Στο 12μηνο Ιανουαρίου-Δεκεμβρίου 2025, επιβλήθηκαν συνολικά 17.556 διοικητικές κυρώσεις έναντι 18.264 το 2024 και το χρηματικό ύψος των προστίμων ανήλθε σε 53.460.776 ευρώ από 49.638.510 το 2024.

Όπως αναφέρεται σε σχετική ανακοίνωση, «η συνεχιζόμενη – χρόνο με τον χρόνο – αύξηση του συνολικού αριθμού των ελέγχων, η οποία φτάνει το 42% από το 2019 (58.059), έχει ως παρονομαστή τη στοχοπροσήλωση των έμπειρων στελεχών της Ανεξάρτητης Αρχής. Είναι εκείνοι που ανταποκρίνονται στον επιχειρησιακό προγραμματισμό κάθε χρονιάς, αξιοποιώντας ολοένα και πιο αναβαθμισμένα ψηφιακά εργαλεία, τα οποία λειτουργούν ως πολλαπλασιαστής ισχύος, σε συνδυασμό με τη συσσωρευμένη τεχνογνωσία. Εργαλεία που σε καμία περίπτωση δεν καταργούν τον επιτόπιο έλεγχο, αλλά λειτουργούν συνδυαστικά.

H ψηφιοποίηση της διαδικασίας ελέγχου και η αντικατάσταση του χειρόγραφου δελτίου με τη χρήση διασυνδεδεμένων φορητών συσκευών (tablets), η άμεση καταχώρηση των αποτελεσμάτων, η ανάλυση των δεδομένων, η εφαρμογή μοντέλων εκτίμησης κινδύνου, η αξιοποίηση εργαλείων Business Intelligence (για τη μόχλευση των στοιχείων από την Ψηφιακή Κάρτα Εργασίας και το Πληροφοριακό Σύστημα “ΕΡΓΑΝΗ”), συμβάλλουν αποτελεσματικά στο έργο των Επιθεωρητών.

Στόχος της Επιθεώρησης Εργασίας είναι η τήρηση της νομιμότητας προς όφελος τόσο του εργαζομένου όσο και του εργοδότη που λειτουργεί σύννομα και πλήττεται από τον αθέμιτο ανταγωνισμό, μέσω ποιοτικών και στοχευμένων ελέγχων».

Στο 12μηνο Ιανουαρίου-Δεκεμβρίου 2025, επιβλήθηκαν συνολικά 17.556 διοικητικές κυρώσεις, έναντι 18.264 το 2024 και το χρηματικό ύψος των προστίμων ανήλθε σε 53.460.776 ευρώ, από 49.638.510 το 2024.

Η συνεχιζόμενη – χρόνο με τον χρόνο – αύξηση του συνολικού αριθμού των ελέγχων, η οποία φτάνει το 42% από το 2019 (58.059), έχει ως παρονομαστή τη στοχοπροσήλωση των στελεχών της Ανεξάρτητης Αρχής, αναφέρει η ανακοίνωση της Επιθεώρησης Εργασίας. Οι επιθεωρητές αξιοποιούν ολοένα και πιο αναβαθμισμένα ψηφιακά εργαλεία, τα οποία λειτουργούν ως πολλαπλασιαστής ισχύος, σε συνδυασμό με τη συσσωρευμένη τεχνογνωσία. Τα εργαλεία αυτά δεν καταργούν τον επιτόπιο έλεγχο, αλλά λειτουργούν συνδυαστικά, τονίζει η ανακοίνωση.

H ψηφιοποίηση της διαδικασίας ελέγχου και η αντικατάσταση του χειρόγραφου δελτίου, με τη χρήση διασυνδεδεμένων φορητών συσκευών (tablets), η άμεση καταχώρηση των αποτελεσμάτων, η ανάλυση των δεδομένων, η εφαρμογή μοντέλων εκτίμησης κινδύνου, η αξιοποίηση εργαλείων Business Intelligence (για τη μόχλευση των στοιχείων από την ψηφιακή κάρτα εργασίας και το πληροφοριακό σύστημα ΕΡΓΑΝΗ), συμβάλλουν αποτελεσματικά στο έργο των επιθεωρητών.

Σύμφωνα με τον σχεδιασμό, τα κλιμάκια της Επιθεώρησης πραγματοποιούν στοχευμένους ελέγχους σε επιχειρήσεις που έχουν ιστορικό παραβάσεων, σε δραστηριότητες εποχικού χαρακτήρα, αλλά και σε τομείς όπου η συμμόρφωση με την εργατική νομοθεσία κρίνεται κρίσιμη, με βασικό στόχο τη διασφάλιση των δικαιωμάτων των εργαζομένων.

