Παρά την αποκλιμάκωση των τιμών ηλεκτρικής ενέργειας στην Ευρώπη από τα ιστορικά υψηλά του 2022–2023, οι επιχειρήσεις στην Ελλάδα εξακολουθούν να πληρώνουν τιμολόγια κατά 12% έως 22% ακριβότερα σε σχέση με τον μέσο όρο της ΕΕ-27. Σύμφωνα με στοιχεία που επικαλούνται βιομηχανικοί φορείς η διαφορά αυτή αποτυπώνεται στο κόστος παραγωγής των ελληνικών επιχειρήσεων, όπου η ενέργεια παραμένει σταθερά σημαντικότερη δαπάνη σε σχέση με τον μέσο όρο των ανταγωνιστών τους.

Η συζήτηση κορυφώθηκε τις τελευταίες εβδομάδες, με αλλεπάλληλες συσκέψεις με τη συμμετοχή του υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας, του υπουργείου Οικονομικών και εκπροσώπων της βιομηχανίας. Στο τραπέζι βρίσκεται ένα τριετές σχέδιο, με εκτιμώμενο κόστος έως 250 εκατ. ευρώ, το οποίο θα μπορούσε να έχει αναδρομική ισχύ από τον Ιούλιο του 2025, δεδομένης και της έγκρισης που έχει ήδη δώσει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή στο αντίστοιχο ιταλικό μοντέλο. Οι διαβουλεύσεις αναμένεται να συνεχιστούν και τις επόμενες ημέρες, με στόχο την εξεύρεση μιας λύσης που να ισορροπεί μεταξύ της βιωσιμότητας των ενεργοβόρων κλάδων,  και της αντοχής των δημόσιων οικονομικών.

Η αγωνία για την αντιμετώπιση του αυξημένου ενεργειακού κόστους παραγωγής, έχει φέρει κινητικότητα στο σύνολο της αγοράς

Η πρόταση του ΣΕΒ

Ο ΣΕΒ παρουσίασε το σχέδιο “Energy Industrial Reset”, μια παραλλαγή του ιταλικού Energy Release. Η πρόταση προβλέπει την παραχώρηση μέσω ΔΑΠΕΕΠ περίπου 10 TWh ηλεκτρικής ενέργειας ετησίως για τρία χρόνια, σε τιμή αναφοράς περί τα 55–60 ευρώ ανά MWh.

Η ενέργεια θα προέλθει από νέα έργα Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας, τα οποία θα συνάπτουν συμβόλαια προμήθειας με τις βιομηχανίες (PPAs). Ως αντάλλαγμα, οι επιχειρήσεις θα υποχρεωθούν να επιστρέψουν σε βάθος 20ετίας διπλάσια ποσότητα ενέργειας στο σύστημα. Το σχήμα φιλοδοξεί να καλύψει τόσο τις ενεργοβόρες όσο και μικρότερες βιομηχανίες, με εκτιμήσεις που κυμαίνονται από 60 έως και 400 εταιρείες.

Οι αντιρρήσεις και οι κίνδυνοι

Η λύση δεν είναι εύκολη και αυτό φαίνεται από το γεγονός ότι η αγωνία για την αντιμετώπιση του αυξημένου ενεργειακού κόστους παραγωγής, έχει φέρει κινητικότητα στο σύνολο της αγοράς.

Το Εμπορικό και Βιομηχανικό Επιμελητήριο Πειραιώς (ΕΒΕΠ) συζητά  ένα μοντέλο που να αφορά το σύνολο της βιομηχανίας και όχι μόνο τους μεγάλους καταναλωτές, προειδοποιώντας ότι η επιβάρυνση σε σχέση με τις ευρωπαϊκές τιμές αποτυπώνεται σε όλο το φάσμα των επιχειρήσεων.

Την ίδια στιγμή, η Ένωση Βιομηχανικών Καταναλωτών Ενέργειας ΕΒΙΚΕΝ εκφράζει επιφυλάξεις για το κατά πόσο το ιταλικό παράδειγμα είναι συμβατό με τις ιδιαιτερότητες της ελληνικής αγοράς. Η σχετική εμπειρία από την Ιταλία δείχνει ότι η επιτυχία του σχήματος στηρίζεται σε ισχυρές διασυνδέσεις με τις γειτονικές αγορές και τη δυνατότητα διαχείρισης μεγάλων αναγκών  ενέργειας. Η ανησυχία που εκφράζουν στελέχη των επιχειρήσεων είναι ότι η Ελλάδα, με μικρότερη αγορά και πιο περιορισμένη διεθνή διασύνδεση, κινδυνεύει να βρεθεί με ένα σχέδιο που δεν θα έχει την απαιτούμενη κλίμακα ή θα δημιουργεί στρεβλώσεις στην εσωτερική αγορά.

