Σύμφωνα με δημοσίευμα της Sun, η υπουργός Οικονομικών του Ηνωμένου Βασιλείου, Ρέιτσελ Ριβς, αναμένεται μέσα στην εβδομάδα να αποσύρει το σχέδιο για επαναφορά της αύξησης στον φόρο βενζίνης και ντίζελ, χωρίς ωστόσο να υπάρχει μέχρι στιγμής επίσημη επιβεβαίωση από την κυβέρνηση.

Η προγραμματισμένη αύξηση είχε συνδεθεί με τη λήξη της προσωρινής μείωσης κατά 5 πένες ανά λίτρο, μέτρο που είχε υιοθετηθεί μετά τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία, ώστε να συγκρατηθούν οι τιμές στα πρατήρια. Η συγκεκριμένη ελάφρυνση επρόκειτο να καταργηθεί από τον Σεπτέμβριο, οδηγώντας αυτόματα σε ακριβότερα καύσιμα για οδηγούς και επιχειρήσεις.

Πολιτικές πιέσεις και φόβοι για νέα έκρηξη τιμών

Η απόφαση φαίνεται να συνδέεται άμεσα με τη νέα άνοδο στις διεθνείς τιμές ενέργειας μετά την κρίση στη Μέση Ανατολή και την εκτόξευση των τιμών πετρελαίου λόγω του πολέμου με το Ιράν και των κινδύνων γύρω από τα Στενά του Ορμούζ.

Ταυτόχρονα, η κυβέρνηση δέχεται έντονες πιέσεις από τα κόμματα της αντιπολίτευσης, μεταξύ αυτών το Reform UK, οι Συντηρητικοί και οι Φιλελεύθεροι Δημοκράτες, που ζητούν την πλήρη ακύρωση της αύξησης, προειδοποιώντας για νέο πλήγμα στο κόστος ζωής.

Η άνοδος του πληθωρισμού βρίσκεται πλέον στο επίκεντρο της πολιτικής συζήτησης στη Βρετανία, καθώς η εκτίναξη των τιμών πετρελαίου ενισχύει τους φόβους για νέες αυξήσεις σε μεταφορές, τρόφιμα και ενέργεια.

Το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο προειδοποιεί για ισχυρό σοκ

Πρόσθετη πίεση στην κυβέρνηση προκαλούν και οι εκτιμήσεις του Διεθνές Νομισματικό Ταμείο, σύμφωνα με τις οποίες το Ηνωμένο Βασίλειο ενδέχεται να δεχθεί το ισχυρότερο οικονομικό πλήγμα από τον πόλεμο με το Ιράν σε σύγκριση με άλλες μεγάλες ανεπτυγμένες οικονομίες.

Το ΔΝΤ επισημαίνει ότι η βρετανική οικονομία είναι ιδιαίτερα ευάλωτη λόγω της εξάρτησής της από εισαγόμενη ενέργεια, ενώ προειδοποιεί ότι η κυβέρνηση θα έχει περιορισμένα περιθώρια στήριξης είτε μέσω κρατικών παρεμβάσεων είτε μέσω χαμηλότερων επιτοκίων.

Η κυβέρνηση των Εργατικών βρίσκεται ήδη αντιμέτωπη με αυξημένη πολιτική πίεση μετά τις τοπικές εκλογές της 7ης Μαΐου, όπου το κόμμα έχασε περισσότερες από 1.000 έδρες σε δημοτικά συμβούλια της Αγγλίας.

Την ίδια στιγμή, το Reform UK κατέγραψε σημαντικά εκλογικά κέρδη, αποσπώντας ψήφους τόσο από τους Εργατικούς όσο και από τους Συντηρητικούς, σε μια περίοδο που η ακρίβεια και το ενεργειακό κόστος κυριαρχούν στην πολιτική ατζέντα.

Ο Πρόεδρος των Ηνωμένων Πολιτειών Ντόναλντ Τραμπ επιχείρησε να καθησυχάσει τους πολίτες, αποδίδοντας την άνοδο των τιμών στον πόλεμο με το Ιράν. «Η τιμή του φυσικού αερίου θα μειωθεί. Μόλις τελειώσει ο πόλεμος, θα υποχωρήσει κατακόρυφα», δήλωσε.

