Η αναβάθμιση, όπως τονίζεται σε σχετική ανακοίνωση, αποτελεί σημαντικό ορόσημο στην υλοποίηση της στρατηγικής «TITAN Forward 2029» και αντανακλά τη σταθερά ισχυρή λειτουργική απόδοση του Τιτάνα, τη συνετή χρηματοοικονομική πολιτική του, την ανθεκτική δημιουργία ταμειακών ροών και τη διαρκή δέσμευση του για τη διατήρηση ενός ισχυρού ισολογισμού, που υποστηρίζεται από τις ηγετικές θέσεις του στην αγορά, τη γεωγραφική διαφοροποίηση και τη στρατηγική πειθαρχημένης κατανομής κεφαλαίων.

Επιπλέον, σημειώνεται, ενισχύει την εμπιστοσύνη των πελατών, των προμηθευτών, των επενδυτών και των χρηματοοικονομικών εταίρων και αναμένεται να διευρύνει την πρόσβαση στις κεφαλαιαγορές, να διαφοροποιήσει τις πηγές χρηματοδότησης και να ενισχύσει τη χρηματοοικονομική ευελιξία του Ομίλου, με σκοπό την υποστήριξη της ανάπτυξης, της καινοτομίας και της μείωσης του αποτυπώματος άνθρακα.

Ο Γιάννης Ιωάννου, Group CFO, δήλωσε: «Η αναβάθμιση της πιστοληπτικής ικανότητας σε επενδυτική βαθμίδα από την S&P αποτελεί ορόσημο στην πορεία του Ομίλου TITAN αντικατοπτρίζοντας πολυετή χρηματοοικονομική πειθαρχία, συνεχή μείωση του δανεισμού και σταθερή δημιουργία ταμειακών ροών. Διευρύνει την πρόσβασή μας στις κεφαλαιαγορές, μειώνει το κόστος χρηματοδότησής μας και μας παρέχει μεγαλύτερη ευελιξία να επενδύουμε στην ανάπτυξη και τη μείωση του αποτυπώματος άνθρακα, συνεχίζοντας παράλληλα να δημιουργούμε μακροπρόθεσμη αξία για όλα τα ενδιαφερόμενα μέρη».

Ο διοικητής της ΤτΕ έθεσε παράλληλα έναν σαφή ορίζοντα για το επόμενο μεγάλο ορόσημο: πιστοληπτική αξιολόγηση Α πριν από το 2030, ξεκαθαρίζοντας ωστόσο ότι για να επιτευχθεί απαιτείται συνέχιση της βελτίωσης της ποιότητας των θεσμών, με ιδιαίτερη έμφαση στη δημόσια διοίκηση και τη Δικαιοσύνη. Σημείωσε μάλιστα ότι ο μέσος χρόνος έκδοσης πρωτόδικης δικαστικής απόφασης έχει ήδη περιοριστεί στις 357 ημέρες από 774 ημέρες πριν από τη μεταρρύθμιση

H Ομιλία του Διοικητή της Τράπεζας της Ελλάδος Γιάννη Στουρνάρα στην Ετήσια Συνάντηση του Οίκου Αξιολόγησης Scope

“Το ευρωπαϊκό εγχείρημα, ο ρόλος των οίκων αξιολόγησης και οι προοπτικές της ελληνικής οικονομίας”

Με μεγάλη μου χαρά καλωσορίζω την Ετήσια Συνάντηση του Οίκου Αξιολόγησης Scope εδώ στην Αθήνα. Το τοπίο που αντικρίζουμε – ο ανοικτός ορίζοντας και η θάλασσα που ενώνει, αν και κατά καιρούς είναι ταραγμένη – δίνει το έναυσμα για μια εύστοχη μεταφορά για το ίδιο το ευρωπαϊκό εγχείρημα: ένα μακρύ ταξίδι ενοποίησης, προσαρμογής και συνυπευθυνότητας, μέσω του οποίου οικοδομήσαμε θεσμούς που μας έφεραν σταθερότητα και ευημερία.

Οι οίκοι πιστοληπτικής αξιολόγησης αποτελούν μέρος αυτής της θεσμικής αρχιτεκτονικής. Η Scope Ratings παρέχει ανεξάρτητες και εμπεριστατωμένες αξιολογήσεις πιστωτικού κινδύνου, συμβάλλοντας με αυτόν τον τρόπο στον περιορισμό της ασυμμετρίας στην πληροφόρηση των επενδυτών και δίνοντάς τους έτσι τη δυνατότητα να κατανέμουν τα κεφάλαιά τους πιο αποτελεσματικά.

Είναι ο πρώτος ευρωπαϊκός οίκος αξιολόγησης και είναι αποδεκτός ως εξωτερικός οργανισμός αξιολόγησης πιστοληπτικής ικανότητας σύμφωνα με το πλαίσιο του Ευρωσυστήματος για την αξιολόγηση της πιστοληπτικής ικανότητας (ECAF). Υπό αυτή την έννοια, το όραμα του νεαρού ακόμα όταν ίδρυσε την Scope κ. Schoeller έχει εκπληρωθεί στο έπακρο.

Στην παρούσα συγκυρία, βρισκόμαστε αντιμέτωποι με μια μεγάλη πρόκληση: καθώς η Ευρώπη επιδιώκει να επεκτείνει τη χρηματοδότησή της μέσω των αγορών και να βαθύνει την ενοποίηση της χρηματοπιστωτικής αγοράς της, οι οίκοι αξιολόγησης θα διαδραματίσουν ακόμη σημαντικότερο ρόλο. Το κύριο αντικείμενο των οίκων αξιολόγησης, ενός τομέα που μετρά ήδη πάνω από 100 χρόνια ζωής, είναι να παρέχουν πολύτιμη πληροφόρηση στους επενδυτές για τη φερεγγυότητα των εκδοτών χρέους στις αγορές κεφαλαίων. Οι αξιόπιστες πιστοληπτικές αξιολογήσεις μπορούν να αποτελέσουν χρήσιμο εργαλείο και για τους εκδότες, καθώς τους βοηθούν να διευρύνουν την επενδυτική τους βάση, διευκολύνουν τη διασυνοριακή κατανομή των κεφαλαίων και συμβάλλουν στη βάθυνση και την αύξηση της ρευστότητας των αγορών χρεογράφων. Η σημασία των πιστοληπτικών αξιολογήσεων αναγνωρίστηκε από το ευρωπαϊκό κανονιστικό πλαίσιο μετά την παγκόσμια χρηματοπιστωτική κρίση του 2007-09.

Και βεβαίως, η σημασία τους καταδεικνύεται από τη συμπεριφορά των αγορών. Πρόσφατα, οι υποβαθμίσεις της πιστοληπτικής διαβάθμισης των αμερικανικών ομοσπονδιακών ομολόγων πυροδότησαν ανησυχίες σχετικά με την ασφάλειά τους ως περιουσιακών στοιχείων. Όμως, η έγερση αμφιβολιών σχετικά με την ασφάλεια ενός ομολόγου αναφοράς αναπόφευκτα έχει επιπτώσεις και στην τιμολόγηση των ομολόγων διεθνώς. Στα ευρωπαϊκά κράτη που παρουσιάζουν ασθενέστερες δημοσιονομικές θέσεις ή αντιμετωπίζουν μεγαλύτερη πολιτική αβεβαιότητα είδαμε τις διαφορές αποδόσεων των ομολόγων τους, τα  λεγόμενα spreads, να διευρύνονται περισσότερο από εκείνα άλλων οικονομιών της ευρωζώνης. Αυτή η εξέλιξη δείχνει ότι οι επενδυτές διακατέχονται από ανησυχίες σχετικά με τα δημόσια οικονομικά και την πολιτική κατάσταση στις χώρες αυτές, πέρα από τις ανησυχίες για παρατεταμένο πληθωρισμό.

Ωστόσο, στη ζώνη του ευρώ έχουμε το πλεονέκτημα να διαθέτουμε μια κεντρική τράπεζα της οποίας η ανεξαρτησία είναι νομοθετικά κατοχυρωμένη, και η αξιοπιστία της σταθεροποιεί τις προσδοκίες για τον πληθωρισμό και βοηθά στη θωράκιση των αποδόσεων των μακροπρόθεσμων ομολόγων απέναντι στις ανησυχίες για επικράτηση της δημοσιονομικής πολιτικής επί της νομισματικής (fiscal dominance). Δυστυχώς, η ανεξαρτησία των κεντρικών τραπεζών τίθεται εν αμφιβόλω σε ορισμένες προηγμένες οικονομίες εκτός Ευρώπης. Αναδεικνύεται λοιπόν μια ευκαιρία για τη Γηραιά Ήπειρο να αυξήσει τον διεθνή της ρόλο με την αύξηση της προσφοράς ασφαλών τίτλων, προβαίνοντας σε κοινές εκδόσεις ομολόγων σε ευρωπαϊκό επίπεδο.

Εν μέσω της ενεργειακής διαταραχής που προκαλεί η σύγκρουση στη Μέση Ανατολή, η οικονομία της ζώνης του ευρώ επιδεικνύει ανθεκτικότητα. Το β΄ τρίμηνο του 2026 το πραγματικό ΑΕΠ μεγεθύνθηκε κατά 1,2% σε ετήσια βάση, ενώ η απασχόληση συνέχισε να αυξάνεται. Η ανθεκτική αγορά εργασίας, η αυξημένη εξωτερική ζήτηση, λόγω της συντελούμενης άνθησης της τεχνητής νοημοσύνης παγκοσμίως, και οι αυξημένες δαπάνες για άμυνα και υποδομές βοήθησαν την ευρωπαϊκή οικονομία να απορροφήσει εν μέρει τη διαταραχή.

