Αν και η κορυφαία εποπτική αρχή της Ευρώπης έχει δηλώσει εδώ και μήνες ότι ελπίζει ότι οι ευρωπαϊκοί χρηματοπιστωτικοί οργανισμοί θα διακόψουν τους δεσμούς με τα ρωσικά περιουσιακά τους στοιχεία, το θέμα έχει αποκτήσει νέα σημασία μετά την 24ωρη ανταρσία του Σαββάτου από την πολιτοφυλακή του Βάγκνερ που υπογράμμισε την πολιτική αστάθεια της χώρας.

Σε επιστολή του προς τα μέλη του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, ο Enria ανέφερε ότι η μονάδα του "προέτρεψε τις τράπεζες αυτές να επιταχύνουν τις στρατηγικές συρρίκνωσης και εξόδου, υιοθετώντας σαφείς οδικούς χάρτες και υποβάλλοντας τακτικά εκθέσεις στα διοικητικά τους όργανα και στην Τραπεζική Εποπτεία της ΕΚΤ σχετικά με την εκτέλεση των σχεδίων αυτών".

Η αυστριακή Raiffeisen Bank International (RBIV.VI), μία από τις τράπεζες της ευρωζώνης με τους μεγαλύτερους δεσμούς με τη Ρωσία, έχει επιταχύνει τις κινήσεις της για να παραδώσει τον ρωσικό της βραχίονα στους μετόχους της εν μέσω αυξανόμενων πιέσεων να το πράξει, ανέφερε το Reuters τον περασμένο μήνα.

Ο διευθύνων σύμβουλός της Johann Strobl δήλωσε ότι εργαζόταν "με όλες τις δυνάμεις" για μια λύση.

Σε έκθεση αυτής της εβδομάδας σχετικά με τις ευρωπαϊκές τράπεζες που είναι περισσότερο εκτεθειμένες στη Ρωσία μετά τα γεγονότα του Σαββατοκύριακου, η JPMorgan επισήμανε εκτός από την RBI τον όμιλο OTP της Ουγγαρίας και την ιταλική UniCredit ως έχουσες σχετικά μεγάλες ρωσικές επιχειρήσεις μεταξύ των ευρωπαϊκών τραπεζών.

Ο κύριος Enria είχε συνάντηση με τον Διοικητή Γιάννη Στουρνάρα, στελέχη της Διοίκησης της Τράπεζας της Ελλάδος και εκπροσώπους από τις διοικήσεις των ελληνικών τραπεζών και της Ελληνικής Ένωσης Τραπεζών.

Στο επίκεντρο των συζητήσεων του κυρίου Enria βρέθηκαν η σημερινή κατάσταση και οι προοπτικές των ελληνικών τραπεζών, ιδιαιτέρως δε το ζήτημα των μη εξυπηρετούμενων ανοιγμάτων και η επιτακτική ανάγκη για την επίτευξη του στόχου της μείωσής τους.

Ο επικεφαλής του SSM συναντήθηκε επίσης με στελέχη της Τράπεζας της Ελλάδος από τις αρμόδιες εποπτικές Διευθύνσεις, τα οποία ευχαρίστησε για το άριστο επίπεδο της συνεργασίας μεταξύ των δύο οργανισμών και αντάλλαξε μαζί τους απόψεις για όλα τα τρέχοντα θέματα της τραπεζικής εποπτείας.

Σε συνέντευξη τύπου που παραχώρησε με αφορμή την ολοκλήρωση της διαδικασίας εποπτικού ελέγχου και αξιολόγησης (SREP) των ευρωπαϊκών τραπεζών για το 2021, μιλώντας για το εγχώριο τραπεζικό σύστημα χαρακτήρισε ευτυχές το γεγονός ότι η πανδημία δεν διέκοψε την πρόοδο στο μέτωπο των κόκκινων δανείων.