Κομβικό σημείο των ελέγχων αποτελεί η καταβολή του δώρου Χριστουγέννων στους μισθωτούς του ιδιωτικού τομέα, το οποίο, βάσει νομοθεσίας, πρέπει να καταβληθεί το αργότερο έως τις 21 Δεκεμβρίου και αποκλειστικά σε χρήμα. Η μη καταβολή του εντός της προβλεπόμενης προθεσμίας συνιστά ποινικό αδίκημα.

Σε περιπτώσεις διαπιστωμένης παράβασης, οι Επιθεωρητές Εργασίας προχωρούν άμεσα σε ελέγχους και εργατικές διαφορές, ενώ ενεργοποιούνται όλες οι προβλεπόμενες διαδικασίες, συμπεριλαμβανομένης της αυτόφωρης διαδικασίας, όπως ορίζεται από τον Κώδικα Ποινικής Δικονομίας. Οι εργαζόμενοι έχουν τη δυνατότητα να υποβάλουν καταγγελία, επώνυμα ή ανώνυμα, μέσω της τηλεφωνικής γραμμής 1555.

Εφόσον υπάρξει προσφυγή στην αρμόδια Επιθεώρηση Εργασίας, συντάσσεται μηνυτήρια αναφορά, η οποία διαβιβάζεται στον Εισαγγελέα για την άσκηση ποινικής δίωξης, καθώς και στο οικείο αστυνομικό τμήμα για την κίνηση της αυτόφωρης διαδικασίας. Παράλληλα, εργαζόμενοι και σωματεία μπορούν να απευθυνθούν απευθείας στις αστυνομικές αρχές, ζητώντας την εφαρμογή του αυτοφώρου. Για την επιτάχυνση της διαδικασίας, είναι κρίσιμη η ακριβής αναγραφή των στοιχείων της επιχείρησης και του εργοδότη.

Στόχος των παρεμβάσεων είναι η πιστή εφαρμογή της εργατικής νομοθεσίας, η προστασία της υγείας και της ασφάλειας των εργαζομένων, η διασφάλιση ίσων όρων ανταγωνισμού στην αγορά εργασίας και η αντιμετώπιση φαινομένων αθέμιτων πρακτικών.

Όπως επισημαίνει ο αναπληρωτής διοικητής της Επιθεώρησης Εργασίας, Χαράλαμπος Βούρτσης, η στρατηγική της Αρχής βασίζεται τόσο στην αύξηση του αριθμού των ελέγχων όσο και στη βελτίωση της ποιότητάς τους, μέσα από πιο στοχευμένες δράσεις και την αξιοποίηση της εμπειρίας των στελεχών και σύγχρονων ψηφιακών εργαλείων.

Καθοριστικό ρόλο στην αποτελεσματικότητα των ελέγχων παίζουν πλέον η ανάλυση δεδομένων, η Ψηφιακή Κάρτα Εργασίας και η διασύνδεση των πληροφοριακών συστημάτων, ακόμη και κατά τη διάρκεια επιτόπιων ελέγχων. Η χρήση σύγχρονων εργαλείων Business Intelligence επιτρέπει τον εντοπισμό παραβάσεων τόσο σε θέματα ωραρίου και απασχόλησης όσο και σε άλλες κρίσιμες πτυχές του κανονιστικού πλαισίου, χωρίς να υποκαθιστά τον φυσικό έλεγχο, αλλά λειτουργώντας συμπληρωματικά.

Τα στοιχεία για το ενδεκάμηνο του 2025 αποτυπώνουν τη δυναμική των ελέγχων. Από τον Ιανουάριο έως και τον Νοέμβριο πραγματοποιήθηκαν 75.120 έλεγχοι, επιβλήθηκαν 16.049 κυρώσεις, ενώ το συνολικό ύψος των προστίμων ανήλθε σε 48,6 εκατ. ευρώ. Με βάση τον αυξημένο ρυθμό των τελευταίων εβδομάδων, εκτιμάται ότι έως το τέλος του έτους οι έλεγχοι θα ξεπεράσουν τους 80.000, καταγράφοντας νέο ετήσιο ρεκόρ.

Αναλυτικά, στο ίδιο διάστημα η Επιθεώρηση Εργασιακών Σχέσεων διενήργησε 42.499 ελέγχους με 11.498 κυρώσεις, η Επιθεώρηση Υγείας και Ασφάλειας 26.567 ελέγχους με 3.634 κυρώσεις, ενώ οι Ειδικοί Επιθεωρητές πραγματοποίησαν 6.054 ελέγχους, επιβάλλοντας 917 κυρώσεις.

Πιο συγκεκριμένα, από τον Ιούνιο έως και τον Αύγουστο έγιναν 8.141 έλεγχοι, έναντι 7.405 την αντίστοιχη περσινή περίοδο. Επιβλήθηκαν 1.652 πρόστιμα, αντί 2.221 το καλοκαιρινό τρίμηνο του 2024, συνολικού ποσού 6.366.105 ευρώ, από 7.362.959 ευρώ πέρσι.

