Δημοσκόπηση του Bloomberg δείχνει ότι η οικονομία της Ευρωζώνης αναπτύχθηκε μόλις 0,2% το τρίτο τρίμηνο, έναντι 0,6% το δεύτερο τρίμηνο, όταν η ισχυρή επίδοση της Ιρλανδίας είχε ενισχύσει σημαντικά το συνολικό αποτέλεσμα. Παράλληλα, τα στοιχεία από τις τέσσερις μεγαλύτερες οικονομίες της περιοχής υποδηλώνουν ότι η ανοδική πορεία του πληθωρισμού συνεχίστηκε τον Οκτώβριο.

Η οικονομολόγος του Bloomberg Economics, Simona Delle Chiaie, προειδοποιεί ότι οι κίνδυνοι για την ανάπτυξη αυξάνονται, καθώς ο πληθωρισμός παραμένει υψηλός και οι χρηματοπιστωτικές συνθήκες γίνονται ολοένα πιο περιοριστικές.

Στη Γαλλία, η πολιτική και δημοσιονομική αβεβαιότητα επιβαρύνει την οικονομική δραστηριότητα, ενώ οι μαζικές διαδηλώσεις και η υποχώρηση της ιδιωτικής κατανάλωσης εντείνουν τις πιέσεις. Η Carrefour προειδοποίησε ότι οι εκτεταμένες λεηλασίες θα επηρεάσουν σημαντικά τις επιδόσεις της, καταγράφοντας τη χειρότερη εβδομάδα πωλήσεων από την παγκόσμια χρηματοπιστωτική κρίση.

Στη Γερμανία, παρά τις προσδοκίες ανάκαμψης λόγω των αυξημένων κρατικών δαπανών, η οικονομία εκτιμάται ότι παρέμεινε στάσιμη το τρίτο τρίμηνο. Η Bundesbank, πάντως, προβλέπει αισθητή ενίσχυση της οικονομικής δραστηριότητας το επόμενο διάστημα.

Την ίδια ώρα, ο πληθωρισμός στην Ευρωζώνη αναμένεται να προσεγγίσει το 4% έως το τέλος του έτους, με τις εξελίξεις στην αγορά ενέργειας να αποτελούν πρόσθετη πηγή αβεβαιότητας. Ο επικεφαλής οικονομολόγος της Morgan Stanley για την Ευρώπη, Jens Eisenschmidt, προειδοποιεί ότι τα χαμηλά αποθέματα φυσικού αερίου στη Γερμανία ενδέχεται να καταστήσουν αναγκαία ακόμη και τη λήψη μέτρων περιορισμού της κατανάλωσης κατά τη διάρκεια του χειμώνα.

Πρόσθετο πρόβλημα αποτελεί η άνοδος των αποδόσεων των κρατικών ομολόγων. Στη Γαλλία, το περιθώριο απόδοσης των δεκαετών τίτλων έναντι των αντίστοιχων γερμανικών έχει φθάσει σε επίπεδα που είχαν παρατηρηθεί κατά την ευρωπαϊκή κρίση χρέους.

Η πρόεδρος της ΕΚΤ, Κριστίν Λαγκάρντ, έχει ήδη επισημάνει ότι η σημαντική άνοδος των αποδόσεων των ομολόγων από τον Σεπτέμβριο θα μπορούσε να περιορίσει την ανάπτυξη και να μεταφέρει πρόσθετες πιέσεις στην οικονομία.

Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, οι οικονομολόγοι εκτιμούν ότι η ΕΚΤ θα διατηρήσει αμετάβλητο το επιτόκιο καταθέσεων στο 2,5% κατά την προσεχή συνεδρίασή της, μεταθέτοντας ενδεχόμενη αύξηση για τον Δεκέμβριο.

Σύμφωνα με την Bank of America, οι υπεύθυνοι χάραξης νομισματικής πολιτικής αναμένεται να υιοθετήσουν πιο συγκρατημένη στάση σε σχέση με τη συνεδρίαση του Σεπτεμβρίου. Η τράπεζα εκτιμά ότι η ΕΚΤ θα χρειαστεί να δώσει μεγαλύτερη βαρύτητα στις επιπτώσεις της χρηματοπιστωτικής σύσφιγξης στην ανάπτυξη, καθώς η πολιτική αβεβαιότητα και οι πιέσεις στις αγορές ομολόγων περιορίζουν τα περιθώρια για επιθετικότερη νομισματική πολιτική.

