υπόγειες εγκαταστάσεις και κρυφές βάσεις, αποκεντρωμένη διοίκηση που επιτρέπει αυτονομη δράση, εκτεταμένη χρήση πυραύλων και μη επανδρωμένων μέσων, καθώς και ένα δίκτυο περιφερειακών συμμάχων και proxies. Στόχος αυτού του συνόλου μέτρων είναι να διατηρηθεί η δυνατότητα αντεπιθέσεων ακόμα και υπό συνεχή πίεση και, ταυτόχρονα, να επιβληθούν οικονομικά, στρατιωτικά και πολιτικά κόστη στον αντίπαλο. Το τελικό αποτέλεσμα είναι να καταστήσει οποιαδήποτε σύγκρουση μακρόχρονη, δαπανηρή και γεωπολιτικά ταραχώδη με συνέπειες για όλους.

Το Ιράν διασπά την δύναμη πυρός των αντιπάλων του, αναγκάζοντας τις  ΗΠΑ και το Ισραήλ  να προστατεύουν βάσεις, αγωγούς, τερματικούς σταθμούς και ναυτικές οδούς, μειώνοντας  την ικανότητά τους να εφαρμόσουν γρήγορη, και συγκεντρωμένη πίεση και αποτρέπει τυχόν εισβολή εναντίον του.

Το Ιράν υπολογίζει ότι με το κλείσιμο του στενού του Ορμούζ,  μπορεί να επιφέρει υψηλή μεταβλητότητα στις τιμές ενέργειας και παγκόσμια οικονομική αναταραχή. Η αίσθηση ότι η κρίση κοστίζει στον καταναλωτή και στην πολιτική σταθερότητα των χωρών διαμορφώνει πολιτικούς περιορισμούς στην κλιμάκωση. Αποσκοπεί στην υπονόμευση της οικονομικής ανθεκτικότητας των περιφερειακών αντιπάλων και στην εξαγωγή παγκόσμιας οικονομικής κρίσης μέσω της υπονόμευσης της ροής ενέργειας από έναν κρίσιμο στενό.

Με στοχευμένη πληροφοριακή και διπλωματική δραστηριότητα, το Ιράν επιδιώκει να σπρώξει γειτονικές χώρες στην ουδετερότητα, ώστε να δημιουργήσει ρωγμές στη Δύση και να αποτρέψει μελλοντικές συμμαχίες εναντίον του.

Εάν οι ΗΠΑ εισβάλουν στο το νησί Kharg από όπου εξάγεται πάνω από το 90% της ενέργειας τού Ιράν, τότε οι ΗΠΑ θα ελέγχουν την εισροή χρημάτων στο Ιράν. Εάν το καθεστώς του Ιράν καταρρεύσει ή οι εξαγωγές του πετρελαίου αποδυναμωθούν μόνιμα, η Κίνα χάνει έναν από τους κεντρικούς πυλώνες αυτής της στρατηγικής και το δολάριο παραμένει η ραχοκοκαλιά του παγκόσμιου ενεργειακού εμπορίου. Η οικονομία της Κίνας εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από εισαγόμενη ενέργεια και από θαλάσσιες αρτηρίες. Υπάρχει μια πραγματικότητα που κάθε στρατηγιστής στο Πεκίνο κατανοεί: οι ωκεανοί του κόσμου εξακολουθούν να να παραμένουν ελεύθεροι ναυσιπλοΐας για όλους, καθώς κυριαρχούνται από το Πολεμικό Ναυτικό των ΗΠΑ. Σε οποιαδήποτε παγκόσμια κρίση, ο έλεγχος των θαλάσσιων διαύλων, μπορεί να καθορίσει αν ολόκληρες οικονομίες θα αναπτυχθούν ή θα συρρικνωθούν.

Αυτά που διακυβεύονται στο Ιράν δεν είναι απλώς άμεσες γεωπολιτικές νίκες ή ήττες αλλά  είναι ο τρόπος με τον οποίο θα διαμορφωθούν οι παγκόσμιες δομές ενέργειας, χρηματοοικονομικής εξάρτησης και θαλασσοκρατίας για μια ολόκληρη γενιά. Επομένως, οι αεροπορικές επιδρομές, οι κυρώσεις, οι διαταραχές στις αγορές  πετρελαίου είναι επίσης κομμάτια ενός πολύ μεγαλύτερου στρατηγικού παιχνιδιού, το οποίο μπορεί να καθορίσει την παγκόσμια ισορροπία δυνάμεων για πολλά χρόνια.

Από την άλλη πλευρά η Κίνα όπλισε το Ιράν. Το Ιράν εξαντλεί τους πόρους των ΗΠΑ και η Κίνα δεν έχει χάσει ούτε έναν στρατιώτη. Ενώ οι ΗΠΑ «καίγονται» χρησιμοποιώντας αναχαιτιστές στη Μέση Ανατολή, η Κίνα παρακολουθεί με ενδιαφέρον γιατί κάθε ρουκέτα που οι ΗΠΑ εκτοξεύουν εκεί είναι μία ρουκέτα λιγότερη διαθέσιμη για την άμυνα της Ταϊβάν. Αυτό ήταν εξαρχής το σχέδιο του Πεκίνου. Το Ιράν φτιάχνει 100 πυραύλους το μήνα, ενώ οι ΗΠΑ κατασκευάζουν μόνο 6 αναχαιτιστές. Κάθε ιρανικός πύραυλος κοστίζει περίπου 500.000 δολάρια, αλλά κάθε αμερικανικός αναχαιτιστής κοστίζει κάποια εκατομμύρια δολάρια. Σε μόλις 15 ημέρες, οι ΗΠΑ είχαν καταναλώσει αναχαιτιστές που θα χρειαστούν χρόνια για να αντικατασταθούν.

Αυτό που βλέπουμε τώρα δεν είναι χάος αλλά τα αρχικά στάδια μιας πολύ μεγαλύτερης στρατηγικής μετατόπισης. Μιας αλλαγής που μπορεί να ορίσει την παγκόσμια ισορροπία δυνάμεων για τα επόμενα πενήντα χρόνια.

Η μεγαλύτερη απειλή για ένα κράτος δεν προέρχεται απαραίτητα από τον αντίπαλο στο πεδίο της μάχης, αλλά από το δημοσιονομικό βάρος που θα ακολουθήσει. Η νίκη χάνει κάθε αξία αν οδηγήσει σε κατάρρευση των δημόσιων οικονομικών. Ο πόλεμος είναι ριψοκίνδυνος και διαβρωτικός· μπορεί να διαλύσει την κοινωνία που υποτίθεται ότι υπερασπίζεται. Κάθε τακτική επιλογή στο μέτωπο είναι, στην ουσία, μια επιλογή για τη δημοσιονομική βιωσιμότητα του έθνους. Μια λανθασμένη εκτίμηση δεν στερεί μόνο ζωές, αλλά θέτει σε κίνδυνο την ίδια τη λειτουργία του κράτους.