Οι περισσότεροι έλεγχοι (5.313) έγιναν σε επιχειρήσεις στον κλάδο της εστίασης, όπου επιβλήθηκαν και οι υψηλότερες κυρώσεις: 1.137 πρόστιμα ποσού 4,55 εκατομμυρίων ευρώ. Ακολούθησαν:

• ξενοδοχεία (2.142 έλεγχοι, με 284 διοικητικές κυρώσεις ποσού 1,5 εκατ. ευρώ),

• μεταφορές (529 έλεγχοι, με 191 πρόστιμα ποσού 269.820 ευρώ),

• και επιχειρήσεις παροχής ταξιδιωτικών υπηρεσιών (157 έλεγχοι, με 40 κυρώσεις ποσού 36.800 ευρώ).

«Παραμένουμε προσηλωμένοι στον επιχειρησιακό σχεδιασμό και επιδιώκουμε τη στόχευση των ελέγχων σε κλάδους με υψηλότερη παραβατικότητα, αξιοποιώντας την εμπειρία των στελεχών μας και σύγχρονα ψηφιακά εργαλεία ανάλυσης δεδομένων», σημειώνει ο διοικητής της Επιθεώρησης Εργασίας, Γιώργος Τζιλιβάκης.

Σύμφωνα με ανακοίνωση της Ανεξάρτητης Αρχής Επιθεώρησης Εργασίας, περισσότεροι από τους μισούς ελέγχους (54,65%) έγιναν στους κλάδους των κατασκευών, της εστίασης και της βιομηχανίας τροφίμων, όπου συνήθως παρατηρείται εντονότερη καταπόνηση των εργαζομένων, ως αποτέλεσμα μετεωρολογικών παραγόντων του εξωτερικού περιβάλλοντος ή και παραμέτρων μικροκλίματος του εσωτερικού εργασιακού χώρου.

Τα υψηλότερα πρόστιμα, συνολικού ποσού 55.701 ευρώ, επιβλήθηκαν στις κατασκευές, ενώ ακολούθησαν η εστίαση (11.600 ευρώ) και η μεταποίηση (10.601 ευρώ).

Κατά τη διάρκεια των ελέγχων για θερμική καταπόνηση, διαπιστώθηκαν επίσης παραβάσεις που αφορούσαν στο θεσμικό πλαίσιο (εκπαίδευση και ενημέρωση των εργαζομένων, οργανωτικά μέτρα, συντονισμός εργασιών, γραπτή εκτίμηση επαγγελματικού κινδύνου, παροχή υπηρεσιών τεχνικού ασφαλείας), στη χορήγηση μέσων ατομικής προστασίας και στην επίβλεψη της υγείας των εργαζομένων (τήρηση ιατρικών φακέλων, βεβαιώσεις καταλληλότητας).

Εκσυγχρονισμός με drones και body cameras

Εισάγονται drones για την εποπτεία συνθηκών εργασίας και κάμερες σώματος στους επιθεωρητές, με στόχο τη διαφάνεια και την ενίσχυση της αξιοπιστίας των ελέγχων.

Από τον Ιανουάριο έως τον Ιούλιο 2025, πραγματοποιήθηκαν 46.042 έλεγχοι, επιβλήθηκαν 9.631 πρόστιμα συνολικού ύψους περίπου €27,1 εκατ., με σημαντική αύξηση σε σχέση με προηγούμενα χρόνια.

Αντικαταστάθηκαν τα χειρόγραφα στοιχεία με tablets, ενώ προσλήφθηκαν 82 νέοι επιθεωρητές (και αναμένονται ακόμη 32). Σημαντικό εργαλείο αποτελεί το σύστημα Business Intelligence συνδυασμένο με την Ψηφιακή Κάρτα Εργασίας, χωρίς να υποκαθιστά τους επιτόπιους ελέγχους.

Βάσει των τελευταίων στοιχείων της Επιθεώρησης Εργασίας, κατά τη διάρκεια του Ιουνίου πραγματοποιήθηκαν 6.899 έλεγχοι, από τους οποίους προέκυψαν 1.214 παραβάσεις, με πρόστιμα που συνολικά ανήλθαν σε 3,64 εκατ. ευρώ.

Η αδήλωτη εργασία διατήρησε τον πρωταγωνιστικό ρόλο στην καταγραφή παραβάσεων, με 102 περιπτώσεις και πρόστιμα ύψους 1,31 εκατ. ευρώ, συνεχίζοντας την αυξητική πορεία που είχε ξεκινήσει ήδη από τον Μάιο, όταν και οι σχετικές παραβάσεις είχαν σχεδόν διπλασιαστεί συγκριτικά με τον Απρίλιο.

Αμέσως επόμενη αιτία επιβολής κυρώσεων ήταν η ψηφιακή κάρτα εργασίας, με 184 περιπτώσεις μη ορθής ή καθόλου εφαρμογής, που συνοδεύτηκαν από πρόστιμα 736.800 ευρώ, εμφανώς αυξημένα από τα 543.600 ευρώ του Μαΐου.