Η προειδοποίηση αποκτά ιδιαίτερη σημασία για την Ελλάδα, όπου το κόστος θέρμανσης, οι λογαριασμοί ηλεκτρικού ρεύματος και οι τιμές των καυσίμων αποτελούν βασικές πηγές πίεσης για τα νοικοκυριά. Παράλληλα, οι ελληνικές επιχειρήσεις παρακολουθούν με ανησυχία τις εξελίξεις, καθώς η ενέργεια επηρεάζει άμεσα τις μεταφορές, τη βιομηχανική παραγωγή και τις τελικές τιμές των προϊόντων.

Η προειδοποίηση που προκαλεί ανησυχία στις Βρυξέλλες

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αναγνωρίζει ότι η ήπειρος εισέρχεται σε μια περίοδο αυξημένης ενεργειακής αβεβαιότητας. Η εκπρόσωπος της Κομισιόν για θέματα Ενέργειας, Άννα-Κάισα Ίτκονεν, έκανε λόγο για έναν πολύ δύσκολο χειμώνα όσον αφορά τις τιμές, υπογραμμίζοντας ότι η προστασία νοικοκυριών και επιχειρήσεων από απότομες ανατιμήσεις παραμένει βασική προτεραιότητα.

Το πρόβλημα εντείνεται από τις γεωπολιτικές εξελίξεις, την περιορισμένη ευελιξία της παγκόσμιας προσφοράς και τις ανησυχίες για νέες διαταραχές στις ενεργειακές μεταφορές. Ακόμη και όταν δεν υπάρχει άμεσος κίνδυνος ελλείψεων, οι αγορές μπορούν να αντιδρούν με σημαντικές αυξήσεις τιμών.

Τα στρατηγικά αποθέματα στο τραπέζι

Η απόφαση των G7 για την απελευθέρωση στρατηγικών αποθεμάτων πετρελαίου αντιμετωπίζεται θετικά από την Κομισιόν, καθώς μπορεί να προσφέρει προσωρινή ανακούφιση στις διεθνείς αγορές. Η αύξηση της διαθέσιμης προσφοράς αποτελεί ένα από τα εργαλεία περιορισμού των έντονων διακυμάνσεων.

Ωστόσο, η συγκεκριμένη παρέμβαση δεν μπορεί από μόνη της να αντιμετωπίσει τα βαθύτερα προβλήματα της ενεργειακής αγοράς. Εάν οι γεωπολιτικές εντάσεις συνεχιστούν ή υπάρξουν νέες διακοπές στην τροφοδοσία, οι πιέσεις στις τιμές ενδέχεται να επανέλθουν.

Ο μεγάλος πονοκέφαλος για τα ελληνικά νοικοκυριά

Για τους καταναλωτές, το βασικό ερώτημα είναι πόσο θα κοστίσει η θέρμανση τους επόμενους μήνες. Πετρέλαιο, φυσικό αέριο και ηλεκτρικό ρεύμα αποτελούν σημαντικές δαπάνες, ιδιαίτερα για οικογένειες με χαμηλά και μεσαία εισοδήματα.

Μια νέα αύξηση των ενεργειακών τιμών θα περιόριζε το διαθέσιμο εισόδημα και θα δυσκόλευε την κάλυψη άλλων καθημερινών αναγκών. Ακόμη μεγαλύτερη είναι η επιβάρυνση στις περιοχές με χαμηλές χειμερινές θερμοκρασίες, όπου οι ανάγκες θέρμανσης παραμένουν αυξημένες για μεγάλο χρονικό διάστημα.

Στην Ελλάδα έχουν ήδη ανακοινωθεί ενισχυμένα μέτρα για το επίδομα θέρμανσης της περιόδου 2026–2027, με στόχο τη στήριξη των δικαιούχων. Η αποτελεσματικότητά τους θα εξαρτηθεί και από την πραγματική εξέλιξη των τιμών.

Οι επιχειρήσεις φοβούνται νέο κύμα αυξήσεων

Η ενεργειακή αβεβαιότητα επηρεάζει ολόκληρη την παραγωγική αλυσίδα. Οι μεταφορικές εταιρείες αντιμετωπίζουν υψηλότερο κόστος καυσίμων, οι βιομηχανίες αυξημένες ενεργειακές δαπάνες και οι μικρομεσαίες επιχειρήσεις δυσκολίες στον προγραμματισμό των λειτουργικών τους εξόδων.

Εάν οι πιέσεις διατηρηθούν, μέρος του πρόσθετου κόστους μπορεί να μεταφερθεί στις τελικές τιμές αγαθών και υπηρεσιών. Αυτό δημιουργεί τον κίνδυνο νέων πληθωριστικών πιέσεων, σε μια περίοδο κατά την οποία η ευρωπαϊκή οικονομία προσπαθεί να διατηρήσει την αναπτυξιακή της δυναμική.