Στα ύψη οι τιμές καυσίμων διεθνώς

Η ανοδική πίεση στις τιμές δεν περιορίζεται στις ΗΠΑ, καθώς και στην Ευρώπη καταγράφεται έντονη δυσαρέσκεια των καταναλωτών. Στη Γερμανία, οι οδηγοί προσεγγίζουν τα πρατήρια με αυξανόμενη ανησυχία, με το ντίζελ σε πόλεις όπως το Βερολίνο και η Φρανκφούρτη να φτάνει έως και τα 2,50 ευρώ το λίτρο.

Την ίδια στιγμή, καθώς πλησιάζει η λήξη της προθεσμίας των 60 ημερών που είχε θέσει ο Τραμπ για να ζητήσει έγκριση από το Κογκρέσο για ενδεχόμενη νέα στρατιωτική επέμβαση στο Ιράν, ο Αμερικανός πρόεδρος εξετάζει νέα σενάρια και εισηγήσεις από τους στρατιωτικούς του συμβούλους για περαιτέρω χτυπήματα.

«Οι τιμές του πετρελαίου εκτινάχθηκαν στο υψηλότερο επίπεδο από το 2022, έπειτα από πληροφορίες ότι ο αμερικανικός στρατός θα παρουσιάσει στον πρόεδρο Τραμπ νέα σχέδια για περαιτέρω δράση στον πόλεμο με το Ιράν», μετέδωσε το BBC.

Σε αυτό το περιβάλλον αυξημένης αβεβαιότητας, η Αυστραλία και η Νότια Κορέα προχώρησαν σε συμφωνία συνεργασίας, δεσμευόμενες να ενημερώνουν άμεσα η μία την άλλη σε περίπτωση εντοπισμού πιθανών διαταραχών στο εμπόριο ή την παραγωγή καυσίμων.

Περιορισμένα κονδύλια από τις ευρωπαϊκές κυβερνήσεις

Οι ευρωπαϊκές χώρες έχουν διαθέσει μέχρι σήμερα σημαντικά μειωμένα κονδύλια για την αντιμετώπιση των αυξημένων τιμών ενέργειας συγκριτικά με το 2022, όταν η ρωσική εισβολή στην Ουκρανία είχε προκαλέσει ανατιμήσεις ρεκόρ. Η μείωση αυτή αντανακλά μια πιο συγκρατημένη στάση των κυβερνήσεων απέναντι στις τρέχουσες ενεργειακές προκλήσεις. Πολλές χώρες επιλέγουν κυρίως οριζόντια μέτρα, όπως γενικευμένες μειώσεις φόρων στα καύσιμα, παρά τις προειδοποιήσεις των οικονομολόγων. Οι ειδικοί υποστηρίζουν ότι η προτεραιότητα θα έπρεπε να δοθεί σε στοχευμένες παρεμβάσεις που απευθύνονται αποκλειστικά στα ευάλωτα νοικοκυριά, τα οποία πλήττονται περισσότερο από την ενεργειακή ακρίβεια.

Ελάχιστα ποσοστά ΑΕΠ για την ενεργειακή στήριξη - Κίνδυνοι για τα δημόσια οικονομικά

Σύμφωνα με τον Φεντερίκο Μπαρίγκα Σαλαζάρ, αναλυτή του οίκου Fitch, τα μέτρα στήριξης που εφαρμόζονται σήμερα παραμένουν εξαιρετικά περιορισμένα. Τα ποσοστά κυμαίνονται από 0,3% του ΑΕΠ στην Ισπανία έως κάτω από 0,01% σε χώρες όπως η Γαλλία και η Βρετανία, γεγονός που χαρακτηρίζεται ως ανεπαρκές για την αποτελεσματική αντιμετώπιση του προβλήματος. Ο οίκος Fitch εκφράζει ανησυχίες σχετικά με τις δημοσιονομικές επιπτώσεις μιας πιθανής επέκτασης των μέτρων στήριξης. Η ενίσχυση των παρεμβάσεων θα μπορούσε να επιβαρύνει σοβαρά τα δημόσια οικονομικά των ευρωπαϊκών χωρών, ειδικά εάν οι πιέσεις στις αγορές ενέργειας συνεχιστούν ή εντατικοποιηθούν στο άμεσο μέλλον.

