Το υπουργείο Οικονομικών διαμηνύει ότι το μέτρο θα εφαρμοστεί κανονικά, αποκλείοντας κάθε ενδεχόμενο παράτασης. Βασικός στόχος είναι η ενίσχυση της φορολογικής συμμόρφωσης και η καταπολέμηση της φοροδιαφυγής μέσω της διασταύρωσης των τραπεζικών κινήσεων με τα στοιχεία που δηλώνονται στην ΑΑΔΕ.

Αλλαγές στα μισθωτήρια και δήλωση τραπεζικού λογαριασμού

Το νέο πλαίσιο επιβάλλει αλλαγές και στα υφιστάμενα μισθωτήρια. Όσα συμβόλαια δεν προβλέπουν εξόφληση του ενοικίου με ηλεκτρονικά μέσα πληρωμής θα πρέπει να τροποποιηθούν, ενώ θα απαιτηθεί και επικαιροποίηση της δήλωσης πληροφοριακών στοιχείων μίσθωσης στην ηλεκτρονική πλατφόρμα της ΑΑΔΕ. Η ίδια διαδικασία θα εφαρμόζεται και στις ανανεώσεις ή στις νέες μισθώσεις.

Παράλληλα, οι ιδιοκτήτες θα υποχρεωθούν να δηλώσουν στην ΑΑΔΕ τον τραπεζικό λογαριασμό στον οποίο θα κατατίθενται τα μισθώματα, μέσω ειδικής ηλεκτρονικής διαδικασίας που αναμένεται να ενεργοποιηθεί το επόμενο διάστημα.

Τι πρέπει να προσέξουν ιδιοκτήτες και ενοικιαστές

Με βάση τις νέες οδηγίες, η κατάθεση του ενοικίου θα πρέπει να γίνεται αποκλειστικά σε τραπεζικό λογαριασμό που ανήκει στον εκμισθωτή και όχι σε λογαριασμό τρίτου προσώπου, όπως συγγενή, πληρεξούσιου, δικηγόρου ή εταιρείας διαχείρισης ακινήτων. Με αυτόν τον τρόπο η ΑΑΔΕ θα μπορεί να επιβεβαιώνει ότι η πληρωμή πραγματοποιήθηκε απευθείας προς τον ιδιοκτήτη.

Εφόσον χρησιμοποιείται κοινός τραπεζικός λογαριασμός, συστήνεται το όνομα του εκμισθωτή να εμφανίζεται πρώτο μεταξύ των συνδικαιούχων, ώστε να διευκολύνεται ο φορολογικός έλεγχος.

Στις περιπτώσεις που υπάρχουν περισσότεροι συνιδιοκτήτες, καθένας θα πρέπει να δηλώσει στο μισθωτήριο ή στη σχετική δήλωση της ΑΑΔΕ τον δικό του τραπεζικό λογαριασμό, στον οποίο θα κατατίθεται το ποσό του ενοικίου που του αναλογεί.

Παράλληλα, οι ιδιοκτήτες καλούνται να διασφαλίζουν ότι και τα 12 μηνιαία μισθώματα κάθε έτους θα έχουν εξοφληθεί έως τις 31 Δεκεμβρίου, ώστε κατά τους ηλεκτρονικούς ελέγχους της ΑΑΔΕ να προκύπτει ότι όλες οι πληρωμές πραγματοποιήθηκαν μέσω τραπεζικού συστήματος και απευθείας από τον ενοικιαστή.

Οι κυρώσεις για όσους συνεχίσουν να πληρώνουν με μετρητά

Η χρήση μετρητών για την εξόφληση ενοικίων μετά την 1η Οκτωβρίου 2026 θα επιφέρει σημαντικές συνέπειες τόσο για τους μισθωτές όσο και για τους εκμισθωτές.

Οι ενοικιαστές, ακόμη και αν πληρούν όλες τις υπόλοιπες προϋποθέσεις, θα χάνουν κάθε κρατική ενίσχυση ή επίδομα που συνδέεται με τη συγκεκριμένη μίσθωση, όπως το στεγαστικό επίδομα ή η επιστροφή ενός ενοικίου ετησίως.

Από την πλευρά τους, οι ιδιοκτήτες δεν θα δικαιούνται πλέον την αυτόματη έκπτωση 5% επί του ακαθάριστου εισοδήματος από ενοίκια, η οποία αναγνωρίζεται ως δαπάνη επισκευής και συντήρησης του ακινήτου χωρίς την προσκόμιση δικαιολογητικών. Αυτό σημαίνει ότι θα φορολογούνται για το σύνολο του εισοδήματος από μισθώματα και όχι για το 95%, όπως ισχύει σήμερα.

Επιπλέον, για όσους ασκούν επιχειρηματική δραστηριότητα, η φορολογική διοίκηση δεν θα αναγνωρίζει ως εκπιπτόμενη δαπάνη το ενοίκιο που έχει καταβληθεί με μετρητά.

Τα στοιχεία που προβληματίζουν το υπουργείο Οικονομικών

Τα στοιχεία από τις φορολογικές δηλώσεις δείχνουν ότι η συντριπτική πλειονότητα των ιδιοκτητών εμφανίζει σχετικά χαμηλά εισοδήματα από μισθώματα.

Ειδικότερα, 7 στους 10 φορολογούμενους δηλώνουν ετήσια εισοδήματα από ενοίκια έως 5.000 ευρώ, ενώ ακόμη 16% δηλώνει ποσά από 5.001 έως 10.000 ευρώ. Συνολικά, το 87% των φορολογουμένων που εισπράττουν ενοίκια εμφανίζει εισόδημα κάτω από τις 10.000 ευρώ ετησίως.

