Είναι χαρακτηριστικό ότι τους τελευταίους 12 μήνες υποβλήθηκαν 94.000 αιτήσεις για επικουρικές συντάξεις ιδιωτικού τομέα. Από αυτές, οι 13.000 υποβλήθηκαν ηλεκτρονικά και οι υπόλοιπες 81.000 με επίσκεψη στις τοπικές διευθύνσεις.

Η αίτηση υποβάλλεται από τους ασφαλισμένους, μπαίνοντας στον ιστότοπο του e-ΕΦΚΑ (www.efka.gov) στην επιλογή «Ηλεκτρονική Υπηρεσία Υποβολής Αίτησης Συνταξιοδότησης».

Υπενθυμίζεται πως ήδη εδώ και αρκετούς μήνες υποβάλλονται αποκλειστικά ηλεκτρονικά οι αιτήσεις για κύριες συντάξεις, ενώ, μέσα στο επόμενο τρίμηνο, πρόκειται να υποβάλλονται αποκλειστικά ηλεκτρονικά και οι αιτήσεις μεταβίβασης, λόγω θανάτου, για τις επικουρικές συντάξεις του δημοσίου τομέα, όπου τον τελευταίο χρόνο υποβλήθηκαν πάνω από 25.000 αιτήσεις.

Σύμφωνα με την ανακοίνωση, δυνατότητα αίτησης με φυσικό τρόπο στις τοπικές διευθύνσεις θα συνεχίζει να υπάρχει μόνο για εξαιρετικές περιπτώσεις, όπου στην κύρια σύνταξη παρουσιάζεται πρόβλημα κατά την ηλεκτρονική υποβολή (λ.χ. αλλοδαποί). Σημειώνεται ότι θα παρέχεται η δυνατότητα είτε έντυπης είτε χειρόγραφης αίτησης για τους ασφαλισμένους αυτούς.

Στους ενδιαφερόμενους παρέχεται η δυνατότητα ηλεκτρονικής παρακολούθησης της πορείας της αίτησης συνταξιοδότησής τους εδώ.

Ο υπουργός Εργασίας και Κοινωνικών Υποθέσεων Κωστής Χατζηδάκης δήλωσε σχετικά: «Το νέο αυτό βήμα του ΕΦΚΑ προς την ψηφιακή τεχνολογία επιτρέπει την άμεση εφαρμογή του καινούργιου συστήματος της fast track απονομής συντάξεων και μειώνει στο ελάχιστο τον χρόνο που απαιτείται, για να συγκεντρωθούν και να εξεταστούν τα στοιχεία και τα δικαιολογητικά που υποβάλλει ο ασφαλισμένος και, παράλληλα, αντιμετωπίζονται η ταλαιπωρία και οι άσκοπες μετακινήσεις των πολιτών στις τοπικές διευθύνσεις. Με μικρές καθημερινές νίκες, ερχόμαστε πιο κοντά στον βασικό στόχο που είναι ο πολίτης να λαμβάνει χωρίς καθυστερήσεις τη σύνταξή του, κύρια και επικουρική, και να μη δημιουργηθούν ξανά "βουνά" από νέες εκκρεμείς συντάξεις στο μέλλον».

Από την πλευρά του, ο διοικητής του ΕΦΚΑ Παναγιώτης Δουφεξής υπογράμμισε: «Η υποβολή αποκλειστικά ηλεκτρονικά των νέων αιτήσεων απονομής και μεταβίβασης επικουρικών συντάξεων μας φέρνει πιο κοντά στην πλήρη ψηφιοποίηση της διαδικασίας υποβολής και έκδοσης συντάξεων. Μάλιστα, μέσα στο επόμενο τρίμηνο, η αποκλειστικά με ηλεκτρονικό τρόπο υποβολή αιτήσεων θα επεκταθεί και στις επικουρικές συντάξεις δημοσίου τομέα, καταργώντας χιλιάδες μετακινήσεις στις τοπικές διευθύνσεις του Οργανισμού».

Ειδικότερα στην εγκύκλιο περιλαμβάνεται η διαδικασία δήλωσης της επικουρικής ασφάλισης των υπαγομένων στο Ταμείο Επικουρικής Κεφαλαιοποιητικής Ασφάλισης (Τ.Ε.Κ.Α.) τακτικών/μετακλητών υπαλλήλων και λειτουργών του Δημοσίου καθώς και των στελεχών των Ενόπλων Δυνάμεων και των Σωμάτων Ασφαλείας, κατ’ εφαρμογή των διατάξεων του Ν.4826/2021

1. ΥΠΟΧΡΕΩΤΙΚΗ ΥΠΑΓΩΓΗ ΑΠΟ 01/01/2022

Στην ασφάλιση του Ταμείου Επικουρικής Κεφαλαιοποιητικής Ασφάλισης (Τ.Ε.Κ.Α.) υπάγονται υποχρεωτικά όλα τα πρόσωπα που αναλαμβάνουν για πρώτη φορά από 1ης 1.2022 και εφεξής ασφαλιστέα εργασία – απασχόληση ή αποκτούν ασφαλιστέα ιδιότητα και υποχρέωση υπαγωγής στον Κλάδο Επικουρικής Ασφάλισης του e-Ε.Φ.Κ.Α. Για τα πρόσωπα αυτά η υπαγωγή στην ασφάλιση του Ταμείου λαμβάνει χώρα αντί της υπαγωγής στον Κλάδο Επικουρικής Ασφάλισης του e-Ε.Φ.Κ.Α.

Στην υποχρεωτική επικουρική ασφάλιση του Τ.Ε.Κ.Α. υπάγονται όλοι οι δημόσιοι υπάλληλοι, τακτικοί και μετακλητοί, λειτουργοί του Δημοσίου καθώς και τα στελέχη των Ενόπλων Δυνάμεων και των Σωμάτων Ασφαλείας, ανεξαρτήτως ηλικίας, που αναλαμβάνουν από 01/01/2022 και εφεξής για πρώτη φορά εργασία / ή διορίζονται στο Δημόσιο Τομέα, χωρίς προηγούμενη απασχόληση, ασφάλιση, προϋπηρεσία, εφόσον υφίσταται μέχρι την ημερομηνία αυτή, υποχρέωση υπαγωγής της εν λόγω κατηγορίας τους στον Κλάδο Επικουρικής Ασφάλισης του e-Ε.Φ.Κ.Α. Κατά συνέπεια, τα πρόσωπα αυτά υπάγονται στο Τ.Ε.Κ.Α αντί της υπαγωγής τους στον Κλάδο Επικουρικής Ασφάλισης του e-Ε.Φ.Κ.Α.

Διευκρινίζεται ότι, εργαζόμενοι οι οποίοι, σύμφωνα με τα ανωτέρω, αναλαμβάνουν για πρώτη φορά εργασία στην Ελλάδα από 01/01/2022, αλλά έχουν προηγούμενη απασχόληση στο Εξωτερικό, γιατί έχουν εργαστεί είτε σε Κράτος-Μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης είτε σε χώρα με την οποία η Ελλάδα έχει συνάψει Διμερή Σύμβαση Κοινωνικής Ασφάλισης ή σε Τρίτη χώρα, υπάγονται υποχρεωτικά στην ασφάλιση του Τ.Ε.Κ.Α., δεδομένου ότι, η επικουρική ασφάλιση δεν εμπίπτει στο υλικό πεδίο εφαρμογής του Ευρωπαϊκού Κανονισμού για το Συντονισμό των Συστημάτων Κοινωνικής Ασφάλειας (Κανονισμοί Ε.Ε. 883/2004 και 987/09), καθώς και των Διμερών Συμβάσεων.