Η Ευρώπη αναζητά περιθώρια παρέμβασης

Η ενεργειακή κρίση επαναφέρει τη συζήτηση για στοχευμένα μέτρα στήριξης και μεγαλύτερο ευρωπαϊκό συντονισμό. Οι κυβερνήσεις καλούνται να ισορροπήσουν ανάμεσα στην προστασία των καταναλωτών και στους περιορισμούς των δημόσιων οικονομικών.

Το ζητούμενο είναι να υπάρξουν παρεμβάσεις που θα περιορίζουν τις επιπτώσεις των ανατιμήσεων χωρίς να δημιουργούν μόνιμες δημοσιονομικές επιβαρύνσεις. Ιδιαίτερη σημασία αποκτά η στήριξη των ευάλωτων νοικοκυριών και των ενεργοβόρων επιχειρήσεων.

Το κρίσιμο στοίχημα του χειμώνα

Η εξέλιξη της κρίσης θα εξαρτηθεί από τις διεθνείς ενεργειακές ροές, τις καιρικές συνθήκες και την αποτελεσματικότητα των παρεμβάσεων στην αγορά. Ένας ήπιος χειμώνας θα μπορούσε να συγκρατήσει τη ζήτηση, ενώ μια παρατεταμένη περίοδος χαμηλών θερμοκρασιών θα αύξανε την κατανάλωση και τις πιέσεις στα αποθέματα.

Για την Ελλάδα, το στοίχημα είναι διπλό: να προστατευθεί η αγοραστική δύναμη των νοικοκυριών και να διατηρηθεί η ανταγωνιστικότητα των επιχειρήσεων. Η προειδοποίηση της Κομισιόν αποτελεί υπενθύμιση ότι η ενεργειακή ασφάλεια δεν αφορά μόνο την επάρκεια καυσίμων, αλλά και τη δυνατότητα των πολιτών και των επιχειρήσεων να πληρώνουν το κόστος τους.

Η προειδοποίηση έχει άμεσο ενδιαφέρον για νοικοκυριά και επιχειρήσεις, καθώς η Ευρώπη μπαίνει στη χειμερινή περίοδο με τις τιμές της ενέργειας ήδη σε υψηλά επίπεδα. Το κρίσιμο ζήτημα δεν είναι μόνο η επάρκεια της προσφοράς, η οποία προς το παρόν χαρακτηρίζεται σταθερή, αλλά το πόσο ακριβά θα πληρώσει η ευρωπαϊκή οικονομία την ενέργεια τους επόμενους μήνες.

«Πολύ δύσκολος χειμώνας» βλέπει η Κομισιόν

Η εκπρόσωπος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για θέματα Ενέργειας, Άννα-Κάισα Ίτκονεν, υπογράμμισε ότι η προστασία νοικοκυριών και επιχειρήσεων από απότομες αυξήσεις των τιμών παραμένει προτεραιότητα για τις Βρυξέλλες. Η αναφορά της σε έναν «πολύ δύσκολο χειμώνα» αποτυπώνει την αυξημένη ανησυχία για την εξέλιξη του ενεργειακού κόστους καθώς οι θερμοκρασίες θα υποχωρούν και η ζήτηση θα αυξάνεται.

Η Κομισιόν θεωρεί θετική την απόφαση των G7 για ενεργοποίηση των αποθεμάτων έκτακτης ανάγκης και εκτιμά ότι οι σχετικές κινήσεις μπορούν να έχουν θετικό αντίκτυπο στην αγορά και στις τιμές του πετρελαίου. Παράλληλα, ιδιαίτερη σημασία αποδίδεται στη δέσμευση για αποφυγή απαγορεύσεων στις εξαγωγές, καθώς τέτοιου είδους περιορισμοί θα μπορούσαν να μειώσουν περαιτέρω την προσφορά.

Στο τραπέζι τα στρατηγικά αποθέματα πετρελαίου

Η απελευθέρωση αποθεμάτων λειτουργεί ως μηχανισμός έκτακτης ανάγκης όταν οι αγορές αντιμετωπίζουν σοβαρές διαταραχές. Η διάθεση πρόσθετων ποσοτήτων μπορεί να ενισχύσει προσωρινά την προσφορά και να περιορίσει ακραίες αυξήσεις στις διεθνείς τιμές, χωρίς όμως να αποτελεί μόνιμη λύση σε μια παρατεταμένη ενεργειακή κρίση.

Η Κομισιόν διευκρίνισε ότι η οργάνωση της διαδικασίας και οι ποσότητες που θα απελευθερωθούν αποτελούν αρμοδιότητα του Διεθνούς Οργανισμού Ενέργειας. Από την πλευρά της, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή δηλώνει έτοιμη να συγκαλέσει την Ομάδα Συντονισμού για το Πετρέλαιο ή την Ομάδα Εργασίας της ΕΕ για την Ενεργειακή Ασφάλεια εφόσον οι συνθήκες το απαιτήσουν.