Όπως είπε χαρακτηριστικά, έχουμε αφήσει πίσω μας την κορύφωση του προβλήματος, υπογραμμίζοντας την ανησυχία που είχε για το θέμα πριν ενάμιση χρόνο, ειδικά για τις χώρες που είχαν προηγουμένως πληγεί σοβαρά την περασμένη δεκαετία από τη χρηματοπιστωτική κρίση (Ελλάδα, Ιταλία, Ισπανία, Πορτογαλία, Ιρλανδία).

Σε αυτές τις αγορές, ανέφερε ο κ. Ενρία, διέβλεπε τον κίνδυνο αναζωπύρωσης του προβλήματος, κάτι που όμως δεν συνέβη.

Συμπλήρωσε πάντως πως η κατάσταση παρά την καλή εικόνα, δεν επιτρέπει εφησυχασμό. Στο πλαίσιο αυτό κάλεσε τις τράπεζες να αντιμετωπίσουν όσο το δυνατόν πιο δραστικά ζητήματα που μπορεί να προκύψουν μετά την άρση των μέτρων στήριξης προς επιχειρήσεις και νοικοκυριά, ώστε να αποφευχθεί το ενδεχόμενο δημιουργίας μίας νέας γενιάς κόκκινων δανείων.

Όπως είπε, τα πιστωτικά ιδρύματα θα πρέπει να μελετήσουν σε βάθος τα δάνεια που εξήλθαν από τις αναστολές πληρωμών, ώστε να τα ταξινομήσουν και να τα χειριστούν κατάλληλα.

Πιο αναλυτικά, έχουν περάσει σχεδόν 10 ημέρες από τη στιγμή που οι διοικήσεις των τεσσάρων συστημικών Ομίλων πήραν στα χέρια τους την ολοκληρωμένη πρόταση που επιμελήθηκαν από κοινού η εποπτική αρχή με τις Rothschild, Boston Consulting και Deloitte και κανένα σχόλιο δεν έχει διαρρεύσει. «Είναι πάγια τακτική να μην σχολιάζονται οι κινήσεις του διοικητή της κεντρικής τράπεζας», σημειώνουν αρμόδιες πηγές, πετώντας, ουσιαστικά, το… μπαλάκι στο «γήπεδο» της κυβέρνησης.

Με βάση δημόσιες τοποθετήσεις τους, ωστόσο, όλοι οι CEO -άλλος περισσότερο άλλος λιγότερο- εμφανίζονται θετικοί απέναντι στο ενδεχόμενο δημιουργίας μίας Bad Bank. Είναι ενδεικτική η αναφορά του διευθύνοντος συμβούλου της Eurobank, κ. Φωκίωνα Καραβία, σε διαδικτυακή συζήτηση που διοργάνωσε το Ίδρυμα Οικονομικών και Βιομηχανικών Ερευνών (IOBE), από κοινού με το Ίδρυμα Konrad-Adenauer-Stiftung (KAS) σε Ελλάδα και Κύπρο. «Η πιστοληπτική αναβάθμιση της χώρας σε επενδυτική βαθμίδα περνά μέσα από δείκτη μη εξυπηρετούμενων δανείων μεταξύ 5% και 8%. Το κράτος είναι αρωγός αυτής της προσπάθειας, ο ‘Ηρακλής’ αποδείχθηκε επιτυχημένος, γιατί επέτρεψε στις τράπεζες να επιταχύνουν την πώληση ‘κόκκινων’ δανείων μέσω τιτλοποιήσεων, ελαχιστοποιώντας την επίπτωση στον κεφαλαιακό δείκτη. Το πρόβλημα, όμως, είναι μεγάλο και χρειαζόμαστε όποιο όπλο μπορούμε να έχουμε στη διάθεσή μας. Καλοδεχούμενος ο ‘Ηρακλής ΙΙ’, αλλά και η ‘Αργώ’, όπως ονομάζεται το σχέδιο της ΤτΕ», τόνισε χαρακτηριστικά.