Εισοδήματα από ενοίκια μεταξύ 10.000 και 20.000 ευρώ δηλώνουν περίπου 160.000 φορολογούμενοι, δηλαδή λιγότεροι από ένας στους δέκα, στοιχείο που ενισχύει τις εκτιμήσεις του οικονομικού επιτελείου ότι υπάρχουν σημαντικά περιθώρια αποκάλυψης αδήλωτων εισοδημάτων μέσω του νέου συστήματος ηλεκτρονικών διασταυρώσεων.

Υποχρεωτική τραπεζική πληρωμή για όλα τα ενοίκια

Το οικονομικό επιτελείο εμφανίζεται αποφασισμένο να προχωρήσει στην εφαρμογή του νόμου χωρίς νέα παράταση. Σύμφωνα με τις ανακοινώσεις, οι απαραίτητες υποδομές της ΑΑΔΕ και των τραπεζικών ιδρυμάτων είναι πλήρως έτοιμες για να υποστηρίξουν τη μετάβαση στο νέο σύστημα πληρωμών.

Μέχρι τις 30 Σεπτεμβρίου, ιδιοκτήτες ακινήτων και ενοικιαστές οφείλουν να έχουν ολοκληρώσει όλες τις απαραίτητες ρυθμίσεις. Η εξόφληση των μισθωμάτων θα πραγματοποιείται αποκλειστικά μέσω τραπεζικών συναλλαγών, όπως μεταφορές χρημάτων, πάγιες εντολές ή ηλεκτρονική τραπεζική. Η καταβολή με μετρητά δεν θα γίνεται πλέον αποδεκτή για κανένα είδος ακινήτου.

Ποια ενοίκια αφορά η νέα ρύθμιση

Η αλλαγή αφορά το σύνολο των μισθωμάτων, τόσο για κατοικίες όσο και για επαγγελματικούς χώρους. Κύριες κατοικίες, φοιτητικές στέγες, επαγγελματικά ακίνητα και κάθε άλλη μορφή ενοικίασης υπόκεινται στην υποχρέωση τραπεζικής πληρωμής. Η τραπεζική κίνηση αποτελεί πλέον το μοναδικό έγκυρο αποδεικτικό καταβολής ενοικίου για φορολογικούς σκοπούς.

Οι πληρωμές που γίνονται με μετρητά μετά την 1η Οκτωβρίου δεν θα αναγνωρίζονται από τη φορολογική διοίκηση, με άμεσες συνέπειες τόσο για τους ενοικιαστές όσο και για τους ιδιοκτήτες ακινήτων.

Τα πρόστιμα και οι κυρώσεις που έρχονται

Η μη συμμόρφωση με τη νέα ρύθμιση συνεπάγεται σημαντικές οικονομικές κυρώσεις για όλα τα εμπλεκόμενα μέρη:

Οι ενοικιαστές που επιλέξουν να πληρώνουν με μετρητά θα χάσουν το δικαίωμα στο στεγαστικό επίδομα και το ετήσιο βοήθημα ενοικίου, το οποίο μπορεί να φτάσει τα 800 ευρώ συν προσαυξήσεις για προστατευόμενα τέκνα. Οι ιδιοκτήτες που εισπράττουν μισθώματα εκτός τραπεζικού συστήματος θα στερούνται της αυτόματης έκπτωσης 5% επί του ακαθάριστου εισοδήματος από ακίνητα. Οι επιχειρήσεις δεν θα μπορούν να εκπέσουν τα επαγγελματικά ενοίκια από τα ακαθάριστα έσοδά τους εάν δεν εξοφλούνται μέσω τράπεζας.

Στόχος η καταπολέμηση της φοροδιαφυγής

Η μεταρρύθμιση στοχεύει στον περιορισμό της φοροδιαφυγής και την αποτύπωση της πραγματικής εικόνας της αγοράς ενοικίασης ακινήτων. Σήμερα, το μέσο δηλωθέν μηνιαίο μίσθωμα κυμαίνεται μεταξύ 230 και 240 ευρώ, ποσό που η φορολογική διοίκηση θεωρεί σημαντικά χαμηλότερο από τα πραγματικά επίπεδα, ιδίως στα μεγάλα αστικά κέντρα.

Μέσω της αυτόματης διασταύρωσης τραπεζικών συναλλαγών με τα ηλεκτρονικά μισθωτήρια και τις φορολογικές δηλώσεις, το υπουργείο επιδιώκει να εξαλείψει τα φαινόμενα αδήλωτων και υποδηλωμένων εισοδημάτων. Σύμφωνα με τα στοιχεία των πρόσφατων φορολογικών δηλώσεων, περίπου 1,8 εκατομμύρια φορολογούμενοι δηλώνουν εισοδήματα από ενοίκια.

Τι δείχνουν τα στοιχεία για τα δηλωθέντα ενοίκια

Η συντριπτική πλειονότητα των ιδιοκτητών ακινήτων, συγκεκριμένα το 87% ή 9 στους 10, δηλώνει ετήσιο εισόδημα κάτω από 10.000 ευρώ, δηλαδή λιγότερο από 850 ευρώ μηνιαίως. Αυτό το στοιχείο ενισχύει την εκτίμηση της φορολογικής αρχής ότι υπάρχει σημαντικό κενό μεταξύ δηλωθέντων και πραγματικών εισοδημάτων από ενοίκια.