Το ντίζελ παραμένει ακριβό

Η εικόνα στην ευρωπαϊκή αγορά καυσίμων εξακολουθεί να προκαλεί προβληματισμό. Παρότι η προσφορά ντίζελ στην Ευρωπαϊκή Ένωση παραμένει προς το παρόν σταθερή, οι τιμές εξακολουθούν να είναι υψηλές εξαιτίας της στενότητας που επικρατεί στην παγκόσμια αγορά.

Οι ευρωπαϊκές διυλιστηριακές μονάδες λειτουργούν κοντά στη μέγιστη δυναμικότητά τους, ενώ τα εμπορικά αποθέματα στον βασικό κόμβο Άμστερνταμ-Ρότερνταμ-Αμβέρσα παραμένουν χαμηλότερα από τον μέσο όρο της τελευταίας πενταετίας. Αυτό σημαίνει ότι η Ευρώπη διαθέτει προμήθειες, αλλά έχει μικρότερα περιθώρια απορρόφησης ενός νέου σοβαρού σοκ στην αγορά.

Και το φυσικό αέριο παραμένει στο επίκεντρο

Το δεύτερο μεγάλο μέτωπο είναι το φυσικό αέριο. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει επιβεβαιώσει ότι τα αποθέματα βρίσκονται χαμηλότερα σε σύγκριση με τα ιστορικά επίπεδα, αν και προς το παρόν η τροφοδοσία της Ευρωπαϊκής Ένωσης παραμένει σταθερή.

Το MoneyPress έχει ήδη καταγράψει τη νέα πραγματικότητα στην ευρωπαϊκή αγορά αποθήκευσης, καθώς η αυξημένη εξάρτηση από το LNG και οι αλλαγές στη σχέση μεταξύ θερινών και χειμερινών τιμών έχουν καταστήσει δυσκολότερη την πλήρωση των αποθηκών με τον τρόπο που γινόταν τα προηγούμενα χρόνια. Αυτό αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία όσο πλησιάζει η περίοδος υψηλής χειμερινής κατανάλωσης.

Τι σημαίνει για τους λογαριασμούς ρεύματος

Για τα νοικοκυριά, ο βασικός κίνδυνος είναι μια παρατεταμένη περίοδος υψηλών χονδρεμπορικών τιμών που σταδιακά θα μεταφερθεί στους λογαριασμούς. Το φυσικό αέριο εξακολουθεί να επηρεάζει σημαντικά το κόστος ηλεκτροπαραγωγής στην Ευρώπη και συνεπώς μια νέα άνοδός του μπορεί να δημιουργήσει πρόσθετες πιέσεις στην αγορά ηλεκτρικής ενέργειας.

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει αναγνωρίσει ότι οι λιανικές τιμές ηλεκτρικού ρεύματος στην ΕΕ παραμένουν σημαντικά υψηλότερες από τα επίπεδα πριν από την ενεργειακή κρίση. Το πρόβλημα είναι ιδιαίτερα έντονο για τα ευάλωτα νοικοκυριά, αλλά και για επιχειρήσεις με μεγάλη κατανάλωση ενέργειας.

Η πίεση περνά και στις επιχειρήσεις

Ένας ακριβός ενεργειακά χειμώνας δεν περιορίζεται στους λογαριασμούς ηλεκτρικού και θέρμανσης των νοικοκυριών. Η αύξηση των τιμών του πετρελαίου, του ντίζελ, του φυσικού αερίου και του ρεύματος περνά στο κόστος μεταφορών, παραγωγής και εφοδιαστικής αλυσίδας, πιέζοντας τα περιθώρια κέρδους των επιχειρήσεων.

Ιδιαίτερα εκτεθειμένες είναι οι ενεργοβόρες βιομηχανίες, οι μεταφορές και οι επιχειρήσεις που δεν έχουν τη δυνατότητα να μετακυλίσουν εύκολα το πρόσθετο κόστος στους πελάτες τους. Εάν οι υψηλές ενεργειακές τιμές διατηρηθούν για μεγάλο διάστημα, αυξάνεται παράλληλα ο κίνδυνος νέων πληθωριστικών πιέσεων.

Τα τρία κρίσιμα μέτωπα του χειμώνα

Η εξέλιξη της ενεργειακής αγοράς τους επόμενους μήνες θα εξαρτηθεί κυρίως από τρεις παράγοντες: τις γεωπολιτικές εξελίξεις και την προσφορά πετρελαίου, τη διαθεσιμότητα φυσικού αερίου και LNG και τις καιρικές συνθήκες στην Ευρώπη. Ένας σχετικά ήπιος χειμώνας θα μπορούσε να περιορίσει τη ζήτηση και να προσφέρει σημαντική ανάσα στις αγορές.