Η Ελλάδα ως θετικό παράδειγμα

Ο αναλυτής του διεθνούς οίκου υπογράμμισε ότι η Ελλάδα διαφοροποιείται θετικά από την πλειονότητα των ευρωπαϊκών κρατών, καθώς έχει υιοθετήσει στοχευμένα μέτρα στήριξης. Αυτή η προσέγγιση αποτελεί εξαίρεση στο ευρωπαϊκό τοπίο και αναγνωρίζεται από τον οίκο Fitch ως πιο αποτελεσματική μέθοδος αντιμετώπισης της ενεργειακής κρίσης, καθώς εξασφαλίζει ότι η βοήθεια φτάνει εκεί που πραγματικά χρειάζεται.

Η Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, μιλώντας στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο στο Στρασβούργο, παραδέχθηκε τη σκληρή πραγματικότητα μιας παρατεταμένης κρίσης, τονίζοντας ότι η ραγδαία άνοδος των τιμών της ενέργειας και οι διαταραχές στην αγορά δεν αναμένεται να υποχωρήσουν σύντομα.

Το μήνυμα αυτό προκαλεί έντονο προβληματισμό, καθώς η Ευρώπη βρίσκεται ήδη αντιμέτωπη με σοβαρά προβλήματα στον εφοδιασμό μετά το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ, μιας θαλάσσιας οδού ζωτικής σημασίας για την παγκόσμια ναυτιλία.

Η Ευρώπη βυθίζεται κάτω από το βάρος των αυξημένων τιμών στο πετρέλαιο και το φυσικό αέριο, ενώ ο φόβος για ελλείψεις σε βασικά αγαθά, όπως τα καύσιμα αεροσκαφών και τα λιπάσματα, γίνεται όλο και πιο έντονος. Το κόστος της σύγκρουσης είναι ήδη δυσβάσταχτο, με την ΕΕ να έχει δαπανήσει επιπλέον 27 δισεκατομμύρια ευρώ για εισαγωγές ορυκτών καυσίμων από την έναρξη του πολέμου στα τέλη Φεβρουαρίου. Παράλληλα, οι εθνικές κυβερνήσεις έχουν δεσμεύσει πάνω από 10 δισεκατομμύρια ευρώ σε μια προσπάθεια να προστατεύσουν τα νοικοκυριά και τις επιχειρήσεις από το κύμα ακρίβειας, ανοίγοντας τη στρόφιγγα των δημοσιονομικών δαπανών.

Παρά την κρισιμότητα της κατάστασης, οι ηγέτες της Ευρωπαϊκής Ένωσης εμφανίζονται διχασμένοι σχετικά με τη στρατηγική που πρέπει να ακολουθηθεί. Αν και η Κομισιόν πρότεινε μια πρώτη σειρά μέτρων, στη σύνοδο κορυφής υπήρξαν πιέσεις για πιο επιθετικές παρεμβάσεις. Το σημείο τριβής παραμένει ο ρυθμός παροχής της οικονομικής στήριξης, με μια μερίδα κρατών να προκρίνει μια σταδιακή προσέγγιση και άλλες χώρες να ζητούν ένα μεγάλο και άμεσο πακέτο μέτρων εκ των προτέρων, προκειμένου να αναχαιτιστεί η επερχόμενη ύφεση.

«Πρόκειται πράγματι για τη μεγαλύτερη κρίση στην ιστορία», ανέφερε ο Μπιρόλ σε συνέντευξή του στον ραδιοφωνικό σταθμό France Inter, η οποία μεταδόθηκε την Τρίτη.

«Η κρίση είναι ήδη τεράστια, αν συνυπολογίσει κανείς τις επιπτώσεις της κρίσης στα καύσιμα και της κρίσης στο φυσικό αέριο που προκλήθηκε από τη ρωσική εισβολή», πρόσθεσε.

Όπως αναφέρει το Reuters, ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή έχει «πνίξει» τη θαλάσσια κυκλοφορία στα Στενά του Ορμούζ, από τα οποία διέρχεται περίπου το ένα πέμπτο των παγκόσμιων ροών πετρελαίου και υγροποιημένου φυσικού αερίου.