Τα κράτη που αντιλήφθηκαν τον πόλεμο ως οικονομικό εργαλείο,  κάτι που πρέπει να χρησιμοποιείται σπανίως και στρατηγικά, κατάφεραν και επιβίωσαν περισσότερο. Η δύναμη ενός κράτους δεν προέρχεται μόνο από τον στρατό του αλλά και από την οικονομική του ανθεκτικότητα δηλαδή την ικανότητά του να απορροφά σοκ, να ανακάμπτει και να συνεχίζει να λειτουργεί. Τα κράτη δεν αποτυγχάνουν επειδή χάνουν μάχες. Αποτυγχάνουν επειδή εξαντλούν το κεφάλαιο που τα διατηρεί συνεκτικά, γεμάτα αυτοπεποίθηση και λειτουργικά.

Ο ηγέτης που διαφυλάσσει τους πόρους είναι σοφότερος από τον ηγέτη που κατακτά πόλεις. Ο ηγέτης που νικά χωρίς να πολεμήσει είναι σοφότερος από εκείνον που καταστρέφει στρατούς. Έτσι στον πόλεμο στο Ιράν, η δύναμη δεν μετριέται από το πόσο δυνατά πλήττεις, αλλά από το πόσο μπορείς να αντέξεις οικονομικά να πλήττεις.

Δεδομένης της τρέχουσας ενεργειακής ανεξαρτησίας των ΗΠΑ, μια απότομη άνοδος των τιμών και ένα πετρελαϊκό σοκ φαίνεται πιο εύκολο να αντιμετωπιστεί από τις ΗΠΑ (διαχείριση εγχώριας πληθωριστικής πίεσης) παρά από την Κίνα (που δεν διαθέτει τόσο ισχυρά αποθέματα και μπορεί να «στερηθεί» τις ποσότητες φθηνού πετρελαίου από Βενεζουέλα και Ιράν). Αυτό καθιστά ένα παρατεταμένο εμπάργκο του Στενού του Ορμούζ όχι και τόσο καταστροφικό για τις ΗΠΑ. Ίσως οι ΗΠΑ δεν βιάζονται να ανοίξει ξανά το Ορμούζ, αν η τρέχουσα κατάσταση στραγγαλίζει τη βιομηχανική βάση της Κίνας. Πολλά θα εξαρτηθούν από τις ήδη διεξαγόμενες συζητήσεις και την επικείμενη συνάντηση των προέδρων των ΗΠΑ και της Κίνας και πως θα μειωθούν τα εμπορικά υπερπλεονάσματα της Κίνας ($1,2 τρις το 2025) που αποτελούν συστημικό κίνδυνο για την παγκόσμια βιομηχανία.

* Ο Γιώργος Ατσαλάκης είναι Οικονομολόγος και Αναπληρωτής Καθηγητής του Πολυτεχνείου Κρήτης - Εργαστήριο Επιστημονικών Δεδομένων

Ο πέμπτος γύρος διαπραγματεύσεων ΕΕ – Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων (ΗΑΕ) ολοκληρώθηκε αυτή την εβδομάδα, με τις συνομιλίες να καλύπτουν ένα ευρύ φάσμα θεμάτων και την Κομισιόν να δηλώνει ότι πλέον στρέφεται στον επόμενο γύρο, που έχει προγραμματιστεί για τον επόμενο μήνα.

Βρυξέλλες – Άμπου Ντάμπι μέσω Δελχί

Οι διαπραγματεύσεις επικεντρώθηκαν σε τομείς όπως οι υπηρεσίες και οι επενδύσεις, με στόχο τη διευκόλυνση της εγκατάστασης και λειτουργίας επιχειρήσεων, το εμπόριο και τη βιώσιμη ανάπτυξη, τους κανόνες προέλευσης προϊόντων, την προστασία της πνευματικής ιδιοκτησίας, την απλούστευση των τελωνειακών διαδικασιών και τη διευκόλυνση του εμπορίου.
Σημαντική θέση στις συζητήσεις κατείχαν επίσης η ενέργεια και οι πρώτες ύλες, με έμφαση στην ασφαλή πρόσβαση σε κρίσιμους πόρους, ο ανταγωνισμός και το ψηφιακό εμπόριο, σε μια προσπάθεια να διαμορφωθεί ένα σύγχρονο και ολοκληρωμένο πλαίσιο οικονομικής συνεργασίας.

Η δυναμική των συνομιλιών ενισχύθηκε περαιτέρω μετά την πρόσφατη ολοκλήρωση της εμπορικής συμφωνίας μεταξύ της ΕΕ και της Ινδίας, η οποία θεωρείται ορόσημο για την ευρωπαϊκή εμπορική πολιτική. Λίγες ώρες μετά τις ανακοινώσεις στο Δελχί, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα εξέφρασαν ξεκάθαρα τη βούλησή τους να ολοκληρώσουν θετικά τις δικές τους διαπραγματεύσεις με την Ευρωπαϊκή Ένωση.

«Φιλοδοξία μας είναι η θετική ολοκλήρωση των συνεχιζόμενων διαπραγματεύσεων με την Ευρωπαϊκή Ένωση, η οποία θα οδηγήσει στην υπογραφή μιας Συμφωνίας Συνολικής Οικονομικής Εταιρικής Σχέσης μεταξύ των δύο πλευρών, κατά τρόπο που να αντικατοπτρίζει το βάθος των ισχυρών σχέσεων και των κοινών συμφερόντων που συνδέουν τα ΗΑΕ και την Ευρωπαϊκή Ένωση» ανέφερε η ανακοίνωση του υπουργείου Εξωτερικών των ΗΑΕ. Η φιλοδοξία αυτή συνδέεται άμεσα με τον ρόλο των Εμιράτων ως εμπορικού, επενδυτικού και διαμετακομιστικού κόμβου ανάμεσα στην Ευρώπη, την Ασία και την Αφρική.

Πύλη για τις πλούσιες περιοχές του Κόλπου

Για τις Βρυξέλλες, μια συμφωνία με τα ΗΑΕ δεν αφορά μόνο τη μείωση εμπορικών φραγμών, αλλά και τη θωράκιση στρατηγικών αλυσίδων εφοδιασμού, την ενεργειακή ασφάλεια και τη διαμόρφωση κανόνων σε τομείς όπως το ψηφιακό εμπόριο και τα δεδομένα.

Αποτελεί επίσης ένα πρώτο καθοριστικό βήμα για την είσοδο στην πλούσια αγορά των χωρών του Κόλπου. Ο ειδικός εκπρόσωπος της ΕΕ για την περιοχή του Κόλπου, Λουίτζι ντι Μάτζιο, περιέγραψε την κίνηση ως μέρος μιας πολυεπίπεδης στρατηγικής στο Παγκόσμιο Συμβούλιο των Κυβερνήσεων που πραγματοποιήθηκε στο Ντουμπάι.