Το ζήτημα του ενεργειακού κόστους ξεπερνά τα όρια της βιομηχανίας και συνδέεται άμεσα με τη μακροπρόθεσμη αναπτυξιακή πορεία της χώρας

Οι επιπτώσεις

Παρά τη μείωση σε σχέση με το 2023, οι τιμές παραμένουν σημαντικά υψηλότερες από τα προ πανδημίας επίπεδα και κυρίως από τις ΗΠΑ, όπου το φθηνότερο φυσικό αέριο διατηρεί το κόστος ενέργειας χαμηλότερο. Έρευνες ευρωπαϊκών επιμελητηρίων έχουν δείξει ότι μια αύξηση 10% στο ενεργειακό κόστος σημαίνει απώλεια θέσεων εργασίας που φτάνει το  1,5%, ειδικά στους κλάδους με υψηλές καταναλώσεις.

Η ελληνική βιομηχανία μετάλλου, η τσιμεντοβιομηχανία και οι χημικοί κλάδοι συγκαταλέγονται σε εκείνους που πλήττονται περισσότερο, με το ενεργειακό κόστος να αντιπροσωπεύει από 25% έως και 40% της συνολικής δαπάνης παραγωγής. Οι πιέσεις είναι εμφανείς και στον τομέα τροφίμων και ποτών, όπου η ενέργεια επηρεάζει το τελικό κόστος σε μια αγορά που ήδη λειτουργεί με περιορισμένα περιθώρια κέρδους. Δεν είναι τυχαίο ότι ο πρόεδρος του ΣΕΒ Σπύρος Θεοδωροπουλος, προειδοποίησε ανοιχτά για τον κίνδυνο λουκέτων αν δεν υπάρξει άμεση λύση.

Το ζήτημα του ενεργειακού κόστους βέβαια, ξεπερνά τα όρια της βιομηχανίας και συνδέεται άμεσα με τη μακροπρόθεσμη αναπτυξιακή πορεία της χώρας. Το επενδυτικό ενδιαφέρον, η δυνατότητα αύξησης των εξαγωγών και η διατήρηση θέσεων εργασίας εξαρτώνται από τη διαμόρφωση ενός σταθερού και προβλέψιμου πλαισίου λειτουργίας. Ως εκ τούτου, οι διαπραγματεύσεις με την κυβέρνηση θα πρέπει σύντομα να καταλήξουν σε ένα σχήμα που θα απαντά στις ανάγκες της βιομηχανίας, θα είναι αποδεκτό από τις Βρυξέλλες και δεν θα υπονομεύει τα δημοσιονομικά δεδομένα. Οι συσκέψεις συνεχίζονται, με τον χρόνο να λειτουργεί ως σύμμαχος προκειμένου να βρεθεί λύση που θα καθορίσει σε μεγάλο βαθμό την ανταγωνιστικότητα της ελληνικής οικονομίας τα επόμενα χρόνια.

Νέα τιμολόγια ρεύματος στη χαμηλή τάση
Τα νέα τιμολόγια ρεύματος στόχο έχουν τη διαφανή και απλοποιημένη πληροφόρηση, προς όφελος των καταναλωτών, για τις τιμές των προμηθευτών. Για πρώτη φορά, κάθε καταναλωτής θα ξέρει τί πληρώνει στον προμηθευτή ηλεκτρικού ρεύματος και για ποιο λόγο. Θεσπίζεται το πράσινο τιμολόγιο, το οποίο είναι ένα ειδικό τιμολόγιο, κοινό για όλους τους προμηθευτές. Βασικό του πλεονέκτημα είναι πως διευκολύνει τη σύγκριση των τιμών μεταξύ προμηθευτών, δίνοντας κατ’ αυτό τον τρόπο τη δυνατότητα στον καταναλωτή να κάνει την πιο συμφέρουσα επιλογή.

