Το διπλό έργο των εταιρειών ενέργειας καταγράφεται στον «Οδικό Χάρτη για την εξοικονόμηση ενέργειας στα κτίρια» του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας, που εγκρίθηκε πρόσφατα με Υπουργική Απόφαση. Σκοπός είναι η υιοθέτηση θεσμικών αλλαγών που θα ενισχύσουν την εξοικονόμηση ενέργειας, προωθώντας τις παρεμβάσεις χωρίς επιδοτήσεις αλλά και απλουστεύοντας τις διαδικασίες για τα επιδοτούμενα προγράμματα.

Πλέον θα «τρέχουν» δύο διαφορετικά μοντέλα παρεμβάσεων:

• Παρεμβάσεις χωρίς καμία οικονομική ενίσχυση, στηριγμένες στους όρους της αγοράς.
• Επιδοτούμενα προγράμματα, όπως τα γνωστά «Εξοικονομώ», τα οποία θα χρηματοδοτούνται κυρίως από το Κοινωνικό Κλιματικό Ταμείο.

Το δεύτερο σύστημα θα στοχεύει αποκλειστικά σε ευάλωτα ενεργειακά νοικοκυριά και μικρές επιχειρήσεις, καθώς τα διαθέσιμα κεφάλαια έχουν περιορισμένο εύρος χρήσης.

Παρότι θα συνεχιστεί η προσπάθεια για εξεύρεση πρόσθετων πόρων, οι επιχορηγήσεις πλέον θα καλύπτουν μόνο συγκεκριμένες κοινωνικές ομάδες. Για τους υπόλοιπους καταναλωτές, η μόνη ρεαλιστική λύση είναι η ανάπτυξη μηχανισμών αναβάθμισης χωρίς επιδοτήσεις – μια πρακτική που έχει αρχίσει να εφαρμόζεται σε εταιρείες, αλλά δεν έχει βρει ακόμη εφαρμογή στα νοικοκυριά.

Ένα βασικό πρόβλημα είναι ότι τα υπάρχοντα «Εξοικονομώ» στηρίζονται εξ ολοκλήρου σε κρατικούς πόρους, οι οποίοι πλέον είναι περιορισμένοι. Παράλληλα, κάθε φορά που ανακοινώνεται νέο πρόγραμμα, η αγορά αδρανοποιείται. Η εφαρμογή των προγραμμάτων αποδεικνύεται συχνά προβληματική, δημιουργώντας καθυστερήσεις και εμπόδια για τους δικαιούχους.

Όπως σημειώνει και ο Υφυπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας Νίκος Τσάφος, το υπάρχον μοντέλο έχει οδηγήσει σε μαζική συμμετοχή, αλλά και σε μεγάλο γραφειοκρατικό φορτίο. Επιπλέον, δημιουργούνται στρεβλώσεις στην αγορά κάθε φορά που δρομολογείται ή αναμένεται νέο πρόγραμμα («Αλλάζω θερμοσίφωνα», «Ανακυκλώνω – Αλλάζω Συσκευή» κ.ά.).

Η βασική δυσκολία για επενδύσεις χωρίς επιδότηση εντοπίζεται στο αρχικό κόστος. Πολλά νοικοκυριά και επιχειρήσεις δεν έχουν τη ρευστότητα να χρηματοδοτήσουν τις παρεμβάσεις, ακόμα και αν στη μακροπρόθεσμη βάση θα επωφελούνταν ενεργειακά και οικονομικά.

Το ΥΠΕΝ προτείνει τη μέθοδο On-bill financing ως λύση για την κάλυψη του αρχικού κόστους. Σύμφωνα με αυτό το εργαλείο, οι πάροχοι ενέργειας θα αναλαμβάνουν οι ίδιοι τη χρηματοδότηση των έργων – είτε με δικά τους κεφάλαια είτε μέσω δανεισμού – και θα ανακτούν σταδιακά τα ποσά μέσω των λογαριασμών κατανάλωσης. Ουσιαστικά πρόκειται για ένα έμμεσο δανειοδοτικό σχήμα, που θα επιτρέψει σε περισσότερους καταναλωτές να προχωρήσουν σε ενεργειακές αναβαθμίσεις χωρίς να απαιτείται προκαταβολική επένδυση από πλευράς τους.