Με την εφαρμογή της υποχρεωτικής τραπεζικής πληρωμής και την κατάργηση των μετρητών στα ενοίκια, το κράτος αναμένει να αυξήσει τα φορολογικά έσοδα και να διασφαλίσει τη διαφάνεια στην αγορά ακινήτων. Τα πρόστιμα και οι κυρώσεις που προβλέπονται αποτελούν αποτρεπτικό μέτρο για όσους σκέφτονται να παρακάμψουν τη νέα ρύθμιση.

Η επέκταση των βραχυχρόνιων μισθώσεων τύπου Airbnb, το παλαιωμένο κτιριακό απόθεμα που ανατιμάται δραματικά μετά από ανακαίνιση, και η γενικότερη αύξηση του κόστους ζωής δημιουργούν ένα ιδιαίτερα δυσχερές περιβάλλον για όσους αναζητούν φοιτητικό σπίτι.

H Αττική στην κορυφή του κόστους για έναν φοιτητή

Η πρωτεύουσα κατέχει την πρώτη θέση ως ο πιο δαπανηρός προορισμός για φοιτητές που επιθυμούν να συνεχίσουν τις σπουδές τους. Το κέντρο της Αθήνας καταγράφει μέση τιμή ενοικίου 13,3 ευρώ ανά τετραγωνικό μέτρο, με συγκεκριμένες περιοχές να ξεπερνούν κάθε λογική. Το Κολωνάκι αγγίζει τα 16,7 ευρώ ανά τετραγωνικό, το Ιστορικό Κέντρο φτάνει τα 16,4 ευρώ, ενώ το Κουκάκι διαμορφώνεται στα 15,6 ευρώ ανά τετραγωνικό μέτρο.

Τα Βόρεια Προάστια κινούνται στο επίπεδο των 15,5 ευρώ και τα Νότια στα 13,7 ευρώ ανά τετραγωνικό. Στην πραγματικότητα, ένας φοιτητής που αναζητά μια μικρή γκαρσονιέρα δύσκολα θα βρει κάτι κάτω από 450 με 550 ευρώ μηνιαίως. Προσθέτοντας τα έξοδα μετακινήσεων και καθημερινής διαβίωσης, το συνολικό κόστος σπουδών στην Αττική καθίσταται απαγορευτικό για πολλές οικογένειες.

Η Κέρκυρα και το τίμημα του τουρισμού

Εκτός της Αττικής, το Ιόνιο Πανεπιστήμιο στην Κέρκυρα αντιμετωπίζει τις συνέπειες της έντονης τουριστικής ανάπτυξης του νησιού. Η Κέρκυρα καταγράφει τιμές ενοικίου που φτάνουν τα 13,4 ευρώ ανά τετραγωνικό μέτρο, υπερβαίνοντας ακόμη και τον μέσο όρο του κέντρου της Αθήνας. Για τον φοιτητή που επιλέγει να σπουδάσει εκεί, το πρόβλημα δεν είναι μόνο το υψηλό ενοίκιο αλλά και η σημαντική έλλειψη διαθέσιμων ακινήτων για μακροχρόνια μίσθωση. Το αυξημένο κόστος εστίασης και μετακινήσεων καθ' όλη τη διάρκεια του έτους καθιστά το νησί έναν από τους πιο απαιτητικούς προορισμούς για φοιτητικό σπίτι στην Ελλάδα.

Ρεκόρ αύξησης τιμών

Η Ρόδος παρουσιάζει την υψηλότερη ετήσια αύξηση στην ελληνική περιφέρεια, αγγίζοντας το εντυπωσιακό ποσοστό 16,6%. Με μέση τιμή που διαμορφώνεται πλέον στα 13,3 ευρώ ανά τετραγωνικό μέτρο, η εξεύρεση προσιτής στέγης για φοιτητές αποτελεί πραγματική πρόκληση. Πέραν του υψηλού μηνιαίου ενοικίου, οι φοιτητές αντιμετωπίζουν τις γενικά υψηλές τιμές της τοπικής τουριστικής αγοράς.

Ένα επιπλέον πρόβλημα που επιβαρύνει το κόστος σπουδών στη Ρόδο είναι το συχνό φαινόμενο της υποχρεωτικής εκκένωσης των ενοικιαζόμενων κατοικιών κατά τη θερινή περίοδο, αναγκάζοντας τους φοιτητές σε διπλά έξοδα μετακόμισης και αποθήκευσης.

Τα ακαδημαϊκά ιδρύματα της Κρήτης, συμπεριλαμβανομένων του Πανεπιστημίου Κρήτης, του ΕΛΜΕΠΑ και του Πολυτεχνείου, προσελκύουν χιλιάδες φοιτητές ετησίως. Ωστόσο, το ζήτημα της στέγασης παραμένει ιδιαίτερα προβληματικό σε τρεις βασικές πόλεις.

Το Ρέθυμνο καταγράφει τιμές στα 13,2 ευρώ ανά τετραγωνικό μέτρο με ετήσια αύξηση 10%. Η περιορισμένη έκταση της πόλης κοντά στα πανεπιστημιακά τμήματα εντείνει τον ανταγωνισμό για κάθε διαθέσιμο φοιτητικό σπίτι. Τα Χανιά ακολουθούν με 12,9 ευρώ ανά τετραγωνικό, αποτελώντας μία από τις πιο δαπανηρές πόλεις συνολικά για διαβίωση φοιτητών. Το Ηράκλειο φτάνει τα 12,0 ευρώ ανά τετραγωνικό μέτρο, σημειώνοντας εντυπωσιακή ετήσια αύξηση 12%.