Ο Ευρωπαίος αξιωματούχος είπε ότι η συμφωνία ΕΕ- ΗΑΕ προορίζεται να χρησιμεύσει ως «δομικό στοιχείο» ενόψει μίας συμφωνίας με το σύνολο της περιοχής, καθώς αναθερμαίνονται οι προσπάθειες για οριστικοποίηση μιας ολοκληρωμένης συμφωνίας ελεύθερων συναλλαγών ανάμεσα στην ΕΕ και στο Συμβούλιο Συνεργασίας για τα Αραβικά Κράτη του Κόλπου (GCC), που επίσης έχει καθυστερήσει εδώ και χρόνια.
Στην ίδια εκδήλωση, ο γενικός γραμματέας του GCC, Τζάσεμ Μ. Αλ Μπουντάιουι, ζήτησε το 2026 να είναι «μια χρονιά προσανατολισμένη στα αποτελέσματα», χαρακτηρίζοντάς την ως «το κερασάκι στην τούρτα για όλα αυτά τα χρόνια εργασίας».

Οι ευκαιρίες για την Ελλάδα

Για την Ελλάδα, μια ενδεχόμενη εμπορική συμφωνία ΕΕ–ΗΑΕ έχει ιδιαίτερη σημασία, καθώς οι διμερείς οικονομικές σχέσεις βρίσκονται σε ανοδική τροχιά.
Οι ελληνικές εξαγωγές αγαθών προς τα ΗΑΕ σημείωσαν άνoδος 15% (χωρίς πετρελαιοειδή) και ανέρχονται σε 368 εκατομμύρια ευρώ, σύμφωνα με τα προσωρινά στοιχεία της ΕΛ.ΣΤΑΤ. για το 2024.

Τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα αποτελούν έναν από τους σημαντικότερους εμπορικούς εταίρους της χώρας στη Μέση Ανατολή, με τις ελληνικές εξαγωγές να περιλαμβάνουν μεταξύ άλλων τσιγάρα, βιομηχανικά προϊόντα, μέταλλα, φάρμακα, τρόφιμα και ενδύματα από γουνοδέρματα, ενώ έντονη είναι και η παρουσία ελληνικών επιχειρήσεων στους τομείς της ενέργειας, των κατασκευών, των υπηρεσιών και της ναυτιλίας.
Είναι χαρακτηριστικό ότι το πλεόνασμα εις όφελος της Ελλάδας στο διμερές εμπόριο αγαθών αυξήθηκε στα 260 εκ. ευρώ το 2024.
Το 2024, τα ΗΑΕ αναδείχθηκαν πρώτη χώρα σε άμεσες ξένες επενδύσεις στην Ελλάδα, όπως σημείωσε ο πρέσβης των ΗΑΕ στην Ελλάδα, Αλί Αλ Νταχερί, στο  Fortune Greece CEO Initiative 2025, καθώς  η Ελλάδα, όπως εξήγησε, αποτελεί για τα ΗΑΕ σημαντική «πύλη εισόδου» στην ευρωπαϊκή ήπειρο, σε κρίσιμους τομείς όπως τα τρόφιμα, τα logistics και η ενέργεια.

Ένα ευρωπαϊκό πλαίσιο ελεύθερου εμπορίου θα μπορούσε να μειώσει τα διοικητικά και τελωνειακά εμπόδια, ενισχύοντας περαιτέρω τις ελληνικές εξαγωγές και τις διμερείς επενδύσεις.

Σε αυτό το πλαίσιο, η ελληνική επιχειρηματική κοινότητα οργανώνει μεγάλη επιχειρηματική αποστολή με επιχειρηματικό  φόρουμ και διμερείς συναντήσεις (Β2Β) στο Ντουμπάι στα τέλη Απριλίου.

Η αγορά προσβλέπει, μέσα στις επόμενες δύο εβδομάδες, να πραγματοποιήσει τον μεγαλύτερο –αναλογικά– τζίρο της χρονιάς, ώστε να καλύψει, αν είναι δυνατόν, τις απώλειες του αρνητικού πρώτου εννεαμήνου αλλά και τη «χλιαρή» Black Friday που προηγήθηκε, στην οποία το λιανεμπόριο δεν κατάφερε να πάρει την ανάσα που περίμενε.

«Τροχοπέδη» στην προσπάθεια αυτή του εμπορίου αποτελούν, δίχως αμφιβολία, οι κινητοποιήσεις των αγροτών, με τις επιπτώσεις τους στην οικονομική δραστηριότητα να μην μπορούν ακόμη να καταμετρηθούν, αλλά σίγουρα να μην είναι αμελητέες, καθώς συμπίπτουν χρονικά με την πιο κρίσιμη περίοδο της χρονιάς για την αγορά.

Σύμφωνα με δηλώσεις του προέδρου του Εμπορικού και Βιομηχανικού Επιμελητηρίου Πειραιά, Βασίλη Κορκίδη, οι ημερήσιες απώλειες στα νωπά προϊόντα και στα τρόφιμα είναι σημαντικές, ενώ ιδιαίτερα υψηλό είναι και το κόστος για τις εξαγωγές που βασίζονται στις οδικές μεταφορές προς τις βαλκανικές χώρες.

Ακυρώσεις κρατήσεων που φτάνουν ακόμη και το 50%

Αλλά και οι χαμηλές πληρότητες που παρουσιάζουν μέχρι στιγμής οι περισσότεροι χειμερινοί τουριστικοί προορισμοί, όπως αναφέρουν οι ξενοδόχοι, λόγω των μπλόκων, δεν θα πλήξουν μόνο τον κλάδο φιλοξενίας, αλλά συνολικότερα τις τοπικές οικονομίες και ειδικότερα την εστίαση, το εμπόριο και τις υπηρεσίες που εξαρτώνται άμεσα από την ομαλή προσέλευση επισκεπτών.

Είναι χαρακτηριστικό ότι σε δημοφιλείς χειμερινούς προορισμούς όπως το Πήλιο, τα Τρίκαλα, ο Βόλος και τα Ιωάννινα, οι ακυρώσεις κρατήσεων σε ορισμένες περιπτώσεις φτάνουν ακόμη και το 50%.

Παράγοντες της αγοράς αναφέρουν ότι ήδη έχει χαθεί σημαντικό ποσοστό της αναμενόμενης κίνησης, με τις τοπικές επιχειρήσεις να στερούνται βασικά έσοδα. Παράλληλα, επισημαίνουν ότι πρόκειται κυρίως για μικρές, οικογενειακές μονάδες, άμεσα συνδεδεμένες με την τοπική κοινωνία.

Αλμυρό το χριστουγεννιάτικο τραπέζι

Παράλληλα, το κόστος του χριστουγεννιάτικου τραπεζιού ακρίβυνε αρκετά, σύμφωνα με το Ινστιτούτο Εμπορίου και Υπηρεσιών της Ελληνικής Συνομοσπονδίας Εμπορίου και Επιχειρηματικότητας (ΙΝ.ΕΜ.Υ.-ΕΣΕΕ), το οποίο εκτίμησε για μία ακόμη φορά το κόστος του για το 2025.