Παράλληλα, επιβαρύνει περαιτέρω τις συνέπειες του πολέμου της Ρωσίας με την Ουκρανία, ο οποίος είχε ήδη διακόψει τις ρωσικές προμήθειες φυσικού αερίου προς την Ευρώπη.

Ο Μπιρόλ είχε δηλώσει νωρίτερα αυτόν τον μήνα ότι θεωρεί την τρέχουσα κατάσταση στις παγκόσμιες αγορές ενέργειας χειρότερη από τις προηγούμενες κρίσεις του 1973, του 1979 και του 2022 μαζί.

Τον Μάρτιο, ο ΙΕΑ συμφώνησε να διαθέσει ποσότητα-ρεκόρ 400 εκατομμυρίων βαρελιών πετρελαίου από τα στρατηγικά αποθέματα, προκειμένου να αντιμετωπιστεί η άνοδος των τιμών που προκάλεσε ο πόλεμος ΗΠΑ–Ισραήλ με το Ιράν.

Το προσχέδιο περιλαμβάνει πέντε άξονες δράσης: ενισχυμένος συντονισμός μεταξύ κρατών-μελών, προστασία καταναλωτών και βιομηχανίας,εξοικονόμηση και υποκατάσταση ορυκτών καυσίμων, αναβάθμιση του ενεργειακού συστήματος και κινητοποίηση επενδύσεων.

Όπως ανέφερε η εκπρόσωπος Ενέργειας της Επιτροπής, Anna-Kaisa Itkonen, τα μέτρα που βρίσκονται υπό εξέταση οφείλουν να είναι «συντονισμένα, προσωρινά και σαφώς οριοθετημένα», ώστε να διασφαλίζεται η σταθερότητα της ευρωπαϊκής οικονομίας σε μια περίοδο έντονων πιέσεων από την άνοδο των τιμών ενέργειας.

Αντιδράσεις και προτάσεις από τα κράτη-μέλη

Η παρέμβαση της Κομισιόν ακολουθεί επιστολή που απέστειλαν χώρες όπως η Γερμανία, η Ιταλία, η Ισπανία, η Πορτογαλία και η Αυστρία. Οι χώρες αυτές ζητούν την επιβολή φόρου στα υπερκέρδη των ενεργειακών εταιρειών, με στόχο μια δικαιότερη κατανομή των επιπτώσεων της γεωπολιτικής κρίσης στη Μέση Ανατολή.

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αναγνωρίζει ότι οι αυξημένες τιμές πετρελαίου και ντίζελ συνιστούν σοβαρό πρόβλημα που απαιτεί άμεση αντιμετώπιση. Παράλληλα, τονίζει ότι οι λύσεις πρέπει να σχεδιαστούν προσεκτικά ώστε να μη δημιουργήσουν νέα οικονομικά προβλήματα.

Σε αυτό το πλαίσιο, προγραμματίζονται συνεχείς τεχνικές συναντήσεις στις Βρυξέλλες με αντικείμενο την αγορά πετρελαίου και φυσικού αερίου. Στόχος είναι να διαμορφωθεί πλήρης εικόνα της κατάστασης σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Ένωσης και να αξιολογηθούν τα διαθέσιμα δεδομένα.

Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται και στο ενδεχόμενο έλλειψης καυσίμων στις αεροπορικς ένα ζήτημα που αποκτά ολοένα και μεγαλύτερη βαρύτητα για τις ευρωπαϊκές μεταφορές και την οικονομία.

Παράλληλα, η Επιτροπή ετοιμάζει μια νέα «εργαλειοθήκη» μέτρων που θα επιτρέψει στα κράτη-μέλη να αντιδράσουν πιο αποτελεσματικά στην ενεργειακή κρίση. Αν και δεν έχει ακόμη ανακοινωθεί το χρονοδιάγραμμα παρουσίασής της, εκτιμάται ότι θα περιλαμβάνει στοχευμένες παρεμβάσεις για τη στήριξη των καταναλωτών και των επιχειρήσεων.