Περιπτώσεις εργαζομένων που διορίζονται στο Δημόσιο από 01/01/2022 και εφεξής, οι οποίοι είχαν κάνει πρακτική άσκηση στο παρελθόν πχ. για την απόκτηση του πτυχίου τους ΤΕΙ και ασφαλίστηκαν για τον κίνδυνο του εργατικού ατυχήματος 1%, υπάγονται υποχρεωτικά στην ασφάλιση του Τ.Ε.Κ.Α.

Επίσης, εξαιρούνται της υπαγωγής στο Τ.Ε.Κ.Α κατηγορίες δημοσίων υπαλλήλων όπου δεν προβλέπεται υπαγωγή τους στον Κλάδο Επικουρικής Ασφάλισης του e – Ε.Φ.Κ.Α.( τ. ΕΤΕΑΕΠ ) είτε γιατί υπάγονται σε επικουρικά Ταμεία εκτός του e – Ε.Φ.Κ.Α. (π.χ. διορισμός από 01/01/2022 Ενστόλων Στελεχών των Ενόπλων Δυνάμεων που σύμφωνα με την ισχύουσα νομοθεσία υπάρχει υποχρέωση υπαγωγής τους π.χ. στο ΜΕΤΟΧΙΚΟ ΤΑΜΕΙΟ ΣΤΡΑΤΟΥ κ.λπ.) είτε γιατί δεν προβλέπεται για την κατηγορία των υπαλλήλων αυτών, σύμφωνα με την ισχύουσα νομοθεσία, καμία επικουρική ασφάλιση γενικότερα ( π.χ. Φορείς για τους οποίους δεν υπάρχει επικουρική ασφάλιση για το προσωπικό τους).

Περιπτώσεις εργαζομένων που διορίζονται ως δημόσιοι υπάλληλοι από 01/01/2022 στο Δημόσιο, οι οποίοι προγενέστερα ασφαλίστηκαν ως μη μισθωτοί/ ελεύθεροι επαγγελματίες, ευνόητο είναι ότι, δεν υπάγονται από 01/01/2022 στην υποχρεωτική ασφάλιση του Τ.Ε.Κ.Α. καθόσον δεν θεωρούνται νεοεισερχόμενοι στην αγορά εργασίας, δεδομένου ότι υφίσταται ασφάλιση στο Κλάδο Σύνταξης μέχρι την 31/12/2021 με την ιδιότητα ελεύθερου επαγγελματία ή αυτοαπασχολούμενου.

2. ΠΡΟΑΙΡΕΤΙΚΗ ΥΠΑΓΩΓΗ ΑΠΟ 01/01/2023

Στην ασφάλιση του Ταμείου υπάγονται προαιρετικά μετά από αίτησή τους, οι ήδη ασφαλισμένοι στον Κλάδο Επικουρικής Ασφάλισης του e- Ε.Φ.Κ.Α., οι οποίοι έχουν γεννηθεί από 1ης.1.1987 και εξής. Τα πρόσωπα αυτά από την υπαγωγή τους στην ασφάλιση του Ταμείου παύουν αυτοδίκαια να υπάγονται στον Κλάδο Επικουρικής Ασφάλισης του e-Ε.Φ.Κ.Α.»

Προαιρετικά, υπάγονται μετά από σχετική αίτησή τους οι ήδη ασφαλισμένοι στον Κλάδο Επικουρικής Ασφάλισης του e-Ε.Φ.Κ.Α. δημόσιοι υπάλληλοι, λειτουργοί του Δημοσίου, κλπ. εφόσον έχουν γεννηθεί από 01/01/1987 και εφεξής.

Οι εν λόγω κατηγορίες ασφαλισμένων μπορούν να ασκήσουν το δικαίωμα της προαιρετικής υπαγωγής στην ασφάλιση του νέου Ταμείου υποβάλλοντας αίτηση κατά το χρονικό διάστημα από 01/01/2023 έως 31/12/2023.

Η σχετική αίτηση υποβάλλεται προς τον εκκαθαριστή μισθοδοσίας τους και κοινοποιείται τόσο στις αρμόδιες Υπηρεσίες του e -Ε.Φ.Κ.Α, όσο και του Τ.Ε.Κ.Α., προκειμένου να λάβουν γνώση.

Στην ασφάλιση του Ταμείου υπάγονται προαιρετικά μετά από αίτησή τους, και εφόσον δεν έχουν συμπληρώσει το 35ο έτος της ηλικίας τους κατά το χρόνο υποβολής της αίτησης υπαγωγής στην ασφάλιση του Ταμείου.

Επίσης, διευκρινίζεται ότι, σε όλες τις περιπτώσεις προαιρετικής υπαγωγής στην ασφάλιση του Τ.Ε.Κ.Α. των δημοσίων υπαλλήλων, λειτουργών του Δημοσίου κλπ. από την έναρξή της και εφεξής διέπεται από τους κανόνες της υποχρεωτικής ασφάλισης.

Εισφορές

Το ύψος των απαιτητών εισφορών επικουρικής ασφάλισης ανέρχεται σήμερα στο 6,5% των ασφαλιστέων αποδοχών των εργαζομένων δημοσίων υπαλλήλων (δηλ. 3,25% για τον εργοδότη Δημόσιο και 3,25% για τον εργαζόμενο ) ενώ από 01/06/2022 το ποσοστό βαίνει μειούμενο και διαμορφώνεται στο 6% συνολικά ( δηλ. 3% για τον εργοδότη ΔΗΜΟΣΙΟ και 3% για τον εργαζόμενο).
Οι ασφαλιστικές εισφορές των δημοσίων υπαλλήλων, λειτουργών του Δημοσίου κ.λπ. δηλώνονται από τους εκκαθαριστές του Δημοσίου σε μηνιαία βάση στην Α.Π.Δ. και καταβάλλονται μέσω της Ενιαίας Αρχής Πληρωμής (Ε.Α.Π.).

Βασικά χαρακτηριστικά του νέου συστήματος είναι η δημιουργία ατομικού λογαριασμού («κουμπαρά») για κάθε νέο ασφαλισμένο και η εισαγωγή κεφαλαιοποιητικών στοιχείων στην επικουρική ασφάλιση με την ίδρυση του δημόσιου Ταμείου Επικουρικής Κεφαλαιοποιητικής Ασφάλισης (ΤΕΚΑ), προκειμένου να αντιμετωπιστεί αποτελεσματικά ο κίνδυνος που απορρέει από τη δημογραφική γήρανση του πληθυσμού.

Σύμφωνα με το υπουργείο Εργασίας και Κοινωνικών Υποθέσεων, με τη νέα ασφαλιστική μεταρρύθμιση, ενισχύεται η βιωσιμότητα του ασφαλιστικού συστήματος, που επιτυγχάνεται με τη διασπορά του ασφαλιστικού κινδύνου, διατηρείται ο δημόσιος χαρακτήρας, προστατεύονται οι υφιστάμενες συντάξεις - κύριες και επικουρικές - δίνεται ώθηση στην αναπτυξιακή διαδικασία της οικονομίας, μέσω της επένδυσης τμήματος των εισφορών των ασφαλισμένων του νέου συστήματος στην ελληνική οικονομία, προωθείται η διαφάνεια στη διαχείριση των πόρων των ασφαλισμένων, διασφαλίζονται υψηλότερες επικουρικές συντάξεις για τους νέους ασφαλισμένους, αποκαθίσταται η εμπιστοσύνη τους στο σύστημα κοινωνικής ασφάλισης και δημιουργούνται ισχυρά αντικίνητρα για «μαύρη»-αδήλωτη εργασία.