Καταγράφηκαν, με επιτόπια τιμοληψία και συνεντεύξεις με key-informers της αγοράς, οι τιμές τόσο από αλυσίδες super markets όσο και από ειδικευμένα καταστήματα λιανικής (π.χ. ζαχαροπλαστεία, κρεοπωλεία κ.ά.), καθώς και από τη Βαρβάκειο αγορά.

Η εκτίμηση του κόστους για το φετινό χριστουγεννιάτικο τραπέζι (6-8 ατόμων) κυμαίνεται από 111,97 έως 160,03 ευρώ. Πρόκειται για μεταβολή της τάξης του 3,6% έως 7,1% σε σύγκριση με το αντίστοιχο τραπέζι του 2024. Το εύρος των τιμών δικαιολογείται από την καταγραφή σειράς προϊόντων διαφορετικής ποιότητας, σε αρκετές τοπικές αγορές και διαφορετικούς τύπους καταστημάτων.

Και αυτές οι τιμές (η έρευνα έγινε μεταξύ 15-17 Δεκεμβρίου) δεν καταγράφουν τις ενδεχόμενες αυξήσεις που θα προκύψουν σε όσους θα κάνουν τις αγορές τους την τελευταία στιγμή, λόγω των προβλημάτων στην εφοδιαστική αλυσίδα εξαιτίας των κινητοποιήσεων.

Μετά την εορταστική περίοδο, το Ινστιτούτο της ΕΣΕΕ προσανατολίζεται στη διενέργεια πανελλαδικής έρευνας σχετικά με την εξέλιξη των πωλήσεων κατά την εορταστική περίοδο στις επιχειρήσεις του λιανικού εμπορίου.

Το 2024, οι εξαγωγές της Ελλάδας προς Ιταλία ανήλθαν σε €5,24 δισ. ελαφρώς μειωμένες σε σχέση με το 2023 (€5,89 δισ.), ενώ οι εισαγωγές της Ελλάδας από Ιταλία ανήλθαν σε  €7,47 δισ., αυξημένες σε σχέση με το 2023 (€6,843 δισ. ), με αποτέλεσμα το διμερές εμπόριο Ελλάδας – Ιταλίας να διαμορφωθεί  στα €12, 7 δισ.

Θετικές προοπτικές

Για το 2025, οι προοπτικές παραμένουν ιδιαίτερα θετικές. Στον τομέα του διμερούς εμπορίου αγαθών, σημαντικές προοπτικές περαιτέρω μεγέθυνσης παρουσιάζονται για τις ελληνικές εξαγωγές αγροδιατροφικών προϊόντων, οι οποίες αντιπροσωπεύουν ήδη ποσοστό περί το 30% του συνόλου των εξαγωγών της χώρας μας στην Ιταλία.

Δεδομένου ότι η πρωτογενής παραγωγή είναι ανταγωνιστική με την ιταλική, λόγω γεωγραφίας και ομοειδούς χαρακτήρα, ενδείκνυται ο εστιασμός στην προβολή και προώθηση γαστρονομικών προϊόντων με διακριτή ποιότητα και προτείνεται η συντεταγμένη προώθηση και υποστήριξη προϊόντων γαστρονομίας, όπως οίνοι αυτόχθονων ποικιλιών, εκλεκτά αποστάγματα, ελιές, μέλι, βότανα/αφεψήματα, βιολογικά προϊόντα, αναψυκτικά, αρτοποιήματα, μαστίχα, νωπά φρούτα, καρποί και ιχθυρά, τυρία ΠΟΠ/ΠΓΕ, καθώς και άλλα ΠΟΠ προϊόντα.

Ήδη, παρατηρείται ενισχυμένη συμμετοχή σε κλαδικές εκθέσεις τροφίμων στην Ιταλία, με τα επώνυμα ελληνικά προϊόντα τροφίμων να προσελκύουν αυξημένο ενδιαφέρον λόγω της υψηλής τους ποιότητας. Από λοιπούς τομείς καταναλωτικών προϊόντων, σημαντικές προοπτικές παρουσιάζει ο τομέας των ελληνικών καλλυντικών/φυσικών καλλυντικών και συστατικών αυτών, λόγω εδώ ενδιαφέροντος σε προϊόντα με ποιοτικά χαρακτηριστικά.

Ο τουρισμός

Ακόμη, για την Ελλάδα που κατατάσσεται στην 5η θέση παγκοσμίως στις εξαγωγές μαρμάρου και την 2η στην ΕΕ μετά την Ιταλία, σημαντική παραμένει η διαχρονική συμμετοχή στην Δ. Έ. Marmomac υπό την Enterprise Greece, οποία και επιτρέπει την ανάληψη καινοτόμων δράσεων ανάδειξης της εξαιρετικής ποιότητάς του. Τέλος, η ενεργή προτίμηση των Ιταλών τουριστών προς την Ελλάδα συνηγορούν στην εκτίμηση για συνέχιση της ανοδική τάση των αφίξεων και κατ’ επέκταση εισπράξεων στη χώρα μας από την Ιταλία.

Το  2024, το 1/3 της συνολικής αξίας των εξαγωγών εστιάζεται σε αγροδιατροφικά προϊόντα, ενώ οι εξαγωγές πετρελαιοειδών στην Ιταλία αντιπροσώπευαν το 22,56%.

Στις κυριότερες κατηγορίες προϊόντων ελληνικών εισαγωγών, το 2024, περιλαμβάνονται οι πυρηνικοί αντιδραστήρες/λέβητες/μηχανές (€ 1,1 δισ), οι μηχανές (€ 706,15 εκ.), τα οχήματα (€ 424,5 εκ.), οι πλαστικές ύλες (€ 406,1 εκ.) και τα ορυκτά καύσιμα (€ 362,8 εκ.). Η Ελλάδα αποτελεί τον 17ο εξαγωγικό προορισμό της Ιταλίας  με μερίδιο 1,2% επί της συνολικής αξίας ιταλικών εξαγωγών οι οποίες το 2024 διαμορφώθηκαν σε €623,5 δισ.

Τα κυριότερα προϊόντα

Η Ιταλία συγκαταλέγεται εξάλλου διαχρονικά στις κορυφαίες εξαγωγικές δυνάμεις παγκοσμίως, καταλαμβάνοντας το 2024 την 6η θέση στις εξαγωγές και την 11η στις εισαγωγές. Οι εξαγωγές της Ιταλίας  αντιπροσωπεύουν περίπου το ένα τρίτο του ΑΕΠ και αποτελούν βασικό μοχλό της οικονομίας, προβάλλοντας διεθνώς το brand name «Made in Italy», ενώ ο εισερχόμενος τουρισμός παραμένει η ισχυρότερη πηγή εσόδων στον τομέα των υπηρεσιών.

