Τα οριστικά στοιχεία εκτέλεσης δείχνουν ότι τα τακτικά φορολογικά έσοδα, χωρίς τις ειδικές εισπράξεις, υπερέβησαν τον στόχο κατά 1,426 δισ. ευρώ ή 2,6%. Η εικόνα αυτή αποτυπώνει την επίδραση των υψηλότερων τιμών στη φορολογία κατανάλωσης, αλλά και την αύξηση των εισοδημάτων στη φορολογία εισοδήματος.

Καθαρή υπέρβαση 305 εκατ. ευρώ στο πρωτογενές αποτέλεσμα

Σύμφωνα με τα οριστικά στοιχεία εκτέλεσης του κρατικού προϋπολογισμού για το 9μηνο Ιανουαρίου - Σεπτεμβρίου το οποίο ανακοίνωσε το Υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, το πρωτογενές αποτέλεσμα του κρατικού προϋπολογισμού διαμορφώθηκε σε πλεόνασμα 7,554 δισ. ευρώ, έναντι στόχου για πρωτογενές πλεόνασμα 5,129 δισ. ευρώ. Το αντίστοιχο πρωτογενές πλεόνασμα την ίδια περίοδο του 2025 είχε διαμορφωθεί σε 9,449 δισ. ευρώ.

Το ισοζύγιο του κρατικού προϋπολογισμού παρουσίασε πλεόνασμα 127 εκατ. ευρώ, έναντι στόχου για έλλειμμα 1,897 δισ. ευρώ. Το αντίστοιχο διάστημα του 2025 είχε καταγραφεί πλεόνασμα 2,401 δισ. ευρώ.

Η υπέρβαση του πρωτογενούς αποτελέσματος έναντι των στόχων περιορίζεται σε 305 εκατ. ευρώ, εφόσον εξαιρεθούν ποσά που συνδέονται με ετεροχρονισμούς πληρωμών και ειδικές εισπράξεις. Συγκεκριμένα, εξαιρούνται 695 εκατ. ευρώ από ετεροχρονισμό πληρωμών του Προγράμματος Δημοσίων Επενδύσεων, 385 εκατ. ευρώ από ετεροχρονισμό πληρωμών σε εξοπλιστικά προγράμματα, 905 εκατ. ευρώ από ετεροχρονισμό μεταβιβαστικών πληρωμών σε φορείς της Γενικής Κυβέρνησης και 135 εκατ. ευρώ από τη δεύτερη δόση του τιμήματος για την παραχώρηση άδειας λειτουργίας επιχείρησης καζίνο στο Ελληνικό.

Τα ποσά των ετεροχρονισμών δεν επηρεάζουν το αποτέλεσμα της Γενικής Κυβέρνησης σε δημοσιονομικούς όρους. Παράλληλα, η είσπραξη των 135 εκατ. ευρώ από το καζίνο στο Ελληνικό είχε προβλεφθεί να πραγματοποιηθεί στο τέλος του 2025, ενώ δημοσιονομικά καταγράφεται κατά τη διάρκεια των ετών της παραχώρησης.

Τα έσοδα του εννεαμήνου

Τα καθαρά έσοδα του κρατικού προϋπολογισμού ανήλθαν στο εννεάμηνο σε 57,811 δισ. ευρώ, αυξημένα κατά 2,501 δισ. ευρώ έναντι του στόχου που περιλαμβάνεται στην εισηγητική έκθεση του Προϋπολογισμού 2026.

Η σύγκριση επηρεάζεται από τον χρόνο είσπραξης πόρων του Ταμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας. Στη στοχοθεσία είχε περιληφθεί για τον Ιούνιο είσπραξη 1,258 δισ. ευρώ. Από το ποσό αυτό, 884 εκατ. ευρώ εισπράχθηκαν νωρίτερα, τον Απρίλιο, ενώ τα υπόλοιπα 374 εκατ. ευρώ αναμένεται να εισπραχθούν εντός του 2026.

Εξαιρουμένου του ποσού από το Ταμείο Ανάκαμψης, τα καθαρά έσοδα εμφανίζουν αύξηση 2,876 δισ. ευρώ έναντι του στόχου.

Τα έσοδα από φόρους ανήλθαν σε 55,967 δισ. ευρώ. Στο ποσό περιλαμβάνονται 306 εκατ. ευρώ από τη σύμβαση παραχώρησης της Εγνατίας Οδού και 135 εκατ. ευρώ από τη δεύτερη δόση του τιμήματος για την άδεια λειτουργίας καζίνο στο Ελληνικό.

Με την εξαίρεση των δύο αυτών ποσών, τα φορολογικά έσοδα ανήλθαν σε 55,526 δισ. ευρώ και ήταν υψηλότερα κατά 1,426 δισ. ευρώ ή 2,6% έναντι του στόχου.

ΦΠΑ και φόροι εισοδήματος

Η μεγαλύτερη υπέρβαση καταγράφηκε στα έσοδα από τον ΦΠΑ. Στο εννεάμηνο ανήλθαν σε 23,062 δισ. ευρώ και, χωρίς τα 306 εκατ. ευρώ που συνδέονται με τη σύμβαση παραχώρησης της Εγνατίας Οδού, ήταν υψηλότερα κατά 1,093 δισ. ευρώ έναντι του στόχου.