Μιλώντας στο ΑΠΕ-ΜΠΕ, ο υφυπουργός Εργασίας και Κοινωνικών Υποθέσεων, Πάνος Τσακλόγλου, δηλώνει ότι η σταδιακή μετατροπή της επικουρικής ασφάλισης από διανεμητική σε κεφαλαιοποιητική αποτελεί μια σημαντική διαρθρωτική μεταρρύθμιση, με το βλέμμα στραμμένο στο μέλλον. «Μειώνει την έκθεση της κοινωνικής ασφάλισης στον δημογραφικό κίνδυνο και, κατ’ αυτόν τον τρόπο, βελτιώνει τη σταθερότητα του συνταξιοδοτικού συστήματος. Δημιουργεί αποταμιεύσεις, σημαντικό τμήμα των οποίων θα επενδυθούν στην ελληνική οικονομία, δίνοντας ώθηση στην αναπτυξιακή διαδικασία. Παρέχει ισχυρά αντικίνητρα για ανασφάλιστη εργασία και αποκαθιστά την εμπιστοσύνη της νέας γενιάς στην κοινωνική ασφάλιση» εξηγεί ο υφυπουργός Εργασίας και Κοινωνικών Υποθέσεων, ενώ τονίζει ότι, με βάση την εμπειρία χωρών με ώριμα κεφαλαιοποιητικά συνταξιοδοτικά συστήματα, οι συντάξεις του νέου συστήματος αναμένεται να είναι αισθητά υψηλότερες από τις επικουρικές συντάξεις του τωρινού συστήματος. Τέλος, όπως υπογραμμίζει, «οι κρατικές εγγυήσεις περί μη αρνητικών αποδόσεων των επενδύσεων για τους συνταξιούχους του νέου συστήματος και περί υπολογισμού των συντάξεων του υφισταμένου συστήματος χωρίς καμία αλλαγή και, συνεπώς, χωρίς καμία περικοπή, αποτελούν έμπρακτη εφαρμογή της διαγενεακής αλληλεγγύης».

Συγκεκριμένα, για κάθε νέο ασφαλισμένο δημιουργείται ατομικός λογαριασμός («κουμπαράς») στον οποίο θα καταγράφονται οι ασφαλιστικές εισφορές που έχουν καταβληθεί από τον εργοδότη για τον μισθωτό ή από τον ίδιο, εφόσον πρόκειται για αυτοαπασχολούμενο, καθώς και οι αποδόσεις των επενδύσεων που αντιστοιχούν στις εισφορές του. Έτσι, λοιπόν, αντί οι εισφορές των νέων εργαζομένων να χρηματοδοτούν τις επικουρικές συντάξεις των τωρινών συνταξιούχων, θα αποταμιεύονται και θα επενδύονται για τις συντάξεις των ίδιων των ασφαλισμένων.

Επίσης, ανά πάσα στιγμή, ο ασφαλισμένος θα μπορεί να έχει πρόσβαση στον λογαριασμό του ατομικού του «κουμπαρά» μέσα από την οθόνη του υπολογιστή ή του κινητού τηλεφώνου, όπως, για παράδειγμα, μπορεί σήμερα να ελέγξει την κίνηση του τραπεζικού λογαριασμού του. Ο ασφαλισμένος θα έχει τη δυνατότητα πρόσβασης στον ατομικό λογαριασμό του, μέσω site και εφαρμογής για κινητά τηλέφωνα, καθώς και μέσω άλλων φορητών ηλεκτρονικών συσκευών, εντός του 2022. Η ιστοσελίδα του νέου Ταμείου, με όλες τις απαραίτητες πληροφορίες, θα λειτουργήσει στη διαδικτυακή διεύθυνση teka.gov.gr, ενώ θα ενεργοποιηθεί και η εφαρμογή myteka.gov.gr, μέσω της οποίας θα γίνεται η πρόσβαση των ασφαλισμένων στους ατομικούς λογαριασμούς τους.

Στο πλαίσιο του νέου συστήματος επικουρικής ασφάλισης συστήνεται και το νέο δημόσιο Ταμείο Επικουρικής Κεφαλαιοποιητικής Ασφάλισης (ΤΕΚΑ), το οποίο θα έχει την αποκλειστική ευθύνη για τη διαχείριση των εισφορών των ασφαλισμένων.

Από την 1η Ιανουαρίου 2022, όλοι όσοι μπαίνουν στην αγορά εργασίας για πρώτη φορά, ανεξαρτήτως ηλικίας, θα υπάγονται στο ΤΕΚΑ για την επικουρική ασφάλισή τους, εφόσον απασχολούνται σε κλάδο για τον οποίο υπάρχει υποχρεωτικότητα επικουρικής ασφάλισης. Αφορά, δηλαδή, μισθωτούς δημόσιου και ιδιωτικού τομέα, μηχανικούς και δικηγόρους και, από την 1η Ιανουαρίου 2023, θα υπάρχει δυνατότητα να υπαχθούν προαιρετικά στην ασφάλιση του ΤΕΚΑ:

- Ασφαλισμένοι στον κλάδο επικουρικής ασφάλισης του e-ΕΦΚΑ (πρώην ΕΤΕΑΕΠ) που έχουν γεννηθεί από 1/1/1987 και μετά και οι οποίοι επιθυμούν να μεταβούν από τον προαναφερόμενο κλάδο στο ΤΕΚΑ. Η συγκεκριμένη κατηγορία ασφαλισμένων μπορεί να ασκήσει το δικαίωμά της για υπαγωγή στην ασφάλιση του ΤΕΚΑ, μέχρι τις 31/12/2023.

- Εργαζόμενοι που απασχολούνται σε κλάδους για τους οποίους δεν υπάρχει υποχρέωση υπαγωγής στην επικουρική ασφάλιση (π.χ. ελεύθεροι επαγγελματίες, αγρότες, αυτοαπασχολούμενοι υγειονομικοί) και οι οποίοι διατηρούν το δικαίωμα ένταξης στο ΤΕΚΑ, μέχρι να συμπληρώσουν το 35ο έτος της ηλικίας τους.

Οι εισφορές επικουρικής ασφάλισης θα συλλέγονται από τον e-ΕΦΚΑ και θα πιστώνονται στους ατομικούς λογαριασμούς των ασφαλισμένων. Το ύψος των εισφορών δεν διαφοροποιείται από εκείνο του ισχύοντος συστήματος, διαμορφώνεται δηλαδή σε ποσοστό 3,25% για τον εργοδότη και 3,25% για τον εργαζόμενο, μέχρι και τον Μάιο του 2022 και σε 3% για τον καθένα εφεξής.

Παράλληλα, όπως έχει ήδη γνωστοποιήσει το υπουργείο Εργασίας και Κοινωνικών Υποθέσεων, το νέο σύστημα παρέχει τέσσερις κρατικές εγγυήσεις, που είναι οι εξής:

«Πρώτον, δεν θίγονται οι συντάξεις των υφιστάμενων συνταξιούχων.

Δεύτερον, το κράτος εγγυάται την καταβολή ελάχιστης ανταποδοτικής μηνιαίας επικουρικής σύνταξης, η οποία υπολογίζεται στη βάση του ύψους της πραγματικής αξίας των εισφορών που κατέβαλαν οι ασφαλισμένοι. Κατά συνέπεια, απονέμεται στους ασφαλισμένους επικουρική σύνταξη τουλάχιστον ίση με αυτή που αντιστοιχεί στις εισφορές τις οποίες κατέβαλαν, λαμβανομένου υπόψη και του πληθωρισμού. Σύμφωνα με το υπουργείο, πρακτικά αυτό σημαίνει ότι το κράτος εγγυάται μη αρνητικές αποδόσεις και ότι οι ασφαλισμένοι του ΤΕΚΑ θα είναι προστατευμένοι απέναντι στον επενδυτικό κίνδυνο, καθώς στις διακυμάνσεις της αγοράς υπόκεινται μόνο οι αποδόσεις και όχι το καταβληθέν κεφάλαιό τους.