Αντίθετα, ένας παρατεταμένος ψυχρός χειμώνας σε συνδυασμό με νέες διαταραχές στην παγκόσμια προσφορά θα δημιουργούσε ένα πολύ δυσκολότερο περιβάλλον. Αυτό εξηγεί γιατί οι Βρυξέλλες επιδιώκουν να έχουν διαθέσιμα όλα τα εργαλεία, από τον συντονισμό των κρατών-μελών μέχρι την αξιοποίηση των στρατηγικών αποθεμάτων.

Το μεγάλο στοίχημα για Ευρώπη και Ελλάδα

Η Ευρώπη βρίσκεται σήμερα σε καλύτερη θέση από ό,τι στην κορύφωση της ενεργειακής κρίσης του 2022, έχοντας διαφοροποιήσει σημαντικά τις πηγές εφοδιασμού της. Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι έχει απαλλαγεί από την έκθεση στις διεθνείς διακυμάνσεις των τιμών.

Για την Ελλάδα, το κρίσιμο ερώτημα είναι πόσο από αυτή τη διεθνή πίεση θα φτάσει τελικά στους λογαριασμούς ηλεκτρικού ρεύματος, στα καύσιμα και στο κόστος των επιχειρήσεων. Η προειδοποίηση της Κομισιόν δείχνει ότι το βασικό ενεργειακό στοίχημα του φετινού χειμώνα μπορεί να μην είναι μόνο η επάρκεια, αλλά κυρίως η τιμή στην οποία θα εξασφαλιστεί η απαιτούμενη ενέργεια.

Σύμφωνα με δημοσίευμα της Sun, η υπουργός Οικονομικών του Ηνωμένου Βασιλείου, Ρέιτσελ Ριβς, αναμένεται μέσα στην εβδομάδα να αποσύρει το σχέδιο για επαναφορά της αύξησης στον φόρο βενζίνης και ντίζελ, χωρίς ωστόσο να υπάρχει μέχρι στιγμής επίσημη επιβεβαίωση από την κυβέρνηση.

Η προγραμματισμένη αύξηση είχε συνδεθεί με τη λήξη της προσωρινής μείωσης κατά 5 πένες ανά λίτρο, μέτρο που είχε υιοθετηθεί μετά τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία, ώστε να συγκρατηθούν οι τιμές στα πρατήρια. Η συγκεκριμένη ελάφρυνση επρόκειτο να καταργηθεί από τον Σεπτέμβριο, οδηγώντας αυτόματα σε ακριβότερα καύσιμα για οδηγούς και επιχειρήσεις.

Πολιτικές πιέσεις και φόβοι για νέα έκρηξη τιμών

Η απόφαση φαίνεται να συνδέεται άμεσα με τη νέα άνοδο στις διεθνείς τιμές ενέργειας μετά την κρίση στη Μέση Ανατολή και την εκτόξευση των τιμών πετρελαίου λόγω του πολέμου με το Ιράν και των κινδύνων γύρω από τα Στενά του Ορμούζ.

Ταυτόχρονα, η κυβέρνηση δέχεται έντονες πιέσεις από τα κόμματα της αντιπολίτευσης, μεταξύ αυτών το Reform UK, οι Συντηρητικοί και οι Φιλελεύθεροι Δημοκράτες, που ζητούν την πλήρη ακύρωση της αύξησης, προειδοποιώντας για νέο πλήγμα στο κόστος ζωής.

Η άνοδος του πληθωρισμού βρίσκεται πλέον στο επίκεντρο της πολιτικής συζήτησης στη Βρετανία, καθώς η εκτίναξη των τιμών πετρελαίου ενισχύει τους φόβους για νέες αυξήσεις σε μεταφορές, τρόφιμα και ενέργεια.

Το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο προειδοποιεί για ισχυρό σοκ

Πρόσθετη πίεση στην κυβέρνηση προκαλούν και οι εκτιμήσεις του Διεθνές Νομισματικό Ταμείο, σύμφωνα με τις οποίες το Ηνωμένο Βασίλειο ενδέχεται να δεχθεί το ισχυρότερο οικονομικό πλήγμα από τον πόλεμο με το Ιράν σε σύγκριση με άλλες μεγάλες ανεπτυγμένες οικονομίες.

Το ΔΝΤ επισημαίνει ότι η βρετανική οικονομία είναι ιδιαίτερα ευάλωτη λόγω της εξάρτησής της από εισαγόμενη ενέργεια, ενώ προειδοποιεί ότι η κυβέρνηση θα έχει περιορισμένα περιθώρια στήριξης είτε μέσω κρατικών παρεμβάσεων είτε μέσω χαμηλότερων επιτοκίων.