Τα έσοδα από φόρους εισοδήματος ανήλθαν σε 20,171 δισ. ευρώ, αυξημένα κατά 360 εκατ. ευρώ έναντι του στόχου. Από αυτά, ο φόρος εισοδήματος φυσικών προσώπων ήταν υψηλότερος κατά 408 εκατ. ευρώ. Ο φόρος εισοδήματος νομικών προσώπων ήταν μειωμένος κατά 58 εκατ. ευρώ, ενώ οι λοιποί φόροι εισοδήματος αυξήθηκαν κατά 10 εκατ. ευρώ.

Τα έσοδα από Ειδικούς Φόρους Κατανάλωσης διαμορφώθηκαν σε 5,326 δισ. ευρώ, σημειώνοντας υστέρηση κατά 239 εκατ. ευρώ έναντι του στόχου. Οι εισπράξεις από φόρους ακίνητης περιουσίας ανήλθαν σε 2,100 δισ. ευρώ, αυξημένες κατά 63 εκατ. ευρώ.

Οι λοιπές κατηγορίες εσόδων

Στις υπόλοιπες κατηγορίες, οι κοινωνικές εισφορές ανήλθαν σε 40 εκατ. ευρώ, μειωμένες κατά 5 εκατ. ευρώ. Τα έσοδα από μεταβιβάσεις ανήλθαν σε 4,764 δισ. ευρώ, αυξημένα κατά 79 εκατ. ευρώ, αν και τα έσοδα του Προγράμματος Δημοσίων Επενδύσεων μέσα σε αυτή την κατηγορία ήταν αυξημένα κατά 72 εκατ. ευρώ έναντι του στόχου.

Τα έσοδα από πωλήσεις αγαθών και υπηρεσιών ανήλθαν σε 1,465 δισ. ευρώ. Εξαιρουμένων των 306 εκατ. ευρώ από τη σύμβαση παραχώρησης της Εγνατίας Οδού, διαμορφώθηκαν σε 1,159 δισ. ευρώ, αυξημένα κατά 274 εκατ. ευρώ έναντι του στόχου.

Τα λοιπά τρέχοντα έσοδα ανήλθαν σε 2,300 δισ. ευρώ και ήταν υψηλότερα κατά 518 εκατ. ευρώ. Από αυτά, 319 εκατ. ευρώ αφορούσαν έσοδα του Προγράμματος Δημοσίων Επενδύσεων, αυξημένα κατά 206 εκατ. ευρώ έναντι του αντίστοιχου στόχου.

Οι επιστροφές εσόδων ανήλθαν σε 6,727 δισ. ευρώ, αυξημένες κατά 520 εκατ. ευρώ έναντι του στόχου των 6,206 δισ. ευρώ, κυρίως εξαιτίας της επιστροφής ΦΠΑ ύψους 306 εκατ. ευρώ από τη Σύμβαση Παραχώρησης της Εγνατίας Οδού.

Η εικόνα του Σεπτεμβρίου

Τον Σεπτέμβριο, τα καθαρά έσοδα του κρατικού προϋπολογισμού ανήλθαν σε 6,460 δισ. ευρώ, με υπέρβαση κατά 170 εκατ. ευρώ έναντι του μηνιαίου στόχου.

Τα έσοδα από φόρους διαμορφώθηκαν σε 6,486 δισ. ευρώ, σημειώνοντας υπέρβαση 74 εκατ. ευρώ ή 1,1% έναντι του στόχου. Τα έσοδα από τον ΦΠΑ ανήλθαν σε 2,518 δισ. ευρώ και ήταν υψηλότερα κατά 188 εκατ. ευρώ.

Την ίδια στιγμή, τα έσοδα από φόρους εισοδήματος έφτασαν τα 2,490 δισ. ευρώ, μειωμένα κατά 79 εκατ. ευρώ έναντι του στόχου. Η υστέρηση προήλθε από τον φόρο εισοδήματος φυσικών προσώπων, ο οποίος ήταν μειωμένος κατά 25 εκατ. ευρώ, από τον φόρο εισοδήματος νομικών προσώπων, ο οποίος μειώθηκε κατά 49 εκατ. ευρώ, και από τους λοιπούς φόρους εισοδήματος, οι οποίοι μειώθηκαν κατά 5 εκατ. ευρώ.

Τα έσοδα από ειδικούς φόρους κατανάλωσης ανήλθαν σε 665 εκατ. ευρώ, μειωμένα κατά 8 εκατ. ευρώ. Οι φόροι ακίνητης περιουσίας έφτασαν τα 123 εκατ. ευρώ, πλησίον του στόχου.

Στις λοιπές κατηγορίες, τα έσοδα από κοινωνικές εισφορές ήταν 4 εκατ. ευρώ, μειωμένα κατά 1 εκατ. ευρώ. Τα έσοδα από μεταβιβάσεις ανήλθαν σε 271 εκατ. ευρώ, αυξημένα κατά 146 εκατ. ευρώ, ενώ τα έσοδα του Προγράμματος Δημοσίων Επενδύσεων μέσα στην κατηγορία ήταν μειωμένα κατά 26 εκατ. ευρώ έναντι του στόχου.