Τρίτον, στο ΤΕΚΑ προβλέπεται κατώτατη επικουρική σύνταξη σε περίπτωση αναπηρίας ή θανάτου ενεργού ασφαλισμένου, κάτι που δεν ισχύει στο υφιστάμενο σύστημα επικουρικής ασφάλισης νοητής κεφαλαιοποίησης. Ειδικότερα, εάν το υπόλοιπο του ατομικού λογαριασμού του ασφαλισμένου υπολείπεται του ποσού των εισφορών ασφαλισμένου με 15 έτη ασφάλισης και αποδοχές ίσες με τον νομοθετημένο κατώτατο μισθό υπαλλήλου για πλήρη απασχόληση, ο κρατικός προϋπολογισμός καλύπτει τη διαφορά και, στη συνέχεια, υπολογίζεται το ποσό της σύνταξης του ασφαλισμένου ή των λοιπών δικαιοδόχων προσώπων.

Τέταρτον, στις περιπτώσεις που δεν θεμελιώνεται δικαίωμα μηνιαίας επικουρικής σύνταξης, δηλαδή εάν για οποιονδήποτε λόγο δεν απονεμηθεί κύρια σύνταξη ή δεν συμπληρώνονται 15 έτη επικουρικής ασφάλισης, οι καταβληθείσες εισφορές επιστρέφονται σε πραγματική αξία στον ασφαλισμένο κατά τη συμπλήρωση του γενικού ορίου ηλικίας συνταξιοδότησης, κάτι που δεν ισχύει σήμερα. Σε περίπτωση μετάβασης ασφαλισμένου από τον κλάδο επικουρικής ασφάλισης του e-ΕΦΚΑ στο ΤΕΚΑ, (δηλαδή στις περιπτώσεις προαιρετικής υπαγωγής), η επικουρική σύνταξη απαρτίζεται από δύο μέρη: ένα μέρος από τον κλάδο επικουρικής ασφάλισης του e-ΕΦΚΑ και ένα μέρος από το ΤΕΚΑ για τις εισφορές που αντιστοιχούν σε καθένα από τα Ταμεία. Η 15ετία υπολογίζεται αθροιστικά για την ασφάλιση στα δύο Ταμεία».

Τέλος, το υπουργείο Εργασίας και Κοινωνικών Υποθέσεων σε πρόσφατο ενημερωτικό του σημείωμα αναφέρει ότι η επενδυτική λειτουργία του Ταμείου θα αναπτυχθεί σταδιακά σε τρεις φάσεις (περιόδους) και επισημαίνει ότι θα ισχύουν τα εξής: «το επίπεδο, η δομή και η διαβάθμιση του ρίσκου των τοποθετήσεων των αποταμιεύσεων των ασφαλισμένων, είναι στην απόλυτη ευθύνη του διοικητικού συμβουλίου του ΤΕΚΑ.

Κατά την πρώτη - μεταβατική - περίοδο, οι επενδύσεις των εισφορών των ασφαλισμένων θα επενδυθούν σε χρηματοοικονομικά προϊόντα πολύ χαμηλού κινδύνου (υψηλότοκες καταθέσεις του Κοινού Κεφαλαίου των Νομικών Προσώπων Δημοσίου Δικαίου και Ασφαλιστικών Φορέων που διαχειρίζεται η Τράπεζα της Ελλάδος). Η μεταβατική περίοδος θα διαρκέσει έως και ένα εξάμηνο, μετά την εκλογή του διοικητικού συμβουλίου, ώστε αυτό να έχει τον απαραίτητο χρόνο, για να διαμορφώσει και να παραμετροποιήσει την επενδυτική στρατηγική του Ταμείου.

Κατά τη δεύτερη περίοδο, θα προσφέρεται στους ασφαλισμένους μόνο το default χαρτοφυλάκιο με επενδύσεις σε ένα διευρυμένο και διαφοροποιημένο χαρτοφυλάκιο αξιογράφων, το οποίο θα έχει δομή κύκλου ζωής. Στην πράξη, σε αυτήν τη φάση, όλοι οι ασφαλισμένοι θα έχουν τον ίδιο τύπο χαρτοφυλακίου, λόγω του ομοιόμορφου/παραπλήσιου της ηλικίας τους. Η επενδυτική επιτροπή της ΕΔΕΚΤ ΑΕΠΕΥ θα υποστηρίζει το διοικητικό συμβούλιο στη διαμόρφωση της επενδυτικής στρατηγικής του Ταμείου, ενώ η ΕΔΕΚΤ ΑΕΠΕΥ θα λειτουργεί ως εξωτερικός διαχειριστής και θα υποστηρίζει την υλοποίηση της επενδυτικής στρατηγικής του Ταμείου. Η δεύτερη φάση αναμένεται να διαρκέσει έως το τέλος του 2024. Κατά το διάστημα αυτό, η Διεύθυνση Επενδύσεων του Ταμείου θα στελεχωθεί και θα αποκτήσει επιχειρησιακή επάρκεια.

Κατά την τρίτη περίοδο (από τις αρχές 2025 και πέρα), μετά και την προσθήκη των προαιρετικά ασφαλισμένων στο ΤΕΚΑ (γεννηθέντων, μετά την 1η/1/1987), η δομή κύκλου ζωής στο default χαρτοφυλάκιο θα αποκτήσει και λειτουργική διάσταση. Δηλαδή, τα χαρτοφυλάκια των ασφαλισμένων θα διαφοροποιούνται στο επίπεδο ρίσκου ανάλογα με την ηλικία τους. Ταυτόχρονα, θα προσφερθούν στους ασφαλισμένους και άλλα κατάλληλα διαμορφωμένα συνταξιοδοτικά/επενδυτικά προϊόντα διαβαθμισμένου ρίσκου για εκείνους τους ασφαλισμένους που επιθυμούν να επιλέγουν και να ρυθμίζουν μόνοι τους το επίπεδο κινδύνου των συνταξιοδοτικών αποταμιεύσεών τους.

Παράλληλα, το Ταμείο θα συστήσει τη δική του Επενδυτική Επιτροπή, η Διεύθυνση Επενδύσεων θα αναλάβει πιο ενεργητικό ρόλο, ενώ η ΕΔΕΚΤ ΑΕΠΕΥ θα συνεχίσει να υποστηρίζει την επενδυτική λειτουργία του ΤΕΚΑ ως εξωτερικός διαχειριστής.

Εντός διετίας από την έναρξη της τρίτης περιόδου, το ΤΕΚΑ θα δημιουργήσει μητρώο πιστοποιημένων εξωτερικών διαχειριστών, διευρύνοντας τη γκάμα των επενδυτικών επιλογών του».

Το συνολικό σχέδιο για την "Ασφαλιστική Μεταρρύθμιση για τη Νέα Γενιά" παρουσίασαν ο Υπουργός Εργασίας κ. Κωστής Χατζηδάκης και ο Υφυπουργός Εργασίας, κ. Πάνος Τσακλόγλου. Ο κ. Χατζηδάκης δήλωσε πως "το βλέμμα το δικό μας είναι κυρίως στους νέους ανθρώπους, οι οποίοι έχουν το δικαίωμα να είναι σίγουροι ότι θα πάρουν σύνταξη και, μάλιστα, η σύνταξη αυτή να είναι ακόμα μεγαλύτερη".