Ταυτόχρονα, και η ελληνική οικονομία επιδεικνύει αξιοσημείωτη ανθεκτικότητα, διατηρώντας υψηλότερους ρυθμούς ανάπτυξης από τη ζώνη του ευρώ. Παρά τις αλλεπάλληλες εξωγενείς διαταραχές και την αυξημένη αβεβαιότητα, η οικονομική δραστηριότητα συνέχισε να επεκτείνεται, με το πραγματικό ΑΕΠ να αυξάνεται με ετήσιο ρυθμό 1,9% το β΄ τρίμηνο του 2026, πολύ υψηλότερο από τον μέσο όρο της ευρωζώνης. Η ανθεκτικότητα αυτή δεν είναι τυχαία. Αντανακλά τα ισχυρά θεμελιώδη μεγέθη της οικονομίας που επιτεύχθηκαν τα τελευταία χρόνια χάρη στη δημοσιονομική εξυγίανση, την ανάταξη του τραπεζικού συστήματος, τη βελτίωση του επιχειρηματικού περιβάλλοντος και τις συνεχιζόμενες μεταρρυθμιστικές προσπάθειες. Όλα αυτά συνέβαλαν στις διαδοχικές αναβαθμίσεις του αξιόχρεου της χώρας και ενίσχυσαν την εμπιστοσύνη των επενδυτών.

Η Τράπεζα της Ελλάδος είχε επανειλημμένα τονίσει κατά το παρελθόν τη σημασία, αν όχι αναγκαιότητα, της ανάκτησης της επενδυτικής κατηγορίας από την Ελλάδα. Πριν από την αναβάθμιση του 2023, μελέτη της Τράπεζας της Ελλάδος έδειχνε ότι η ανάκτηση της επενδυτικής κατηγορίας θα οδηγούσε σε μείωση της διαφοράς αποδόσεων του ελληνικού κρατικού ομολόγου έναντι του αντίστοιχου γερμανικού κατά περίπου 70 μονάδες βάσης. Πράγματι, τα spreads των ελληνικών κρατικών ομολόγων βρίσκονται πλέον 60 μονάδες βάσης περίπου χαμηλότερα από ό,τι ήταν στις 4 Αυγούστου 2023, όταν η Scope Ratings ήταν ο πρώτος αποδεκτός από το Ευρωσύστημα οίκος αξιολόγησης που απέδωσε στην Ελλάδα πιστοληπτική διαβάθμιση εντός της επενδυτικής κατηγορίας.

Συνεπώς, η Ελλάδα αποτελεί λαμπρό παράδειγμα των πλεονεκτημάτων της δημοσιονομικής σύνεσης. Παρά τη σημαντική μεταβλητότητα στις παγκόσμιες αγορές ομολόγων, τα spreads των ελληνικών κρατικών ομολόγων έχουν καταγράψει μέτρια μόνον αύξηση από την αρχή του έτους, σε αντιδιαστολή με την κατάσταση που επικρατούσε λίγο πριν την παγκόσμια χρηματοπιστωτική κρίση, όταν η απότομη ανατιμολόγηση του κινδύνου των κρατικών ομολόγων έφερε στο φως δημοσιονομικές ευπάθειες σε όλα τα ευρωπαϊκά κράτη και ιδίως στην Ελλάδα.

Στην Τράπεζα της Ελλάδος έχουμε αναπτύξει εργαλεία ανάλυσης που μας δίνουν τη δυνατότητα να εξάγουμε από τις τιμές των ελληνικών κρατικών ομολόγων έγκαιρη πληροφόρηση σχετικά με τον εκλαμβανόμενο πιστωτικό κίνδυνο. Σύμφωνα με μελέτες μας, η Ελλάδα τιμολογείται από την αγορά ομολόγων πιο κοντά στα κράτη με πιστοληπτική διαβάθμιση Α από ό,τι στα κράτη με διαβάθμιση ΒΒΒ. Υπό αυτή την έννοια, η αγορά, που στην αρχαία Αθήνα ήταν ο τόπος της δημοκρατικής λήψης αποφάσεων, επιβεβαιώνει την ανοδική πορεία της πιστοληπτικής αξιολόγησης του Ελληνικού Δημοσίου. Αυτό δεν θα πρέπει να θεωρηθεί ότι προεξοφλεί μελλοντικές αποφάσεις πιστοληπτικής αξιολόγησης, αποτελεί όμως χρήσιμη ένδειξη του βαθμού στον οποίον έχει αλλάξει η αντίληψη της αγοράς για τον κίνδυνο δημόσιου χρέους της Ελλάδος.

Μελέτες της Τράπεζας της Ελλάδος επιβεβαιώνουν ότι οι πιστοληπτικές διαβαθμίσεις των οίκων αξιολόγησης συνάδουν μέχρι στιγμής με τα θεμελιώδη μεγέθη της ελληνικής οικονομίας. Μεταξύ των κύριων παραγόντων που συνέβαλαν στις αναβαθμίσεις είναι τα διατηρήσιμα δημοσιονομικά πλεονάσματα, η σταθερά καθοδική τροχιά του δημόσιου χρέους, αλλά και ο χαμηλότερος πολιτικός κίνδυνος, ο οποίος αντικατοπτρίζεται και στη βελτιωμένη κατάταξη της Ελλάδος στον Δείκτη Πολιτικής Σταθερότητας της Παγκόσμιας Τράπεζας.

Αυτές οι ευνοϊκές οικονομικές εξελίξεις αναμένεται να συνεχιστούν μεσοπρόθεσμα. Σύμφωνα με τις προβολές της Τράπεζας της Ελλάδος, η διαφορά επιτοκίου-ρυθμού ανάπτυξης για την ελληνική οικονομία θα παραμείνει ευνοϊκή σε μεσοπρόθεσμο ορίζοντα, καθώς το έμμεσο επιτόκιο, συμπεριλαμβανομένων των αναβαλλόμενων τόκων, αναμένεται να υπολείπεται του ρυθμού αύξησης του ονομαστικού ΑΕΠ. Καθώς οι δημοσιονομικοί κίνδυνοι παραμένουν περιορισμένοι, οι αποδόσεις των ελληνικών κρατικών ομολόγων αυξάνονται παράλληλα με τον πληθωρισμό, όπως εξάλλου συμβαίνει και με τις αποδόσεις των αντίστοιχων γερμανικών. Αυτό σημαίνει ότι μπορούμε να αναμένουμε ότι αυτή η ευνοϊκή δυναμική του χρέους θα διατηρηθεί και τα επόμενα χρόνια.

Κατά τη γνώμη μου, για να λάβει η Ελλάδα πιστοληπτική αξιολόγηση Α πριν το 2030 απαιτούνται συνεχείς βελτιώσεις στην ποιότητα των θεσμών. Βραχυπρόθεσμα, οι πρόσφατες μεταρρυθμίσεις στη δημόσια διοίκηση θα πρέπει να αρχίσουν να μεταφράζονται σταδιακά σε υψηλότερες βαθμολογίες της χώρας στους θεσμικούς δείκτες που επίσης παρακολουθούν οι οίκοι αξιολόγησης.

Σημαντικά βήματα προόδου έχουν γίνει και στο δικαστικό σύστημα. Η μεταρρύθμιση του δικαστικού χάρτη της Ελλάδος έχει ήδη αποφέρει απτά αποτελέσματα: σύμφωνα με τη βάση δεδομένων JustStat, ο μέσος χρόνος για την έκδοση πρωτόδικης απόφασης μειώθηκε τουλάχιστον στο μισό, συγκεκριμένα σε περίπου 1 έτος (357 ημέρες) από 2 και πλέον έτη (774 ημέρες) πριν από τη μεταρρύθμιση. Το Υπουργείο Δικαιοσύνης αναμένει ότι ο απαιτούμενος χρόνος για τελεσιδικία θα συγκλίνει με τον ευρωπαϊκό μέσο όρο έως το 2027. Οι βελτιώσεις αυτές έχουν σημασία για τους επενδυτές. Οι ταχύτερες και πιο προβλέψιμες δικαστικές διαδικασίες ενισχύουν την ασφάλεια δικαίου και την εμπιστοσύνη των επενδυτών.

Πάνω απ’ όλα όμως, αυτό που βλέπουμε στην Ελλάδα είναι μια αλλαγή νοοτροπίας. Στη διάρκεια της κρίσης, οι πιστοληπτικές αξιολογήσεις συχνά αντιμετωπίζονταν ως εξωτερικός περιοριστικός παράγοντας της χρηματοδότησης. Σήμερα, χρησιμοποιούνται όλο και περισσότερο ως κρίσιμη πληροφόρηση στην ανάλυση των χρηματοπιστωτικών αγορών και στις επενδυτικές αποφάσεις. Επιπλέον, αντί να αμφισβητούν την ανάγκη επίτευξης αναβαθμίσεων, όλο και περισσότερες ελληνικές εταιρίες στοχεύουν πλέον σε θετικές αξιολογήσεις της πιστοληπτικής τους ικανότητας, οι οποίες θα διευκολύνουν την πρόσβασή τους σε χρηματοδότηση μέσω των αγορών. Αυτή η αλλαγή νοοτροπίας μπορεί να συμβάλει στη διαφοροποίηση των πηγών χρηματοδότησης για την ελληνική οικονομία, πολλώ δε μάλλον τώρα που η Ευρώπη προωθεί την Ένωση Αποταμιεύσεων και Επενδύσεων.