Στη συνέχεια καταγράφηκαν 115 παραβάσεις για μη καταβολή δεδουλευμένων αποδοχών, επιδομάτων και άλλων απολαβών, με τα αντίστοιχα πρόστιμα να διαμορφώνονται στα 342.640 ευρώ. Επιπλέον, 119 περιπτώσεις αφορούσαν τη μη τήρηση πινάκων προσωπικού, με τις κυρώσεις να ανέρχονται στα 190.100 ευρώ.

Για το πρώτο εξάμηνο του 2025, η Επιθεώρηση Εργασίας έχει διενεργήσει 38.093 ελέγχους, επιβάλλοντας 8.000 κυρώσεις και πρόστιμα συνολικού ύψους 21,94 εκατ. ευρώ.

Αναλυτικά στοιχεία εξάμηνου:

• 6,59 εκατ. ευρώ για 553 παραβάσεις αδήλωτης εργασίας

• 3,86 εκατ. ευρώ για 1.079 παραβάσεις ψηφιακής κάρτας

• 3,09 εκατ. ευρώ για 1.343 παραβάσεις πινάκων προσωπικού

• 1,66 εκατ. ευρώ για 674 παραβάσεις δεδουλευμένων

• 920.000 ευρώ για παραβίαση χρονικών ορίων εργασίας

Τα δεδομένα αποτυπώνουν τη σταθερά εντατική φύση των ελέγχων από την αρχή του έτους. Κατά το πρώτο πεντάμηνο είχαν πραγματοποιηθεί 30.906 έλεγχοι, με τα επιβληθέντα πρόστιμα να φτάνουν τα 17,8 εκατ. ευρώ, ελαφρώς μειωμένα σε σύγκριση με το αντίστοιχο διάστημα του 2024.

Ειδικότερα, στο α΄ πεντάμηνο του 2024, οι κυρώσεις ανήλθαν στα 18,7 εκατ. ευρώ, με:

• 5,7 εκατ. ευρώ για αδήλωτη εργασία

• 3,5 εκατ. ευρώ για πίνακες προσωπικού

• 2,2 εκατ. ευρώ για ψηφιακή κάρτα

• 1,8 εκατ. ευρώ για δεδουλευμένα

Η αδήλωτη εργασία εξακολουθεί να αποτελεί τον βασικό πυλώνα παραβατικότητας, ενώ η αυστηροποίηση των ελέγχων για τη ψηφιακή κάρτα εργασίας αποδεικνύει ότι, παρότι η εφαρμογή της έχει σχεδόν καθολικά επεκταθεί, πολλές επιχειρήσεις δεν έχουν ακόμη προσαρμοστεί πλήρως στις νέες απαιτήσεις ή επιλέγουν να αγνοούν τη συμμόρφωση, ρισκάροντας υψηλά πρόστιμα σε περίπτωση εντοπισμού από τις Αρχές.

Όπως επισημαίνεται σε σχετική ανακοίνωση, το σύστημα αυτό έχει τη δυνατότητα να αποκαλύπτει τυχόν παραβάσεις που προκύπτουν από τη χρήση της Ψηφιακής Κάρτας Εργασίας, καθώς και παραβάσεις που σχετίζονται με άλλες διατάξεις του κανονιστικού πλαισίου, όπως είναι η καταβολή του κατώτατου μισθού.

Η χρήση του συστήματος BI σε καμία περίπτωση δεν καταργεί τον επιτόπιο έλεγχο.
Αντίθετα, λειτουργεί συνδυαστικά, προκειμένου να εξασφαλιστεί η τήρηση της νομιμότητας προς όφελος τόσο του εργαζομένου, όσο και του εργοδότη, που λειτουργεί σύννομα και πλήττεται από τον αθέμιτο ανταγωνισμό.

«Ως Ανεξάρτητη Αρχή Επιθεώρηση Εργασίας, θεωρούμε ότι όλες οι επιχειρήσεις, οι κλάδοι των οποίων έχουν υπαχθεί στο σύστημα της Ψηφιακής Κάρτας Εργασίας, θα συμμορφωθούν με το ισχύον κανονιστικό πλαίσιο, έτσι ώστε εργαζόμενοι, εργοδότες και ελεγκτικός μηχανισμός, να συμβάλουμε από κοινού όχι μόνο σε μία αγορά εργασίας που λειτουργεί με κανόνες, αλλά και σε μία δικαιότερη κοινωνία», υπογραμμίζει ο Διοικητής της Επιθεώρησης Εργασίας, Γιώργος Τζιλιβάκης.