Ο ίδιος τόνισε πως "το ασφαλιστικό σύστημα επηρεάζεται από μια σειρά παραγόντων. Ένας από αυτούς είναι το δημογραφικό". "Η αναλογία εργαζομένων προς συνταξιούχους είναι 1,7 προς 1", σημείωσε ο Υπ. Εργασίας, συμπληρώνοντας πως "το 2030 θα έχουμε πάρει από την Ιταλία μια ανεπιθύμητη πρωτιά και θα είμαστε η πιο γερασμένη χώρα στην Ευρώπη". Ο κ. Χατζηδάκης επεσήμανε ότι με το νομοσχέδιο εισάγεται ο "ατομικός κουμπαράς" για κάθε νέο ασφαλισμένο. Η εισαγωγή του συστήματος γίνεται σταδιακά και ξεκινά από αυτούς που θα μπουν στην αγορά εργασίας από 1/1/2022 και τους νέους έως 35 ετών που θα επιλέξουν να μπουν στο σύστημα". Το σύστημα είναι εμπνευσμένο από τις αρχές του μοντέλου που ακολουθεί η Σουηδία.

Τέσσερα είναι τα βασικά πλεονεκτήματα του νέου συστήματος, σύμφωνα με τον κ. Χατζηδάκη:

1. "Ο νέος ασφαλισμένος θα αποκτήσει σε σημαντικό βαθμό έλεγχο στη σύνταξη του"'.
2. "Με το σύστημα του 'ατομικού κουμπαρά' θα δημιουργηθεί μία κουλτούρα αποταμίευσης".
3. "Το νέο σύστημα θα οδηγήσει σε μεγαλύτερες επικουρικές συντάξεις για τους νέους ασφαλισμένους"
4. "Η παρέμβαση αυτή ενισχύει τη βιωσιμότητα του ευρύτερου ασφαλιστικού συστήματος".

Σύμφωνα με την παρουσίαση του υπ. Εργασίας, το νέο σύστημα οδηγεί σε υψηλότερες συντάξεις. Ως προς αυτό δόθηκε ένα παράδειγμα:

- Μηνιαία επικουρική σύνταξη 153 ευρώ με το «παλιό» σύστημα για εργαζόμενο αμειβόμενο με τον κατώτατο μισθό, 650€, & 40 έτη ασφάλισης.

- Μηνιαία επικουρική σύνταξη 219 ευρώ με το Νέο Κεφαλαιοποιητικό σύστημα (υποθέτοντας αποδόσεις ίσες με τον μέσο όρο των αποδόσεων των κεφαλαιοποιητικών συνταξιοδοτικών συστημάτων των χωρών-μελών του ΟΟΣΑ - περίοδος αναφοράς 2008-2018).

- Μηνιαία επικουρική σύνταξη 257 ευρώ με το Νέο Κεφαλαιοποιητικό σύστημα (υποθέτοντας αποδόσεις ίσες με τη μέση ετήσια απόδοση των αποθεματικών του ΕΦΚΑ που διαχειρίζεται το Μεικτό Αμοιβαίο Κεφάλαιο της ΑΕΔΑΚ Ασφαλιστικών Οργανισμών - περίοδος αναφοράς 2003-2020).

Ο κ. Χατζηδάκης τόνισε πως "η μεταρρύθμιση αυτή συνοδεύεται από μία διπλή εγγύηση. Από τον κρατικό προϋπολογισμό, για όσο χρειαστεί, θα υπάρξει στήριξη στον επικουρικό κλάδο του e-ΕΦΚΑ των παλαιότερων ασφαλισμένων. Παράλληλα, υπάρχει αντίστοιχη εγγύηση για τους νέους που θα μπουν στο σύστημα του "ατομικού κουμπαρά", αν και κάτι τέτοιο -εκτιμάται- ότι δεν θα χρειαστεί", σημείωσε. Από την πλευρά του, ο Υφυπουργός Εργασίας, κ. Πάνος Τσακλόγλου τόνισε πως αυτή η μεταρρύθμιση είναι "πολύ σημαντική, διαρθρωτική μεταρρύθμιση". Ο ίδιος σημείωσε πως "προβλέπεται ότι η μέση επικουρική σύνταξη (σ.σ. του υφιστάμενου επικουρικού κλάδου του e-ΕΦΚΑ) θα μειωθεί από 16% του μέσου μισθού που είναι σήμερα σε λιγότερο από 10% το 2050".

Όπως τόνισε ο κ. Τσακλόγλου, "σε παρά πολλές χώρες του ΟΟΣΑ πάνω από το 50% του εργατικού δυναμικού καλύπτεται συμπληρωματικά από κάποιο κεφαλαιοποιητικό σύστημα". Τα συστήματα της νοητής κεφαλαιοποίησης (σ.σ. όπως είναι ο υφιστάμενος επικουρικός κλάδος του e-ΕΦΚΑ) ήταν 1,7%, ενώ των συστημάτων της πραγματικής κεφαλαιοποίησης ήταν 4,2%. "Έχουμε βάσιμες ελπίδες για υψηλότερες συντάξεις για τη νέα γενιά", τόνισε ο ίδιος, προσθέτοντας ότι "υπόχρεοι θα είναι οι μισθωτοί του δημοσίου και ιδιωτικού τομέα και οι δικηγόροι και οι μηχανικοί", σημείωσε ο κ. Τσακλόγλου. Οι εισφορές για τους μισθωτούς θα είναι 6,5% και από τα μέσα του 2022 θα είναι 6%. "Κάθε εργαζόμενος θα έχει τον πλήρη έλεγχο των εισφορών του και των αποδόσεων τους, ενώ η νέα επικουρική ασφάλιση παραμένει δημόσια", τόνισε ο κ. Τσακλόγλου, ενώ όπως αποκάλυψε ο νέος φορέας θα λέγεται Ταμείο Επικουρικής Κεφαλαιοποιητικής Ασφάλισης (ΤΕΚΑ). Εξήγησε πάντως πως δεν επηρεάζονται καθόλου οι κανόνες του υφιστάμενου συστήματος, ενώ ο κ. Τσακλόγλου επεσήμανε πως "ένα σημαντικό κομμάτι των πόρων του νέου ταμείου θα επενδύονται στην ελληνική οικονομία".

Σύμφωνα με τις μελέτες που έχει στα διάθεση του το Υπ. Εργασίας, θα υπάρξει μία "αργή ωρίμανση του νέου συστήματος" , ενώ το "αποθεματικό" του θα είναι ίσο με το 31% του ΑΕΠ. Το κόστος μετάβασης εκτιμάται σε 300 εκατ. ευρώ -κατά μέσο όρο- κάθε χρόνο για την πρώτη δεκαετία εφαρμογής του νέου συστήματος, ενώ αναμένεται "αύξηση των εγχώριων επενδύσεων κατά 0,6% ΑΕΠ μεσοσταθμικά την περίοδο 2022-2070" και "αύξηση ΑΕΠ 6-7% το 2070".

Το νέο σύστημα θα ισχύσει από την 01.01/2022 και θα τεθεί σε δημόσια διαβούλευση πιθανότατα από την Παρασκευή, έτσι ώστε στη συνέχεια να συζητηθεί στην Ολομέλεια της Βουλής και να πάρει τον δρόμο για ψήφιση.

Το σύστημα επικουρικής ασφάλισης κεφαλαιοποιητικού χαρακτήρα είναι υποχρεωτικό για όποιους προσληφθούν από το νέο έτος στον ιδιωτικό και δημόσιο τομέα καθώς και για τους ελεύθερους επαγγελματίες όπως οι μηχανικοί και οι δικηγόροι, ενώ προαιρετικά μπορούν να ενταχθούν όσοι εργάζονται και είναι έως και 35 ετών. Δεν αλλάζει κάτι για όσους έχουν ήδη βγει στη σύνταξη και λαμβάνουν την επικουρική, αλλά ούτε και όσους ήδη εργάζονται.