Δύο πρόσωπα στη Θεσσαλονίκη

Η μεγαλύτερη φοιτητούπολη της χώρας εμφανίζει σημαντικές διαφοροποιήσεις στο κόστος ανάλογα με την περιοχή. Στο κέντρο της Θεσσαλονίκης, η μέση τιμή ενοικίου αγγίζει τα 12,9 ευρώ ανά τετραγωνικό μέτρο. Οι περιοχές γύρω από τα πανεπιστημιακά ιδρύματα, όπως οι 40 Εκκλησιές, η Ευαγγελίστρια και η Τριανδρία, δέχονται τις μεγαλύτερες πιέσεις στις τιμές.

Παρόλα αυτά, η Θεσσαλονίκη προσφέρει εναλλακτικές λύσεις για φοιτητές με περιορισμένο προϋπολογισμό σπουδών. Τα δυτικά προάστια παρουσιάζουν σημαντικά χαμηλότερες τιμές, με τη Σταυρούπολη να καταγράφει 8,5 ευρώ ανά τετραγωνικό μέτρο και τον Εύοσμο 9,0 ευρώ ανά τετραγωνικό. Αυτές οι περιοχές αποτελούν ρεαλιστική επιλογή για φοιτητικό σπίτι, μειώνοντας το συνολικό κόστος διαβίωσης παρά την ελαφρώς αυξημένη απόσταση από τα πανεπιστήμια.

Η ελληνική πρωτεύουσα τοποθετείται στην ίδια κατηγορία με πόλεις όπως το Ελσίνκι και το Ζάγκρεμπ, επιβεβαιώνοντας τις αυξανόμενες πιέσεις που δέχονται τα νοικοκυριά από το κόστος στέγασης.

Η στέγαση αποτελεί τη μεγαλύτερη δαπάνη των νοικοκυριών στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Σύμφωνα με τη Eurostat, οι δαπάνες για κατοικία και υπηρεσίες κοινής ωφέλειας αντιστοιχούν σχεδόν στο ένα τέταρτο (23,6%) της συνολικής καταναλωτικής δαπάνης των ευρωπαϊκών νοικοκυριών. Ωστόσο, το κόστος ενοικίασης διαφέρει σημαντικά από πόλη σε πόλη.

Σε σύνολο 40 ευρωπαϊκών πόλεων από 38 χώρες, συμπεριλαμβανομένων κρατών-μελών της ΕΕ, υποψήφιων χωρών, χωρών της ΕΖΕΣ και του Ηνωμένου Βασιλείου, το μέσο μηνιαίο ενοίκιο για ένα διαμέρισμα δύο υπνοδωματίων κυμαίνεται από 470 ευρώ στα Σκόπια έως 3.350 ευρώ στη Γενεύη.

Το Λονδίνο είναι η ακριβότερη πρωτεύουσα της Ευρώπης για τους ενοικιαστές, με μέσο ενοίκιο 3.050 ευρώ τον μήνα. Ακολουθούν το Δουβλίνο και η Στοκχόλμη με 2.650 ευρώ, ενώ το Όσλο καταγράφει μέσο ενοίκιο 2.550 ευρώ. Το Δουβλίνο και η Στοκχόλμη μοιράζονται τον τίτλο των ακριβότερων πρωτευουσών της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Όπως εξηγεί ο ειδικός στην αγορά ακινήτων Μικ Κάλμετ της Global Property, οι μεγάλες διαφορές στα ενοίκια οφείλονται κυρίως στο γεγονός ότι οι αγορές κατοικίας λειτουργούν σε τοπικό επίπεδο. Σε πόλεις όπως η Γενεύη, το Λονδίνο, το Δουβλίνο και η Στοκχόλμη, η ισχυρή ζήτηση από εργαζόμενους με υψηλά εισοδήματα, διεθνείς εταιρείες, φοιτητές και νεοεισερχόμενους κατοίκους δεν συνοδεύτηκε από αντίστοιχη αύξηση της προσφοράς κατοικιών, γεγονός που ωθεί τα ενοίκια ανοδικά.

Μεταξύ των τεσσάρων μεγαλύτερων οικονομιών της ΕΕ, το Παρίσι καταγράφει το υψηλότερο μέσο ενοίκιο, στα 2.500 ευρώ. Ακολουθούν το Βερολίνο με 1.750 ευρώ, η Μαδρίτη με 1.700 ευρώ και η Ρώμη με 1.650 ευρώ.

Στην κατηγορία των πόλεων με μέσο ενοίκιο μεταξύ 1.500 και 1.750 ευρώ βρίσκεται η Αθήνα (1.500 ευρώ), το Ελσίνκι (1.550 ευρώ), το Ζάγκρεμπ (1.550 ευρώ), η Βιέννη (1.600 ευρώ), η Πράγα (1.650 ευρώ) και η Λισαβόνα (1.750 ευρώ).

Στον αντίποδα, τα χαμηλότερα ενοίκια καταγράφονται στα Σκόπια με 470 ευρώ και στην Πρίστινα με 520 ευρώ, ενώ η Άγκυρα είναι η τρίτη φθηνότερη πρωτεύουσα με μέσο ενοίκιο 770 ευρώ. Εντός της Ευρωπαϊκής Ένωσης, οι πιο προσιτές πρωτεύουσες για ενοικίαση κατοικίας είναι η Σόφια με 900 ευρώ και η Λευκωσία με 910 ευρώ.