Στις  κυριότερες κατηγορίες προϊόντων ελληνικών εξαγωγών συγκαταλέγονται τα ορυκτά καύσιμα, ορυκτά έλαια και προϊόντα της απόσταξης αυτών με αξία €1,184 δισ. και ποσοστό 22,56% επί του συνόλου.

Ακολουθούν τα πλαστικά και τεχνουργήματα αυτών με €368,82 εκατ. (7,03%), και τα αυτοκίνητα και άλλα οχήματα, μέρη και εξαρτήματα  με €334 εκατ. (6,36%), Σημαντική θέση έχουν επίσης τα μηχανήματα και συσκευές μηχανικά  με €314,7 εκατ. (5,81%), καθώς και τα προϊόντα αλουμινίου με €344,8 εκατ. (6,35%).

Η εικόνα δείχνει ότι οι εξαγωγές της Ελλάδας προς την Ιταλία είναι διαφοροποιημένες, με ισχυρή παρουσία σε ενεργειακά προϊόντα, βιομηχανικά αγαθά, μηχανήματα, τρόφιμα και χημικά προϊόντα. Η αύξηση σε αρκετές κατηγορίες, όπως τα προϊόντα φυτικής προέλευσης (+13,87%) και τα μηχανήματα (+9,83%), υποδηλώνει δυναμική ανάπτυξης σε τομείς υψηλής προστιθέμενης αξίας.

Εμπόριο υπηρεσιών

Το 2024, σημειώθηκε αύξηση των εισπράξεων παροχής υπηρεσιών από Ιταλία σε € 2,03 δισ.  και διεύρυνση πληρωμών προς Ιταλία σε € 1,06 δισ. Η χώρα μας κατέγραψε πλεόνασμα Ισοζυγίου Υπηρεσιών, που διαμορφώθηκε σε € 965 εκατ. Ο όγκος διμερούς εμπορίου υπηρεσιών Ελλάδας-Ιταλίας διευρύνθηκε κατά 8,11% σε € 3 δισ. (από € 2,9 δισ. το 2023).

Σημειώνεται ότι παρατηρείται σταδιακή αύξηση στον όγκο εμπορίου υπηρεσιών, η οποία οφείλεται κυρίως στην αύξηση των τουριστικών ροών Ιταλών προς Ελλάδα μετά το πέρας και της πανδημίας του Κορονοϊού. Είναι χαρακτηριστικό, ότι το 63,9% των εισπράξεων της Ελλάδας από την Ιταλία αφορούσε, το 2024, σε ταξιδιωτικές υπηρεσίες.

Ο υπουργός Οικονομίας του Μεξικού, Μαρσέλο Εμπραρντ, «θα μεταβεί την ερχόμενη εβδομάδα στη σύνοδο του φόρουμ Οικονομικής Συνεργασίας Ασίας-Ειρηνικού (APEC) στη Νότια Κορέα, όπου θα έχει ακόμη συναντήσεις με την κυβέρνηση του προέδρου Τραμπ», δήλωσε η Σέινμπαουμ σε συνέντευξη Τύπου.

«Θα περιμένουμε», δήλωσε η πρόεδρος, απαντώντας σε ερωτήσεις δημοσιογράφων σχετικά με τις επιπτώσεις που θα μπορούσαν να έχουν οι διαφορές Οτάβας και Ουάσινγκτον στη συμφωνία ελεύθερου εμπορίου της Βόρειας Αμερικής.

«Ας περιμένουμε να δούμε πώς θα εξελιχθεί η σχέση με τον Καναδά... στην περίπτωση του Μεξικού, έχουμε προχωρήσει πολύ».

Όταν ρωτήθηκε εάν το Μεξικό θα μπορούσε να συνεχίσει μόνο του με τον Καναδά, η πρόεδρος απάντησε: «Ας μην προτρέχουμε».

Ο Ντόναλντ Τραμπ διέκοψε απότομα το βράδυ της Πέμπτης τις εμπορικές διαπραγματεύσεις με τον Καναδά, καθώς εξοργίστηκε με μια διαφημιστική εκστρατεία του Οντάριο κατά της αύξησης των τελωνειακών δασμών, την ώρα που ο Καναδός πρωθυπουργός, Μαρκ Κάρνεϊ, επιχειρεί να κατευνάσει το κλίμα.

Η Σέινμπαουμ εμφανίστηκε αισιόδοξη για τη δυνατότητα του υπουργού Οικονομίας να συνάψει ορισμένες συμφωνίες με την αμερικανική αντιπροσωπεία στη Νότια Κορέα.

«Προχωράμε πολύ καλά στην εξέταση των σημείων που έχουν θέσει και τα οποία θεωρούν εμπόδια για την εμπορική συμφωνία. Δεν θεωρούμε τα περισσότερα από αυτά ως τέτοια», υπογράμμισε η πρόεδρος.

Τον Σεπτέμβριο, κατά τη διάρκεια επίσημης επίσκεψης στο Μεξικό του Καναδού πρωθυπουργού Μαρκ Κάρνεϊ, οι δύο χώρες τάχθηκαν υπέρ μιας πιο “δίκαιης” και “αποτελεσματικής” συμφωνίας, καθώς ο Τραμπ απειλεί με την επιβολή φόρων τους γειτονικούς του εταίρους.

Ειδικότερα, τον Ιούλιο οι όγκοι του παγκόσμιου εμπορίου μειώθηκαν με τον ταχύτερο ετήσιο ρυθμό τους εδώ και σχεδόν τρία χρόνια και σύμφωνα με αναλυτές η αύξηση των επιτοκίων αρχίζει να επηρεάζει την παγκόσμια ζήτηση για αγαθά. Το CPB Netherlands Bureau for Economic Policy Analysis δημοσιοποίησε τη μηνιαία έκθεσή του «World Trade Monitor», στην οποία προκύπτει ότι όγκος των συναλλαγών μειώθηκε κατά 3,2% τον Ιούλιο σε σύγκριση με τον ίδιο μήνα πέρυσι, τη μεγαλύτερη πτώση από τους πρώτους μήνες της πανδημίας τον Αύγουστο του 2020.

Τα στοιχεία αυτά ήρθαν ως συνέχεια της συρρίκνωση 2,4% που καταγράφηκε τον Ιούνιο, αποδεικνύοντας ότι η παγκόσμια ανάπτυξη επιβραδύνεται.

World Trade Monitor July 2023

Στα επιμέρους στοιχεία, φαίνεται ξεκάθαρα πως μετά την άνθηση που καταγράφηκε κατά τη διάρκεια της πανδημίας, η εξωτερική ζήτηση αγαθών έχει αποδυναμωθεί λόγω του υψηλότερου πληθωρισμού, των αυξήσεων των επιτοκίων από τις κεντρικές τράπεζες και των μεγαλύτερων δαπανών για εγχώριες υπηρεσίες καθώς οι οικονομίες άνοιξαν ξανά μετά τα lockdown.