Τα έσοδα από πωλήσεις αγαθών και υπηρεσιών ανήλθαν σε 61 εκατ. ευρώ, πλησίον του στόχου, ενώ τα λοιπά τρέχοντα έσοδα ανήλθαν σε 264 εκατ. ευρώ, αυξημένα κατά 31 εκατ. ευρώ.

Οι επιστροφές εσόδων τον Σεπτέμβριο ανήλθαν σε 626 εκατ. ευρώ, αυξημένες κατά 79 εκατ. ευρώ έναντι του στόχου των 548 εκατ. ευρώ. Τα συνολικά έσοδα του Προγράμματος Δημοσίων Επενδύσεων διαμορφώθηκαν σε 94 εκατ. ευρώ, μειωμένα κατά 26 εκατ. ευρώ έναντι του στόχου.

Οι δαπάνες

Οι δαπάνες του κρατικού προϋπολογισμού στο εννεάμηνο ανήλθαν σε 57,683 δισ. ευρώ, αυξημένες κατά 477 εκατ. ευρώ έναντι του στόχου των 57,206 δισ. ευρώ. Σε σύγκριση με την αντίστοιχη περίοδο του 2025, ήταν αυξημένες κατά 5,423 δισ. ευρώ.

Στο σκέλος του Τακτικού Προϋπολογισμού, οι πληρωμές εμφανίστηκαν μειωμένες κατά 1,094 δισ. ευρώ έναντι του στόχου. Αντίθετα, οι δαπάνες στο επενδυτικό σκέλος ανήλθαν σε 10,395 δισ. ευρώ, αυξημένες κατά 1,571 δισ. ευρώ σε σχέση με τον στόχο, λόγω της επιτάχυνσης των έργων του Ταμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας. Ήταν επίσης αυξημένες κατά 2,209 δισ. ευρώ σε σύγκριση με τις αντίστοιχες δαπάνες του 2025.

Μεταξύ των σημαντικότερων μεταβιβάσεων και πληρωμών περιλαμβάνονται η επιχορήγηση 1,544 δισ. ευρώ προς τον Εθνικό Οργανισμό Παροχής Υπηρεσιών Υγείας και η επιχορήγηση 1,994 δισ. ευρώ προς τον Οργανισμό Προνοιακών Επιδομάτων Κοινωνικής Ασφάλισης.

Παράλληλα, καταγράφηκε επιχορήγηση 131 εκατ. ευρώ προς την Κοινωνία της Πληροφορίας για την πληρωμή του Fuel Pass, πληρωμή 136 εκατ. ευρώ για την επιδότηση στο diesel κίνησης και έκτακτη οικονομική ενίσχυση οικογενειών με παιδιά ύψους 232 εκατ. ευρώ.

Επιπλέον, καταγράφηκε επιχορήγηση 917 εκατ. ευρώ προς την Εθνική Κεντρική Αρχή Προμηθειών Υγείας για την προμήθεια φαρμακευτικών σκευασμάτων, προϊόντων και υπηρεσιών υγείας για λογαριασμό των δημόσιων νοσοκομείων, καθώς και μεταβιβάσεις 1,032 δισ. ευρώ προς τα νοσοκομεία και την Πρωτοβάθμια Φροντίδα Υγείας.

Οι επιχορηγήσεις προς τους συγκοινωνιακούς φορείς ΟΑΣΑ, ΟΑΣΘ και ΟΣΕ ανήλθαν σε 327 εκατ. ευρώ.

Από το υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών διευκρινίζεται ότι τα στοιχεία αφορούν το πρωτογενές αποτέλεσμα της Κεντρικής Διοίκησης σε τροποποιημένη ταμειακή βάση και όχι το σύνολο της Γενικής Κυβέρνησης. Το αποτέλεσμα σε δημοσιονομικούς όρους διαφέρει από το αποτέλεσμα σε ταμειακούς όρους, ενώ η Γενική Κυβέρνηση περιλαμβάνει, εκτός από την Κεντρική Διοίκηση, τα Νομικά Πρόσωπα και τους υποτομείς των Οργανισμών Τοπικής Αυτοδιοίκησης και των Οργανισμών Κοινωνικής Ασφάλισης.

Οι πολίτες της Βραζιλίας ψήφισαν για να «εγγυηθούν τη δημοκρατία», δήλωσε την Κυριακή ο κεντροαριστερός πρόεδρος Λουίς Ινάσιου Λούλα ντα Σίλβα, μετά την επικράτησή του στον δεύτερο γύρο των προεδρικών εκλογών απέναντι στον συντηρητικό γερουσιαστή Φλάβιο Μπολσονάρου.