Έκτακτη ενίσχυση
Το εύρος της έκτακτης ενίσχυσης, σε ενεργειακά ευάλωτους καταναλωτές που θερμαίνονται με ρεύμα, θα κυμαίνεται από 45 ευρώ έως 480 ευρώ. Υπολογίζεται πως από το μέτρο θα ωφεληθούν 1,2 εκατ. καταναλωτές. Η χορήγηση της ενίσχυσης θα γίνεται βάσει των εισοδηματικών και περιουσιακών κριτηρίων, που ισχύουν για το επίδομα θέρμανσης πετρελαίου, φυσικού αερίου και άλλων πηγών, ενώ θα εξαιρούνται από τη χορήγηση όσοι λαμβάνουν, το παραπάνω επίδομα θέρμανσης, καθώς και οι ενταγμένοι στο Κοινωνικό Οικιακό Τιμολόγιο (ΚΟΤ), που θα συνεχίσει να ενισχύεται. Οι ενδιαφερόμενοι θα υποβάλλουν τις αιτήσεις τους μέσω της ηλεκτρονικής πλατφόρμας της ΑΑΔΕ «myΘέρμανση» (https://www1.aade.gr/gsisapps5/myThermansi/#!/home).

Συνεχίζεται η επιδότηση του κοινωνικού τιμολογίου
Το 2024 θα συνεχιστούν οι στοχευμένες επιδοτήσεις στους λογαριασμούς ηλεκτρικής ενέργειας των δικαιούχων του Κοινωνικού Οικιακού Τιμολογίου.

Δημιουργείται το κοινωνικό τιμολόγιο ΚΟΤ Γ που αφορά σε πολύτεκνους, για το οποίο προβλέπονται διευρυμένα εισοδηματικά κριτήρια ένταξης, ενώ δεν θα λαμβάνονται υπόψη περιουσιακά κριτήρια.

Οι δικαιούχοι θα εντάσσονται στο κοινωνικό τιμολόγιο (ΚΟΤ Γ), μέσω της ηλεκτρονικής πλατφόρμας ΗΔΙΚΑ, υποβάλλοντας σχετική αίτηση.

Αντιμετώπιση ρευματοκλοπών
Οι ρευματοκλοπές ανέρχονται περίπου στο 4,8% της συνολικής αγοράς ενέργειας. Με στόχο τη μείωση και κατά το δυνατόν την εξάλειψή τους, αυστηροποιείται το παρόν πλαίσιο. Πιο συγκεκριμένα, προβλέπονται τα εξής:
Α) Πέραν των υφιστάμενων ποινών φυλάκισης, θα υπάρχει παράλληλος υποχρεωτικός καταλογισμός και χρηματικής ποινής (σήμερα οι δύο ποινές επιβάλλονται διαζευκτικά).

Β) Προσωρινή αναστολή λειτουργίας της επιχείρησης και μόνιμη σε περίπτωση υποτροπής και αφαίρεση, προσωρινή ή οριστική, της επαγγελματικής άδειας των ηλεκτρολόγων σε περίπτωση αποδεδειγμένης συνέργειας (πειθαρχικά μέτρα).
Γ) Νέα Υπεύθυνη Δήλωση Εγκαταστάτη (ΥΔΕ) για αλλαγή φορέα επιχείρησης στην ίδια παροχή και Δειγματοληπτικός έλεγχος των ΥΔΕ με το μητρώο εγκαταστατών ηλεκτρολόγων (προληπτικά μέτρα).
Δ) Είσπραξη -μέσω Κώδικα Είσπραξης Δημοσίων Εσόδων (ΚΕΔΕ)- των ληξιπρόθεσμων και επιδικασθεισών απαιτήσεων του ΔΕΔΔΗΕ, που αφορούν σε ρευματοκλοπές.

Αντιμετώπιση στρατηγικών κακοπληρωτών

Θεσμοθετείται η έννοια του στρατηγικού κακοπληρωτή. Ειδικότερα, ως στρατηγικός κακοπληρωτής νοείται ο καταναλωτής που έχει προβεί σε συστηματική αλλαγή τουλάχιστον δύο προμηθευτών εντός πενταετίας και με αρχή την 1η.1.2020, χωρίς να αποπληρώσει ή να διακανονίσει τις οφειλές του. Οι στρατηγικοί κακοπληρωτές δεν θα μπορούν να αλλάξουν προμηθευτή, χωρίς να αποπληρώσουν ή διακανονίσουν τις οφειλές τους στον τρέχοντα προμηθευτή.

Πρόγραμμα «Απόλλων»

Οι ενεργοβόρες ηλεκτρικές συσκευές μέσα στο σπίτι είναι αρκετές, ενώ κάποιες καθημερινές συνήθειες που ίσως δεν υπολογίζει κανείς μπορεί να οδηγήσουν σε αύξηση της κατανάλωσης. Άλλες πάλι, που θεωρούσε ότι περιορίζοντας τις, θα δει θετικά «αποτελέσματα» στο τελικό λογαριασμό, δεν επιβαρύνουν τελικά όσο θα περίμενε.