Επιπλέον, το ύψος των ασφαλιστικών εισφορών θα είναι ίδιο με το σημερινό, δηλαδή θα προέρχεται κατά 3% από τους εργαζομένους και επίσης 3% από τους εργοδότες.

Οι εισφορές για τους αυτοαπασχολούμενους θα υπολογίζονται βάσει των ασφαλιστικών κατηγοριών που ισχύουν και σήμερα.

Σύμφωνα με όσα προβλέπονται, οι εισφορές της επικουρικής δεν θα πηγαίνουν για να χρηματοδοτήσουν τις σημερινές συντάξεις, αλλά θα αποτελούν αποταμίευση για τον ασφαλισμένο, έτσι ώστε όταν βγει στη σύνταξη, να λάβει αυτό που δικαιούται με βάση την απόδοση της επένδυσης του.

Το τελικό ύψος της επικουρικής δεν θα εξαρτάται από την αναλογία εργαζομένων προς συνταξιούχους, αλλά από την τελική απόδοση που θα έχει η τοποθέτηση των εισφορών σε πάσης φύσεως επενδύσεις.

Σύμφωνα με το υπουργείο Εργασίας και με βάση τη διεθνή εμπειρία, οι αποδόσεις αυτές είναι υψηλές και αναμένεται να οδηγήσουν σε υψηλότερες επικουρικές συντάξεις στο μέλλον.

Ο ασφαλισμένος θα βλέπει στον υπολογιστή και στο κινητό του τηλέφωνο με ακρίβεια... δευτερολέπτου, το ύψος των εισφορών του στον ατομικό του "κουμπαρά", αλλά και τις αποδόσεις που αυτές έχουν.

Σημειώνεται ότι στην περίπτωση αρνητικών αποδόσεων των επενδύσεων, θα υπάρχει η εγγύηση του Κράτους και ο ασφαλισμένος θα πάρει πίσω τουλάχιστον το σύνολο των εισφορών που κατέβαλε καθ΄ όλη τη διάρκεια του εργασιακού του βίου.

Εάν ένας εργαζόμενος δεν συμπληρώσει την ελάχιστη προϋπόθεση συνταξιοδότησης με εργασία 15 ετών, τότε θα του επιστρέφεται το σύνολο των εισφορών που κατέβαλε, κάτι που δεν ισχύει σήμερα.

Επίσης, με το νέο σύστημα επικουρικής ασφάλισης εισάγεται μια ακόμα καινοτομία για το ασφαλιστικό μας σύστημα: ο νέος ασφαλισμένος ανά πάσα στιγμή, θα μπορεί να έχει πρόσβαση στα στοιχεία του «ατομικού του κουμπαρά» μέσα από την οθόνη του υπολογιστή του ή του κινητού του τηλεφώνου. Με την πλήρη ανάπτυξη του συστήματος θα βλέπει τις εισφορές, τις αποδόσεις και το σωρευμένο κεφάλαιό του όπως σήμερα μπορεί να ελέγξει την κίνηση του τραπεζικού του λογαριασμού.

1. Περίγραμμα του νέου συστήματος

Η ανάγκη για τη δημιουργία ενός νέου συστήματος επικουρικής ασφάλισης κεφαλοποιητικού χαρακτήρα - κατ’ αντιστοιχία των συστημάτων συμπληρωματικής ασφάλισης που υπάρχουν σε όλες τις αναπτυγμένες αλλά και σε πολλές αναπτυσσόμενες χώρες Ευρώπης - προκύπτει κυρίως από τη δημογραφική γήρανση του πληθυσμού. Επιπρόσθετα, το υφιστάμενο σύστημα δεν βοηθά στην ανάπτυξη της οικονομίας και αντιμετωπίζει την καχυποψία των νεότερων γενεών.

Ι. Ποιους αφορά:

Το νέο σύστημα Επικουρικής Ασφάλισης αφορά:

- Τους νέους μισθωτούς δημόσιου και ιδιωτικού τομέα που εισέρχονται για πρώτη φορά στην αγορά εργασίας

- Τους νέους αυτοαπασχολούμενους που εισέρχονται για πρώτη φορά στην αγορά εργασίας και απασχολούνται σε κλάδους στους οποίους σήμερα είναι υποχρεωτική η επικουρική ασφάλιση (π.χ. μηχανικοί, δικηγόροι), και

- Σε εθελοντική βάση, όλους τους υφιστάμενους εργαζομένους (μισθωτούς και αυτοαπασχολούμενους) ηλικίας έως 35 ετών.

ΙΙ. Ποιους ΔΕΝ αφορά:

Το νέο σύστημα Επικουρικής Ασφάλισης δεν αφορά:

- Τους σημερινούς συνταξιούχους

- Τους σημερινούς σφαλισμένους άνω των 35 ετών, και,

- Τους σημερινούς ασφαλισμένους κάτω των 35 ετών οι οποίου θα επιλέξουν να παραμείνουν στο υφιστάμενο σύστημα επικουρικής ασφάλισης.

Δηλαδή, το νέο σύστημα:

Δεν επιφέρει καμία αλλαγή και δεν θίγει τις συντάξεις όσων έχουν ήδη βγει στη σύνταξη

Δεν επιφέρει καμία αλλαγή στον τρόπο υπολογισμού των επικουρικών συντάξεων των σημερινών εργαζομένων που παραμένουν στο ισχύον σύστημα επικουρικής ασφάλισης.

ΙΙΙ. Δημόσιος χαρακτήρας συστήματος:

Το νέο σύστημα επικουρικής ασφάλισης παραμένει δημόσιο, ως μέρος του λεγόμενου πρώτου πυλώνα ασφάλισης, για τον οποίο το κράτος εγγυάται συνταγματικά και φέρει την πλήρη ευθύνη λειτουργίας του.

ΙV. Ύψος Εισφορών:

Οι ασφαλιστικές εισφορές παραμένουν οι ίδιες με το σημερινό σύστημα επικουρικής ασφάλισης. Δηλαδή, το συνολικό ύψος για τους μισθωτούς είναι 6% και επιμερίζεται σε 3% για τον εργαζόμενο και 3% για τον εργοδότη επί των ασφαλιστέων αποδοχών. Οι εισφορές για τους αυτοαπασχολούμενους θα υπολογίζονται βάσει των ασφαλιστικών κατηγοριών που ισχύουν και σήμερα.

1. Αποταμίευση για τη νέα γενιά:

Tο νέο σύστημα επικουρικής ασφάλισης είναι κεφαλαιοποιητικό, δηλαδή οι εισφορές των νέων εργαζομένων, αντί να χρηματοδοτούν τις επικουρικές συντάξεις των τωρινών συνταξιούχων, θα αποταμιεύονται και θα επενδύονται για τις συντάξεις των ίδιων των ασφαλισμένων. Δημιουργείται, δηλαδή, ένα μεγάλο αποθεματικό κεφάλαιο αποκλειστικά για τις συντάξεις των νέων εργαζομένων, που θα λειτουργήσει και ως μοχλός ανάπτυξης της οικονομίας.