Ο Λούλα, μία από τις πλέον εμβληματικές προσωπικότητες της αριστεράς διεθνώς και κυρίαρχη μορφή της πολιτικής ζωής της Βραζιλίας τις τελευταίες δεκαετίες, επικράτησε παρά τη δυσαρέσκεια που είχε προκαλέσει σε μερίδα των ψηφοφόρων η κυβέρνησή του, εξαιτίας παλαιότερων σκανδάλων διαφθοράς και της αύξησης του κόστους ζωής. Στην πρώτη του τοποθέτηση μετά την ανακοίνωση του αποτελέσματος, ο Λούλα τόνισε ότι οι Βραζιλιάνοι προσήλθαν στις κάλπες επειδή πείστηκαν για τη σημασία της ψήφου στην προάσπιση της δημοκρατίας.«Πήγαν να ψηφίσουν επειδή καταφέραμε να τους πείσουμε ότι η ψήφος ήταν πολύ σημαντική για να εγγυηθούν τη δημοκρατία», ανέφερε χαρακτηριστικά. Ο Βραζιλιάνος πρόεδρος υποστήριξε ακόμη ότι οι ψηφοφόροι νίκησαν και την «ανάμιξη» των ιστότοπων κοινωνικής δικτύωσης, προαναγγέλλοντας ότι θα προωθήσει τη ρύθμιση της λειτουργίας τους.

Ο Μπολσονάρου ζητά την ακύρωση των εκλογών

Από την πλευρά του, ο ακροδεξιός υποψήφιος Φλάβιο Μπολσονάρου δήλωσε ότι θα απαιτήσει την ακύρωση της εκλογικής διαδικασίας, μετά την ήττα του από τον Λούλα. «Είναι αδύνατο να αναγνωρίσουμε τις εκλογές», ανέφερε στην Μπραζίλια, υποστηρίζοντας ότι «πολλά πράγματα μένουν να ξεκαθαρίσουν» μετά τη δικαστική διαμάχη που οδήγησε σε δίωρη παράταση της ψηφοφορίας.

Ποιος είναι ο Λούλα

Ο Λούλα διετέλεσε πρόεδρος από το 2003 έως το 2011 και στη διάρκεια της πολιτικής του σταδιοδρομίας συνδύασε τον πραγματισμό με τον λαϊκισμό, προωθώντας πολιτικές που στόχευαν στη βελτίωση της ζωής των εργαζομένων και των φτωχότερων κοινωνικών στρωμάτων. Ο Λούις Ινάτσιο Ντα Σίλβα μεταμόρφωσε την εικόνα της Βραζιλίας στο εξωτερικό στις αρχές του 21ου αιώνα και θεωρήθηκε ο πιο δημοφιλής πολιτικός στον πλανήτη το 2009, από τον Αμερικανό πρόεδρο Μπαράκ Ομπάμα.Όμως το 2017 καταδικάστηκε σε φυλάκιση για διαφθορά και ξέπλυμα χρήματος και συνελήφθη τον επόμενο χρόνο. Ο Λούλα ντα Σίλβα έμεινε στη φυλακή για 580 ημέρες.

Το 1989 ο ιδρυτής του Εργατικού Κόμματος έβαλε υποψηφιότητα στις πρώτες προεδρικές εκλογές με άμεση εκλογή μετά από 29 χρόνια δικτατορίας στη Βραζιλία, όμως έχασε στο δεύτερο γύρο. Δοκίμασε ξανά την τύχη του το 1994 και το 1998, αλλά χωρίς επιτυχία. Οι πόρτες του προεδρικού μεγάρου άνοιξαν τελικά το 2002 για τον πρώην μεταλλουργό και συνδικαλιστή.

Στην ορκωμοσία του έδωσαν το «παρών» πολλοί εκπρόσωποι της αριστεράς.

Η πρώτη θητεία του Λούλα ντα Σίλβα σημαδεύτηκε από κοινωνική πρόοδο, την αύξηση του κατώτατου μισθού και το πρώτο πρόγραμμα πρόνοιας στην ιστορία της Βραζιλίας.

Όμως το 2005 ξέσπασε το πρώτο σκάνδαλο διαφθοράς, γνωστό ως «Μενσαλάο». Ένα σκάνδαλο αγοράς ψήφων που παρά λίγο να ρίξει την κυβέρνηση. Παρόλα αυτά ο Λούλα ντα Σίλβα εξελέγη ξανά τον επόμενο χρόνο παρατείνοντας τη θητεία του για ακόμα 4 χρόνια.

Η δεύτερη θητεία του σημαδεύτηκε από σημαντικά γεγονότα κυρίως στο εξωτερικό. Η ένταξη της Βραζιλίας στους G-20, την ομάδα των 20 πιο ισχυρών οικονομιών του πλανήτη και η δημιουργία των BRICS της ομάδας στην οποία συμμετέχουν η Ρωσία, η Ινδία και η Κίνα, αλλά και την ανάθεση διοργάνωσης δύο σημαντικών αθλητικών γεγονότων, του Παγκοσμίου Κυπέλλου του 2014 και των Ολυμπιακών Αγώνων του Ρίο ντε Τζανέιρο το 2016.

Με την δημοτικότητα του να είναι ακόμα σε υψηλά επίπεδα στο τέλος της δεύτερης θητείας του το 2010, ο ντα Σίλβα συμμετείχε στην νικηφόρα πολιτική εκστρατεία της Ντίλμα Ρούσεφ. Όμως η καταδικαστική απόφαση του δικαστή Σέρτζιο Μόρο το 2017 δεν του επέτρεψε να συμμετάσχει στις προεδρικές εκλογές του επόμενου χρόνου.