Η κυβέρνηση των Εργατικών βρίσκεται ήδη αντιμέτωπη με αυξημένη πολιτική πίεση μετά τις τοπικές εκλογές της 7ης Μαΐου, όπου το κόμμα έχασε περισσότερες από 1.000 έδρες σε δημοτικά συμβούλια της Αγγλίας.

Την ίδια στιγμή, το Reform UK κατέγραψε σημαντικά εκλογικά κέρδη, αποσπώντας ψήφους τόσο από τους Εργατικούς όσο και από τους Συντηρητικούς, σε μια περίοδο που η ακρίβεια και το ενεργειακό κόστος κυριαρχούν στην πολιτική ατζέντα.

Ο Πρόεδρος των Ηνωμένων Πολιτειών Ντόναλντ Τραμπ επιχείρησε να καθησυχάσει τους πολίτες, αποδίδοντας την άνοδο των τιμών στον πόλεμο με το Ιράν. «Η τιμή του φυσικού αερίου θα μειωθεί. Μόλις τελειώσει ο πόλεμος, θα υποχωρήσει κατακόρυφα», δήλωσε.

Στα ύψη οι τιμές καυσίμων διεθνώς

Η ανοδική πίεση στις τιμές δεν περιορίζεται στις ΗΠΑ, καθώς και στην Ευρώπη καταγράφεται έντονη δυσαρέσκεια των καταναλωτών. Στη Γερμανία, οι οδηγοί προσεγγίζουν τα πρατήρια με αυξανόμενη ανησυχία, με το ντίζελ σε πόλεις όπως το Βερολίνο και η Φρανκφούρτη να φτάνει έως και τα 2,50 ευρώ το λίτρο.

Την ίδια στιγμή, καθώς πλησιάζει η λήξη της προθεσμίας των 60 ημερών που είχε θέσει ο Τραμπ για να ζητήσει έγκριση από το Κογκρέσο για ενδεχόμενη νέα στρατιωτική επέμβαση στο Ιράν, ο Αμερικανός πρόεδρος εξετάζει νέα σενάρια και εισηγήσεις από τους στρατιωτικούς του συμβούλους για περαιτέρω χτυπήματα.

«Οι τιμές του πετρελαίου εκτινάχθηκαν στο υψηλότερο επίπεδο από το 2022, έπειτα από πληροφορίες ότι ο αμερικανικός στρατός θα παρουσιάσει στον πρόεδρο Τραμπ νέα σχέδια για περαιτέρω δράση στον πόλεμο με το Ιράν», μετέδωσε το BBC.

Σε αυτό το περιβάλλον αυξημένης αβεβαιότητας, η Αυστραλία και η Νότια Κορέα προχώρησαν σε συμφωνία συνεργασίας, δεσμευόμενες να ενημερώνουν άμεσα η μία την άλλη σε περίπτωση εντοπισμού πιθανών διαταραχών στο εμπόριο ή την παραγωγή καυσίμων.

Περιορισμένα κονδύλια από τις ευρωπαϊκές κυβερνήσεις

Οι ευρωπαϊκές χώρες έχουν διαθέσει μέχρι σήμερα σημαντικά μειωμένα κονδύλια για την αντιμετώπιση των αυξημένων τιμών ενέργειας συγκριτικά με το 2022, όταν η ρωσική εισβολή στην Ουκρανία είχε προκαλέσει ανατιμήσεις ρεκόρ. Η μείωση αυτή αντανακλά μια πιο συγκρατημένη στάση των κυβερνήσεων απέναντι στις τρέχουσες ενεργειακές προκλήσεις. Πολλές χώρες επιλέγουν κυρίως οριζόντια μέτρα, όπως γενικευμένες μειώσεις φόρων στα καύσιμα, παρά τις προειδοποιήσεις των οικονομολόγων. Οι ειδικοί υποστηρίζουν ότι η προτεραιότητα θα έπρεπε να δοθεί σε στοχευμένες παρεμβάσεις που απευθύνονται αποκλειστικά στα ευάλωτα νοικοκυριά, τα οποία πλήττονται περισσότερο από την ενεργειακή ακρίβεια.