Η γενική «οδηγία» και εκείνο που πρέπει να έχει στο μυαλό του ο καταναλωτής για τις συσκευές που έχει στο σπίτι του είναι: τις χρησιμοποιώ όσο τις χρειάζομαι. Κι αυτό γιατί η τελική επιβάρυνση είναι συνάρτηση της ισχύος της συσκευής και του χρόνου λειτουργίας της.

Οι συσκευές που «καίνε»

Στην «κορυφή» των συσκευών που καταναλώνουν την περισσότερη ενέργεια βρίσκονται ο φούρνος της κουζίνας, ο θερμοσίφωνας και τα κλιματιστικά.

Ο φούρνος μπαίνει ψηλά στη λίστα των ενεργοβόρων συσκευών καθώς και η χρήση του είναι συχνή, για αρκετή ώρα καθημερινά και επίσης είναι δύσκολο να περιοριστεί.

Σε ό,τι αφορά το κλιματιστικό, η κατανάλωση μπορεί να περιοριστεί τόσο με τη μείωση του χρόνου που βρίσκεται σε λειτουργία, όσο και με τη ρύθμισή του στην κατάλληλη θερμοκρασία, το καλοκαίρι για παράδειγμα στους 27 βαθμούς. Κάτι που ήδη παρατηρήθηκε το φετινό καλοκαίρι, σε πολλούς χώρους εργασίας, σύμφωνα με τον κ. Λάσκο.

Σημαντική είναι η κατανάλωση ενέργειας και από το σίδερο, -το οποίο ωστόσο δεν αποτελεί κατά κανόνα μία καθημερινή και μεγάλης διάρκειας συνήθεια – αλλά και από το ψυγείο. Το μοτέρ του ψυγείου δουλεύει κατά το 1/3 της ημέρας, δηλαδή συνολικά 8 ώρες, όποτε η επιβάρυνση λόγω της διάρκειας αυτής, είναι σημαντική. Σε ό,τι αφορά το πλυντήριο, η μεγάλη επιβάρυνση έρχεται κυρίως όταν δουλεύει σε υψηλές θερμοκρασίες.

Αξίζει να σημειωθεί τέλος ότι ο παραπάνω «κανόνας», να χρησιμοποιεί δηλαδή κανείς τις συσκευές όσο τις χρειάζεται, αφορά και στην περίπτωση που αυτές βρίσκονται σε κατάσταση «stand by». Παρά το γεγονός ότι δεν βρίσκονται σε λειτουργία και θεωρεί κανείς ότι εκείνη τη στιγμή δεν τις χρησιμοποιεί, εντούτοις εκείνες συνεχίζουν να «καίνε» ρεύμα και μάλιστα σε όλη τη διάρκεια του 24ώρου, εάν δεν έχει κλείσει ο διακόπτης ή βρίσκονται στην πρίζα.

Τα παραπάνω δήλωσε ο πρόεδρος του Συνδέσμου Βιομηχανιών Αττικής και Πειραιώς (ΣΒΑΠ) κ. Δημήτρης Μαθιός εξετάζοντας με το Δ.Σ. του Συνδέσμου, τη νέα ενεργειακή κρίση και την αδυναμία της βιομηχανικής παραγωγής να αντιμετωπίσει το απρόσμενο και απίθανα υψηλό κόστος.

«Πολύ φοβόμαστε, συμπλήρωσε ο κ. Μαθιός, ότι το φυσικό αέριο είναι και θα παραμείνει σε ιστορικά υψηλά και αυτό επηρεάζει την χονδρική τιμή της ενέργειας. Οι αυξήσεις στο ρεύμα προκαλούν αλυσιδωτές αντιδράσεις στις τιμές των προϊόντων και των υπηρεσιών. Οφείλουμε να πούμε ότι οι επιχειρήσεις δεν θα αργήσουν να κρούσουν τον κώδωνα του κινδύνου για ένα νέο κύμα αυξήσεων που αυτή τη φορά θα προέλθει από το ράλι ανόδου στην ενέργεια».