Το 2021 το Ανώτατο Δικαστήριο ανέτρεψε τις καταδικαστικές αποφάσεις λόγω δικαστικών λαθών και του έδωσε πίσω τα πολιτικά του δικαιώματα. Η απόρριψη της υπόθεσης που έστειλε τον πρώην πρόεδρο στη φυλακή έκανε τον 78χρονο πολιτικό γνωστό σε όλο τον κόσμο, δίνοντάς του ένα επιπλέον κίνητρο να διεκδικήσει ξανά την προεδρία της χώρας.

Η δύσκολη μάχη στο Κογκρέσο

Παρά την εκλογική επικράτηση, η τέταρτη θητεία του Λούλα αναμένεται να συνοδεύεται από σημαντικές πολιτικές δυσκολίες. Η Βραζιλία εξέλεξε το πιο συντηρητικό Κογκρέσο από την αποκατάσταση της δημοκρατίας τη δεκαετία του 1980.

Το Φιλελεύθερο Κόμμα του Μπολσονάρου και οι σύμμαχοί του θα μπορούσαν να ελέγχουν περισσότερες από 280 έδρες στην κάτω βουλή και έως 50 έδρες στη Γερουσία, εξασφαλίζοντας ισχυρή παρουσία και στα δύο νομοθετικά σώματα.

Ο Όλιβερ Στούενκελ, καθηγητής Διεθνών Σχέσεων στο Ίδρυμα Getulio Vargas στο Σάο Πάολο, εκτίμησε ότι η νέα θητεία θα είναι δύσκολη από την αρχή.

Όπως ανέφερε, η σύνθεση του Κογκρέσου ενδέχεται να ενισχύσει την τάση μεταφοράς εξουσιών από την προεδρία προς το νομοθετικό σώμα. Ο Λούλα θα μπορούσε να αντιμετωπίσει περιορισμούς στην επιρροή του ως προς τους διορισμούς στο Ανώτατο Δικαστήριο, δυσκολίες στη διαμόρφωση κοινοβουλευτικών συμμαχιών, αλλά και τον κίνδυνο διαδικασιών παραπομπής.

Οι οικονομικές προκλήσεις της νέας θητείας

Στο οικονομικό πεδίο, ο Λούλα καλείται να διαχειριστεί μια οικονομία για την οποία η κυβέρνηση προβλέπει ανάπτυξη μόλις 2,3% το επόμενο έτος. Παράλληλα, οι δημοσιονομικές ανησυχίες εντείνονται λόγω των υψηλών επιτοκίων και του δημόσιου χρέους, το οποίο έχει ξεπεράσει το 82% του ΑΕΠ, στο υψηλότερο επίπεδο από την πανδημία.

Οι επικριτές του προέδρου αποδίδουν την αύξηση του χρέους στις κυβερνητικές δαπάνες, αν και το κόστος εξυπηρέτησης των τόκων έχει συμβάλει σημαντικά στην επιβάρυνση.

Η Goldman Sachs εκτιμά ότι τα περιθώρια του Λούλα για ουσιαστικό περιορισμό των δαπανών θα είναι περιορισμένα, καθώς παραμένει προσηλωμένος σε ένα μοντέλο ανάπτυξης με ισχυρό κρατικό ρόλο.

Ανησυχία προκαλεί επίσης η αύξηση του χρέους των νοικοκυριών. Στο πλαίσιο των προσπαθειών αντιμετώπισης του προβλήματος, ο Λούλα επέβαλε προσωρινή απαγόρευση στον διαδικτυακό στοιχηματισμό και παρουσίασε νέο πρόγραμμα ελάφρυνσης χρεών κατά την προεκλογική περίοδο.

Την ίδια ώρα, το συντηρητικό Κογκρέσο αναμένεται να προωθήσει διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις υπέρ των επιχειρήσεων. Οι ειδικοί προειδοποιούν ότι η προσπάθεια περιορισμού των δημόσιων δαπανών θα μπορούσε να προκαλέσει κοινωνικές αντιδράσεις.

Το νέο τέλος δεν πρέπει να συγχέεται με τον προσωρινό δασμό των 3 ευρώ που εφαρμόζεται από την 1η Ιουλίου 2026 στις αποστολές χαμηλής αξίας που υπάγονται στο αντίστοιχο τελωνειακό καθεστώς. Πρόκειται για διαφορετικές επιβαρύνσεις, με διαφορετική νομική βάση και τρόπο υπολογισμού. Η διάκριση έχει πρακτική σημασία, καθώς το τελικό κόστος μιας παραγγελίας μπορεί να επηρεάζεται από περισσότερους παράγοντες και δεν προκύπτει πάντοτε με την απλή προσθήκη ενός σταθερού ποσού στην αρχική τιμή αγοράς.