Σύμφωνα με την έκθεση, το υψηλό ποσοστό επίλυσης αυτών των υποθέσεων οφείλεται στην αποτελεσματική διαμεσολάβηση των Επιθεωρητών Εργασιακών Σχέσεων, καθώς και στην αξιοποίηση του ισχύοντος προστατευτικού νομοθετικού και κανονιστικού πλαισίου.

Στο πλαίσιο αυτό, στους επιδιωκόμενους στόχους του 2025 συγκαταλέγεται η υλοποίηση εκστρατειών ενημέρωσης, ευαισθητοποίησης και κινητοποίησης των πολιτών και όλων των εμπλεκόμενων φορέων αναφορικά με τα τρέχοντα και ευαίσθητα ζητήματα της βίας και παρενόχλησης στην εργασία.

Όπως αναφέρει χαρακτηριστικά η προϊσταμένη του αυτοτελούς τμήματος για την παρακολούθηση της βίας & παρενόχλησης στην εργασία, Γεωργία Βαζάκη, «απώτερος στόχος όλων των δράσεων ευαισθητοποίησης αποτελεί η διασφάλιση της πλήρους, επίκαιρης και έγκυρης ενημέρωσης, που θα καταστήσει σαφές στο σύνολο του κόσμου της εργασίας ότι αποτελεί μονόδρομο η επίδειξη μηδενικής ανοχής σε βίαιες και παρενοχλητικές συμπεριφορές, που εκδηλώνονται κατά τη διάρκεια της εργασίας είτε συνδέονται με αυτήν είτε προκύπτουν από αυτήν.

Με αυτόν τον τρόπο και τη συστράτευση όλων των εμπλεκόμενων μερών και συναρμόδιων φορέων προς αυτή την κατεύθυνση, μπορεί να γίνει ολοένα και περισσότερο πραγματικότητα η αύξηση της ορατότητας απέναντι σε κάθε είδους βίαιες και παρενοχλητικές συμπεριφορές, που όχι μόνο δυναμιτίζουν την εργασιακή ειρήνη και ασφάλεια, αλλά αποτελούν και πλήγμα στην ανθρώπινη αξιοπρέπεια».

«Το πρώτο βασικό βήμα για την αποτελεσματική πρόληψη και αντιμετώπιση του φαινομένου είναι ο εντοπισμός του, η διαφώτιση και η δέουσα ευαισθητοποίηση για την αλλαγή της εργασιακής κουλτούρας προς ένα εργασιακό περιβάλλον, στο οποίο δεν θα είναι ανεκτή και αποδεκτή καμία τέτοιου είδους συμπεριφορά» σημειώνει η κα Βαζάκη.

Τι δείχνουν τα στοιχεία

Με βάση τα στοιχεία, οι καταγγελίες περιστατικών βίας και παρενόχλησης στην εργασία καταγράφουν ετήσια αύξηση της τάξης του 39%.

Η μεγάλη πλειονότητα (88%) των καταγγελιών αφορά σε περιστατικά βίας (λεκτικής και σωματικής) και παρενόχλησης (ηθικής και ψυχολογικής) και το 12% σε σεξουαλική παρενόχληση, υπογραμμίζοντας τη διαχρονική́ τάση υποδήλωσης αυτών, εξαιτίας της ιδιαιτερότητας και της δυσκολίας ως προς την απόδειξή τους. Εντούτοις, εντός του 2024, σημειώθηκε υπερτριπλασιασμός των υποθέσεων σεξουαλικής παρενόχλησης, καθώς από 12 το 2023 έφτασαν τις 38.

Όπως διαπιστώνεται στην έκθεση, παρά τη ραγδαία αύξηση στην υποβολή των σχετικών καταγγελιών τα τρία τελευταία έτη (αύξηση 110% από το 2022 έως το 2024), το ποσοστό επιλύσεων αυτών παραμένει σταθερά σε υψηλό επίπεδο, ενώ εξίσου αισιόδοξο προβάλλει το γεγονός ότι, ταυτόχρονα, η ψαλίδα μεταξύ επιλύσεων και συστάσεως προσφυγής στα δικαστήρια έχει μειωθεί αισθητά μεταξύ των ετών 2023 και 2024 σε οκτώ ποσοστιαίες μονάδες (το 47% «δικαστήρια» του 2023 μειώθηκε στο 39%, ενώ αντίστοιχα οι επιλύσεις διατηρούνται σταθερά σε ποσοστό 31% με 32%, το οποίο δύναται να αυξάνεται και με μέρος των ματαιωμένων, που υποκρύπτουν επίλυση, αλλά και των ευρισκομένων ακόμη σε εξέλιξη υποθέσεων.