Σύμφωνα με τα ίδια στοιχεία, η Κίνα, ο μεγαλύτερος εξαγωγέας αγαθών στον κόσμο, κατέγραψε ετήσια «βουτιά» 1,5%, ενώ η Ευρωζώνη και οι ΗΠΑ σημείωσαν πτώση 2,5% και 0,6% αντίστοιχα.

Το CPB ανέφερε επίσης ότι η παγκόσμια βιομηχανική παραγωγή μειώθηκε κατά 0,1% σε σύγκριση με τον προηγούμενο μήνα, λόγω της απότομης πτώσης της παραγωγής στην Ιαπωνία, την ευρωζώνη και το Ηνωμένο Βασίλειο. Στο αντίποδα, η βιομηχανική παραγωγή στις ΗΠΑ αυξήθηκε κατά 0,7%, αυξάνοντας τις ελπίδες για μια ήπια προσγείωση για τη μεγαλύτερη οικονομία του κόσμου, με τον πληθωρισμό να υποχωρεί ξανά σε «ανεκτά» επίπεδα.

ΟΟΣΑ: Επιβράδυνση της παγκόσμιας οικονομίας το 2024

Πρόσφατα, στην ενδιάμεση έκθεση του ΟΟΣΑ (Interim Economic Outlook) έγινε λόγος πως η παγκόσμια οικονομία αναμένεται να επιβραδυνθεί ξανά φέτος και το 2024.

Συγκεκριμένα, το παγκόσμιο ΑΕΠ προβλέπεται να αυξηθεί 3% το 2023 και 2,7% το 2024 από 3,3% πέρυσι, καθώς -όπως επισημαίνεται- η μακροοικονομική πολιτική γίνεται πολύ σφιχτή για να καταπολεμηθεί ο πληθωρισμός.

Στις επιμέρους προβλέψεις, ο ΟΟΣΑ αναφέρει ενδεικτικά πως στις ΗΠΑ η ανάπτυξη δείχνει ανθεκτική φέτος καθώς το ΑΕΠ προβλέπεται να αυξηθεί 2,2% έναντι 2,1% πέρυσι, αλλά αναμένεται να επιβραδυνθεί στο 1,3% το 2024, καθώς τα υψηλά επιτόκια θα περιορίζουν τη ζήτηση και παράλληλα θα εξαντλούνται οι πλεονάζουσες αποταμιεύσεις των Αμερικανών από την περίοδο της πανδημίας.

Σε ό,τι αφορά την Ευρωζώνη, προβλέπεται επιβράδυνση της ανάπτυξης από 3,4% το 2022 στο 0,6% φέτος και ένας λίγο υψηλότερος ρυθμός ανάπτυξης 1,1% το 2024. Αξίζει να σημειωθεί πως η Γερμανία είναι η μόνη από τις μεγάλες αναπτυγμένες χώρες που αναμένεται να καταγράψει ύφεση (-0,2%).

Τέλος, η ανάπτυξη της κινεζικής οικονομίας αναμένεται να συγκρατηθεί -μετά το εντυπωσιακό comeback στην αρχή του έτους- λόγω της υποτονικής εγχώριας ζήτησης και των διαρθρωτικών προβλημάτων στις αγορές ακινήτων. Tο ΑΕΠ αυξάνεται 5,1% φέτος και και η πρόβλεψη είναι για αύξηση 4,6% το 2024.

Οι προβλέψεις του ΟΟΣΑ για ανάπτυξη ανά χώρα

Ο επίμονος πληθωρισμός

Στην έκθεσή του ο ΟΟΣΑ αναφέρεται στον δομικό πληθωρισμό (δεν περιλαμβάνει τις τιμές της ενέργειας και των τροφίμων), ο οποίος παραμένει επίμονος σε πολλές οικονομίες λόγω των πιέσεων από την πλευρά του κόστους και των υψηλών περιθωρίων κέρδους σε κάποιους τομείς. Την ίδια ώρα, σύμφωνα με τα ίδια στοιχεία, ο γενικός πληθωρισμός στις οικονομίες της G20 προβλέπεται να μειωθεί στο 6% το 2023 και στο 4,8% το 2024, παραμένοντας υψηλότερος από τον στόχο που θέτουν οι περισσότερες κεντρικές τράπεζες, ενώ ο δομικός στις αναπτυγμένες οικονομίες της G20 προβλέπεται να μειωθεί από 4,3% εφέτος στο 2,8% το 2024.

Ο Οργανισμός Οικονομικής Συνεργασίας και Ανάπτυξης σημειώνει ότι οι κίνδυνοι για την παγκόσμια ανάπτυξη είναι καθοδικοί, με βασικές ανησυχίες να περιλαμβάνουν την ισχύ και την ταχύτητα μετάδοσης της νομισματικής πολιτικής και την επιμονή του πληθωρισμού.

Ανησυχία για νέα σοκ

Επιπλέον, επισημαίνεται ο κίνδυνος από ενδεχόμενα νέα σοκ στις παγκόσμιες αγορές ενέργειας και τροφίμων. Όπως τονίζεται, παρά τη μεγάλη μείωση των τιμών ενέργειας από τα υψηλά του 2022, μετά την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία, οι ενεργειακές αγορές παραμένουν πολύ σφιχτές και οι προοπτικές διαταραχών στην προσφορά πετρελαίου, φυσικού αερίου και άνθρακα παραμένουν υψηλές.

Για τα επιτόκια ο ΟΟΣΑ αναφέρει ότι το περιθώριο μειώσεων θα είναι πιθανόν περιορισμένο στις περισσότερες αναπτυγμένες οικονομίες για μεγάλο διάστημα του 2024, ενώ προσθέτει ότι «κάποιες πρόσθετες αυξήσεις επιτοκίων θα μπορούσαν να είναι ακόμη αναγκαίες, όπου ο δομικός πληθωρισμός είναι ιδιαίτερα επίμονος.

Σύμφωνα με την αποτύπωση της ΕΛΣΤΑΤ, στο δεύτερο τρίμηνο του 2022 ο κύκλος εργασιών για το σύνολο των επιχειρήσεων και των δραστηριοτήτων της οικονομίας άγγιξε τα 111,26 δισεκατομμύρια ευρώ, όντας αυξημένος κατά 39,3% σε σύγκριση με το αντίστοιχο χρονικό διάστημα του 2021, όταν ο κύκλος εργασιών ήταν στα 79,86 δισ. ευρώ, αναφέρει το capital.gr.

Η επίδραση ανά κλάδο και ο ρόλος μεταποίησης, εμπορίου και τουρισμού
Καθοριστική είναι η επίδραση που έχει στην οικονομία – λόγω συνολικού οικονομικού αποτυπώματος - το χονδρικό και λιανικό εμπόριο συμπεριλαμβανομένων και των δραστηριοτήτων επισκευής αυτοκινήτων και μοτοσυκλετών.