Οι ειδικοί επισημαίνουν, ωστόσο, ότι η σύγκριση των ενοικίων χωρίς να λαμβάνονται υπόψη τα επίπεδα εισοδήματος μπορεί να οδηγήσει σε παραπλανητικά συμπεράσματα. Όπως σημειώνει ο Κάλμετ, οι χώρες με υψηλότερους μισθούς μπορούν συνήθως να υποστηρίξουν υψηλότερα ενοίκια, ενώ τα χαμηλότερα μισθώματα στην Κεντρική και Ανατολική Ευρώπη δεν σημαίνουν απαραίτητα ότι η στέγαση είναι πιο προσιτή, καθώς οι τοπικές αμοιβές είναι συχνά αισθητά χαμηλότερες.

Η Eurostat καταγράφει επίσης σημαντικές αυξήσεις στα ενοίκια τα τελευταία χρόνια σε μεγάλο μέρος της Ευρώπης. Η άνοδος αποδίδεται στην ενισχυμένη ζήτηση μετά την πανδημία, στην πληθυσμιακή αύξηση, στις μεταναστευτικές ροές, στην άνοδο των επιτοκίων και στο αυξημένο κόστος κατασκευής. Τα υψηλότερα επιτόκια έχουν καταστήσει δυσκολότερη την αγορά κατοικίας για πολλά νοικοκυριά, οδηγώντας περισσότερους πολίτες στην αγορά ενοικίασης και εντείνοντας περαιτέρω τη ζήτηση.

Η Εθνική Στρατηγική για τη Στεγαστική Πολιτική, η οποία έχει τεθεί σε δημόσια διαβούλευση, αποτελεί τον πρώτο ολοκληρωμένο οδικό χάρτη για την αντιμετώπιση των στεγαστικών προκλήσεων της χώρας. Αποτυπώνει την υφιστάμενη κατάσταση στην αγορά κατοικίας, αναλύει τις τάσεις και τις προκλήσεις που καταγράφονται στην Ελλάδα και την Ευρώπη και διαμορφώνει ένα συνεκτικό πλαίσιο κατευθύνσεων για την ανάπτυξη της στεγαστικής πολιτικής τα επόμενα χρόνια.

Ως προς το ζήτημα του πλαφόν στα ενοίκια, το Υπουργείο Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας αποσαφηνίζει: δεν εξετάζεται και δεν προτίθεται να εφαρμοστεί οποιοδήποτε σύστημα διοικητικού καθορισμού ή ανώτατου ορίου στις τιμές των μισθώσεων.

Η διεθνής εμπειρία από χώρες που υιοθέτησαν παρεμβάσεις αυτού του τύπου είναι σύνθετη και τα αποτελέσματα συχνά αμφιλεγόμενα. Σε αρκετές περιπτώσεις έχουν καταγραφεί παρενέργειες, όπως η μείωση της προσφοράς κατοικιών προς ενοικίαση, η αναστολή επενδύσεων στην κατοικία και η επιδείνωση της ποιότητας του διαθέσιμου οικιστικού αποθέματος.

Επιπλέον, η ελληνική στεγαστική αγορά παρουσιάζει ιδιαίτερα χαρακτηριστικά που καθιστούν τέτοιου είδους παρεμβάσεις ακόμη πιο προβληματικές. Είναι ενδεικτικό ότι το μέσο δηλωμένο μίσθωμα στα δεδομένα της φορολογικής διοίκησης παραμένει σε επίπεδα που δεν αντανακλούν πλήρως την πραγματική εικόνα της αγοράς, γεγονός που καταδεικνύει την έκταση του φαινομένου της υποδήλωσης μισθωμάτων. Υπό αυτές τις συνθήκες, η επιβολή διοικητικών περιορισμών θα μπορούσε να ενισχύσει περαιτέρω την αδήλωτη οικονομία αντί να αντιμετωπίσει το πρόβλημα της προσιτής στέγασης.

Σε κάθε περίπτωση, η θέσπιση ρυθμιζόμενου ενοικίου στο πλαίσιο της κοινωνικής κατοικίας δεν πρέπει να συγχέεται με την επιβολή πλαφόν σε ιδιωτικά ακίνητα.

Η κυβερνητική πολιτική για τη στέγαση επικεντρώνεται στην αύξηση της προσφοράς κατοικιών, στην αξιοποίηση κλειστών ακινήτων, στην ενίσχυση της κοινωνικής και προσιτής κατοικίας, στη διευκόλυνση της πρόσβασης των νέων σε ιδιόκτητη κατοικία και στη στήριξη των ενοικιαστών μέσω στοχευμένων μέτρων. Η αντιμετώπιση της στεγαστικής κρίσης απαιτεί διαρθρωτικές παρεμβάσεις που αυξάνουν το διαθέσιμο στεγαστικό απόθεμα και όχι διοικητικό καθορισμό τιμών.

Η Ένωση Εργαζομένων Καταναλωτών Ελλάδας ενημερώνει τους καταναλωτές για τα δικαιώματα του ιδιοκτήτη και τις υποχρεώσεις του ενοικιαστή

Σύμφωνα με την ελληνική νομοθεσία (Ν. 1703/1987 και Ν. 2235/1994), η ελάχιστη διάρκεια μιας μίσθωσης κατοικίας είναι τα τρία (3) έτη, ακόμη και αν στο ιδιωτικό συμφωνητικό έχει αναγραφεί μικρότερο χρονικό διάστημα. Οποιαδήποτε μείωση αυτής της τριετίας επιτρέπεται μόνο με μεταγενέστερη συμφωνία, η οποία πρέπει να υπογραφεί τουλάχιστον έξι μήνες μετά την έναρξη της μίσθωσης και να αποδεικνύεται αποκλειστικά με συμβολαιογραφικό έγγραφο.