Συγκεκριμένα, τα αποτελέσματα της επέμβασης των κατά τόπο αρμοδίων Υπηρεσιών Επιθεώρησης Εργασιακών Σχέσεων στο σύνολο των 318 υποβληθέντων καταγγελιών-εργατικών διαφορών αποτυπώνονται ως εξής:

Α) Επίλυση-Συμφιλίωση

Συνολικά 99 υποθέσεις έχουν επιλυθεί με τη λήψη των πρόσφορων και ανάλογων μέτρων κατά τον Ν. 4808/2021 (άρθρα 12, παρ. 2 & 19 παρ. 3), κατόπιν των σχετικών συστάσεων συμμόρφωσης στις επιχειρήσεις και σχετική παρακολούθηση ως προς την εφαρμογή αυτών από τους αρμόδιους για τη διεξαγωγή τους Προϊσταμένους Επιθεώρησης Εργασιακών Σχέσεων, ήτοι ποσοστό 31%.

Όπως επισημαίνεται στην έκθεση, «το αυξημένο αυτό ποσοστό εξωδικαστικής επίλυσης αυτών των ιδιαίτερα δυσδιάκριτων και δυσαπόδεικτων υποθέσεων αποτυπώνει για ένα ακόμα έτος τον ιδιαίτερο ζήλο που επιδεικνύεται από τους αρμόδιους Επιθεωρητές Εργασιακών Σχέσεων, οι οποίοι, κατά τη διαχείριση των σχετικών υποθέσεων, αξιοποιούν το σύνολο του ισχύοντος προστατευτικού νομοθετικού και κανονιστικού πλαισίου.

Το ποσοστό των επιλυμένων εργατικών διαφορών αποτελεί επιπλέον ενθαρρυντικό σημάδι για το γεγονός ότι “εσωκλείει” τόσο την ανάληψη ευθύνης όσο και τη συμμόρφωση, απαραίτητοι και οι δύο παράγοντες για την επιδιωκόμενη αλλαγή εργασιακής κουλτούρας προς την κατεύθυνση της επίδειξης ουσιαστικής μηδενικής ανοχής στις βίαιες και παρενοχλητικές συμπεριφορές στον κόσμο της εργασίας».

Β) Ματαίωση

Επίσης, έχουν ματαιωθεί 21 υποθέσεις (ποσοστό 7%) είτε λόγω μη παράστασης κατά την ορισθείσα συζήτηση των καταγγελλόντων προσώπων είτε λόγω γραπτής σχετικής ανακλητικής δήλωσης των τελευταίων, ιδίως όταν επήλθε μεταξύ των μερών επίλυση, ενόψει και της προγραμματισμένης συζήτησης ενώπιον των υπηρεσιών της Επιθεώρησης Εργασίας είτε διότι, κατά τη συζήτηση, δεν αναλύθηκαν περαιτέρω συγκεκριμένα περιστατικά βίας και παρενόχλησης, ώστε να μπορούν να υπαχθούν στην ειδική διαδικασία του άρθρου 18 του Ν. 4808/2021.

Γ) Σύσταση προσφυγής στα δικαστήρια

Σε 124 υποθέσεις (ποσοστό 39%) έχει καταγραφεί από τον διεξάγοντα τη διαδικασία Επιθεωρητή Εργασιακών Σχέσεων αιτιολογημένη γνώμη σύστασης προσφυγής στα αρμόδια δικαστήρια αφενός μεν εξαιτίας αντικρουόμενων ισχυρισμών επί αμφισβητούμενων πραγματικών και νομικών ζητημάτων, που χρήζουν δικαστικής εκτιμήσεως αφετέρου δε επειδή δεν κατέστη εφικτό να αξιοποιηθεί ο δικονομικός κανόνας της αντιστροφής του βάρους απόδειξης, καθώς τα ελλιπή στοιχεία περί των καταγγελλομένων δεν ήταν ικανά να θεμελιώσουν την απαιτούμενη αρχή απόδειξης και, έτσι, ήταν αναπόφευκτη η σύσταση προσφυγής στα αρμόδια δικαστήρια.

Δ) Διοικητικές κυρώσεις

Τέλος, σε 31 υποθέσεις επιβλήθηκαν, με βάση το ισχύον κανονιστικό πλαίσιο, κυρώσεις συνολικού ποσού 57.600 ευρώ.

Πού καταγράφονται περισσότερες καταγγελίες

Και το 2024 την πρώτη θέση στις καταγγελίες για εν γένει περιστατικά βίας και παρενόχλησης στην εργασία κατείχαν επιχειρήσεις που δραστηριοποιούνται στους κλάδους του χονδρικού και λιανικού εμπορίου σε ποσοστό 28%. Ακολούθησαν με 26% αυτές των ξενοδοχείων και της εστίασης, οι οποίες καλύπτουν σε μεγάλο βαθμό το φάσμα των υπηρεσιών που παρέχονται στον τουρισμό. Έπονται με πολύ μικρότερα ποσοστά οι κλάδοι υγείας, βιομηχανίας τροφίμων, υπηρεσιών φύλαξης, καθαρισμού και άλλοι.