«Δεν αμφιβάλουμε για τις προσπάθειες της κυβέρνησης να οχυρώσει το ενεργειακό κόστος στην παραγωγή, κατέληξε ο κ. Μαθιός, αλλά θεωρούμε αναγκαίο να μελετηθεί το ενδεχόμενο αναθεώρησης επιλογών στην ενέργεια και ειδικά με τη συμπλήρωση της δικής μας παραγωγής και από τα στερεά καύσιμα που διαθέτουμε εκτός των υδροηλεκτρικών έργων και των εισαγωγών καυσίμων για να αποφύγουμε να μεταφέρουμε περισσότερα βάρη στις τελικές τιμές καταναλωτή».

Αυτά προκύπτουν από την ετήσια έρευνα για την κίνηση των πωλήσεων κατά την περίοδο των χειμερινών εκπτώσεων σε πανελλαδικό δείγμα επιχειρήσεων που πραγματοποίησε το Ινστιτούτο Εμπορίου και Υπηρεσιών της Ελληνικής Συνομοσπονδίας Εμπορίου και Επιχειρηματικότητας (ΙΝ.ΕΜ.Υ. της ΕΣΕE).

Όπως προκύπτει από την έρευνα, το 80% των επιχειρήσεων αξιολογεί ως πολύ ή πάρα πολύ ισχυρό τον αντίκτυπο από τους αυξημένους λογαριασμούς ρεύματος, αναλογία φανερά ενισχυμένη από την προηγούμενη καταγραφή σχεδόν δυο μήνες νωρίτερα (61%). Το ποσοστό αυτό, σε συνδυασμό, με το ότι οι επιχειρήσεις παρουσιάζουν πολύ χαμηλό βαθμό ικανοποίησης σε σχέση με τα μέτρα στήριξης για τις ανατιμήσεις και τις αυξήσεις στο κόστος ενέργειας, συνηγορεί - σύμφωνα με το ΙΝΕΜΥ της ΕΣΕΕ στη συνεχή πίεση του επιχειρηματικού κόσμου.

Στο πλαίσιο της ίδιας έρευνας, οι επιχειρηματίες ερωτήθηκαν και για τις αυξήσεις στις τιμές αγοράς των προϊόντων τους από τους προμηθευτές τους. Αυτό που προκύπτει είναι ότι το 73% αγοράζει ήδη σε υψηλότερες τιμές, ενώ για το 19% μέχρι στιγμής στις ίδιες. Ειδικότερα, σε εκείνους που σημειώθηκαν αυξήσεις φαίνεται ότι αυτές κυμαίνονται έως 30%.

Την ίδια ώρα, η πλειονότητα των επιχειρήσεων (71%) δηλώνει πως πρόκειται να συνεχίσει τις προσφορές μετά το πέρας της περιόδου εκπτώσεων, εύρημα που αποτυπώνει την συνεχή προσπάθεια των επιχειρηματιών για την κίνηση της αγοράς με ελκυστικότερες τιμές και την αναστροφή του αρνητικού κλίματος.

Όπως αναφέρει σε ανακοίνωσή της η ΕΣΕΕ, με βάση τα αποτελέσματα της έρευνας, η εκτίμηση των πωλήσεων παρουσιάζει μεικτή εικόνα.

Πιο αναλυτικά:

Για το 32% των επιχειρήσεων οι πωλήσεις κινήθηκαν σε υψηλότερο επίπεδο σε σχέση με πέρσι, το 29% στα ίδια επίπεδα, ενώ στο 39% των επιχειρήσεων οι πωλήσεις κινήθηκαν σε χαμηλότερα επίπεδα σε σχέση με το 2021.

Τα αποτελέσματα διαφοροποιούνται με βάση: α) τον κλάδο δραστηριότητας, β) την περιοχή και γ) το μέγεθος της επιχείρησης.

Ειδικότερα, σε κλαδικό επίπεδο, χαμηλότερες επιδόσεις καταγράφονται στον κλάδο του οικιακού εξοπλισμού (το 52% των επιχειρήσεων κινήθηκε πτωτικά σε σύγκριση με πέρσι). Αντίθετα, καλύτερη εικόνα παρουσιάζει ο κλάδος αθλητικού εξοπλισμού και ειδών ψυχαγωγίας (βιβλία/παιχνίδια κα), όπου το 48% των επιχειρήσεων παρουσίασε άνοδο των πωλήσεων σε σύγκριση με το πέρυσι, ενώ στον κλάδο της ένδυσης-υπόδησης δεν παρατηρούνται σημαντικές διαφοροποιήσεις από τη γενική κατανομή.