Γενικότερα, η πρόσφατη εμπειρία έχει δείξει ξεκάθαρα ότι πρέπει να προωθήσουμε το ευρωπαϊκό εγχείρημα. Και για τον σκοπό αυτό, χρειαζόμαστε απόψεις και αξιολογήσεις για τις ευρωπαϊκές οικονομικές εξελίξεις που είναι ανεξάρτητες από εξωγενείς γεωοικονομικές επιρροές. Συνεπώς, η Ετήσια Συνάντηση του Οίκου Αξιολόγησης Scope στην Αθήνα αποτελεί εξαιρετική συγκυρία και χαίρομαι ιδιαίτερα που σήμερα καλωσορίζω τον πρώτο αποδεκτό από το Ευρωσύστημα οίκο πιστοληπτικής αξιολόγησης της Ευρώπης.

Ευχαριστώ.

Η απόφαση αντανακλά την προσέγγιση «βλέπουμε πρόοδο, αλλά απαιτείται επιμονή» του καναδικού οίκου. Ενώ η Ελλάδα σημειώνει θετικά βήματα, η DBRS επιμένει ότι παραμένουν δομικοί κίνδυνοι που απαιτούν συνεχή παρακολούθηση.

Υπενθυμίζεται ότι στην τελευταία αξιολόγηση του, τον περασμένο Μάρτιο, ο οίκος είχε αναβαθμίσει το ελληνικό αξιόχρεο σε «BBB» από «BBB (low)», ήτοι μια βαθμίδα υψηλότερα εντός της επενδυτικής βαθμίδας. 

Στο σημερινό report, η DBRS αναφέρει ότι οι πρόσφατες επιδόσεις (π.χ. βελτίωση δεικτών κεφαλαιακής επάρκειας τραπεζών, πρωτογενή πλεονάσματα) είναι ενθαρρυντικές αλλά όχι ακόμη τόσο μόνιμες ώστε να δικαιολογούν περαιτέρω αναβάθμιση. Οι προκλήσεις περιλαμβάνουν την παραμονή υψηλού αποθέματος δημόσιου χρέους και την ευαισθησία σε εξωτερικά σοκ, καθώς και την ανάγκη συνέχισης μεταρρυθμίσεων που αυξάνουν την παραγωγικότητα.

Το σκεπτικό

Η σταθερή προοπτική αντικατοπτρίζει την άποψη της Morningstar DBRS ότι οι βραχυπρόθεσμοι κίνδυνοι για την πιστοληπτική ικανότητα είναι ισορροπημένοι. Η ελληνική οικονομία αναπτύχθηκε κατά 2,3% το 2024, επίδοση σημαντικά υψηλότερη από τον μέσο όρο ανάπτυξης 0,9% για το σύνολο της ευρωζώνης.

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προβλέπει παρόμοια επέκταση για την Ελλάδα και το τρέχον έτος. Η ισχυρή εγχώρια ζήτηση υπήρξε ο κύριος μοχλός ανάπτυξης του ελληνικού ΑΕΠ, κυρίως χάρη στη θετική πορεία της απασχόλησης και στις επενδύσεις που χρηματοδοτούνται από την ΕΕ. Η δυναμική οικονομική ανάπτυξη, σε συνδυασμό με τα διαρκή πρωτογενή δημοσιονομικά πλεονάσματα, οδήγησε σε σταδιακή μείωση του λόγου χρέους προς ΑΕΠ.

Η ΕΕ αναμένει ότι το δημόσιο χρέος θα μειωθεί στο 141% του ΑΕΠ έως το 2026, από 164% που καταγράφηκε το 2023. Ωστόσο, όπως συμβαίνει και με τις υπόλοιπες ευρωπαϊκές οικονομίες, η πορεία της Ελλάδας εξαρτάται εν μέρει από εξωτερικούς κινδύνους. Οποιαδήποτε περαιτέρω επιδείνωση στο γεωπολιτικό περιβάλλον ή στο παγκόσμιο εμπόριο, που θα αποδυνάμωνε τη διεθνή ζήτηση, αναπόφευκτα θα επηρέαζε τις ελληνικές εξαγωγές και την οικονομία συνολικά.

Η πιστοληπτική αξιολόγηση BBB της Ελλάδας στηρίζεται στο αξιόπιστο θεσμικό πλαίσιο της χώρας και στη συμμετοχή της στην Ευρωπαϊκή Ένωση και τηνΕευρωζώνη. Διαδοχικές ελληνικές κυβερνήσεις έχουν υλοποιήσει σημαντικές μεταρρυθμίσεις που ενίσχυσαν τη διακυβέρνηση, βελτίωσαν το επιχειρηματικό περιβάλλον και στήριξαν τη βιωσιμότητα του χρέους. Η ισχυρή πολιτική δέσμευση όλων των μεγάλων κομμάτων για συνετή δημοσιονομική πολιτική ενισχύει περαιτέρω την πιστοληπτική εικόνα της χώρας.

Το ΔΝΤ προβλέπει ότι το πρωτογενές πλεόνασμα θα διαμορφώνεται κατά μέσο όρο στο 2,4% του ΑΕΠ μέχρι το τέλος της δεκαετίας, ενώ ο λόγος χρέους προς ΑΕΠ θα μειωθεί στο 125% έως το 2030. Παρά ταύτα, οι αξιολογήσεις της Ελλάδας εξακολουθούν να περιορίζονται από το υψηλό επίπεδο δημόσιου χρέους, το μικρό μέγεθος της οικονομίας και το διαχρονικά μεγάλο έλλειμμα τρεχουσών συναλλαγών.

Παράγοντες-κλειδί

Η Morningstar DBRS θα μπορούσε να αναβαθμίσει την πιστοληπτική αξιολόγηση αν συμβεί ένα ή περισσότερα από τα ακόλουθα: (1) περαιτέρω ουσιαστική μείωση του λόγου δημόσιου χρέους, υποστηριζόμενη από διατηρήσιμα πρωτογενή πλεονάσματα· ή (2) συνεχής εφαρμογή μεταρρυθμίσεων που ενισχύουν τις επενδύσεις και βελτιώνουν τις μακροπρόθεσμες αναπτυξιακές προοπτικές.

Αντίθετα, η Morningstar DBRS θα μπορούσε να υποβαθμίσει την πιστοληπτική αξιολόγηση αν συμβεί ένα ή περισσότερα από τα ακόλουθα: (1) παρατεταμένη αποδυνάμωση της δημοσιονομικής πειθαρχίας ή υλοποίηση ενδεχόμενων υποχρεώσεων που οδηγούν σε σταθερά ανοδική πορεία του δημόσιου χρέους· (2) ανατροπή δομικών μεταρρυθμίσεων· ή (3) σημαντική επιδείνωση της εξωτερικής θέσης της Ελλάδας.

Αιτιολόγηση αξιολόγησης

Η οικονομική επίδοση αναμένεται να παραμείνει ισχυρή κατά την περίοδο πρόβλεψης. Το πραγματικό ΑΕΠ της Ελλάδας αυξήθηκε κατά 2,3% το 2023 και το 2024, και η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αναμένει παρόμοια αποτελέσματα τα επόμενα δύο χρόνια. Η δυναμική της ελληνικής οικονομίας τροφοδοτείται σε μεγάλο βαθμό από την ιδιωτική κατανάλωση και τις επενδύσεις.

Η απασχόληση αυξάνεται σταθερά, ενώ το ποσοστό ανεργίας μειώθηκε στο 8,0% τον Ιούλιο του 2025, από 9,8% έναν χρόνο νωρίτερα. Η ενισχυμένη εγχώρια ζήτηση, η εξυγίανση του τραπεζικού τομέα και η αποτελεσματική εφαρμογή του Σχεδίου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας (RRP) στηρίζουν τον σχηματισμό κεφαλαίου.

Η χώρα κατατάσσεται μεταξύ των κορυφαίων επιδόσεων στην ΕΕ όσον αφορά την επίτευξη βασικών οροσήμων του RRP και την απορρόφηση των σχετικών πόρων – συνολικού ύψους 36,6 δισ. ευρώ (16% του ΑΕΠ) σε επιχορηγήσεις και δάνεια. Πολλές μεταρρυθμίσεις που υλοποιήθηκαν τα προηγούμενα χρόνια ενίσχυσαν την ανταγωνιστικότητα της Ελλάδας, ενώ η επιτυχής εφαρμογή του RRP θα βοηθήσει τη χώρα να βελτιώσει τις αναπτυξιακές της προοπτικές. Αυτοί οι παράγοντες εξηγούν τη θετική ποιοτική προσαρμογή στην αξιολόγηση του σκέλους «Οικονομική Δομή και Επίδοση».

Οι κίνδυνοι καθοδικής πορείας για τις οικονομικές προοπτικές της Ελλάδας εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό από εξωτερικές εξελίξεις. Αυτές περιλαμβάνουν τα ακραία καιρικά φαινόμενα, γεωπολιτικές συγκρούσεις και μια προστατευτική παγκόσμια εμπορική πολιτική.

Αν και η Ελλάδα έχει περιορισμένη άμεση έκθεση στις εξαγωγές προς τις ΗΠΑ, η αύξηση των διασυνοριακών δασμών αναμένεται να επηρεάσει αρνητικά τη δραστηριότητα σε όλη την Ευρώπη, με έμμεσες επιπτώσεις και στη μικρή και ανοιχτή ελληνική οικονομία.

Πρόσθετες αναταράξεις στο εμπόριο θα έπλητταν τις εξαγωγικές βιομηχανίες της Ελλάδας, ενώ μια νέα ταχεία άνοδος στις τιμές ενέργειας ή άλλων βασικών εμπορευμάτων θα δημιουργούσε πρόσθετες πληθωριστικές πιέσεις. Ο εναρμονισμένος δείκτης τιμών καταναλωτή στην Ελλάδα αυξήθηκε κατά 3,7% σε ετήσια βάση τον Ιούλιο του 2025.