Αν ο ενοικιαστής αποχωρήσει πριν τη συμπλήρωση της τριετίας, χωρίς να συντρέχουν σοβαροί λόγοι (πχ ανωτέρα βία, μη παράδοση χρήσης στο συμφωνημένο χρόνο, όταν στο μίσθιο πραγματικά ή νομικά ελαττώματα ή λείπουν συμφωνημένες ιδιότητες κλπ), οφείλει αποζημίωση για πρόωρη λύση της σύμβασης, εφόσον ο ιδιοκτήτης αποδείξει ότι υπέστη ζημία (πχ έμεινε το ακίνητο κενό για μήνες), ίση με τα υπολειπόμενα μισθώματα.

Αν το μισθωτήριο περιλαμβάνει ρήτρα αποζημίωσης για πρόωρη αποχώρηση (πχ ένα ή περισσότερα μισθώματα), τότε αυτή εφαρμόζεται, εφόσον δεν θεωρείται καταχρηστική. Καταγγελία για ιδιοκατοίκηση από τον εκμισθωτή-ιδιοκτήτη δεν υφίσταται. Ο ιδιοκτήτης έχει επίσης το δικαίωμα να κρατήσει την εγγύηση μόνο για οφειλές ή φθορές, όχι ως ποινή για την αποχώρηση.

Γενικές συστάσεις της ΕΕΚΕ για ενοικιαστές: Διαβάστε προσεκτικά τους όρους της σύμβασης και ενημερώστε έγκαιρα τον ιδιοκτήτη αν σκοπεύετε να αποχωρήσετε. Πάντοτε να αναφέρετε στο μισθωτήριο το πραγματικό μίσθωμα.

Γενικές συστάσεις της ΕΕΚΕ για ιδιοκτήτες: Συντάξτε σωστά το μισθωτήριο με τη βοήθεια νομικού. Ελέγχετε τακτικά την πορεία εξόφλησης των δαπανών του μισθίου (κοινόχρηστα, ενέργεια, νερό κλπ.) από τον ενοικιαστή.

Τέλος, στην ανακοίνωση αναφέρεται πως, για οποιοδήποτε πρόβλημα, οι ενδιαφερόμενοι μπορούν να επικοινωνούν με την Ένωση Εργαζομένων Καταναλωτών Ελλάδας, υποβάλλοντας ερωτήματα, αναφορές ή καταγγελίες.

Ειδικότερα, σύμφωνα με το νέο πλαίσιο που εφαρμόζεται ήδη, οι διαταγές πληρωμής και απόδοσης μισθίου εκδίδονται πλέον από πιστοποιημένους δικηγόρους, γεγονός που απλοποιεί σημαντικά τη διαδικασία και επιταχύνει τις εξώσεις.

Παράλληλα, το σύστημα εξασφαλίζει ισορροπία μεταξύ των δύο πλευρών: παρέχει στον ενοικιαστή εγγυημένο χρονικό περιθώριο έως έξι μηνών για αποχώρηση, ενώ ταυτόχρονα επιτρέπει στον ιδιοκτήτη να ανακτήσει πιο γρήγορα τόσο τα οφειλόμενα ενοίκια όσο και το ακίνητό του.

Τα 10 βήματα της νέας διαδικασίας

Ο ιδιοκτήτης απευθύνεται στον δικηγόρο του για τη διαχείριση της υπόθεσης, χωρίς να επιλέγει τον πιστοποιημένο δικηγόρο που εκδίδει τη διαταγή, καθώς αυτός ορίζεται αυτόματα από το Πρωτοδικείο.

Σε περίπτωση λήξης της μίσθωσης, ενεργοποιείται η νέα διαδικασία απόδοσης μισθίου, η οποία λειτουργεί παράλληλα με την υφιστάμενη, αλλά χαρακτηρίζεται από μεγαλύτερη ταχύτητα.

Για περιπτώσεις μη καταβολής ενοικίων, οι προθεσμίες παραμένουν ίδιες: εξώδικη προειδοποίηση 15 ημερών και στη συνέχεια διαδικασία που ολοκληρώνεται περίπου σε τρεις μήνες.

Όταν η μίσθωση έχει λήξει, προβλέπεται εξώδικη προθεσμία τριών μηνών και επιπλέον δίμηνη προθεσμία εκτέλεσης, δηλαδή συνολικά τουλάχιστον έξι μήνες μέχρι την αποχώρηση.

Ο δικηγόρος συντάσσει το εξώδικο, οργανώνει τον φάκελο και καταθέτει αίτηση στο Πρωτοδικείο, συνοδευόμενη από παράβολο ύψους 300 ευρώ.

Η Γραμματεία του Πρωτοδικείου ορίζει, με σειρά προτεραιότητας, πιστοποιημένο δικηγόρο, χωρίς δυνατότητα παρέμβασης από τα εμπλεκόμενα μέρη.

Ο πιστοποιημένος δικηγόρος εξετάζει τον φάκελο εντός 20 ημερών και, εφόσον είναι πλήρης, υπογράφει τη διαταγή, παρέχοντας και το δικαίωμα ανακοπής στον ενοικιαστή.