Ελάχιστα ποσοστά ΑΕΠ για την ενεργειακή στήριξη - Κίνδυνοι για τα δημόσια οικονομικά

Σύμφωνα με τον Φεντερίκο Μπαρίγκα Σαλαζάρ, αναλυτή του οίκου Fitch, τα μέτρα στήριξης που εφαρμόζονται σήμερα παραμένουν εξαιρετικά περιορισμένα. Τα ποσοστά κυμαίνονται από 0,3% του ΑΕΠ στην Ισπανία έως κάτω από 0,01% σε χώρες όπως η Γαλλία και η Βρετανία, γεγονός που χαρακτηρίζεται ως ανεπαρκές για την αποτελεσματική αντιμετώπιση του προβλήματος. Ο οίκος Fitch εκφράζει ανησυχίες σχετικά με τις δημοσιονομικές επιπτώσεις μιας πιθανής επέκτασης των μέτρων στήριξης. Η ενίσχυση των παρεμβάσεων θα μπορούσε να επιβαρύνει σοβαρά τα δημόσια οικονομικά των ευρωπαϊκών χωρών, ειδικά εάν οι πιέσεις στις αγορές ενέργειας συνεχιστούν ή εντατικοποιηθούν στο άμεσο μέλλον.

Η Ελλάδα ως θετικό παράδειγμα

Ο αναλυτής του διεθνούς οίκου υπογράμμισε ότι η Ελλάδα διαφοροποιείται θετικά από την πλειονότητα των ευρωπαϊκών κρατών, καθώς έχει υιοθετήσει στοχευμένα μέτρα στήριξης. Αυτή η προσέγγιση αποτελεί εξαίρεση στο ευρωπαϊκό τοπίο και αναγνωρίζεται από τον οίκο Fitch ως πιο αποτελεσματική μέθοδος αντιμετώπισης της ενεργειακής κρίσης, καθώς εξασφαλίζει ότι η βοήθεια φτάνει εκεί που πραγματικά χρειάζεται.

Η Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, μιλώντας στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο στο Στρασβούργο, παραδέχθηκε τη σκληρή πραγματικότητα μιας παρατεταμένης κρίσης, τονίζοντας ότι η ραγδαία άνοδος των τιμών της ενέργειας και οι διαταραχές στην αγορά δεν αναμένεται να υποχωρήσουν σύντομα.

Το μήνυμα αυτό προκαλεί έντονο προβληματισμό, καθώς η Ευρώπη βρίσκεται ήδη αντιμέτωπη με σοβαρά προβλήματα στον εφοδιασμό μετά το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ, μιας θαλάσσιας οδού ζωτικής σημασίας για την παγκόσμια ναυτιλία.

Η Ευρώπη βυθίζεται κάτω από το βάρος των αυξημένων τιμών στο πετρέλαιο και το φυσικό αέριο, ενώ ο φόβος για ελλείψεις σε βασικά αγαθά, όπως τα καύσιμα αεροσκαφών και τα λιπάσματα, γίνεται όλο και πιο έντονος. Το κόστος της σύγκρουσης είναι ήδη δυσβάσταχτο, με την ΕΕ να έχει δαπανήσει επιπλέον 27 δισεκατομμύρια ευρώ για εισαγωγές ορυκτών καυσίμων από την έναρξη του πολέμου στα τέλη Φεβρουαρίου. Παράλληλα, οι εθνικές κυβερνήσεις έχουν δεσμεύσει πάνω από 10 δισεκατομμύρια ευρώ σε μια προσπάθεια να προστατεύσουν τα νοικοκυριά και τις επιχειρήσεις από το κύμα ακρίβειας, ανοίγοντας τη στρόφιγγα των δημοσιονομικών δαπανών.

Παρά την κρισιμότητα της κατάστασης, οι ηγέτες της Ευρωπαϊκής Ένωσης εμφανίζονται διχασμένοι σχετικά με τη στρατηγική που πρέπει να ακολουθηθεί. Αν και η Κομισιόν πρότεινε μια πρώτη σειρά μέτρων, στη σύνοδο κορυφής υπήρξαν πιέσεις για πιο επιθετικές παρεμβάσεις. Το σημείο τριβής παραμένει ο ρυθμός παροχής της οικονομικής στήριξης, με μια μερίδα κρατών να προκρίνει μια σταδιακή προσέγγιση και άλλες χώρες να ζητούν ένα μεγάλο και άμεσο πακέτο μέτρων εκ των προτέρων, προκειμένου να αναχαιτιστεί η επερχόμενη ύφεση.

«Πρόκειται πράγματι για τη μεγαλύτερη κρίση στην ιστορία», ανέφερε ο Μπιρόλ σε συνέντευξή του στον ραδιοφωνικό σταθμό France Inter, η οποία μεταδόθηκε την Τρίτη.

«Η κρίση είναι ήδη τεράστια, αν συνυπολογίσει κανείς τις επιπτώσεις της κρίσης στα καύσιμα και της κρίσης στο φυσικό αέριο που προκλήθηκε από τη ρωσική εισβολή», πρόσθεσε.