Για πρώτη φορά, στην έκθεση καταγράφονται ποιοτικά δεδομένα, βάσει του μεγέθους των επιχειρήσεων, που καταγγέλλονται στις υπηρεσίες της Επιθεώρησης Εργασίας για εκδήλωση περιστατικών βίας και παρενόχλησης στους χώρους εργασίας τους.

Διευκρινίζεται ότι ως μέγεθος της επιχείρησης νοείται ο αριθμός των απασχολούμενων μόνο στον ελεγχόμενο τόπο εργασίας (έδρα, υποκατάστημα, παράρτημα κ.λπ.) και, σύμφωνα με αυτό το κριτήριο, οι επιχειρήσεις κατατάσσονται σε μικρές (1-10 απασχολούμενοι), μεσαίες (11-50 απασχολούμενοι), μεγάλες Α’ (51-150 απασχολούμενοι), Μεγάλες Β΄ (151-250 απασχολούμενοι) και Μεγάλες Γ΄ (251 και άνω απασχολούμενοι).

Σύμφωνα με τα στοιχεία της έκθεσης, «περισσότερα περιστατικά βίας και παρενόχλησης σε ποσοστό 42% παρουσιάζονται στις μικρές επιχειρήσεις, όπου ο εκ φύσεως πιο “οικογενειακός” χαρακτήρας τους πιθανόν επιτείνει τα σχετικά ζητήματα συμπεριφορών προς τους απασχολούμενους, ενώ, μαζί με τις μεσαίες επιχειρήσεις, όπου εμφανίζονται σε ποσοστό 25% προβλήματα βίαιων και παρενοχλητικών συμπεριφορών, κρατούν την πρώτη θέση στις σχετικές καταγγελίες.

Ακολουθούν με 18% οι μεγάλες επιχειρήσεις, που απασχολούν από 250 και άνω εργαζόμενους, προφανώς λόγω και του μεγάλου πλήθους των συναναστρεφόμενων συναδέλφων, υπευθύνων και εργοδοτών, ενώ έπονται οι πιο μικρές από τις μεγάλες, όπου απασχολούνται από 51 έως 150 άτομα σε ποσοστό 12%.

Όπως προκύπτει, οι μεγάλες επιχειρήσεις της μεσαίας τάξεως των 151-250 ατόμων φαίνεται να έχουν επιτύχει σε μεγάλο βαθμό την απαιτούμενη αλλαγή της εργασιακής κουλτούρας προς την επίδειξη μηδενικής ανοχής στις βίαιες και παρενοχλητικές συμπεριφορές, καθώς μόνο σε ποσοστό 3% απασχόλησαν εντός του 2024 τις Υπηρεσίες της Επιθεώρησης Εργασίας».

Ηλικιακές ομάδες καταγγελλόντων προσώπων

Επίσης, για πρώτη φορά, στην ετήσια έκθεση παρουσιάζονται ποιοτικά δεδομένα των ηλικιακών ομάδων των προσφευγόντων στις Υπηρεσίες της Επιθεώρησης Εργασίας.

Η ηλικιακή κατηγορία, ανεξαρτήτως φύλου, που καταγγέλλει περισσότερο βίαιες και παρενοχλητικές συμπεριφορές στην εργασία, είναι εκείνη των 45-64 ετών σε ποσοστό 48% και ακολουθούν με 27% οι ηλικίες 35-44 ετών και σε πολύ μικρότερα ποσοστά έπονται οι απασχολούμενοι 25-34 ετών (14%), 18-24 (10%) και μόλις 1% οι 65 ετών και άνω.

Σύμφωνα με σχετική ανακοίνωση, ακόμα πιο εντυπωσιακό είναι το ποσοστό αύξησης σε βάθος τριετίας (2022-2024), φθάνοντας το 110%, από 151 σε 318 καταγγελίες το 2024.

Για άλλη μία χρονιά, η μεγάλη πλειονότητα (88%) των καταγγελιών αφορά σε περιστατικά βίας (λεκτικής και σωματικής) και παρενόχλησης (ηθικής και ψυχολογικής) και το 12% σε σεξουαλική παρενόχληση, υπογραμμίζοντας τη διαχρονική́ τάση υποδήλωσης αυτών, εξαιτίας της ιδιαιτερότητας και της δυσκολίας ως προς την απόδειξή τους.

Εντούτοις, εντός του 2024, καταγράφηκε υπερτριπλασιασμός των υποθέσεων σεξουαλικής παρενόχλησης, καθώς από 12 το 2023 έφτασαν τις 38.