Στη συνέχεια εκδίδεται το εκτελεστό απόγραφο και επιδίδεται στον μισθωτή, ο οποίος καλείται να αποχωρήσει εντός 20 ημερών ή δύο μηνών, ανάλογα με την περίπτωση.

Ο ενοικιαστής διατηρεί τη δυνατότητα δικαστικής προσφυγής με ανακοπή και ασφαλιστικά μέτρα, ζητώντας επιπλέον χρόνο εφόσον συντρέχουν λόγοι.

Σε περιπτώσεις λήξης μίσθωσης, διασφαλίζεται από τον νόμο ότι ο ενοικιαστής έχει τουλάχιστον έξι μήνες για μετακόμιση χωρίς επιπλέον κόστος, ενώ τα έξοδα της διαδικασίας επιβαρύνουν τον ιδιοκτήτη.

Δαπάνη το 5% των εσόδων από ενοίκια

Σημαντική αλλαγή ενσωματώνεται και στο έντυπο Ε2, όπου προστίθενται νέοι κωδικοί που οδηγούν σε μηδενισμό του φόρου για όσους απέκτησαν εισοδήματα από ενοίκια εντός του 2025.

Το έντυπο αναμένεται να υποβληθεί φέτος από περίπου 3,5 εκατομμύρια ιδιοκτήτες ακινήτων.

Τα ποσά που δηλώνονται μεταφέρονται αυτόματα στο έντυπο Ε1 και φορολογούνται από το πρώτο ευρώ, με συντελεστές που κυμαίνονται από 15% έως 45%.

Παράλληλα, η Εφορία αναγνωρίζει ως δαπάνη το 5% των εισοδημάτων από ενοίκια, το οποίο καλύπτει έξοδα όπως επισκευές, συντηρήσεις, ανακαινίσεις και λοιπές λειτουργικές ανάγκες των ακινήτων. Στο ίδιο έντυπο δηλώνονται και τα ανείσπρακτα ενοίκια, δηλαδή ποσά που δεν κατέστη δυνατό να εισπραχθούν από τους μισθωτές.

Έλεγχος των ηλεκτρονικών μισθωτηρίων, αν συμφωνούν με το Ε2

Από κενό ή βραχυχρόνια μίσθωση σε μακροχρόνια -> απαλλαγή φόρου (δηλώνεται στο Ε2 στους κωδικούς 64-65, μεταφέρεται στο Ε1 και υπολογίζεται ως απαλλασσόμενο εισόδημα)

Δήλωση ανείσπρακτων ενοικίων στο Ε2, εφόσον έχει εκδοθεί διαταγή πληρωμής ή έχει κατατεθεί αγωγή (ισχύει και για ανείσπρακτα ποσά από βραχυχρόνιες μισθώσεις)

Προθεσμία αποχώρησης 20 ημερών ή 2 μηνών, ανάλογα με την περίπτωση, θα έχουν οι κακοπληρωτές ενοικιαστές, μετά το εξώδικο της έξωσης, σύμφωνα με το νέο καθεστώς για τα ανείσπρακτα ενοίκια, το οποίο τέθηκε σε εφαρμογή από την 1η Μαΐου.

Το νέο σύστημα επιχειρεί να περιορίσει τις χρονοβόρες καθυστερήσεις που επιβάρυναν μέχρι σήμερα τη δικαστική διαδικασία και επιμήκυναν την επίλυση υποθέσεων μισθώσεων.

Με βάση τις νέες ρυθμίσεις, οι διαταγές πληρωμής και απόδοσης μισθίου δεν θα εκδίδονται πλέον από δικαστές αλλά από πιστοποιημένους δικηγόρους. Η αλλαγή αυτή στοχεύει στη μείωση των μεγάλων αναμονών που δημιουργούνταν εξαιτίας των αναβολών και του αυξημένου φόρτου των δικαστηρίων.

Η διαδικασία θα εφαρμόζεται σε περιπτώσεις όπου η μίσθωση έχει λήξει ή όταν ο ενοικιαστής εξακολουθεί να παραμένει στο ακίνητο χωρίς ενεργή συμφωνία. Απαραίτητη προϋπόθεση είναι να έχει προηγηθεί αποστολή εξώδικης ειδοποίησης τουλάχιστον τρεις μήνες πριν από την έναρξη της διαδικασίας, ώστε να διασφαλίζεται ότι ο μισθωτής έχει ενημερωθεί νόμιμα.

Οι δικηγόροι που θα ενταχθούν στο νέο σύστημα θα πρέπει να διαθέτουν τουλάχιστον τέσσερα χρόνια επαγγελματικής εμπειρίας, να είναι οικονομικά ενήμεροι προς τους συλλόγους τους και να μην έχουν υποστεί σοβαρές πειθαρχικές κυρώσεις. Παράλληλα, προβλέπεται υποχρεωτική επιμόρφωση, ενώ η ανάθεση των υποθέσεων θα πραγματοποιείται μέσω ειδικών καταλόγων των Δικηγορικών Συλλόγων ανά Πρωτοδικείο και με σειρά προτεραιότητας, προκειμένου να διασφαλίζεται η διαφάνεια της διαδικασίας.

Η έκδοση κάθε διαταγής θα πρέπει να ολοκληρώνεται μέσα σε διάστημα 20 ημερών από τη στιγμή της ανάθεσης, καλύπτοντας τόσο την καταβολή των οφειλόμενων ενοικίων όσο και την απόδοση του ακινήτου στον ιδιοκτήτη. Το κόστος καθορίζεται στα 400 ευρώ για τη διαταγή πληρωμής και στα 300 ευρώ για τη διαδικασία απόδοσης μισθίου, ενώ οι συναλλαγές θα πραγματοποιούνται ηλεκτρονικά μέσω των Δικηγορικών Συλλόγων.