Όπως αναφέρει το Reuters, ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή έχει «πνίξει» τη θαλάσσια κυκλοφορία στα Στενά του Ορμούζ, από τα οποία διέρχεται περίπου το ένα πέμπτο των παγκόσμιων ροών πετρελαίου και υγροποιημένου φυσικού αερίου.

Παράλληλα, επιβαρύνει περαιτέρω τις συνέπειες του πολέμου της Ρωσίας με την Ουκρανία, ο οποίος είχε ήδη διακόψει τις ρωσικές προμήθειες φυσικού αερίου προς την Ευρώπη.

Ο Μπιρόλ είχε δηλώσει νωρίτερα αυτόν τον μήνα ότι θεωρεί την τρέχουσα κατάσταση στις παγκόσμιες αγορές ενέργειας χειρότερη από τις προηγούμενες κρίσεις του 1973, του 1979 και του 2022 μαζί.

Τον Μάρτιο, ο ΙΕΑ συμφώνησε να διαθέσει ποσότητα-ρεκόρ 400 εκατομμυρίων βαρελιών πετρελαίου από τα στρατηγικά αποθέματα, προκειμένου να αντιμετωπιστεί η άνοδος των τιμών που προκάλεσε ο πόλεμος ΗΠΑ–Ισραήλ με το Ιράν.

Το προσχέδιο περιλαμβάνει πέντε άξονες δράσης: ενισχυμένος συντονισμός μεταξύ κρατών-μελών, προστασία καταναλωτών και βιομηχανίας,εξοικονόμηση και υποκατάσταση ορυκτών καυσίμων, αναβάθμιση του ενεργειακού συστήματος και κινητοποίηση επενδύσεων.

Όπως ανέφερε η εκπρόσωπος Ενέργειας της Επιτροπής, Anna-Kaisa Itkonen, τα μέτρα που βρίσκονται υπό εξέταση οφείλουν να είναι «συντονισμένα, προσωρινά και σαφώς οριοθετημένα», ώστε να διασφαλίζεται η σταθερότητα της ευρωπαϊκής οικονομίας σε μια περίοδο έντονων πιέσεων από την άνοδο των τιμών ενέργειας.

Αντιδράσεις και προτάσεις από τα κράτη-μέλη

Η παρέμβαση της Κομισιόν ακολουθεί επιστολή που απέστειλαν χώρες όπως η Γερμανία, η Ιταλία, η Ισπανία, η Πορτογαλία και η Αυστρία. Οι χώρες αυτές ζητούν την επιβολή φόρου στα υπερκέρδη των ενεργειακών εταιρειών, με στόχο μια δικαιότερη κατανομή των επιπτώσεων της γεωπολιτικής κρίσης στη Μέση Ανατολή.

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αναγνωρίζει ότι οι αυξημένες τιμές πετρελαίου και ντίζελ συνιστούν σοβαρό πρόβλημα που απαιτεί άμεση αντιμετώπιση. Παράλληλα, τονίζει ότι οι λύσεις πρέπει να σχεδιαστούν προσεκτικά ώστε να μη δημιουργήσουν νέα οικονομικά προβλήματα.

Σε αυτό το πλαίσιο, προγραμματίζονται συνεχείς τεχνικές συναντήσεις στις Βρυξέλλες με αντικείμενο την αγορά πετρελαίου και φυσικού αερίου. Στόχος είναι να διαμορφωθεί πλήρης εικόνα της κατάστασης σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Ένωσης και να αξιολογηθούν τα διαθέσιμα δεδομένα.

Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται και στο ενδεχόμενο έλλειψης καυσίμων στις αεροπορικς ένα ζήτημα που αποκτά ολοένα και μεγαλύτερη βαρύτητα για τις ευρωπαϊκές μεταφορές και την οικονομία.

Παράλληλα, η Επιτροπή ετοιμάζει μια νέα «εργαλειοθήκη» μέτρων που θα επιτρέψει στα κράτη-μέλη να αντιδράσουν πιο αποτελεσματικά στην ενεργειακή κρίση. Αν και δεν έχει ακόμη ανακοινωθεί το χρονοδιάγραμμα παρουσίασής της, εκτιμάται ότι θα περιλαμβάνει στοχευμένες παρεμβάσεις για τη στήριξη των καταναλωτών και των επιχειρήσεων.

Σε ένα περιβάλλον αυξανόμενης αβεβαιότητας, η Ευρώπη καλείται να ισορροπήσει μεταξύ της ανάγκης άμεσης στήριξης των οικονομιών της και της διατήρησης της δημοσιονομικής πειθαρχίας. Η Κομισιόν προειδοποιεί ότι πρέπει να αποφευχθούν αποφάσεις που θα μπορούσαν να προκαλέσουν νέο κύμα πληθωριστικών πιέσεων.