Όσον αφορά στην κυβέρνηση, αυτή αρνείται, επίσης, οποιοδήποτε σχολιασμό, ενώ η Bad Bank δεν συμπεριλαμβανόταν στο «Eνοποιημένο Σχέδιο Kυβερνητικής Πολιτικής 2021». Όπως τονιζόταν, στο πλαίσιο επίτευξης του στόχου για ενίσχυση της σταθερότητας του χρηματοπιστωτικού συστήματος και της ρευστότητας για το 2021 επιδιώκεται η περαιτέρω μείωση των «κόκκινων» δανείων, αλλά και η υλοποίηση μεταρρυθμιστικών δράσεων σε μία σειρά από ειδικότερα πεδία (τράπεζες, κεφαλαιαγορά, ασφαλιστικός τομέας). «Ειδικότερα, συνεχίζεται η προσπάθεια για την αντιμετώπιση των κόκκινων δανείων και με επέκταση του επιτυχημένου σχεδίου ‘Hρακλής’. Εξίσου σημαντική θεωρείται η διαμόρφωση στρατηγικής για το Ταμείο Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας (TXΣ) και την συνακόλουθη προοπτική για την αποεπένδυση του Δημοσίου από τις ελληνικές τράπεζες όταν υπάρξουν οι κατάλληλες συνθήκες, έτσι ώστε οι τέσσερις συστημικές να γίνουν περισσότερο ελκυστικές για τους επενδυτές. Παράλληλα, σχεδιάζεται η ψηφιακή και πράσινη μετάβαση του χρηματοπιστωτικού συστήματος με δημιουργία νέων χρηματοδοτικών εργαλείων (π.χ. εταιρικά πράσινα ομόλογα) και εκμετάλλευση των νέων τεχνολογιών (fintech, blockchain, artificial intelligence)», πρόσθετε.

Το… μαστίγιο του Ενρία

Την άποψη πως το καλύτερο εργαλείο για τη γρήγορη μείωση των «κόκκινων» δανείων είναι οι εθνικές bad banks επανέλαβε ο επικεφαλής του SSM, Αντρέα Ενρία, προειδοποιώντας πως ο εποπτικός μηχανισμός δεν θα διστάσει να χρησιμοποιήσει… μαστίγιο για τις τράπεζες, προκειμένου να μειώσουν το προβληματικό απόθεμα. «Στη διαδικασία μείωση των NPLs δεν πρόκειται να χρησιμοποιήσουμε το ‘καρότο’, αλλά το ‘μαστίγιο’. Ασκούμε πιέσεις στις τράπεζες, προκειμένου να μειώσουν τα επίπεδα των NPLs. Τους ζητάμε να θέσουν συγκεκριμένες εκτιμήσεις για το επίπεδό τους και παράλληλα το ακριβές χρονικό διάστημα, στη διάρκεια του οποίου θα υπάρξει μείωσή τους», ανέφερε χαρακτηριστικά σε συνέντευξή του στη γερμανική εφημερίδα «Boersen – Zeitung», για να προσθέσει: «Στο ζήτημα των εταιρειών διαχείρισης αναφέρθηκα για πρώτη φορά το 2017. Κάτι που δεν καταλάβαμε έγκαιρα κατά τη διάρκεια της χρηματοπιστωτικής κρίσης ήταν ότι χρειάστηκε πολύς χρόνος στις τράπεζες για να καθαρίσουν τους ισολογισμούς τους. Μόλις το 2019 τα NPLs σε πανευρωπαϊκό επίπεδο επέστρεψαν στα επίπεδα που βρίσκονταν πριν από την κρίση. Στις ΗΠΑ χρειάστηκαν μόλις τρία χρόνια, μετά το σοκ του 2008, για να τα καταφέρουν. Όμως, για να πετύχεις τους στόχους σου με ταχύτητα πρέπει να έχεις τα κατάλληλα εργαλεία και οι ειδικές εταιρείες διαχείρισης είναι το βασικότερο από αυτά».

O ίδιος, μιλώντας σε συνέντευξη που παραχώρησε στην ΕΡΤ, τάχθηκε για μία ακόμη φορά υπέρ της ίδρυσης ενός Πανευρωπαϊκού δικτύου «κόκκινων τραπεζών» (εταιρειών διαχείρισης ενεργητικού) προκειμένου να αντιμετωπιστεί αποτελεσματικά το επερχόμενο κύμα αύξησης δανείων που θα προκαλέσει η πανδημία.