Ο πληθωρισμός βρίσκεται σε ανοδική τάση τους τελευταίους μήνες, κυρίως λόγω αυξήσεων στο κόστος ηλεκτρικής ενέργειας και υπηρεσιών. Αυτοί οι παράγοντες αναμένεται να επιμείνουν, και η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προβλέπει ότι ο πληθωρισμός θα παραμείνει πάνω από τον στόχο του 2% καθ’ όλη την περίοδο πρόβλεψης.

Η Ελλάδα έχει μεγάλο έλλειμμα τρεχουσών συναλλαγών και υψηλές εξωτερικές υποχρεώσεις. Το μεγάλο εμπορικό έλλειμμα της Ελλάδας και η ιδιαίτερα αρνητική Καθαρή Διεθνής Επενδυτική Θέση (NIIP) επιβαρύνουν την εξωτερική της θέση. Το ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών διαμορφώθηκε στο -6,9% του ΑΕΠ το 2024, ενώ η NIIP στο -130,4% του ΑΕΠ, σύμφωνα με το ΔΝΤ.

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προβλέπει ότι το έλλειμμα τρεχουσών συναλλαγών θα διαμορφωθεί κατά μέσο όρο στο 8,1% τα επόμενα δύο χρόνια, υποδεικνύοντας σημαντική αποταμίευση με αρνητικό πρόσημο για την ελληνική οικονομία και υψηλή συγκέντρωση εισαγωγών στις επενδύσεις.

Παρά τις μεγάλες εξωτερικές ανισορροπίες, η Morningstar DBRS θεωρεί ότι η εξωτερική θέση της Ελλάδας είναι πιο ανθεκτική σήμερα σε σχέση με το παρελθόν. Η χώρα έχει βελτιώσει την εξωτερική της ανταγωνιστικότητα, έχει γίνει πιο ανοιχτή οικονομία και οι εξαγωγές αγαθών και υπηρεσιών ως ποσοστό του ΑΕΠ έχουν διπλασιαστεί από το 2010.

Επιπλέον, οι εισροές ξένων άμεσων επενδύσεων και οι πόροι της ΕΕ συμβάλλουν στη μείωση των κινδύνων χρηματοδότησης που συνδέονται με τα υψηλά ελλείμματα τρεχουσών συναλλαγών. Αναμένεται μεσοπρόθεσμη συρρίκνωση του εμπορικού ελλείμματος, καθώς θα αυξάνεται η εξαγωγική ικανότητα της χώρας και θα ενισχύεται η εγχώρια παραγωγή ανανεώσιμης ενέργειας. Το ΔΝΤ προβλέπει ότι το έλλειμμα τρεχουσών συναλλαγών θα μειωθεί στο 4,1% έως το 2029.

Αν και η αρνητική NIIP παραμένει υψηλή, έχει βελτιωθεί κατά περισσότερο από 30 ποσοστιαίες μονάδες του ΑΕΠ από το 2020. Ένα μεγάλο τμήμα των εξωτερικών υποχρεώσεων αφορά δημόσιο χρέος προς επίσημους πιστωτές, με χαμηλά επιτόκια και μεγάλες διάρκειες αποπληρωμής. Αυτοί οι παράγοντες εξηγούν τη θετική ποιοτική προσαρμογή στην αξιολόγηση του σκέλους «Ισοζύγιο Πληρωμών».

Οι επόμενοι σταθμοί

Το πρόγραμμα αξιολογήσεων της ελληνικής οικονομίας για το υπόλοιπο του 2025 έχει ως εξής:

Moody’s – 19 Σεπτεμβρίου

Standard and Poor’s – 17 Οκτωβρίου

Scope Ratings – 7 Νοεμβρίου

Fitch Ratings – 14 Νοεμβρίου

Ο γερμανικός οίκος αξιολόγησης Scope Ratings, ο οποίος ωστόσο δεν αναγνωριζόταν από την ΕΚΤ (σήμερα αναγνωρίζεται) έδινε την επενδυτική βαθμίδα στην Ελλάδα.

Ακολούθησε η DBRS το Σεπτέμβριο 2023, η Standard & Poor's τον Οκτώβριο και η Fitch Ratings τον Δεκέμβριο του ίδιου έτους, διαμορφώνοντας την πιστοληπτική διαβάθμιση της χώρας σε (BBB-). Υπολείπεται η αναβάθμιση της Ελλάδας από τον οίκο αξιολόγησης Moody's, με την αξιολόγηση της μακροπρόθεσμης πιστοληπτικής ικανότητας της Ελλάδας να παραμένει σε Ba1 (μία βαθμίδα κάτω από την επενδυτική) με σταθερές προοπτικές επαναξιολόγησης. Η νέα αξιολόγηση της Moodys είναι προγραμματισμένη για τις 13 Σεπτεμβρίου, ενώ σειρά θα πάρουν S&P (18/10) και Fitch (22/11).

Η αξιολόγηση της Moody΄s, στις 13 Σεπτεμβρίου , είναι ιδιαίτερα σημαντική καθώς ο οίκος Moody's είναι ο μεγαλύτερος στον κόσμο, γι' αυτό και η δυνητική ζήτηση σε περίπτωση αναβάθμισης για τα ελληνικά ομόλογα μπορεί να φτάσει πλέον ακόμη και στα 20 δισ. ευρώ.

Η ανάκτηση της επενδυτικής βαθμίδας ήλθε καθώς αξιολογήθηκε θετικά η ευνοϊκή δυναμική για την εξυπηρέτηση του δημόσιου χρέους, η κυβερνητική δέσμευση για δημοσιονομική πειθαρχία και την έγκαιρη υλοποίηση ενός φιλόδοξου μεταρρυθμιστικού προγράμματος με επενδυτικό προσανατολισμό, η συνεχιζόμενη ανάπτυξη της ελληνικής οικονομίας, αλλά και η περαιτέρω βελτίωση των οικονομικών μεγεθών του ελληνικού τραπεζικού τομέα.

Τα θετικά αποτελέσματα της ανάκτησης της επενδυτικής βαθμίδας αποτυπώθηκαν έντονα στις δύο εκδόσεις ομολόγων του ελληνικού δημοσίου στις αρχές 2024.

Μέσα σε δύο σχεδόν μήνες μόνο τα ελληνικά ομόλογα προσέλκυσαν 68 δισ. ευρώ (από την έκδοση 10ετούς (35 δισ.) και 30 ετούς (33 δισ.) εάν προσθέσουμε και τις προσφορές και για άλλα ελληνικά assets έχουν υπάρξει προσφορές στα 100 δισ. ευρώ στις αρχές του 2024.

Οι συστημικές τράπεζες την ίδια περίοδο συγκέντρωσαν προσφορές σχεδόν 20 δισ. ευρώ μέσω της διαδικασίας αποεπένδυσης, αλλά και μέσω των εκδόσεων ομολόγων, ενώ να σημειώσουμε και τις προσφορές των 8 δισ. ευρώ που υπήρξαν κατά την εισαγωγή του ΔΑΑ στο Χρηματιστήριο.

Την ίδια ώρα, όπως παρατηρούν παράγοντες της αγοράς, μία νέα γενιά επενδυτών περισσότερων "ποιοτικών" και μακροπρόσθεσμων, δημιουργείται για τα ελληνικά assets, μετά την ανάκτηση της επενδυτικής βαθμίδας. Ο τίτλος investment grade επιτρέπει σε ένα πολύ μεγαλύτερο κοινό επενδυτών να επενδύσει σε περιουσιακά στοιχεία της Ελλάδας.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον έχουν οι εκτιμήσεις για τις εισροές κεφαλαίων σε ομόλογα και μετοχές, πριν την αναβάθμιση σε επενδυτική βαθμίδα, που αναφέρονται σε μελέτη που δημοσιεύεται στο τελευταίο οικονομικό Δελτίο της Τραπέζης της Ελλάδος. Σύμφωνα με την συγκεκριμένη μελέτη από το δ' τρίμηνο του 2022 έως το γ' τρίμηνο του 2023 η αύξηση των τοποθετήσεων σε ομόλογα και μετοχές υπολογίζεται σε 5 δισ. ευρώ, εκ των οποίων 2,9 δισ. ευρώ αφορούν θέσεις σε μετοχές και 2,1 δισ. ευρώ θέσεις σε ομόλογα.

Ομόλογα

Το Φεβρουάριο του 2024 το Ελληνικό Δημόσιο άντλησε 4 δισεκ. ευρώ από νέα έκδοση 10ετούς ομολόγου με απόδοση 3,478%, αισθητά χαμηλότερη από εκείνη της έκδοσης αντίστοιχης διάρκειας τον Ιανουάριο του 2023. Αξίζει να σημειωθεί ότι η συγκεκριμένη έκδοση πέτυχε ταυτόχρονα τρία ρεκόρ: (1) Συγκέντρωσε το μεγαλύτερο βιβλίο προσφορών που έχει σημειωθεί ποτέ για ελληνικό κρατικό τίτλο, καθώς ξεπέρασε τα 35 δισ. ευρώ, με το δείκτη κάλυψης να διαμορφώνεται σε 8,75x (έναντι 6,26x της προηγούμενης αντίστοιχης έκδοσης). (2) Η τιμολόγηση του ομολόγου έκλεισε με τη χαμηλότερη διαφορά απόδοσης (country premium) που έχει επιτευχθεί σε ελληνική έκδοση. (3) Είναι το μεγαλύτερο ποσό έκδοσης 10ετούς ομολόγου από το 2010. Το Φεβρουάριο έγινε επίσης επανέκδοση του 10ετούς ομολόγου του Ιανουαρίου 2023, από την οποία αντλήθηκαν 200 εκατ. ευρώ με χαμηλότερη απόδοση. Τον Απρίλιο ο ΟΔΔΗΧ προέβη σε επανέκδοση του 15ετούς ομολόγου που είχε εκδοθεί το Φεβρουάριο του 2020, αντλώντας 200 εκατ. ευρώ με υψηλότερη απόδοση σε σύγκριση με την αρχική έκδοση. Τέλος, το Μάιο ο ΟΔΔΗΧ άντλησε 250 εκατ. ευρώ από την επανέκδοση του 10ετούς ομολόγου με απόδοση 3,51%, καθώς και 3 δισ. ευρώ από την έκδοση 30ετούς ομολόγου με απόδοση 4,241% και ισχυρό δείκτη κάλυψης, αποτυπώνοντας την ισχυρή ζήτηση κυρίως από διεθνείς επενδυτές. Κριτήριο για τη συγκεκριμένη έκδοση ήταν κυρίως η αποτύπωση της κατάλληλης ("δίκαιης") τιμολόγησης για τη συγκεκριμένη διάρκεια στο μακροχρόνιο τμήμα της καμπύλης αποδόσεων.