Σε επίπεδο μεγέθους της επιχείρησης, σε όρους κύκλου εργασιών, οι μικρότερες, βρίσκονται σε δυσμενέστερη θέση, καθώς το 40% σημείωσε χαμηλότερες πωλήσεις. Στις μεγαλύτερες επιχειρήσεις, οι επιδόσεις είναι πιο ενθαρρυντικές με το 37% των επιχειρήσεων να κινείται σε υψηλότερα επίπεδα φέτος έναντι της περυσινής αντίστοιχης περιόδου.

Επιπλέον, από την έρευνα προκύπτει πως οι επιχειρήσεις που είχαν δυνατότητα πωλήσεων και εκτός φυσικού καταστήματος (τηλεφωνικές παραγγελίες, πωλήσεις μέσω κοινωνικών δικτύων, site, e-shop) εμφάνισαν ελαφρώς καλύτερες επιδόσεις (34%) σε σχέση με εκείνες που δεν είχαν. Στο αποτέλεσμα αυτό θα πρέπει να ληφθεί υπόψιν και ότι η αγορά φέτος λειτούργησε ελεύθερα χωρίς περιορισμούς. Επισημαίνεται ότι από αυτές το 28% απέκτησε τη δυνατότητα να πωλήσεων εκτός φυσικού καταστήματος κατά τη διάρκεια της πανδημίας.

Η καλύτερη περίοδος των εκπτώσεων αναδείχθηκε η πρώτη περίοδος τον Ιανουάριο για το 38% των επιχειρήσεων, έπειτα ακολούθησε το πρώτο δεκαπενθήμερο του Φεβρουαρίου 24%, ενώ για σημαντικό μερίδιο επιχειρηματιών δεν σημειώθηκε κάποια διαφορά μεταξύ των περιόδων.

Το 94% των επιχειρήσεων χαρακτήρισαν τους καταναλωτές πιο συγκρατημένους στις αγορές τους, εύρημα δυσμενέστερο σε σχέση με πέρυσι, όπου αντίστοιχα κυμαινόταν στο 89%. Το γεγονός αυτό συνηγορεί στην αβεβαιότητα που επικρατεί στην αγορά. Οι πρόσφατες ανατιμήσεις οι οποίες ιδιαίτερα το τελευταίο διάστημα, φαίνεται να έχουν συρρικνώσει τη δαπάνη των καταναλωτών σε προϊόντα ελαστικής ζήτησης.

Χαμηλότερες επιδόσεις σε σύγκριση με το 2019

Όπως σημειώνεται, με δεδομένο ότι η αγορά λειτουργούσε υπό πιο ομαλές συνθήκες σε σύγκριση με πέρυσι, κρίθηκε σκόπιμο οι επιδόσεις των επιχειρήσεων κατά τις τακτικές χειμερινές εκπτώσεις να συγκριθούν με το 2019, με δεδομένο ότι αποτελεί την χρονιά πριν την έλευση της πανδημίας που έχει εξαιρετικές επιπτώσεις στο οικοσύστημα της επιχειρηματικότητας αλλά και στο κλίμα της αγοράς.

Στη σύγκριση αυτή, τα αποτελέσματα δεν είναι καθόλου ενθαρρυντικά καθώς στη συντριπτική πλειονότητα των επιχειρήσεων (89%) εμφανίζονται χαμηλότερες επιδόσεις σε σύγκριση με το 2019 και την προ πανδημίας εποχή. Το εύρημα αυτό επιβεβαιώνει τις συνεχείς παρεμβάσεις της ΕΣΕΕ για το ότι η αγορά θα πρέπει να διανύσει μεγάλη απόσταση για να επιστρέψει σε κανονικούς ρυθμούς και χρειάζεται ισχυρή στήριξη. Παράλληλα, δεν θα πρέπει να λησμονείται πως οι απώλειες των επιχειρήσεων του 2020 και του 2021 έχουν ήδη ενσωματωθεί στο ενεργητικό κάθε επιχείρησης, εξέλιξη που σημαίνει πως ο επιχειρηματικός κόσμος θα χρειαστεί χρόνο όχι μόνο μέχρι την επιστροφή στην κανονικότητα αλλά ακόμα και μετά από αυτή.

Κατά τη διάρκεια της συνάντησης συζητήθηκαν, επίσης, οι προοπτικές της οικονομίας και ο αναπτυξιακός ρόλος των Επιμελητηρίων. Τονίστηκε ιδιαίτερα η ανάγκη να καταβληθεί κάθε δυνατή προσπάθεια για τη συγκράτηση των τιμών και για τις μικρότερες δυνατές επιπτώσεις των ανατιμήσεων στους καταναλωτές.