1. Ατομικός κουμπαράς - Διαφάνεια:

Με το νέο σύστημα επικουρικής ασφάλισης ενισχύεται η διαφάνεια. Για κάθε νέο ασφαλισμένο θα δημιουργηθεί ατομικός λογαριασμός στον οποίο θα καταγράφονται οι ασφαλιστικές εισφορές που έχουν καταβληθεί από τον εργοδότη για τον μισθωτό ή από τον ίδιο εφόσον πρόκειται για αυτοαπασχολούμενο καθώς και οι αποδόσεις των επενδύσεων που αντιστοιχούν στις εισφορές του. Ανά πάσα στιγμή ο ασφαλισμένος θα μπορεί να έχει πρόσβαση σε αυτές τις πληροφορίες, μέσα από την οθόνη του υπολογιστή του ή του κινητού του τηλεφώνου όπως, για παράδειγμα, μπορεί σήμερα να ελέγξει την κίνηση του τραπεζικού του λογαριασμού.

12 Ερωτήσεις και Απαντήσεις

1. Για ποιον λόγο γίνεται η μεταρρύθμιση;

Για να περιοριστούν οι κίνδυνοι του ασφαλιστικού μας συστήματος που απορρέουν από τη δημογραφική γήρανση του πληθυσμού.

Σήμερα το σύνολο του ασφαλιστικού μας συστήματος -κύρια και επικουρική ασφάλιση- είναι εκτεθειμένο στη δημογραφική γήρανση καθώς είναι και οι δυο διανεμητικού χαρακτήρα. Με την προσθήκη κεφαλαιοποιητικού πυλώνα στην επικουρική ασφάλιση επιτυγχάνεται διασπορά ρίσκου και αντιμετωπίζεται μέρος του δημογραφικού ρίσκου.

Για να εξασφαλιστούν υψηλότερες επικουρικές συντάξεις για τη νέα γενιά

Στο σημερινό σύστημα ολοένα και μικρότερος αριθμός εργαζομένων πληρώνει για τις συντάξεις ολοένα και περισσότερων συνταξιούχων, με αποτέλεσμα τη μείωση της αναλογίας της επικουρικής σύνταξης προς το μέσο μισθό. Στο νέο σύστημα οι επικουρικές συντάξεις θα καθορίζονται από τις αποδόσεις των επενδύσεων των εισφορών των ασφαλισμένων, οι οποίες -με βάση τη διεθνή εμπειρία- μακροχρονίως είναι πολύ υψηλότερες από τις αποδόσεις των διανεμητικών συστημάτων.

Για να δοθεί ώθηση στην αναπτυξιακή διαδικασία της οικονομίας

Σημαντικό τμήμα των εισφορών των ασφαλισμένων του νέου συστήματος θα επενδύεται στην ελληνική οικονομία, με αποτέλεσμα, υψηλότερη ανάπτυξη, αύξηση της απασχόλησης και βελτίωση της παραγωγικότητας και των μισθών.

Για να αποκατασταθεί η εμπιστοσύνη των νέων στο σύστημα κοινωνικής ασφάλισης

Πολλοί νέοι σήμερα θεωρούν ότι με το ισχύον σύστημα μπορεί να μην λάβουν επαρκή σύνταξη μετά το τέλος του εργασιακού τους βίου, γεγονός που δημιουργεί κίνητρα για ανασφάλιστη εργασία. Με τη δημιουργία ατομικών λογαριασμών και τη δημιουργία κουλτούρας διαφάνειας ανατρέπεται αυτή η τάση αλλά και τα κίνητρα για μαύρη-αδήλωτη εργασία.

2. Ποια είναι τα κύρια χαρακτηριστικά του ελληνικού ασφαλιστικού συστήματος και πως αυτό διαφέρει από τα αντίστοιχα συστήματα των χωρών της ΕΕ;

Βασικό χαρακτηριστικό του υφιστάμενου ασφαλιστικού μας συστήματος είναι ότι το σύνολο των εισφορών (κύριας και επικουρικής ασφάλισης) των σημερινών εργαζομένων χρησιμοποιούνται για την πληρωμή των συντάξεων των σημερινών συνταξιούχων (σ.σ. διανεμητικό σύστημα), κάτι που αυξάνει την έκθεση στο ρίσκο της δημογραφικής γήρανσης.

Δημογραφική γήρανση καταγράφεται και στις άλλες ευρωπαϊκές χώρες (αλλά σε μικρότερη κλίμακα από όσο στην Ελλάδα). Σε αυτές στις χώρες η έκεθσεη στο δημογραφικό κίνδυνο αφορά μόνο την κύρια σύνταξη. Για την, κατ’ αντιστοιχία, δική τους συμπληρωματική σύνταξη, τα χρήματα από τις εισφορές των εργαζομένων αποταμιεύονται και επενδύονται, δημιουργώντας ένα αποθεματικό για τις δικές τους συντάξεις (σ.σ. κεφαλαιοποιητικό σύστημα), επιτυγχάνοντας διασπορά του ρίσκου.

Η Ελλάδα είναι σήμερα η δεύτερη πιο γερασμένη χώρα στην ΕΕ, μετά την Ιταλία. Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις της Eurostat, μέχρι το 2030 θα περάσουμε στην πρώτη θέση. Αν διατηρήσουμε το σημερινό σύστημα συντάξεων κοινωνικής ασφάλισης (αποκλειστικά διανεμητικού χαρακτήρα), θα πρέπει ένας ολοένα και μικρότερος πληθυσμός εργαζομένων να πληρώνει για τις συντάξεις ολοένα και περισσότερων συνταξιούχων.

Η δημιουργία εθνικής αποταμίευσης μέσω ενός νέου συστήματος δημόσιας επικουρικής ασφάλισης, κεφαλαιοποιητικού χαρακτήρα εξασφαλίζει καλύτερα τις μελλοντικές συντάξεις από τις επιπτώσεις της δημογραφικής γήρανσης (δηλ. της γήρανσης του πληθυσμού και της αύξησης των συνταξιούχων ως προς τον αριθμό των εργαζομένων).

3. Ποιο είναι το βασικό χαρακτηριστικό του νέου συστήματος επικουρικής ασφάλισης;

Με το νέο σύστημα επικουρικής ασφάλισης, οι εισφορές των νέων -αντί να χρησιμοποιούνται για την πληρωμή των συντάξεων των σημερινών συνταξιούχων, όπως συμβαίνει σήμερα, θα αποταμιεύονται και θα επενδύονται, δημιουργώντας ένα μεγάλο (και διαρκώς ανατροφοδοτούμενο) αποθεματικό κεφάλαιο αποκλειστικά για τη νέα γενιά, που θα διασφαλίζει υψηλότερες μελλοντικές συντάξεις, και δεν θα επηρεάζεται από τις επιπτώσεις που επιφέρει η δημογραφική γήρανση του πληθυσμού στο ασφαλιστικό. ενώ, ταυτόχρονα, δεν θίγονται οι συντάξεις των υφιστάμενων συνταξιούχων.

4. Τι ακριβώς αλλάζει με το νέο σύστημα επικουρικής ασφάλισης;

Οι εισφορές επικουρικής ασφάλισης κάθε νέου ασφαλισμένου θα μπαίνουν στον ατομικό του «κουμπαρά» και θα επενδύονται (αντί να χρησιμοποιούνται για την πληρωμή των σημερινών συντάξεων).