Όπως τονίζει η προϊσταμένη του αυτοτελούς τμήματος της Επιθεώρησης Εργασίας για την παρακολούθηση της βίας και παρενόχλησης στην εργασία, Γεωργία Βαζάκη, «πρωταρχικό μέλημα είναι να καταστεί σαφές στο σύνολο του κόσμου της εργασίας ότι η ορατότητα ως προς τις ανεπίτρεπτες βίαιες και παρενοχλητικές συμπεριφορές αυξάνεται σταθερά, με την αξιοποίηση του ισχύοντος προστατευτικού πλαισίου, αλλά και μέσω δράσεων ευαισθητοποίησης και ενημέρωσης από όλους τους συναρμόδιους φορείς, προς τους οποίους και απαιτείται να αυξηθεί η εμπιστοσύνη των πολιτών. Αποτελεί καθήκον όλων μας η επίτευξη συντονισμένων δράσεων σε όλους τους τομείς της καθημερινότητάς μας, ώστε να μπορέσουμε να διασφαλίσουμε όχι απλά έναν κόσμο εργασίας χωρίς βία και παρενόχληση, αλλά μία ολόκληρη κοινωνία που θα έχει θέσει τα θεμέλια επίδειξης μηδενικής ανοχής σε τέτοιου είδους συμπεριφορές, οι οποίες βάλλουν τον πυρήνα της ανθρώπινης αξιοπρέπειας».

Η συντριπτική πλειονότητα των καταγγελλόντων-θιγομένων από περιστατικά σεξουαλικής παρενόχλησης, στα οποία συμπεριλήφθηκαν το 2024 και καταγγελίες τριών αντρών και ενός διεμφυλικού ατόμου, εξακολουθεί να έχει θηλυκό πρόσημο, καθώς στις 34 από τις 38 σχετικές καταγγελίες θιγόμενες φέρονται γυναίκες.

Όσον αφορά στο φύλο του καταγγελλόμενου, αυτό συνεχίζει να φέρει αντρικό χαρακτήρα, καθώς και στις 38 σχετικές υποθέσεις φέρεται ότι ο δράστης των καταγγελλόμενων συμπεριφορών σεξουαλικής παρενόχλησης ήταν άντρας.

Κοινωνικά στερεότυπα, έλλειψη υποστήριξης, άγνοια ή υποτίμηση του προβλήματος και φόβοι αντιποίνων, είναι λόγοι για τους οποίους οι άντρες συνήθως δεν αναφέρουν την όποια παρενόχληση δέχονται.

Και το 2024 την πρώτη θέση στις καταγγελίες για εν γένει περιστατικά βίας και παρενόχλησης στην εργασία κατείχαν επιχειρήσεις που δραστηριοποιούνται στους κλάδους του χονδρικού και λιανικού εμπορίου σε ποσοστό 28%. Ακολούθησαν με 26% αυτές των ξενοδοχείων και της εστίασης, οι οποίες καλύπτουν σε μεγάλο βαθμό το φάσμα των υπηρεσιών που παρέχονται στον τουρισμό. Έπονται με πολύ μικρότερα ποσοστά οι κλάδοι υγείας, βιομηχανίας τροφίμων, υπηρεσιών φύλαξης, καθαρισμού και άλλοι.

Σχετικά με το φύλο των θιγόμενων εργαζομένων, επί του συνόλου των καταγγελιών για το 2024, το 66% ήταν γυναίκες και το 34% άντρες.

Αντεστραμμένα συνεχίζουν να εμφανίζονται τα ποσοστά αναφορικά με το φύλο του καταγγελλόμενου προσώπου, όπου την πρώτη θέση κατέχουν οι άντρες σε ποσοστό 70%. Όπως επισημαίνεται στην ανακοίνωση, το αυξημένο σε ετήσια βάση ποσοστό εμφάνισης των αντρών ως τα πρόσωπα που προκαλούν παρενοχλητικές συμπεριφορές υποδηλώνει ότι σε ορισμένους χώρους εργασίας συνεχίζουν να αποτελούν εργασιακή πραγματικότητα παραδοσιακές νοοτροπίες περί υπεροχής του αντρικού φύλου.

Συγκεκριμένα, σε σύνολο 318 καταγγελιών το 2024:

– 21 ματαιώθηκαν είτε λόγω μη παράστασης κατά την ορισθείσα συζήτηση των καταγγελλόντων προσώπων είτε λόγω γραπτής σχετικής ανακλητικής δήλωσης των τελευταίων, ιδίως όταν επήλθε μεταξύ των μερών επίλυση, ενόψει και της προγραμματισμένης συζήτησης ενώπιον των υπηρεσιών μας είτε διότι, κατά τη συζήτηση, δεν αναλύθηκαν περαιτέρω συγκεκριμένα περιστατικά βίας και παρενόχλησης, ώστε να μπορούν να υπαχθούν στην ειδική διαδικασία του άρθρου 18 του Ν. 4808/2021.

– Σε 31 υποθέσεις επιβλήθηκαν, με βάση το ισχύον κανονιστικό πλαίσιο, κυρώσεις συνολικού ποσού 57.600 ευρώ.

– Ακόμα 43 υποθέσεις, εκ των τελευταίων ημερολογιακά, βρίσκονται σε εξέλιξη.