Τι προβλέπεται από την 1η Νοεμβρίου

Το τέλος διαχείρισης των 2 ευρώ αφορά συγκεκριμένες εξ αποστάσεως αγορές αγαθών που εισέρχονται στην Ευρωπαϊκή Ένωση από τρίτες χώρες, σύμφωνα με τις προϋποθέσεις του ευρωπαϊκού πλαισίου. Η εφαρμογή του συνδέεται με τη διαχείριση των μεγάλων ποσοτήτων μικρών αποστολών που πραγματοποιούνται μέσω του ηλεκτρονικού εμπορίου και δημιουργούν πρόσθετες ανάγκες ελέγχου και τελωνειακής επεξεργασίας.

Για τον καταναλωτή, το σημαντικότερο είναι να γνωρίζει εκ των προτέρων εάν η τιμή που εμφανίζεται στην πλατφόρμα περιλαμβάνει όλες τις σχετικές επιβαρύνσεις. Η παρουσίαση του τελικού ποσού μπορεί να εξαρτάται από τον τρόπο με τον οποίο οργανώνεται η εισαγωγή, από το ποιος αναλαμβάνει τις τελωνειακές διαδικασίες και από τις πληροφορίες που παρέχει ο πωλητής κατά την ολοκλήρωση της αγοράς.

Η διαφορά από τον δασμό των 3 ευρώ

Ο προσωρινός δασμός των 3 ευρώ, που εφαρμόζεται από τον Ιούλιο, αποτελεί χωριστό μέτρο από το νέο τέλος διαχείρισης. Οι σχετικές οδηγίες προβλέπουν ότι ο υπολογισμός του δασμού γίνεται ανά είδος με την τελωνειακή έννοια του όρου και όχι υποχρεωτικά ως μία ενιαία χρέωση για ολόκληρο το δέμα.

Αυτό σημαίνει ότι ο καταναλωτής δεν πρέπει να θεωρεί δεδομένο πως κάθε παραγγελία θα επιβαρύνεται με ακριβώς 3 ευρώ, ανεξαρτήτως περιεχομένου. Η τελωνειακή ταξινόμηση των προϊόντων και η σύνθεση της αποστολής έχουν σημασία για την εφαρμογή των κανόνων. Παράλληλα, εξακολουθούν να ισχύουν οι προβλεπόμενες υποχρεώσεις σχετικά με τον ΦΠΑ και άλλες τυχόν επιβαρύνσεις.

Οι συνέπειες για τις μικρές αγορές

Οι νέες χρεώσεις ενδέχεται να έχουν μεγαλύτερη αναλογική επίδραση στις παραγγελίες πολύ χαμηλής αξίας. Όταν ένα προϊόν κοστίζει λίγα ευρώ, ακόμη και μια περιορισμένη πρόσθετη επιβάρυνση μπορεί να αυξήσει αισθητά το τελικό ποσό που πληρώνει ο καταναλωτής. Αντίθετα, στις αγορές υψηλότερης αξίας, το ίδιο σταθερό ποσό αντιστοιχεί σε μικρότερο ποσοστό της συνολικής δαπάνης.

Η εξέλιξη μπορεί να επηρεάσει και τον ανταγωνισμό ανάμεσα σε επιχειρήσεις που αποστέλλουν προϊόντα απευθείας από τρίτες χώρες και σε εμπόρους που διαθέτουν ήδη αποθέματα εντός της ευρωπαϊκής αγοράς. Ωστόσο, η πραγματική επίδραση στις τιμές και στις καταναλωτικές επιλογές θα φανεί από τον τρόπο εφαρμογής των κανόνων και από την εμπορική πολιτική των πλατφορμών.

Τι πρέπει να προσέχουν οι καταναλωτές

Πριν από την ολοκλήρωση μιας παραγγελίας, οι αγοραστές είναι χρήσιμο να ελέγχουν τη χώρα αποστολής, τους όρους παράδοσης, την αναλυτική τιμολόγηση και την ενδεχόμενη ύπαρξη τελωνειακών χρεώσεων. Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται όταν η πλατφόρμα εμφανίζει χαμηλή αρχική τιμή, χωρίς να διευκρινίζει εάν οι φόροι και οι λοιπές επιβαρύνσεις περιλαμβάνονται στο τελικό ποσό.

Για τις επιχειρήσεις ηλεκτρονικού εμπορίου, η προσαρμογή στις νέες απαιτήσεις αποτελεί επίσης ζήτημα οργάνωσης. Η σωστή ενημέρωση των πελατών, η διαφάνεια στις χρεώσεις και η έγκαιρη προσαρμογή των συστημάτων τιμολόγησης μπορούν να περιορίσουν τις αμφισβητήσεις και τις δυσάρεστες εκπλήξεις κατά την παράδοση.

Η έναρξη εφαρμογής του νέου τέλους την 1η Νοεμβρίου καθιστά το επόμενο διάστημα ιδιαίτερα σημαντικό για τους καταναλωτές και τις επιχειρήσεις που πραγματοποιούν συχνές διασυνοριακές συναλλαγές.