Σύμφωνα με την Τράπεζα της Ελλάδος η μεταβολή των προοπτικών της πιστοληπτικής αξιολόγησης της ελληνικής οικονομίας σε θετικές από τον οίκο Standard and Poor's τον Απρίλιο του 2023 οδήγησε σε σημαντική αύξηση των θέσεων των επενδυτικών κεφαλαίων σε ελληνικά κρατικά ομόλογα, σε σχέση με άλλα κρατικά ομόλογα της ζώνης του ευρώ. Η εξέλιξη αυτή οδήγησε σε μείωση στις αποδόσεις των ελληνικών κρατικών ομολόγων που αντιστοιχεί σε περίπου 80% της πτώσης των διαφορών αποδόσεών τους έναντι των γερμανικών ομολόγων αναφοράς.

Τα αποτελέσματα αυτά είναι αξιοσημείωτα για δύο λόγους. Αφενός, η αύξηση της ζήτησης ελληνικών αξιογράφων παρατηρήθηκε σε μια περίοδο κατά την οποία τα επενδυτικά κεφάλαια μείωναν τις θέσεις τους σε ομόλογα με χαμηλές πιστοληπτικές αξιολογήσεις.

Αφετέρου, η μείωση στις αποδόσεις των ελληνικών κρατικών ομολόγων, που εξηγείται σε μεγάλο βαθμό από την αύξηση των θέσεων των διεθνών επενδυτικών κεφαλαίων, υπερκέρασε τις αυξητικές πιέσεις που παρατηρήθηκαν στα ομόλογα διεθνώς λόγω των αυξήσεων των επιτοκίων.

Οι επενδυτές είχαν ήδη αρχίσει να προεξοφλούν τις αναβαθμίσεις της κρατικής πιστοληπτικής αξιολόγησης της Ελλάδος στην επενδυτική κατηγορία αφότου πραγματοποιήθηκε η μεταβολή των προοπτικών της σε θετικές από τον οίκο S&P τον Απρίλιο του 2023.

Η εξέλιξη αυτή οδήγησε σε σημαντική αύξηση των θέσεων χαρτοφυλακίου των διεθνών επενδυτικών κεφαλαίων σε ελληνικά κρατικά ομόλογα.

Η επίδραση των αναβαθμίσεων συνεχίστηκε και μετά το δ' τρίμηνο του 2023 και εξηγεί μια μείωση των αποδόσεων των ελληνικών κρατικών ομολόγων κατά περίπου 20 μ.β. επιπλέον της μείωσης που προκαλείται από τη διαμόρφωση προσδοκιών για μείωση των βασικών επιτοκίων.

Έτσι, οι διαφορές των αποδόσεών τους έναντι άλλων κρατικών ομολόγων της ευρωζώνης έχουν μειωθεί σημαντικά.

Συγκεκριμένα, η διαφορά αποδόσεων (spread) του ελληνικού δεκαετούς ομολόγου έναντι του γερμανικού τίτλου αντίστοιχης διάρκειας μειώθηκε το 2023 (κατά 98 μ.β. στις 105 μ.β.) και έχει παραμείνει σε αυτά τα χαμηλότερα επίπεδα έκτοτε.

Ταυτόχρονα, η απόδοση του ελληνικού δεκαετούς κρατικού ομολόγου κυμαίνεται σε αρκετά χαμηλότερα επίπεδα σε σύγκριση με εκείνη του αντίστοιχου ιταλικού δεκαετούς ομολόγου, ήδη από το β΄ τρίμηνο του 2023. Μάλιστα οι αποδόσεις των ελληνικών κρατικών ομολόγων, σε όλο το εύρος της καμπύλης αποδόσεων, ακολούθησαν την πτωτική πορεία που διαμορφώθηκε από τις θετικές προοπτικές και τις αναβαθμίσεις που πραγματοποιήθηκαν το 2023 .

Βέβαια, πιο πρόσφατα, η αναθεώρηση των προσδοκιών των επενδυτών για τα βασικά επιτόκια στη ζώνη του ευρώ, αλλά και οι επιδράσεις μετάδοσης από την αντίστοιχη αναθεώρηση των προσδοκιών για τα επιτόκια στις ΗΠΑ, έχουν ασκήσει ανοδική πίεση και στις αποδόσεις των ελληνικών κρατικών ομολόγων, μετριάζοντας τη συνολική μείωσή τους . Το Ελληνικό Δημόσιο αύξησε την άντληση κεφαλαίων με μεσομακροπρόθεσμη διάρκεια

από τις διεθνείς κεφαλαιαγορές το 2024 σε σύγκριση με την αντίστοιχη περίοδο του 2023. Οι εκδόσεις ομολόγων εντός του 2024 είχαν μειωμένη μεσοσταθμική απόδοση σε σύγκριση με εκείνες του 2023. Στις πρόσφατες εκδόσεις ομολόγων παρατηρείται σημαντική μείωση του κόστους δανεισμού του Ελληνικού Δημοσίου, γεγονός που συνδέεται με την αναβάθμιση στην επενδυτική κατηγορία, η οποία επιφέρει αύξηση της ζήτησης ελληνικών τίτλων, ιδίως ελληνικών κρατικών ομολόγων, εκ μέρους διεθνών επενδυτών. Αξίζει επίσης να επισημανθεί ότι οι πρόσφατες εκδόσεις μακροπρόθεσμων και πολύ μακροπρόθεσμων ομολόγων, εκτός του ότι αυξάνουν τη μεσοσταθμική διάρκεια του χρέους που αποτελεί αντικείμενο διαπραγμάτευσης στην αγορά ομολόγων, ενέχουν και πολύ θετική σηματοδότηση, εξαιτίας της ισχυρής ζήτησης

Έτσι, το Ελληνικό Δημόσιο σταδιακά μπορεί να αντικαταστήσει χρέος βραχείας διάρκειας με πιο μακροπρόθεσμες εκδόσεις, όπως φαίνεται από τη μείωση των νέων εκδόσεων εντόκων γραμματίων. Συγκεκριμένα, κατά το πρώτο εξάμηνο του 2024, εκδόθηκαν βραχυπρόθεσμοι τίτλοι (δηλ. έντοκα γραμμάτια διάρκειας 3, 6 και 12 μηνών) συνολικού ύψους 8,5 δισ. ευρώ (έναντι 11,6 δισ. ευρώ για το ίδιο διάστημα του 2023).

Τέλος, καθώς οι αναβαθμίσεις της κρατικής πιστοληπτικής αξιολόγησης της Ελλάδος διευρύνουν την επενδυτική βάση για τα ελληνικά κρατικά ομόλογα, παρουσιάζεται ελαφρά αύξηση στους όγκους συναλλαγών στη δευτερογενή αγορά. Η μέση ημερήσια αξία συναλλαγών στην Ηλεκτρονική Δευτερογενή Αγορά Τίτλων (ΗΔΑΤ) έχει διαμορφωθεί σε περίπου 81 εκατ. ευρώ μεσοσταθμικά από την αρχή του έτους, έναντι 78 εκατ. ευρώ για το ίδιο διάστημα του 2023. Στο Σύστημα 'Αυλων Τίτλων (ΣΑΤ), μέσω του οποίου διακανονίζονται τόσο εγχώριες όσο και διεθνείς συναλλαγές σε ομόλογα του Ελληνικού Δημοσίου, η μέση ημερήσια αξία αγοραπωλησιών για το 2024 έως τα τέλη Μαΐου διαμορφώθηκε σε 519 εκατ. ευρώ, έναντι 503 εκατ. ευρώ το αντίστοιχο διάστημα του 2023.

Χρηματιστήριο

Η χρηματιστηριακή αγορά από τον Απρίλιο του 2023 ,που σύμφωνα με την ΤτΕ ουσιαστικά άρχισε η αντίστροφη μέτρηση για την ανάκτηση της επενδυτικής βαθμίδας , όπως προαναφέραμε, καταγράφει κέρδη πάνω από 30%. Σύμφωνα με χρηματιστηριακούς αναλυτές η προεξόφληση της επενδυτικής βαθμίδας άρχισε από τα χαμηλά του Σεπτέμβριο- Οκτωβρίου 2022 , έχοντας δώσει μία άνοδο άνω του 60% στον βασικό χρηματιστηριακό δείκτη.

Η αγορά από τα χαμηλά των 850 μονάδων έφθασε έως και τις 1.500 μονάδες, κλείνοντας ουσιαστικά τη «μαύρη τρύπα» της κρίσης-, τερματίζοντας έναν επώδυνο χρηματιστηριακό κύκλος 13 και πλέον ετών.