Μάλιστα, πρότεινε τη δημιουργία μηχανισμού ο οποίος θα αποτρέπει τον επιμερισμό του κόστους που συνεπάγεται η λειτουργία τέτοιων εταιρειών μεταξύ όλων των κρατών μελών της Ε.Ε.

Με τον τρόπο αυτόν, όπως διευκρίνισε ο ίδιος, μπορεί να καμφθούν οι αντιρρήσεις που προβάλλουν ορισμένες κυβερνήσεις επικαλούμενες τον λεγόμενο «κίνδυνο αμοιβαίας ανάληψης Χρέους».

Επίσης, όπως απεκάλυψε, αντίθετοι με την ιδέα της δημιουργίας μίας πανευρωπαικής «κακής τράπεζας» είναι και ορισμένοι τραπεζίτες, οι οποίοι κρίνουν ότι οι δυσοίωνες προβλέψεις για την αύξηση των κόκκινων δανείων στην Ευρωζώνη (σ.σ ο ίδιος έχει εκτιμήσει ότι η νέα γενιά των μη εξυπηρετούμενων δανείων μπορεί να φθάσει το 1,4 τρισ. ευρώ), είναι αρκετά απαισιόδοξες.

Ειδικότερα, για τις ελληνικές τράπεζες ο επικεφαλής του SSM αναγνώρισε ότι έχουν καταβάλει απίστευτες προσπάθειες και πρόοδο στην αντιμετώπιση της κληρονομιάς των μη εξυπηρετούμενων δανείων από την προηγούμενη κρίση. «Έχουμε παρατηρήσει μείωση των μη εξυπηρετούμενων δανείων ύψους περίπου 25 δισ. Ευρώ από τον Δεκέμβριο του 2018 έως το τρίτο τρίμηνο του τρέχοντος έτους. Έτσι, υπήρξε μια σημαντική προσπάθεια, αλλά ο λόγος των μη εξυπηρετούμενων δανείων προς τα συνολικά δάνεια παραμένει πολύ υψηλότερος από ό,τι στην υπόλοιπη τραπεζική ένωση. Είναι 36,7% στην Ελλάδα, σε σύγκριση με κάτω του 3% στη ζώνη του ευρώ συνολικά, πράγμα που σημαίνει ότι πρέπει να καταβληθούν πρόσθετες προσπάθειες».

Προσέθεσε, δε, ότι η κυβέρνηση έχει θέσει σε εφαρμογή το πρόγραμμα ΗΡΑΚΛΗΣ το οποίο συνέβαλε στη σημαντική μείωση των μη εξυπηρετούμενων δανείων.

Προειδοποίησε, όμως, ότι οι τράπεζες πρέπει να επιταχύνουν την εκκαθάριση των ισολογισμών τους, καθώς η βαριά ύφεση που προκλήθηκε από την COVID-19 θα οδηγήσει σε περαιτέρω επιδείνωση της ποιότητας των δανείων τους . «Είναι επείγον ν΄αντιμετωπίσουν αυτό το ζήτημα» , ανέφερε χαρακτηριστικά. Αναγνώρισε, δε, ότι μεταρρυθμίσεις που προωθεί η Κυβέρνηση, όπως η εφαρμογή του νέου πτωχευτικού κώδικα και η ενίσχυση του πλαισίου των ηλεκτρονικών πλειστηριασμών μπορούν να συμβάλλουν προς αυτή την κατεύθυνση.

Υποστήριξε τέλος ότι η τραπεζική ένωση δεν έχει προωθηθεί επαρκώς, ώστε να διαθέτει ένα ευρωπαϊκό σύστημα ασφάλισης καταθέσεων το οποίο θα μπορούσε να λειτουργήσει ως ανάχωμα σε περίπτωση ενός μεγάλου συστημικού σοκ.