Σύμφωνα με στοιχεία από τον ΕΦΚΑ, το 80% των ασφαλισμένων που επιθυμούν πλήρη σύνταξη στα 62 αναγνωρίζουν 3 έως 4 χρόνια πλασματικής ασφάλισης. Το μέσο κόστος εξαγοράς κυμαίνεται περίπου στα 220 ευρώ τον μήνα, με το συνολικό κόστος για 3 έτη να φτάνει τα 7.920 ευρώ και για 4 έτη τα 10.560 ευρώ. Ωστόσο, για ένα έτος το κόστος περιορίζεται περίπου στα 2.650 ευρώ. Το οικονομικό όφελος στη σύνταξη μπορεί να κυμαίνεται από 100 έως 280 ευρώ τον μήνα, ανάλογα με τον αριθμό των αναγνωρισμένων ετών και τις αποδοχές.

Για παράδειγμα, ασφαλισμένος με μισθό 2.000 ευρώ και 37 χρόνια ασφάλισης, αναγνωρίζοντας 3 πλασματικά χρόνια, θα λάβει σύνταξη 1.447 ευρώ αντί για 1.295 ευρώ, αυξάνοντας τη μηνιαία αποδοχή του κατά 152 ευρώ. Όταν αναγνωρίζονται τα 3 έτη, το όφελος γίνεται ακόμα μεγαλύτερο, φτάνοντας τα 296 ευρώ, αν αποφεύγεται η μειωμένη σύνταξη. Επιπλέον, τα πλασματικά έτη αυξάνουν το ποσοστό αναπλήρωσης από 42,36% σε 50%, αποφεύγοντας και τη μείωση 30% στην εθνική σύνταξη.

Το κόστος εξαγοράς συνήθως αποσβένεται μέσα σε 6 έως 8 χρόνια, ανάλογα με την περίπτωση. Εάν η πληρωμή γίνει εφάπαξ, παρέχεται έκπτωση 2% για κάθε πλήρες έτος αναγνώρισης.

Τα πλασματικά έτη προσφέρουν τη δυνατότητα συνταξιοδότησης ακόμη και 7 χρόνια νωρίτερα για όσους έχουν ένσημα πριν το 1993 και 5 χρόνια για νεότερους ασφαλισμένους. Για παράδειγμα, ασφαλισμένη με 5.100 ημέρες ασφάλισης μπορεί να αναγνωρίσει 400 ημέρες πλασματικές και να συνταξιοδοτηθεί 7 χρόνια νωρίτερα.

Πότε χρησιμοποιούνται τα πλασματικά έτη

Οι πλασματικοί χρόνοι μπορούν να αξιοποιηθούν για να συμπληρωθούν βασικές προϋποθέσεις συνταξιοδότησης, όπως:

• η 40ετία σε όλα τα Ταμεία,
• η 35ετία σε ΙΚΑ, ΟΑΕΕ και ΕΤΑΑ έως το 2012,
• η 25ετία στο Δημόσιο έως το 2010 ή τα έτη 2011-2012,
• η θεμελίωση δικαιωμάτων για μητέρες με ανήλικο τέκνο και 5.500 ημέρες ασφάλισης έως το 2012,
• η συμπλήρωση 10.500 ημερών ασφάλισης στο ΙΚΑ έως το 2012,
• καθώς και προϋποθέσεις για συνταξιοδότηση σε βαρέα και ανθυγιεινά επαγγέλματα.

Πόσες αιτήσεις μπορούν να γίνουν

Οι ασφαλισμένοι έχουν τη δυνατότητα να υποβάλουν μία ή περισσότερες αιτήσεις για αναγνώριση πλασματικού χρόνου, υπό την προϋπόθεση ότι δεν ξεπερνούν το ανώτατο όριο που προβλέπει η νομοθεσία για κάθε έτος.

Εάν τα πλασματικά έτη που αιτήθηκε κάποιος δεν εξοφληθούν, δεν υπολογίζονται καθόλου στον ασφαλιστικό χρόνο. Αν πληρωθεί μόνο μέρος των μηνών, τότε αναγνωρίζεται μόνο ο αντίστοιχος χρόνος.

Σε περίπτωση εφάπαξ εξόφλησης, ο ασφαλισμένος δικαιούται έκπτωση 2% για κάθε έτος αναγνώρισης, η οποία μπορεί να φτάσει για παράδειγμα το 14% σε εξαγορά 7 ετών.

Τα πλασματικά έτη λειτουργούν ως μια μορφή «επένδυσης» σε μελλοντικό όφελος, συχνά με εφάπαξ κόστος, ενώ το πραγματικό κέρδος εξαρτάται από τη διάρκεια ζωής του συνταξιούχου και την ηλικία εξόδου.

Πριν την αίτηση, οι ασφαλισμένοι πρέπει να εξετάσουν δύο κρίσιμα ερωτήματα:
α) έχει νόημα η εξαγορά όταν υπάρχει ήδη θεμελιωμένο δικαίωμα;
β) ποια ασφαλιστική κατηγορία είναι οικονομικά βιώσιμη για εξαγορά;

Πότε συμφέρει η διαδικασία:
• όταν εξασφαλίζει πλήρη αντί μειωμένη σύνταξη (αποφυγή ποινής -6% ανά έτος),
• όταν επιτρέπει έξοδο στο 62ο αντί στο 67ο έτος, με όφελος έως 60 συντάξεις και απαλλαγή από μελλοντικές εισφορές.