Η αποτίμηση της αγοράς κινείται πλέον στα 100 δισ. ευρώ, στα υψηλότερα επίπεδα από τα τέλη Νοεμβρίου του 2009. Η μέση Κεφαλαιοποίηση της αγοράς στο πρώτο εξάμηνο του 2024 αυξήθηκε κατά 28,4% σε σύγκριση με την αντίστοιχη μέση Κεφαλαιοποίηση του πρώτου εξαμήνου 2023 (Euro97,6 δισ. έναντι Euro76,0 δισ.).

Την ίδια ώρα η μέση ημερήσια συναλλακτική δραστηριότητα εκτοξεύθηκε στα προ Lehman Brothers επίπεδα, 15 και πλέον χρόνια πίσω.

Η Μέση Ημερήσια Αξία Συναλλαγών, κατά το πρώτο εξάμηνο του τρέχοντος έτους διαμορφώθηκε στα Euro143,8 εκ. διαγράφοντας αύξηση κατά 30,0% σε σχέση με το πρώτο εξάμηνο 2023 (Euro110,6 εκ.)

Το Χρηματιστήριο Αθηνών βρέθηκε στις κορυφαίες θέσεις στην κατάταξη των παγκοσμίων αγορών τον Ιούλιο (+5,26%), καταγράφοντας την τρίτη καλύτερη επίδοση ανάμεσα στους παγκόσμιους δείκτες.

Σε επίπεδο του επταμήνου Ιανουάριος- Ιούλιος ο Γενικός Δείκτης Τιμών κατέγραψε κέρδη 14,31% και βρέθηκε στη 10η θέση στην κατάταξη των παγκοσμίων δεικτών, υπεραποδίδοντας όμως των μεγάλων ευρωπαϊκών αγορών και των μετοχών στις ΗΠΑ. Οι τραπεζικές μετοχές παρουσίασαν υψηλότερες αποδόσεις σε σχέση με το γενικό δείκτη του ΧΑ, σε συνάφεια κυρίως με την αναβάθμιση της κρατικής πιστοληπτικής αξιολόγησης της Ελλάδος στην επενδυτική κατηγορία, την αυξημένη κερδοφορία και τις αναβαθμίσεις των πιστοληπτικών αξιολογήσεων των τραπεζών. Να σημειώσουμε ότι όλες οι ελληνικές τράπεζες έχουν αναβαθμιστεί σε επενδυτική βαθμίδα και μάλιστα δύο κλίμακες πάνω από το ελάχιστο όριο.

Ταυτόχρονα, η σημαντική ενίσχυση της ζήτησης ελληνικών μετοχών από διεθνείς επενδυτές διευκόλυνε σημαντικά την αποεπένδυση του Ταμείου Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας (ΤΧΣ) από το μετοχικό κεφάλαιο των ελληνικών τραπεζών.

Αυτό αναφέρει η JP Morgan στη σημερινή ανάλυσή της για τις πιθανότητες αλλαγών από τους οίκους αξιολόγησης το 2024 σε όλη την Ευρωζώνη, με την επικείμενη αναβάθμιση της ελληνικής οικονομίας να έχει δεσπόζουσα θέση. 

Άλλωστε, σε γενικές γραμμές, η JP Morgan αναμένει ότι οι ενέργειες αξιολόγησης για τα κράτη της ζώνης του ευρώ θα περιοριστούν το 2024, δεδομένου ότι το 2023 σημειώθηκαν αρκετές θετικές αξιολογήσεις στην Ευρωζώνη, με την Κύπρο, την Ελλάδα, την Ιρλανδία, την Πορτογαλία και την Αυστρία να επωφελούνται από βελτιωμένες προοπτικές ή/και αναβαθμίσεις αξιολογήσεων.

Η Ιταλία είναι απίθανο να υποβαθμιστεί, σύμφωνα με το βασικό της σενάριο, ενώ οι κίνδυνοι παραμένουν σε γενικές γραμμές ισορροπημένοι. Πιθανές αναβαθμίσεις θα μπορούσαν να προέλθουν από καλύτερες από τις αναμενόμενες μακροοικονομικές και δημοσιονομικές προοπτικές με υποστήριξη από τα κονδύλια του Ταμείου Ανάκαμψης, ενώ οι κίνδυνοι υποβάθμισης θα μπορούσαν να συνδεθούν με πιο έντονους από το αναμενόμενο μακροοικονομικούς και απρόβλεπτους πολιτικούς κινδύνους.

Ποιοι θα ξεχωρίσουν

Η JP Morgan ξεχωρίζει τη μεγάλη πιθανότητα η Moody’s να αναβαθμίσει την Ελλάδα σε επενδυτική βαθμίδα το 2024.

Βλέπει επίσης μεγάλες πιθανότητες (>=50%) περαιτέρω αναβαθμίσεων στην Κύπρο (S&P και Moody’s), Ιρλανδία (Fitch) και Πορτογαλία (S&P).

Πιστεύει ότι η Ιταλία είναι απίθανο να υποβαθμιστεί, δεδομένης της εκτίμησης ότι η κυβέρνηση Meloni θα διατηρήσει μια συνετή στάση όσον αφορά τη δημοσιονομική πολιτική και την ΕΕ.

Χαμηλή επίσης πιθανότητα (~30%) υπάρχει και για πιθανές υποβαθμίσεις στο Βέλγιο (Fitch) και στη Γαλλία (S&P). 

Οι τράπεζες και οι ελληνικές επιχειρήσεις μπορούν να προσδοκούν εισροή κεφαλαίων σε αυτές από το εξωτερικό και από σοβαρούς επενδυτές, πιο "ισχυρές" συνεργασίες με το εξωτερικό και χαμηλότερο κόστος δανεισμού. Μία πρώτη εικόνα προς την κατεύθυνση αυτή εμφανίζεται να δίνει και η συμφωνία Alpha Bank- Unicredit.

Η Ελλάδα πήρε τον Σεπτέμβριο τη «σφραγίδα» της επενδυτικής βαθμίδας με την αναβάθμιση από τον οίκο DBRS, αλλά η S&P έκανε την πρώτη αξιολόγηση της Ελλάδας σε επενδυτική βαθμίδα από τους μεγάλους οίκους αξιολόγησης και θα απαιτηθεί, στα "μάτια" των μεγάλων θεσμικών χαρτοφυλακίων, μόνο μία ακόμη αναβάθμιση, είτε από τον οίκο της Fitch, είτε από τον οίκο της Moody's για να καταστούν τα ελληνικά κρατικά ομόλογα επιλέξιμα για ορισμένους σημαντικούς δείκτες ομολόγων επενδυτικής βαθμίδας από τους διαχειριστές κεφαλαίων.

Σημειώνεται ότι η μεθοδολογία πολλών δεικτών ομολόγων απαιτεί τουλάχιστον δύο αξιολογήσεις επενδυτικής βαθμίδας από S&P, Fitch ή Moody's. Η Goldman Sachs εκτιμά ότι ότι η αναθεώρηση της αξιολόγησης από τον οίκο Fitch την 1η Δεκεμβρίου θα αποτελέσει σημαντικό καταλύτη.

Η απόκτηση επενδυτικής βαθμίδας από τη S&P , ανοίγει το δρόμο για την ενσωμάτωση των ελληνικών ομολόγων σε όλους εκείνους τους δείκτες, ώστε να είναι επιλέξιμοι τίτλοι από τα διεθνή funds. Αυτό θα οριστικοποιηθεί αν στις 1/12 η ετυμηγορία της Fitch αναφέρεται και αυτή με τη σειρά της στη λήψη επενδυτικής βαθμίδας από την ελληνική οικονομία

Με την επενδυτική βαθμίδα και τα ελληνικά ομόλογα μπαίνουν στα ραντάρ διεθνών επενδυτικών κεφαλαίων που επενδύουν σε ομόλογα και διαχειρίζονταν περί τα 28 τρισεκ. δολάρια ΗΠΑ σε στοιχεία ενεργητικού.

Η επενδυτική βαθμίδα θα φέρει νέες εισροές στα ελληνικά ομόλογα, από τα λεγόμενα index funds, οι οποίες εκτιμώνται από την BofA στα 16 δισ. ευρώ, σύμφωνα με έκθεσή της στις αρχές καλοκαιριού.

Αυτό είναι ένα σημαντικό μέγεθος, δεδομένου ότι υπάρχουν μόνο 74 δισ. ευρώ ελληνικών ομολόγων σε κυκλοφορία, εκ των οποίων τα 35 δισ. ευρώ βρίσκονται στην ΕΚΤ.

Η BofA περιμένει κάποια διάχυση στις εισροές, ανάλογα με το πόσο γρήγορα θα αναβαθμίσουν τις αξιολογήσεις τους οι τρεις μεγάλοι οίκοι . Συνεπώς, οι ροές αυτές αναμένονται περισσότερο μέσα στο 2024.

Πηγές από το οικονομικό επιτελείο εκτιμούν ότι το επόμενο διάστημα θα μπορούσαν να εισρεύσουν 6 με 7 δισ. ευρώ.
Η είσοδος των ελληνικών ομολόγων στην επενδυτική βαθμίδα θα επιτρέψει επίσης τη συμπερίληψη σε ευρέως χρησιμοποιούμενους δείκτες αναφοράς ομολόγων, ενώ θα επιτρέψει σε πολλούς άλλους μεγάλους θεσμικούς επενδυτές επενδύσουν σε ελληνικά ομόλογα.