Στο δεύτερο τρίμηνο του 2022 είχε αύξηση τζίρου κατά 21,9% σε σύγκριση με εκείνο του 2021, φτάνοντας τα 42 δισ. ευρώ από 34,47 δισ. ευρώ το 2021. Στην εικόνα της ελληνικής οικονομίας στο δεύτερο τρίμηνο του έτους που διανύουμε συνέβαλε δραστικά και η μεταποίηση με αύξηση κύκλου εργασιών κατά 45,2% στα 26,26 δισ. ευρώ από 18,08 δισ. ευρώ πέρυσι.

Τη μεγαλύτερη αύξηση τζίρου κατέγραψαν καταλύματα και εστίαση
Στα φετινά οικονομικά δεδομένα τη μεγαλύτερη μεταβολή παρουσιάζει ο κλάδος δραστηριοτήτων Υπηρεσιών Παροχής Καταλύματος και Υπηρεσιών Εστίασης, ο οποίος εμφάνισε τη μεγαλύτερη αύξηση του κύκλου εργασιών κατά 128,8% σε σύγκριση με το δεύτερο τρίμηνο του 2021. Ειδικότερα ο τζίρος στο β’ τρίμηνο του 2022 ήταν 3,98 δισεκατομμύρια ευρώ από 1,74 δισεκατομμύρια ευρώ που ήταν το 2021.

Τη μικρότερη αύξηση στον κύκλο εργασιών το δεύτερο τρίμηνο 2022 σε σύγκριση με το δεύτερο τρίμηνο 2021 παρουσίασαν οι επιχειρήσεις ενημέρωσης και επικοινωνίας κατά 14,4%, ενώ τη μεγαλύτερη μείωση κατέγραψαν οι επιχειρήσεις του τομέα που σχετίζεται με την ανθρώπινη υγεία και την κοινωνική μέριμνα, κατά 4,2%.

Η εικόνα του Ιουνίου
Στη διάρκεια του Ιουνίου για το σύνολο των επιχειρήσεων στην Ελλάδα οι οποίες υποχρεούνται να τηρούν διπλογραφικά βιβλία ανά μήνα, ο κύκλος εργασιών ήταν 34,31 δισεκατομμύρια ευρώ, αυξημένος κατά 45,1% σε σύγκριση με τον περσινό Ιούνιο που ήταν 23,65 δισεκατομμύρια ευρώ. Ο τζίρος της μεταποίησης αυξήθηκε κατά 49,6% τον ίδιο μήνα στα 9,07 δισ. ευρώ από 6,06 πέρυσι και το χονδρικό – λιανικό εμπόριο και η επισκευή αυτοκινήτων - μοτοσυκλετών κατά 24,1% στα 11,5 δισ., από 9,2 δισ. που ήταν τον Ιούνιο του 2021.

Και σε αυτή την περίπτωση όπως και στο σύνολο του εξαμήνου τη μεγαλύτερη αύξηση κύκλου εργασιών παρουσίασαν τα καταλύματα και η εστίαση με ποσοστό 141,4% (από 509,2 εκατ. ευρώ τον Ιούνιο του ’21 στο 1,22 δισ. ευρώ τον Ιούνιο του 2022). Στον αντίποδα όμως τη μικρότερη αύξηση κύκλου εργασιών συγκρίνοντας τους μήνες Ιούνιο του 2022 με Ιούνιο του 2021, σημείωσαν τα ορυχεία και τα λατομεία με 0,5%, ενώ τη μεγαλύτερη πτώση είχαν οι επιχειρήσεις που σχετίζονται με την ανθρώπινη υγεία και την κοινωνική μέριμνα με 31,5%.

• Ο εμπορικός κλάδος πληροί σε μεγάλο βαθμό τα κριτήρια του 3% της αξίας παραγωγής για να αναγνωριστεί ως κλάδος υψηλής κατανάλωσης ενέργειας, όπως ορίζονται στη νομοθεσία της ΕΕ.

• Ο υψηλός κατακερματισμός του κλάδου, με 5 εκατομμύρια εταιρείες, καθιστά δυσκολότερο το όφελος από οικονομίες κλίμακας κατά τη διαπραγμάτευση με παρόχους ενέργειας.

• Ο κλάδος λειτουργεί με βάση τον υψηλό κύκλο εργασιών και τα χαμηλά περιθώρια κέρδους. Αυτό καθιστά μεμονωμένες εταιρείες ιδιαίτερα ευάλωτες στις τρέχουσες συνθήκες.

• Ο εμπορικός τομέας εργάζεται σκληρά για να διατηρήσει τις τιμές για τους καταναλωτές εντός ορίων.

• Εάν αφεθούν να ξεπεράσουν αυτήν την καταιγίδα χωρίς βοήθεια, αυτό το κόστος θα τροφοδοτήσει τους πελάτες που ήδη παλεύουν με τις αυξήσεις των τιμών της ενέργειας και τον πληθωρισμό.

Η Eurocommerce καλεί την Επιτροπή και τα κράτη μέλη να χρησιμοποιήσουν την “ενεργειακή εργαλειοθήκη” και τους κανόνες για τις κρατικές ενισχύσεις για να παράσχουν επείγουσα υποστήριξη, ώστε να διατηρηθεί το κόστος για τους καταναλωτές εντός λογικών ορίων.

Κορκίδης: Δεν σημειώθηκε πρόοδος στην άμεση δημιουργία ασπίδας προστασίας των ευρωπαϊκών νοικοκυριών και επιχειρήσεων