Μεγάλη διαφοροποίηση στα οικονομικά οφέλη

• στα 15 έτη, η απόδοση αυξάνεται κατά μόλις +0,84%,
• στα 35 έτη φτάνει στο +2,55%, δηλαδή τριπλάσιο αποτέλεσμα.

Χρόνος απόσβεσης του κόστους

Εφόσον η εξαγορά υπολογίζεται στο 20% του μισθού του προηγούμενου μήνα:
• απαιτούνται 24 έτη απόσβεσης στη 15ετία,
• 20 έτη στα 25 χρόνια,
• 10,5 έτη στα 30 έτη,
• μόλις 7,8 έτη στα 36 έτη.
Μετά το 40ό έτος, η απόδοση πέφτει στο 0,5%, καθιστώντας την εξαγορά ασύμφορη.

Μεγάλη παγίδα: μείωση συντάξιμου μισθού

Αν η αναγνώριση γίνει με χαμηλό μισθό (π.χ. πριν από αύξηση), μειώνεται ο μέσος συντάξιμος μισθός της περιόδου 2002–συνταξιοδότησης. Έτσι, τα επιπλέον έτη μπορεί να «εξουδετερωθούν» από χαμηλότερο μέσο όρο.

Παράδειγμα απώλειας

Τα δωρεάν πλασματικά από ανεργία (έως 300 ημέρες) μετρούν για κατοχύρωση, όχι όμως για τον υπολογισμό ανταποδοτικότητας. Στην πράξη, ενώ κάποιος εμφανίζεται με 40 έτη, για την ανταποδοτική σύνταξη υπολογίζονται 39, με ποσοστό 47,46% αντί 50,01%.

Δεν συμφέρει η εξαγορά σε υψηλή ασφαλιστική κατηγορία

Το ποσοστό ανταποδοτικής σύνταξης «οροφής» σταματά στο 50,01%. Επομένως, η πληρωμή 2–3 πλασματικών ετών σε υψηλή κατηγορία έχει ελάχιστο όφελος, αφού ο συντάξιμος μισθός προκύπτει από τον μέσο όρο της περιόδου 2002–2026.

Ωστόσο την ίδια στιγμή κύκλοι του υπουργείου διαβεβαιώνουν ότι:

— δεν χρειάζεται κανείς ασφαλισμένος να τρέξει τώρα να πληρώσει για την εξαγορά των πλασματικών, εκτός αν απέχει ελάχιστα από την αίτηση συνταξιοδότησης

— δεν είναι σε καμία περίπτωση στην πρόθεση του υπουργείου να καταργήσει τώρα ή στο μέλλον το μέτρο της εξαγοράς πλασματικών ετών, είτε για θεμελίωση της σύνταξης πριν από τα 62 και τα 67, είτε για προσαύξηση του ποσού της ανταποδοτικής σύνταξης.

Εως και 9 χρόνια νωρίτερα στη σύνταξη για δημοσίους υπαλλήλους

Η εξαγορά πλασματικών όπως για παράδειγμα χρόνος για τα τέκνα, τις σπουδές, τα κενά ασφάλισης αλλά και τη στρατιωτική θητεία των ανδρών εξακολουθεί να αποτελεί «διαβατήριο» για την έξοδο στη σύνταξη έως και εννέα χρόνια νωρίτερα.

–– Μπορούν να υποβάλλουν αίτηση σήμερα και να πληρώσουν όποτε θέλουν πριν η μετά τη συνταξιοδότηση.

— To κόστος της εξαγοράς εξισώθηκε στο 20% από 1/1/2020 και για τους δημοσίους υπαλλήλους, οι οποίοι είχαν το προνόμιο τα προηγούμενα χρόνια να εξαγοράζουν πλασματικά φθηνότερα.

Τα πλασματικά έτη είναι ιδιαίτερα χρήσιμα έως απαραίτητα για τους δημοσίους υπαλλήλους οι οποίοι επιθυμούν να θεμελιώσουν δικαίωμα συνταξιοδότησης σε ηλικίες από 55 μέχρι και 62 με τις διάφορες διατάξεις περί 35ετίας, 25ετίας και 37ετίας στο Δημόσιο. Ακόμη και μετά το 2022, οπότε και ομογενοποιούνται όλα τα όρια στα 62 και τα 67, οι θεμελιωμένοι εντός της μεταβατικής περιόδου θα μπορούν να συνταξιοδοτηθούν νωρίτερα με βάση το όριο που θεμελίωσαν.

Επίσης σημαντικό όφελος θα έχουν από την εξαγορά και όσοι συνταξιοδοτούνται με περισσότερα από 30 έτη ασφάλισης καθώς όσο μεγαλύτερο ασφαλιστικό βίο έχει ο υπάλληλος τόσο μεγαλύτερη αύξηση θα λάβει στην προσδοκώμενη σύνταξή του, σύμφωνα με το νόμο Βρούτση που άρχισε ήδη να εφαρμόζεται.