Ενισχύεται η διαφάνεια. Ο ασφαλισμένος θα βλέπει στον «ατομικό» του κουμπαρά τις ασφαλιστικές εισφορές που έχουν καταβληθεί από τον εργοδότη ή τον ίδιο (εφόσον πρόκειται για αυτοαπασχολούμενο). Ανά πάσα στιγμή θα μπορεί να ελέγξει τις αποδόσεις των επενδύσεων που αντιστοιχούν στις εισφορές του, μέσα από την οθόνη του υπολογιστή του ή του κινητού του τηλεφώνου, όπως για παράδειγμα, μπορεί σήμερα να ελέγξει την κίνηση του τραπεζικού του λογαριασμού. Όταν ο ασφαλισμένος συνταξιοδοτηθεί θα λαμβάνει επικουρική σύνταξη βασισμένη στο ποσό των εισφορών του και στην απόδοση των επενδύσεών του. Συνεπώς, δεν θα εξαρτάται η επικουρική του σύνταξη από το δημογραφικό, δηλαδή από το πλήθος των εργαζομένων σε σχέση με το πλήθος των συνταξιούχων, αλλά από τις αποδόσεις των επενδύσεων.

5. Η νέα επικουρική ασφάλιση καλύπτει συντάξεις χηρείας και αναπηρίας;

Ναι, η νέα επικουρική έχει ακριβώς τις ίδιες καλύψεις με τη σημερινή. Δηλαδή, μεταβιβάζεται ως σύνταξη χηρείας και εμπεριέχει κάλυψη για τυχόν αναπηρία.

6. Η επικουρική ασφάλιση ιδιωτικοποιείται;

Όχι, η επικουρική ασφάλιση δεν ιδιωτικοποιείται. Το νέο σύστημα επικουρικής ασφάλισης παραμένει δημόσιο, ως μέρος του πρώτου πυλώνα ασφάλισης, για τον οποίο το κράτος και συνταγματικά φέρει την πλήρη ευθύνη και εγγυάται για αυτόν.

7. Πώς θα επενδύονται τα χρήματα των εισφορών;

Στο πλαίσιο του νέου συστήματος επικουρικής ασφάλισης θα συσταθεί ένα νέο Δημόσιο Ταμείο, το οποίο θα έχει την αποκλειστική ευθύνη για τη διαχείριση των εισφορών των ασφαλισμένων. Οι επενδύσεις θα γίνονται σε αυστηρό πλαίσιο ελέγχου και εποπτείας από εποπτικές αρχές, ενώ θα καθορίζεται ανώτατη έκθεση ανά είδος επένδυσης προκειμένου να υπάρχει διασπορά του ρίσκου της αγοράς. Το Δημόσιο Ταμείο θα μπορεί να συνεργάζεται με διαχειριστές κεφαλαίων. Υπογραμμίζεται ότι οι εισφορές των ασφαλισμένων θα παραμένουν στην ευθύνη και ιδιοκτησία του Δημόσιου Ταμείου. Ασφαλισμένοι και μελλοντικοί συνταξιούχοι θα συμβάλλονται αποκλειστικά με το Δημόσιο Ταμείο, το οποίο θα είναι ο μοναδικός υπεύθυνος απέναντί τους για τη διαχείριση των εισφορών, τις επενδύσεις και την καταβολή των επικουρικών συντάξεων. Η εμπειρία άλλων χωρών δείχνει ότι μακροπρόθεσμα -και η ασφάλιση έχει μακροπρόθεσμο ορίζοντα, καθώς δίνονται εισφορές σήμερα για λήψη σύνταξης σε 30-40 χρόνια - τα κεφαλαιοποιητικά συστήματα εξασφαλίζουν υψηλότερες συντάξεις από το σημερινό (διανεμητικό) σύστημα επικουρικής ασφάλισης. Το Διοικητικό Συμβούλιο του νέου Ταμείου θα αποτελείται από άτομα υψηλού κύρους με μεγάλη επαγγελματική επάρκεια, εμπειρία και γνώση του αντικειμένου. Αντίστοιχα, τα ανώτερα στελέχη του νέου Ταμείου θα επιλέγονται με βάση την επαγγελματική εμπειρία επάρκεια, και γνώση του αντικειμένου

8. Ποιες άλλες χώρες έχουν αντίστοιχα συστήματα ασφάλισης;

Σχεδόν όλες οι προηγμένες χώρες έχουν αναπτύξει κεφαλαιοποιητικά συστήματα ασφάλισης, είτε μέσω του δεύτερου πυλώνα (Επαγγελματικά Ταμεία) είτε μέσω του Δημόσιου Πυλώνα (π.χ. Σουηδία και Δανία). Το μοντέλο ασφάλισης στη Σουηδία έχει πολλές ομοιότητες με το σύστημα που σχεδιάζουμε. Οι χώρες με τα πιο αναπτυγμένα κεφαλαιοποιητικά συστήματα ασφάλισης είναι οι χώρες που φημίζονται για το κοινωνικό τους κράτος (Δανία, Ολλανδία, Σουηδία, Καναδάς, Φινλανδία).

9. Οι επικουρικές συντάξεις των τωρινών συνταξιούχων θα μειωθούν;

Όχι. Οι σημερινές επικουρικές συντάξεις δεν επηρεάζονται από το νέο σύστημα επικουρικής ασφάλισης. Ούτε οι κύριες συντάξεις επηρεάζονται από το νέο σύστημα.

10. Τι αλλάζει για τους σημερινούς εργαζομένους που παραμένουν στο υφιστάμενο σύστημα Επικουρικής Ασφάλισης;

Τίποτα. Ο τρόπος υπολογισμού των επικουρικών συντάξεων των σημερινών εργαζομένων που παραμένουν στο υφιστάμενο σύστημα επικουρικής ασφάλισης θα παραμείνει ως έχει.

11. Πώς θα χρηματοδοτηθεί το μεταβατικό κόστος από το παλιό στο νέο σύστημα;

Θα χρηματοδοτηθεί: (α) από το ΑΚΑΓΕ, το Ταμείο για την αλληλεγγύη των γενεών, το οποίο σήμερα έχει αποθεματικά που υπερβαίνουν τα 10 δις ευρώ και τα οποία διαρκώς αυξάνονται κατά περίπου 1 δισ. το χρόνο, και, (β) από τον Τακτικό Προϋπολογισμό. Το μεταβατικό κόστος απλώνεται σε βάθος χρόνου 60 ετών, με τα πρώτα χρόνια να είναι σχετικά χαμηλό.

Όμως, το παραπάνω κόστος είναι το «ακαθάριστο» κόστος της εισαγωγής του νέου συστήματος επικουρικής ασφάλισης. Μεγάλο μέρος των πόρων του νέου Ταμείου θα επενδυθούν στην ελληνική οικονομία, δίνοντας ώθηση στην οικονομική ανάπτυξη, την απασχόληση, την παραγωγικότητα, τους μισθούς και, εν τέλει τα δημόσια έσοδα (άμεση και έμμεση φορολογία και εισφορές κοινωνικής ασφάλισης).

Για την εκτίμηση του κόστους, των οικονομικών ωφελειών και της επίδρασης της εισαγωγής του νέου συστήματος στα δημόσια οικονομικά και το δημόσιο χρέος, εκπονούνται τρεις επιστημονικές μελέτες που θα κατατεθούν μαζί με το σχετικό νομοσχέδιο στη Βουλή: Μία μακροοικονομική μελέτη, μία αναλογιστική μελέτη και μία μελέτη για τη βιωσιμότητα του δημοσίου χρέους.

12. Καταργείται η αλληλεγγύη των γενεών;

Συμβαίνει ακριβώς το αντίθετο. Ενισχύεται η αλληλεγγύη των γενεών και γίνεται αμφίδρομη. Δεν πειράζουμε τις υφιστάμενες συντάξεις ενώ παράλληλα δείχνουμε έμπρακτα την αλληλεγγύη στον νέο εργαζόμενο απεμπλέκοντας ένα μέρος των εισφορών του (αυτές που αφορούν την επικουρική ασφάλιση) από την πληρωμή των σημερινών συντάξεων, με την τοποθέτησή τους στον ατομικό του λογαριασμό.