Ενεργειακή Αναβάθμιση Δημοτικών Παιδικών Σταθμών «Φοίβος»

Με προϋπολογισμό 12,4 εκατ. ευρώ, το πρόγραμμα «Φοίβος» αποσκοπεί στη βελτίωση της ενεργειακής απόδοσης του κτιριακού αποθέματος, κυριότητας ή χρήσης των δημοτικών παιδικών, βρεφικών και βρεφονηπιακών σταθμών της χώρας.

Σκοπός του είναι ακόμη η αξιοποίηση του δυναμικού εξοικονόμησης ενέργειας και η βελτίωση της ενεργειακής αποδοτικότητας στον κτιριακό τομέα, η απανθρακοποίηση του κτιριακού αποθέματος και η ενίσχυση της εθνικής οικονομίας.

Σημειώνεται πως η βελτίωση της ενεργειακής απόδοσης αφορά σε παρεμβάσεις στο κέλυφος των κτιρίων και στα τεχνικά συστήματα αυτών.

Συγκεκριμένα σε:

– αντικατάσταση διαφανών στοιχείων (κουφώματα, υαλώσεις),
–  εγκατάσταση αντλιών θερμότητας, καθώς και τα συνοδά έργα που αφορούν τυχόν αναβάθμιση του ηλεκτρικού πίνακα και της ηλεκτρικής εγκατάστασης του κτιρίου, σώματα, κ.λπ.

Ενεργειακή Αναβάθμιση Νηπιαγωγείων και Δημοτικών σχολείων «Αθηνά»

Με προϋπολογισμό 37,2 εκατ. ευρώ, το πρόγραμμα «Αθηνά» αποσκοπεί στη βελτίωση της ενεργειακής απόδοσης του κτιριακού αποθέματος, κυριότητας ή χρήσης των ΟΤΑ Α’ βαθμού.

Δικαιούχοι του προγράμματος είναι οι ΟΤΑ Α’ βαθμού, για παρεμβάσεις σε νηπιαγωγεία και δημοτικά σχολεία που στεγάζονται σε ιδιόκτητα ή μισθωμένα δημοτικά κτίρια, τα οποία έχουν κατασκευαστεί προ του 2000 και δεν έχουν αναβαθμιστεί, έκτοτε, ενεργειακά.

Ο ανώτατος επιλέξιμος προϋπολογισμός είναι 300.000 ευρώ για τα δημοτικά σχολεία και 80.000 ευρώ για νηπιαγωγεία συμπεριλαμβανομένου ΦΠΑ, ενώ οι δαπάνες χρηματοδοτούνται σε ποσοστό 100%.

– θερμομόνωση αδιαφανών στοιχείων και υγρομόνωση οροφών,
– αντικατάσταση διαφανών στοιχείων (κουφώματα, υαλώσεις),
– εγκατάσταση αντλιών θερμότητας, καθώς και τα συνοδευτικά έργα που αφορούν τυχόν αναβάθμιση του ηλεκτρικού πίνακα και της ηλεκτρικής εγκατάστασης του κτιρίου, σώματα, κ.λπ.

Οι δικαιούχοι των προγραμμάτων «Φοίβος» και «Αθηνά» υποβάλουν τις αιτήσεις τους, ηλεκτρονικά έως τις 28.2.2025, μέσω της πλατφόρμας: https://exoikonomo-scholeia.gov.gr/go-beyond/

Οι ενδιαφερόμενοι για περισσότερες πληροφορίες μπορούν να καλούν στα τηλέφωνα: 213 15 13 753 και 213 15 13 745 (καθημερινές, 9:00 π.μ. – 5:00 μ.μ.).

Τα παραπάνω προγράμματα υλοποιούνται στο πλαίσιο του Εθνικού Σχεδίου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας «Ελλάδα 2.0» με τη χρηματοδότηση της Ευρωπαϊκής Ένωσης–NextGeneration EU.