Σε ένα περιβάλλον αυξανόμενης αβεβαιότητας, η Ευρώπη καλείται να ισορροπήσει μεταξύ της ανάγκης άμεσης στήριξης των οικονομιών της και της διατήρησης της δημοσιονομικής πειθαρχίας. Η Κομισιόν προειδοποιεί ότι πρέπει να αποφευχθούν αποφάσεις που θα μπορούσαν να προκαλέσουν νέο κύμα πληθωριστικών πιέσεων.

Ο υπουργός σημείωσε ότι οι ευρωπαϊκές οικονομίες έχουν ήδη αρχίσει να αναθεωρούν προς τα κάτω τις προβλέψεις ανάπτυξης, ενώ ταυτόχρονα αυξάνονται οι πληθωριστικές πιέσεις, μία εξέλιξη αναμενόμενη σε συνθήκες ενεργειακού σοκ. Αν και το σενάριο στασιμοπληθωρισμού δεν αποτελεί ακόμη τη βασική πρόβλεψη, παραμένει υπαρκτός κίνδυνος, ανάλογα με τη διάρκεια και την ένταση της κρίσης. «Το κρίσιμο ερώτημα είναι ο χρόνος και το βάθος της κρίσης», ανέφερε χαρακτηριστικά.

Πιερρακάκης: Τα μέτρα θα πρέπει να είναι στοχευμένα, ώστε να στηρίζουν νοικοκυριά και επιχειρήσεις χωρίς να δημιουργούν μακροπρόθεσμες δημοσιονομικές ανισορροπίες

Υπό την ιδιότητά του ως προέδρου του Eurogroup, ο κ. Πιερρακάκης υπογράμμισε τη σημασία του συντονισμού των ευρωπαϊκών πολιτικών, επισημαίνοντας ότι η εμπειρία του 2022 προσφέρει πολύτιμα διδάγματα. Τα μέτρα στήριξης, όπως είπε, θα πρέπει να είναι στοχευμένα, προσωρινά και προσαρμοσμένα, ώστε να στηρίζουν νοικοκυριά και επιχειρήσεις χωρίς να δημιουργούν μακροπρόθεσμες δημοσιονομικές ανισορροπίες. «Ξέρουμε πλέον τι λειτούργησε και τι όχι», σημείωσε, προσθέτοντας ότι βασικός στόχος είναι η προστασία των πιο ευάλωτων με διατήρηση της δημοσιονομικής πειθαρχίας.

Πέρα από τη διαχείριση της κρίσης, ο υπουργός ανέδειξε την ανάγκη επιτάχυνσης των διαρθρωτικών αλλαγών στην Ευρωπαϊκή Ένωση, ιδίως σε ό,τι αφορά την εμβάθυνση της ενιαίας αγοράς και την ενίσχυση της χρηματοοικονομικής ολοκλήρωσης. Όπως επισήμανε, η Ευρώπη εξακολουθεί να μην αξιοποιεί πλήρως τις δυνατότητες της, κυρίως λόγω εσωτερικών εμποδίων.

Πως σχολίασε τις σχέσεις ΕΕ-ΗΠΑ και τις εξελίξεις στην Ουγγαρία

Αναφορικά με τις σχέσεις Ευρώπης-Ηνωμένων Πολιτειών, ο κ. Πιερρακάκης επανέλαβε τον στρατηγικό χαρακτήρα τους, παρά τις κατά καιρούς εντάσεις. «Μπορεί να υπάρχουν διαφωνίες, αλλά τα κοινά συμφέροντα παραμένουν», υπογράμμισε, επισημαίνοντας τη σημασία της συνεργασίας σε τομείς όπως η τεχνολογία και η τεχνητή νοημοσύνη.

Κάνοντας αναφορά στην πορεία της ελληνικής οικονομίας την τελευταία δεκαετία, ο υπουργός υπογράμμισε ότι η ανάκαμψη στηρίχθηκε στη δημοσιονομική σταθερότητα, την πολιτική συνέπεια και την επιμονή στις μεταρρυθμίσεις. Ιδιαίτερη έμφαση έδωσε στον ψηφιακό μετασχηματισμό του κράτους, με χαρακτηριστικό παράδειγμα την πλατφόρμα Gov.gr, η οποία συνέβαλε τόσο στη βελτίωση των υπηρεσιών όσο και στην ενίσχυση της φορολογικής συμμόρφωσης.