Η ολοκλήρωση της αξιολόγησης, ωστόσο, δεν ταυτίζεται με την άμεση εκταμίευση του συνόλου των χρημάτων ούτε με την αυτόματη έναρξη των προσλήψεων. Αποτελεί ένα σημαντικό διοικητικό στάδιο, το οποίο πρέπει να ακολουθηθεί από τις προβλεπόμενες διαδικασίες ένταξης και υλοποίησης των επενδύσεων. Το τελικό οικονομικό αποτύπωμα θα εξαρτηθεί από την πραγματοποίηση των έργων, τον χρόνο ολοκλήρωσής τους και την πορεία των επιχειρήσεων που θα τα αναλάβουν.

Επενδύσεις στη μεταποίηση και στην εφοδιαστική αλυσίδα

Το ενδιαφέρον επικεντρώνεται σε δύο τομείς που επηρεάζουν άμεσα την παραγωγική δυναμικότητα της χώρας. Η μεταποίηση αποτελεί κρίσιμο κρίκο για τη δημιουργία προϊόντων υψηλότερης προστιθέμενης αξίας, ενώ η εφοδιαστική αλυσίδα καθορίζει την ταχύτητα και το κόστος μεταφοράς, αποθήκευσης και διανομής αγαθών. Η ενίσχυση των συγκεκριμένων δραστηριοτήτων μπορεί να βελτιώσει την ανταγωνιστικότητα των ελληνικών επιχειρήσεων και να δημιουργήσει ευκαιρίες για συνεργασίες με προμηθευτές, μεταφορικές εταιρείες και εξαγωγικές μονάδες.

Οι επενδύσεις αυτές αποκτούν πρόσθετη σημασία σε μια περίοδο κατά την οποία οι επιχειρήσεις καλούνται να διαχειριστούν υψηλό ενεργειακό κόστος, ανάγκες τεχνολογικού εκσυγχρονισμού και διεθνή ανταγωνισμό. Ο εκσυγχρονισμός του εξοπλισμού, η αυτοματοποίηση διαδικασιών και η αποτελεσματικότερη διαχείριση των αποθεμάτων μπορούν να μειώσουν λειτουργικές επιβαρύνσεις, εφόσον συνοδεύονται από κατάλληλο επιχειρηματικό σχεδιασμό.

Περισσότερες από 2.000 νέες θέσεις εργασίας

Η πρόβλεψη για περισσότερες από 2.000 θέσεις εργασίας αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα στοιχεία των επενδυτικών σχεδίων. Οι θέσεις αυτές αναμένεται να συνδέονται με τις ανάγκες των μονάδων που θα δημιουργηθούν ή θα επεκταθούν, καλύπτοντας ενδεχομένως ειδικότητες στην παραγωγή, στην τεχνική υποστήριξη, στην αποθήκευση, στη διανομή και στη διοίκηση. Οι συγκεκριμένες ειδικότητες και ο αριθμός θέσεων ανά επιχείρηση θα αποσαφηνιστούν κατά την υλοποίηση των επενδύσεων.

Για τους εργαζομένους και τους ανέργους, η προοπτική δημιουργίας νέων θέσεων αποτελεί θετική ένδειξη, αλλά δεν συνιστά ακόμη προκήρυξη προσλήψεων. Δεν έχουν δημοσιοποιηθεί ενιαίες ημερομηνίες υποβολής αιτήσεων ή κατάλογος διαθέσιμων θέσεων για το σύνολο των σχεδίων. Οι ενδιαφερόμενοι θα χρειαστεί να παρακολουθούν τις ανακοινώσεις των επιχειρήσεων όταν τα έργα περάσουν στη φάση λειτουργίας τους.

Η περιφερειακή διάσταση του Αναπτυξιακού Νόμου

Ιδιαίτερη βαρύτητα έχει το καθεστώς των περιοχών ειδικής ενίσχυσης, καθώς η ανάπτυξη δεν κατανέμεται ομοιόμορφα σε όλη τη χώρα. Σε αρκετές περιφέρειες, η προσέλκυση παραγωγικών επενδύσεων μπορεί να συμβάλει στη συγκράτηση του εργατικού δυναμικού, στην ενίσχυση τοπικών προμηθευτών και στη δημιουργία σταθερότερης οικονομικής δραστηριότητας. Η εγκατάσταση ή επέκταση μιας παραγωγικής μονάδας μπορεί επίσης να επηρεάσει θετικά τις μεταφορές, τις υπηρεσίες και την αγορά επαγγελματικών ακινήτων.

Η επιτυχία των παρεμβάσεων θα κριθεί, πάντως, από την ικανότητα των επενδυτικών σχεδίων να εξελιχθούν σε βιώσιμες επιχειρηματικές δραστηριότητες. Η ολοκλήρωση των υποδομών, η διαθεσιμότητα κατάλληλα καταρτισμένου προσωπικού και η πρόσβαση σε ενέργεια και χρηματοδότηση παραμένουν καθοριστικοί παράγοντες.

Το επόμενο βήμα για τις επιχειρήσεις

Η αξιολόγηση των 186 σχεδίων μέσα σε 90 ημέρες δείχνει ότι η ταχύτητα των διοικητικών διαδικασιών μπορεί να αποτελέσει σημαντικό παράγοντα για την προσέλκυση επενδύσεων. Για τις επιχειρήσεις, η προβλεψιμότητα ως προς τις εγκρίσεις και τους όρους χρηματοδότησης είναι συχνά εξίσου σημαντική με το ύψος των διαθέσιμων κινήτρων.