Ο πρόεδρος του Ε.Β.Ε.Π., Βασίλης Κορκίδης, δήλωσε στο Δ.Σ. της EuroCommerce, σχετικά με τα συμπεράσματα της Συνόδου Κορυφής των ηγετών της ΕΕ, τα εξής: «Μπορεί να μην λύθηκε ο γόρδιος δεσμός της ενεργειακής κρίσης, αλλά, σε επίπεδο συμπερασμάτων, σημειώθηκε ικανοποιητική πρόοδος σε δύσκολα ζητήματα. Η Ευρώπη, αφενός προχώρησε στη σταδιακή μείωση εξάρτησής της από το ρωσικό φυσικό αέριο, με τη συμφωνία κοινής προμήθειας και αποθήκευσης LNG από τις ΗΠΑ, ενώ αφετέρου αποφάσισε να τηρήσει τις οικονομικές κυρώσεις, στο μέτρο που δεν θα βλάψουν οικονομικά τις 27 χώρες της ΕΕ, περισσότερο από την Ρωσία στην οποία επιβλήθηκαν. Όμως, σε επίπεδο αποφάσεων δεν σημειώθηκε πρόοδος στην άμεση δημιουργία ασπίδας προστασίας των ευρωπαϊκών νοικοκυριών και επιχειρήσεων από τις πολεμικές πληθωριστικές πιέσεις, αφού οι παρεμβάσεις στις τιμές χονδρεμπορικής φυσικού αερίου και ηλεκτρικού ρεύματος θα εξεταστούν περαιτέρω από την ΕΕ και ως συνήθως, “εν ευθέτω χρόνω”. Εγκαίρως επισημάνθηκε ο διαφαινόμενος κίνδυνος επισιτιστικής κρίσης σε 12 με 18 μήνες στις χώρες της Β. Αφρικής και Μ. Ανατολής λόγω εξάρτησης, κατά 80%, σε ρωσο-ουκρανικά σιτηρά, με πρωτοβουλίες αποθήκευσης αλλά και αύξησης της ευρωπαϊκής παραγωγής προς αποφυγή αναταραχών σε χώρες της Α. Μεσογείου. Αναπάντητο βεβαίως παραμένει, έως το τέλος Μαΐου, εάν οι παρεμβάσεις συγκράτησης του πληθωρισμού θα χρηματοδοτηθούν μόνο από εθνικούς πόρους με δημοσιονομικό κόστος και εάν θα υπάρξει κεντρική ευρωπαϊκή στήριξη. Ας ελπίσουμε, τουλάχιστον, ότι η ρητή αναφορά της ελληνικής πρότασης στα συμπεράσματα της Συνόδου για την επιβολή πλαφόν και την αποσύνδεση της τιμής του φυσικού αερίου από αυτήν της ηλεκτρικής ενέργειας, θα ληφθεί υπόψη από τους ενεργειακούς προμηθευτές ως πρόθεση, ώστε να περιορίσει τη διεθνή κερδοσκοπική δράση και να αποκλιμακωθούν οι υπέρογκες τιμές ενέργειας που επιβαρύνουν υπέρμετρα όλους τους καταναλωτές στην ΕΕ.»

Τι ζητά η Eurocommerce

H Eurocommerce ζητά από τους φορείς χάραξης πολιτικής της ΕΕ και των εθνικών πολιτικών, τα κάτωθι:

Στο άμεσο μέλλον:

• να δοθεί στο λιανικό και το χονδρικό εμπόριο, ως κλάδος υψηλής κατανάλωσης ενέργειας, πρόσβαση σε υποστήριξη στο πλαίσιο του προσωρινού πλαισίου για κρατικές ενισχύσεις για υψηλό ενεργειακό κόστος και δυνατότητες εκμετάλλευσης, που προσφέρει το άρθρο 17 της οδηγίας για τη φορολογία της ενέργειας υπέρ των εντατικών χρηστών, όταν πληρούνται οι προϋποθέσεις

• να χρησιμοποιήσει όλες τις δυνατότητες που παρέχει η οδηγία για τη φορολογία της ενέργειας για τη μείωση των φόρων στα ενεργειακά προϊόντα

• να επιτρέψει στα κράτη μέλη να αλλάξουν τους τρέχοντες μηχανισμούς τιμών της ενέργειας για να συγκρατήσουν το επίπεδο αυτών των τιμών

• να αναστείλει προγραμματισμένους φόρους ή νέα όρια στις εκπομπές CO2 για να αποφευχθεί περαιτέρω πίεση στις τιμές της ενέργειας

• να υποστηρίξει την ικανότητα των καταναλωτών να πληρώνουν τους ενεργειακούς τους λογαριασμούς π.χ. μέσω φορολογικών μειώσεων στην ενέργεια και ΦΠΑ στις πωλήσεις, τουλάχιστον των τροφίμων, για τον μετριασμό του πληθωρισμού

• να μειώσει και να εξαλείψει τις πρόσθετες εισφορές και φόρους στην ενέργεια όσο διαρκεί η πληθωριστική κρίση.

Μεσοπρόθεσμα:

• να υποστηρίξει επενδύσεις για τη μείωση της χρήσης ενέργειας στον εμπορικό τομέα, με τη βελτίωση της ενεργειακής απόδοσης των κτιριακών εγκαταστάσεων

• να υποστηρίξει επενδύσεις για την επιτάχυνση της χρήσης του κλάδου και συμβολή στην παραγωγή εναλλακτικών βιώσιμων καυσίμων για κτίρια και logistics. Το λιανικό και το χονδρικό εμπόριο αποτελεί ουσιαστικό οικοσύστημα που εξυπηρετεί τους καταναλωτές και υποστηρίζει πολλούς άλλους τομείς αλλά και την ευρύτερη οικονομία. Είναι ο μεγαλύτερος εργοδότης του ιδιωτικού τομέα στην Ευρώπη και συμβάλλει σημαντικά στη συνέχιση της ζωής των τοπικών κοινωνιών. Για να συνεχίσει να το κάνει, ο τομέας του εμπορίου χρειάζεται υποστήριξη για να επενδύσει στον τρέχοντα ψηφιακό μετασχηματισμό, τη βιωσιμότητα, τις δεξιότητες και, επειγόντως σήμερα, στην ενεργειακή μετάβαση.

Το Υπουργείο Ανάπτυξης και Επενδύσεων και η Γενική Γραμματεία Εμπορίου και Προστασίας Καταναλωτή ανακοίνωσαν την εβδομαδιαία επιχειρησιακή δραστηριότητα της Διυπηρεσιακής Μονάδας Ελέγχου της Αγοράς (ΔΙ.Μ.Ε.Α.) για την αντιμετώπιση του παράνομου εμπορίου στο σύνολο της επικράτειας. Σημειώνεται ότι κατά το χρονικό διάστημα από 01.11.2021 έως και 07.11.2021 πραγματοποιήθηκαν συνολικά 213 έλεγχοι και βεβαιώθηκαν 84 παραβάσεις που αφορούσαν στο παράνομο εμπόριο.

Σε συνεργασία με την Ελληνική Αστυνομία οι επιχειρήσεις της ΔΙ.Μ.Ε.Α. για την αντιμετώπιση του παράνομου εμπορίου έλαβαν χώρα σε Αττική, Δυτική Ελλάδα και Θεσσαλία. Επεβλήθησαν πρόστιμα συνολικού ύψους 60.500 ευρώ, για παραβάσεις των Κανόνων Διακίνησης και Εμπορίας Προϊόντων Υπηρεσιών (Κανόνες ΔΙΕΠΠΥ), του υπαίθριου εμπορίου (ν.4497/2017), του ν. 4712/2020 που αφορά την τροποποίηση του άρθρου 11 του ν. 3377/2005 Διοικητικές κυρώσεις για την αντιμετώπιση της παράνομης διακίνησης απομιμητικών/παραποιημένων προϊόντων και του ν.4446/16 που αφορά στη χρήση τερματικού αποδοχής καρτών και μέσων πληρωμής με κάρτα (POS). Κατασχέθηκαν 73 τεμάχια απομιμητικών ειδών, τα οποία πωλούνταν από ηλεκτρονικά καταστήματα (eshop).