Ο κ. Πιερρακάκης αναφέρθηκε και στις πολιτικές εξελίξεις στην Ουγγαρία, εκφράζοντας ικανοποίηση για την εκλογή μιας πιο φιλοευρωπαϊκής κυβέρνησης, την οποία χαρακτήρισε θετική εξέλιξη για τον ευρωπαϊκό συντονισμό.

«Ασπίδα» στην ενεργειακή κρίση στην χώρα μας που έχει προκαλέσει ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή, το «πάγωμα» των σταθερών τιμολογίων στο ρεύμα, οι επιδοτήσεις αλλά και το πλαφόν που έχει μπει στα υγρά καύσιμα.

Κατά τη διάρκεια της σύσκεψης έγινε αναλυτική ενημέρωση για την εικόνα που υπάρχει σήμερα στην αγορά.

Για τις τιμές στα καύσιμα γίνονται καθημερινά εκατοντάδες έλεγχοι, ενώ από αύριο θα μπει σε εφαρμογή και το μέτρο της επιδότησης του diesel με 20 λεπτά/λιτρο, το οποίο αναμένεται να συμβάλει στην άμεση μείωση της τιμής του καυσίμου, ενώ σε ισχύ θα τεθεί στις αμέσως επόμενες ημέρες και το μέτρο του fuel pass στη βενζίνη.

Σχετικά με την αγορά των τροφίμων και των βασικών αγαθών στα σούπερ μάρκετ, επίσης διενεργούνται αυστηροί έλεγχοι των οποίων τα αποτελέσματα αναμένονται.

Ήδη στο μικροσκόπιο της νέας Ανεξάρτητης Αρχής Ελέγχου της Αγοράς και Προστασίας του Καταναλωτή βρίσκονται περισσότερες από 100 εταιρείες τροφίμων (μεταξύ αυτών, επιχειρήσεις χονδρεμπορίου κρέατος, φρούτων και λαχανικών και εταιρίες τροφίμων και ποτών), για την τήρηση του Μικτού Περιθωρίου Κέρδους ενώ οι έλεγχοι θα συνεχιστούν με ακόμη μεγαλύτερη ένταση το επόμενο διάστημα, σε όλο το εύρος της αγοράς.

Ποιοι συμμετείχαν στη σύσκεψη

Στη σύσκεψη συμμετείχαν ο αντιπρόεδρος της Κυβέρνησης Κωστής Χατζηδάκης, ο Υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών Κυριάκος Πιερρακάκης, ο Υπουργός Ανάπτυξης Τάκης Θεοδωρικάκος, ο Γενικός Γραμματέας Εμπορίου Ναπολέων Μαραβέγιας, η Πρόεδρος της Αρχής για την Προστασία του Καταναλωτή και την Εποπτεία της Αγοράς και ο Προϊστάμενος του Οικονομικού Γραφείου του Πρωθυπουργού Μιχάλης Αργυρού.

Όπως επισήμαναν νωρίτερα κυβερνητικά στελέχη στην ΕΡΤ, δεν πρόκειται για την πρώτη σύσκεψη που πραγματοποιείται στο Μέγαρο Μαξίμου για το συγκεκριμένο ζήτημα. Η αντιμετώπιση της ακρίβειας αποτελεί κορυφαία προτεραιότητα για την κυβέρνηση, ιδιαίτερα από την έναρξη της κρίσης στη Μέση Ανατολή.

Παράλληλα, τονίζεται ότι η ακρίβεια δεν είναι ζήτημα ενός μόνο υπουργείου, γι’ αυτό και υπάρχει συνεχής συντονισμός μεταξύ των υπουργείων Ανάπτυξης, Ενέργειας και Οικονομικών.

Τέλος, στο Μέγαρο Μαξίμου επισημαίνουν επί της ουσίας πως ισχύουν τα μέτρα τα οποία έχουν ανακοινωθεί, θα εφαρμοστούν, ενώ εφαρμόζεται και το πλαφόν στην αντλία, όπως επίσης και στο ράφι και εφόσον κριθεί απαραίτητο η κυβέρνηση θα παρέμβει εκ νέου.