Αν σήμερα στην Ελλάδα ασχολούνται 100 περίπου επενδυτικοί οργανισμοί κι επενδύουν σ' αυτήν, αυτός ο αριθμός περίπου θα δεκαπλασιαστεί , σύμφωνα με παλαιότερη δήλωση του διοικητή της ΤτΕ.

Οι άμεσες καθαρές επενδύσεις που ήρθαν το 2022 στην Ελλάδα, ήταν οι υψηλότερες της 20ετίας (από το 2002), τάση που όπως δείχνουν τα πράγματα, συνεχίζεται και φέτος. Όπως έχει δείξει η εμπειρία από το εξωτερικό, δείχνει ότι συνήθως μετά τις άμεσες ξένες επενδύσεις, ακολουθούν και οι επενδύσεις χαρτοφυλακίου από τους ξένους.

Το Χρηματιστήριο Αθηνών

Οι γεωπολιτικές ανησυχίες και το διεθνές περιβάλλον δεν επιτρέπουν την άμεση αναβάθμιση της επενδυτικής ψυχολογίας, μετά την ανάκτηση της επενδυτικής βαθμίδας και το deal της Alpha Bank με μια από τις κορυφαίες Ευρωπαϊκές Τράπεζες.

Σύμφωνα με τον Διευθύνοντα Σύμβουλο του Ομίλου Χρηματιστηρίου Αθηνών, Γιάννο Κοντόπουλο, δεν μπορεί ένα τέτοιο γεγονός να τιμολογηθεί πλήρως, αν δεν έρθουν οι απαιτούμενες επενδυτικές ροές, σημειώνοντας  ότι θα πρέπει δύο τουλάχιστον οίκοι ενός επιπέδου και πάνω να δώσουν την επενδυτική βαθμίδα.

O "τίτλος" investment grade επιτρέπει σε ένα πολύ μεγαλύτερο κοινό επενδυτών να επενδύσει σε περιουσιακά στοιχεία της Ελλάδας. Αυτό οφείλεται στο γεγονός ότι στις ανεπτυγμένες αγορές το υπό διαχείριση ενεργητικό αγγίζει τα 52 τρισεκατομμύρια δολάρια, έναντι μόλις 6,3 τρισ. δολαρίων στις αναδυόμενες αγορές.

Σαφώς τα κεφάλαια που θα εισέλθουν στην αγορά θα το πράξουν σταδιακά και όχι σε μία συνεδρίαση. 'Αλλωστε πολλά ήταν τα funds και οι επενδυτές που ήδη έχουν τοποθετηθεί στην αγορά το προηγούμενο μεγάλο διάστημα έχοντας σημαντικά κέρδη. Κάποια από αυτά θα θέλουν να τα αποκομίσουν.

Αν και η αναβάθμιση του ΧΑ στις ανεπτυγμένες αγορές ενδέχεται να έρθει μήνες μετά την επενδυτική βαθμίδα, η δυναμική της αγοράς τείνει στην προ-τοποθέτηση, με αποτέλεσμα αυξημένους όγκους συναλλαγών και εταιρικές ενέργειες.

Πάντως εκτιμάται ότι η αναβάθμιση της ελληνικής οικονομίας θα οδηγήσει και το Χρηματιστήριο στις ανεπτυγμένες αγορές, προς τα τέλη του 2024.

Εκτιμάται, ότι σε μερικούς μήνες μετά την επίτευξη της επενδυτικής βαθμίδας οι οίκοι θα θέσουν το Χ.Α σε «watch list για αναβάθμιση», το οποίο και θα αποτελέσει σημαντικό «σήμα» για την ενίσχυση των θέσεων των επενδυτών στις ελληνικές μετοχές.

H επάνοδος του Χ.Α. στις ανεπτυγμένες αγορές  είναι ένα στοίχημα μεγάλης σημασίας για το ελληνικό χρηματιστήριο, που έχασε, λόγω της μεγάλης οικονομικής κρίσης και της υποβάθμισης του αξιόχρεου της χώρας, τη θέση του στους δείκτες των ανεπτυγμένων αγορών, με αποτέλεσμα έκτοτε να αντλεί κεφάλαια η ελληνική αγορά μόνο από τη μικρή «λίμνη» των επενδυτικών χαρτοφυλακίων και hedge funds που τοποθετούνται σε αναδυόμενες αγορές, κάτι που επηρεάζει αρνητικά τη συναλλακτική δραστηριότητα και τις αποτιμήσεις των μετοχών.

Οι αναδυόμενες αγορές, στις οποίες έχει «παγιδευτεί» το Χ.Α., αποτελούν πολύ μικρό κομμάτι της παγκόσμιας επενδυτικής «πίτας» και προσελκύουν αντίστοιχα μικρά κεφάλαια. Για παράδειγμα, στον παγκόσμιο δείκτη της MSCI η βαρύτητα των αναδυόμενων αγορών είναι μόλις 13%.

Η κίνηση αυτή οφειλόταν στους ίδιους παράγοντες με τις προηγούμενες αναβαθμίσεις: δημοσιονομική εξυγίανση και ισχυρή οικονομική ανάπτυξη.

Στην πραγματικότητα, η Ελλάδα έχει υπεραποδώσει την Ιταλία σε πολλές δημοσιονομικές μετρήσεις και η μεγαλύτερη αδυναμία της Ελλάδας είναι ο αυξημένος λόγος χρέους προς ΑΕΠ και οποίος αναμένεται να βελτιωθεί σημαντικά μεσοπρόθεσμα.

Η επενδυτική βαθμίδα υποδηλώνει καλύτερα θεμελιώδη μεγέθη για την Ελλάδα. Η γαλλική επενδυτική τράπεζα επισημαίνει ότι τα μακροοικονομικά δεδομένα της χώρας βελτιώθηκαν σημαντικά τα τελευταία χρόνια.

Πιστεύει ότι υπάρχουν δύο κανάλια μέσω των οποίων η αναβάθμιση της αξιολόγησης θα μπορούσε να επηρεάσει τη ζήτηση των ελληνικών ομολόγων.

Το πρώτο είναι μια δεύτερη αξιολόγηση σε επίπεδο επενδυτικής βαθμίδας από τους άλλους δυο μεγάλους οίκους (Fitch - Moody's) εξέλιξη που θα δώσει πρόσβαση στα ελληνικά ομόλογα στους περισσότερους δείκτες κρατικών ομολόγων της ζώνης του ευρώ και τα αμοιβαία κεφάλαια που παρακολουθούν αυτούς τους δείκτες.

Αυτοί οι διαχειριστές θα πρέπει να συμπεριλάβουν τα ελληνικά ομόλογα στο χαρτοφυλάκιό τους για να αναπαράγουν την απόδοση του δείκτη. Εξετάζοντας το 106 αμοιβαία κεφάλαια κρατικών ομολόγων της ζώνης του ευρώ στο Bloomberg, η δυνητική εισροή στις αγορές ελληνικών ομολόγων θα είναι μόλις 650 εκατ. ευρώ, ένα μικρό μέγεθος σε σύγκριση με τα 81 δισ. ευρώ που βρίσκονται σε κυκλοφορία.

Το δεύτερο στοιχείο είναι ότι η επενδυτική βαθμίδα θα μπορούσε να ενισχύσει την εμπιστοσύνη των επενδυτών στα ελληνικά ομόλογα και την προθυμία τους να τα κατέχουν. Αυτό θα μπορούσε να είναι ιδιαίτερα σημαντικό για τους ξένους επενδυτές. Το 2012, οι ξένοι επενδυτές κατείχαν σε κάποια στιγμή το 80% των ελληνικών ομολόγων, αλλά ο αριθμός αυτός είχε συρρικνωθεί στο 19% μέχρι το τέλος του 2022 και οι εγχώριες τράπεζες έχουν γίνει οι κύριοι κάτοχοι των ομολόγων.

Τούτου λεχθέντος, η δεύτερη αξιολόγηση IG της Πορτογαλίας στο τέλος του 2017 δεν προκάλεσε καμία αλλαγή στη σύνθεση των κατόχων πορτογαλικών ομολόγων (PGB), με τους ξένους επενδυτές να κατέχουν σταθερά το 45% της ελεύθερης διασποράς των PGB. Η αξιολόγηση επενδυτικής βαθμίδας για την Ελλάδα πιθανότατα θα στηρίξει τα ελληνικά ομόλογα, υποδεικνύοντας μια ισχυρότερη θεμελιώδη αποτίμηση και όχι ενισχύοντας τη ζήτηση από ένα συγκεκριμένο τμήμα.

Η διαφορά Ιταλίας-Ελλάδας θα καλυφθεί

«Η διαφορά των θεμελιωδών μεγεθών Ελλάδας και Ιταλίας αναδεικνύεται από την αναβάθμιση της Ελλάδας από την S&P σε επενδυτική βαθμίδα ενώ την ίδια στιγμή οι προοπτικές αξιολόγησης της S&P για την Ιταλία παρέμειναν αμετάβλητες,. Η πρόσφατη αναθεώρηση του προϋπολογισμού της Ιταλίας είναι πιθανό να οδηγήσει σε μεγαλύτερο έλεγχο και πάλι από τη Fitch και τη Moody's το Νοέμβριο. Οι οίκοι αξιολόγησης συμφωνούν ότι η εφαρμογή του πακέτου ανάκαμψης NGEU θα είναι το κλειδί για την απόδοση της Ιταλίας στο μέλλον», εκτιμά η τράπεζα.