Οι τράπεζες εκταμίευσαν 13.756 δάνεια στεγαστικής πίστης το πρώτο τρίμηνο του 2026

Σύμφωνα με τα στοιχεία της Ελληνικής Ενωσης Τραπεζών, το πρώτο τρίμηνο του 2026 οι τράπεζες εκταμίευσαν 13.756 δάνεια στεγαστικής πίστης, συνολικού ύψους 672,8 εκατ. ευρώ. Μάλιστα, η πλειονότητα των δανείων αυτών δεν προερχόταν από το κρατικό πρόγραμμα «Σπίτι μου ΙΙ», καθώς ο κύριος όγκος των στεγαστικών, ύψους 438 εκατ. ευρώ, που χορηγήθηκαν σε 4.860 νοικοκυριά αφορά αμιγώς τραπεζική χρηματοδότηση, χωρίς την αξιοποίηση προγραμμάτων.

"Σπίτι μου ΙΙ": 1.791 νέα στεγαστικά δάνεια μέσω του προγράμματος

Επιπλέον, μέσω του προγράμματος «Σπίτι μου ΙΙ» εκταμιεύθηκαν 1.791 νέα στεγαστικά δάνεια, ύψους 191 εκατ. ευρώ, ενώ μέσω άλλων επιδοτούμενων προγραμμάτων εκταμιεύθηκαν περισσότερα από 7.100 δάνεια, συνολικής αξίας σχεδόν 43 εκατ. ευρώ.

Η πορεία των εκταμιεύσεων του α' τριμήνου στηρίζει την εκτίμηση των τραπεζιτών για νέες χορηγήσεις στεγαστικών δανείων, της τάξεως των 2,5 δισ. ευρώ φέτος. Τη ζήτηση για στεγαστικά αναμένεται να υποστηρίξουν τα χαμηλά επιτόκια, καθώς η Ελλάδα βρίσκεται μεταξύ των φθηνότερων ευρωπαϊκών χωρών για λήψη στεγαστικού δανείου.

Οπως προκύπτει από τα τελευταία διαθέσιμα στοιχεία της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας, το μέσο επιτόκιο στεγαστικών δανείων σταθερής διάρκειας έως πέντε χρόνια υποχώρησε τον Φεβρουάριο του 2026 στο χαμηλότερο επίπεδο των τελευταίων εννέα ετών στην Ελλάδα (2,95%), καθιστώντας την την πέμπτη φθηνότερη χώρα στην ευρωζώνη (μέσο επιτόκιο 3,37%). Σημειώνεται ότι οι ελληνικές τράπεζες κάλυψαν σημαντικά τη διαφορά επιτοκίων στα στεγαστικά δάνεια που είχαν με τις υπόλοιπες ευρωπαϊκές τράπεζες εντός του 2025, καθώς η Ελλάδα είχε ξεκινήσει στην ένατη θέση των φθηνότερων χωρών της ευρωζώνης, με μέσο επιτόκιο 3,44% (3,49% στην ευρωζώνη), και έφτασε στην πέμπτη. Τα στεγαστικά δάνεια, που αποτελούν την τρέχουσα περίοδο μία από τις πλέον δημοφιλείς επιλογές των δανειοληπτών, είναι αυτά με σταθερό επιτόκιο έως πέντε χρόνια.

Εκτίναξη των ενοικίων

Η ζήτηση για στεγαστικά δάνεια ακολουθεί τις τιμές των ενοικίων. Παρά την άνοδο των τιμών των ακινήτων, η εκτίναξη των ενοικίων κάνει πολλούς από τους πολίτες που αναζητούν στέγη να στρέφονται στον τραπεζικό δανεισμό, επιλέγοντας να πληρώνουν δόση δανείου για ένα ακίνητο που θα μείνει δικό τους παρά ένα υψηλό μηνιαίο ενοίκιο.

Σύμφωνα με στοιχεία της Τραπέζης της Ελλάδος, το 2025 ο πληθωρισμός της στέγασης στην Ελλάδα ανέκαμψε σημαντικά, με τον ετήσιο μέσο ρυθμό να διαμορφώνεται σε 5,5%, ενώ στην ευρωζώνη κινήθηκε σε πολύ χαμηλότερα επίπεδα (2,1%). Στο αποτέλεσμα αυτό μεγάλη ήταν η συμβολή του πληθωρισμού των ενοικίων (συμμετείχε στη διαμόρφωση του πληθωρισμού της στέγασης στην Ελλάδα κατά 77,8%), καθώς ο ρυθμός του ήταν υπερτριπλάσιος αυτού της ευρωζώνης (10%, έναντι 2,9%).

Στην Ελλάδα ο πληθωρισμός των ενοικίων αυξανόταν τη δεκαετία 2001-2010 με μέσο ετήσιο ρυθμό 4,3%, ενώ τη δεκαετία 2011-2020 σημείωνε αρνητικό μέσο ετήσιο ρυθμό μεταβολής (-2,8%).

Κατά τα έτη 2020-2022 ο πληθωρισμός των ενοικίων επανήλθε σε ισχυρούς ρυθμούς αύξησης, οι οποίοι συνεχίστηκαν το 2023 (4,8%), το 2024 (5,1%) και το 2025 (10%).