«Κατά την άποψή μας, οι θετικές αξιολογήσεις για την Ελλάδα θα συνεχιστούν και η αξιολόγησή της θα συγκλίνει τελικά με εκείνη της Ιταλίας. Στην αγορά ομολόγων, ο αντίκτυπος ήταν περιορισμένος μέχρι στιγμής, επειδή η απόφαση είχε ήδη τιμολογηθεί, και πιστεύουμε ότι ο αντίκτυπος της αναβάθμισης θα προέλθει από τη βελτίωση των θεμελιωδών μεγεθών και όχι από την αύξηση της ζήτησης από συγκεκριμένους τομείς, όπως είδαμε στην περίπτωση της Πορτογαλίας», προβλέπει η SG.

Όπως σημειώνει, πρόκειται για τον δεύτερο οίκο αξιολόγησης μετά τον ιαπωνικό Rating and Investment Information που αναβαθμίζει την ελληνική οικονομία. Αυτή την εβδομάδα αυξάνονται επίσης οι πιθανότητες «οι τρεις μεγάλοι αμερικανικοί οίκοι αξιολόγησης Moody’s, S&P και Fitch θα μπορούσαν να ακολουθήσουν το ίδιο παράδειγμα. Ο DBRS Morningstar σχεδιάζει επίσης αναθεώρηση της αξιολόγησής του στις αρχές Σεπτεμβρίου».

Η FAZ υπενθυμίζει ότι η ελληνική οικονομία «υποβαθμίστηκε το 2010 εξαιτίας της κρίσης χρέους. Οι χώρες της ευρωζώνης και το ΔΝΤ είχαν δανείσει συνολικά στην Ελλάδα άνω των 260 δις ευρώ. Η Ελλάδα ως αντάλλαγμα, ως χώρα με το υψηλότερο χρέος στην ευρωζώνη, δεσμεύτηκε να προχωρήσει σε μεταρρυθμίσεις και σκληρές περικοπές (…) Το δημόσιο χρέος και οι μεταρρυθμίσεις στον τραπεζικό τομέα εξελίχθηκαν ευνοϊκά, σύμφωνα με την αιτιολόγηση της αναβάθμισης της Scope.Εντούτοις υπάρχουν ακόμη προκλήσεις, όπως για παράδειγμα δομικές οικονομικές αδυναμίες μεταξύ των οποίων η υψηλή ανεργία».

Πηγή: DW

Σήμερα 4 Αυγούστου αναμένεται ο χρησμός από τη γερμανική Scope Ratings, η οποία όμως δεν αναγνωρίζεται ακόμα από την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα. Παρ’ όλα αυτά, έχει ήδη ξεκινήσει τη διαδικασία που απαιτείται προκειμένου να ενταχθεί στο κλαμπ των οίκων αξιολόγησης που αναγνωρίζονται από την ΕΚΤ.

Ο ευρωπαϊκός οίκος κατατάσσει την Ελλάδα μία βαθμίδα κάτω από την επενδυτική και, σύμφωνα με δηλώσεις στελεχών του, είναι πολύ πιθανή η αναβάθμισή της κατά τη σημερινή αξιολόγηση. Ακόμα και χωρίς τη σφραγίδα αναγνώρισης της ΕΚΤ, ενδεχόμενη αναβάθμιση, θα αποτελέσει,  όπως σημειώνουν παράγοντες με γνώση του θέματος, ένα θετικό σήμα για τις αγορές, ανοίγοντας τον δρόμο για τους υπόλοιπους οίκους αξιολόγησης.

Η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα δεν αναγνωρίζει ούτε την γερμανική Scope, της οποίας η κρίση αναμένεται την ερχόμενη Παρασκευή 4 Αυγούστου. Αλλά αυτό έχει σημασία μόνο για τις εσωτερικές διαδικασίες της ΕΚΤ και, κυρίως, για το αν κάνει αποδεκτά τα κρατικά ομόλογα μιας χώρας. Κατ’έξαίρεσιν κάνει ήδη αποδεκτά τα ελληνικά όμως, ακόμα και χωρίς επενδυτική βαθμίδα από «αναγνωρισμένους» Οίκους. Άρα δεν αλλάζει κάτι ως προς αυτό.

Αλλάζουν  όλα όμως, σε όρους της αγοράς, αφού κάθε αναβάθμιση από ξένο Οίκο έχει τη σημασία της και προσμετράται στο «παζλ» που συμπληρώνουν οι ξένοι επενδυτές, όταν επενδύουν τα λεφτά τους. Και όταν κατέρρεε ακόμα η Ελλάδα το 2009 και 2010, όλοι οι Οίκοι την υποβάθμιζαν, η μία μετά από την άλλη. Και τώρα που γίνεται το ακριβώς αντίθετο όμως -πριν καν την απόφανση της Scope ή άλλων Οίκων- τα επιτόκια που δανείζεται η Ελλάδα σημειώνουν «βουτιά» (-2,6% χτές μέσα σε μία ημέρα) και  η διαφορά επιτοκίου που χωρίζει το ελληνικό από το «βαρύ» γερμανικό δεκαετές ομόλογο (spread) έχει πλέον μικρύνει σε  μόλις 1,123%: στο ελληνικό μειώθηκε  σε 3,674%, πλησιάζοντας στο 2,461% του γερμανικού, ελάχιστα πιο πάνω από το Ισπανικό (3,506%) και πολύ πιο κάτω όμως από το Ιταλικό (4,083%).

Τι λένε τώρα στο υπουργείο Εθνικής Οικονομίας, μετά τα «σαλπίσματα» των Οίκων Ιούλιο και Αύγουστο;  «Ραντεβού τον Σεπτέμβρη» και μετά την θερινή «ραστώνη» των αγορών, με την ανακοίνωση που αναμένεται από τον Καναδικό Οίκο DBRS – και ο οποίος προστέθηκε τα πολύ τελευταία χρόνια στους Οίκους που αναγνωρίζει η ΕΚΤ.  Αν και θα ακολουθήσουν και άλλοι (αναγνωρισμένοι) Οίκοι μέσα στο 2023, η ανακοίνωση από τον συγκεκριμένο θα γίνει λίγο πριν τα μεσάνυχτα της Παρασκευής 8 Σεπτεμβρίου και ενώ ο Πρωθυπουργός θα βρίσκεται στη Θεσσαλονίκη για την ΔΕΘ. Τυχόν αναβάθμιση, θα σημάνει την ημέρα εκείνη -αυτομάτως και επισήμως-  την ανάκτηση μετά από 13 χρόνια της πολυπόθητης επενδυτικής βαθμίδας, που χάθηκε την Άνοιξη του 2010, με τις γνωστές συνέπειες και επιπτώσεις για τη χώρα.

Τι είδε… ο R&I

Στην έκθεση αξιολόγησης από  τον μεγαλύτερο Οίκο αξιολόγησης της Ιαπωνίας, η οποία δόθηκε χτες στη δημοσιότητα (δείτε ΕΔΩ την έκθεση) επισημαίνονται έξι θετικές εξελίξεις που οδήγησαν στην αναβάθμιση. Kαι συγκεκριμένα:

–          η ευρεία νίκη του κυβερνώντος κόμματος με επικεφαλής τον πρωθυπουργό Κυριάκο Μητσοτάκη στα εκλογές του Ιουνίου, αποτέλεσμα που εδραιώνει την συνέχιση των πολιτικών με στόχο την αναζωογόνηση της ελληνικής οικονομίας και τη δημοσιονομική εξυγίανση και αυξάνει τ δυναμική ανάπτυξης με κινητήρια δύναμη τις επενδύσεις και τις μεταρρυθμίσεις, καθώς και για συνεχή βελτίωση του λόγου του δημόσιου χρέους.

–          η ισχυρή ανάπτυξη (5,9 %) της ελληνικής οικονομίας το 2022, πάνω από τον μέσο όρο της ευρωζώνης και οι προβλέψεις της κυβέρνησης και της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για ανάπτυξη 2,3% και 2,4% αντίστοιχα, το 2023.

–          η πρόοδος στη διαχείριση των μη εξυπηρετούμενων ανοιγμάτων (NPE) με τη χρήση τιτλοποιήσεων που οδήγησαν τον δείκτη NPE των τραπεζών σε μονοψήφια επίπεδα.

–          η βελτίωση του δημοσιονομικού ισοζυγίου μετά το μεγάλο έλλειμμα που καταγράφηκε λόγω της πανδημίας COVID-19. Το 2022 καταγράφηκε μικρό πρωτογενές πλεόνασμα, παρά τις επιδοτήσεις προς τις επιχειρήσεις και τα νοικοκυριά για την αντιμετώπιση της αύξησης του πληθωρισμού και των τιμών της ενέργειας. Η κυβέρνηση για το 2023 προβλέπει πρωτογενές πλεόνασμα 1,1 % του ΑΕΠ (και μειωμένο δημοσιονομικό έλλειμμα 1,8 % του ΑΕΠ) ενώ η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προβλέπει ακόμη μεγαλύτερο πλεόνασμα.

–          η μείωση του χρέους της γενικής κυβέρνησης κάτω από τα προ της πανδημίας επίπεδα, στο 171,3% του ΑΕΠ το 2022, ενώ ήταν πάνω από 200% το 2020. Η κυβέρνηση προβλέπει ότι ο δείκτης δημόσιου χρέους για το 2023 θα διαμορφωθεί στο 162,6%. Ο λόγος του δημόσιου χρέους πιθανότατα θα ακολουθήσει μια σταθερή πτωτική πορεία υποστηριζόμενος από το πρωτογενές πλεόνασμα.

–          η διεκδίκηση πρόσθετης χρηματοδότησης από το REPowerEU Plan, επιπλέον των κεφαλαίων που είναι διαθέσιμα στο πλαίσιο του Ταμείου Ανάκαμψης της ΕΕ με την εφαρμογή διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων σε τομείς όπως το επιχειρηματικό περιβάλλον, η αγορά εργασίας και η δημόσια διοίκηση.