Το ζητούμενο πλέον είναι η μετάβαση από τα επενδυτικά σχέδια στην πραγματική παραγωγή και απασχόληση. Εφόσον τα έργα προχωρήσουν σύμφωνα με τον προγραμματισμό, μπορούν να ενισχύσουν την παραγωγική βάση της οικονομίας και να δημιουργήσουν νέες ευκαιρίες απασχόλησης σε περισσότερες περιοχές της χώρας.

Το πρόβλημα δεν αφορά αποκλειστικά την εξέλιξη του πληθωρισμού. Συνδέεται με τη συνολική επίδραση των τιμών στην κατανάλωση, στην επιχειρηματική δραστηριότητα, στα φορολογικά έσοδα και στις δαπάνες του Δημοσίου. Σε ένα περιβάλλον υψηλού ενεργειακού κόστους, η οικονομική πολιτική καλείται να διαχειριστεί διαφορετικές και συχνά αντικρουόμενες ανάγκες.

Η ενεργειακή επιβάρυνση των νοικοκυριών

Οι τιμές του ηλεκτρικού ρεύματος, του φυσικού αερίου και των καυσίμων επηρεάζουν άμεσα τις δαπάνες των νοικοκυριών. Όταν αυξάνεται το κόστος των βασικών ενεργειακών αναγκών, περιορίζονται τα χρήματα που μπορούν να διατεθούν για άλλες αγορές, υπηρεσίες και αποταμίευση. Η επίδραση είναι ιδιαίτερα αισθητή στα χαμηλότερα εισοδηματικά στρώματα, όπου οι ανελαστικές δαπάνες απορροφούν μεγαλύτερο μέρος του διαθέσιμου εισοδήματος.

Παράλληλα, οι αυξήσεις στην ενέργεια μπορούν να μεταφερθούν σταδιακά στο κόστος παραγωγής και μεταφοράς προϊόντων. Η έκταση αυτής της μετακύλισης εξαρτάται από τον ανταγωνισμό, τις συμβάσεις προμήθειας και τη δυνατότητα των επιχειρήσεων να απορροφήσουν μέρος της επιβάρυνσης.

Οι πιέσεις στον κρατικό προϋπολογισμό

Η αύξηση των τιμών δεν επηρεάζει τα δημόσια οικονομικά με έναν μόνο τρόπο. Από τη μία πλευρά, υψηλότερες ονομαστικές τιμές μπορούν να ενισχύσουν ορισμένα φορολογικά έσοδα. Από την άλλη, η υποχώρηση της πραγματικής αγοραστικής δύναμης ενδέχεται να περιορίσει την κατανάλωση και να αυξήσει την πίεση για πρόσθετες δημόσιες παρεμβάσεις.

Εάν απαιτηθούν μέτρα προστασίας ευάλωτων νοικοκυριών ή επιχειρήσεων, το οικονομικό τους κόστος θα πρέπει να ενταχθεί στον δημοσιονομικό σχεδιασμό. Η δυνατότητα χρηματοδότησης εξαρτάται από τις προβλέψεις για τα έσοδα, την ανάπτυξη, τις υφιστάμενες δαπάνες και τις δεσμεύσεις της χώρας στο ευρωπαϊκό πλαίσιο.

Ο ρόλος των ευρωπαϊκών κανόνων

Οι ευρωπαϊκοί δημοσιονομικοί κανόνες δίνουν ιδιαίτερη σημασία στη μεσοπρόθεσμη εξέλιξη των καθαρών πρωτογενών δαπανών. Αυτό σημαίνει ότι ο σχεδιασμός νέων μέτρων δεν μπορεί να εξετάζεται ανεξάρτητα από τη συνολική πορεία των δημόσιων οικονομικών και τις δεσμεύσεις που έχουν αναληφθεί.

Οι περιορισμοί αυτοί δεν αποκλείουν αυτομάτως κάθε νέα παρέμβαση. Απαιτούν, ωστόσο, τεκμηρίωση του δημοσιονομικού χώρου και προτεραιοποίηση των διαθέσιμων πόρων. Ιδιαίτερη σημασία αποκτά επομένως η αποτελεσματικότητα των μέτρων, δηλαδή κατά πόσο οι δημόσιες δαπάνες κατευθύνονται σε εκείνους που έχουν μεγαλύτερη ανάγκη.

Η πολιτική αντιπαράθεση για την οικονομία

Η αντιμετώπιση της ακρίβειας αποτελεί αντικείμενο πολιτικής συζήτησης, καθώς οι διαφορετικές προσεγγίσεις επικεντρώνονται στη φορολογία, στους μισθούς, στην ενίσχυση των εισοδημάτων και στον έλεγχο των τιμών. Οι κυβερνητικές επιλογές και οι προτάσεις των κομμάτων της αντιπολίτευσης μπορούν να αξιολογηθούν με βάση το δημοσιονομικό κόστος, την αποτελεσματικότητα και την επίδρασή τους στην οικονομική δραστηριότητα.

Το βασικό ζητούμενο για τον προϋπολογισμό του 2027 είναι η διατήρηση της δημοσιονομικής σταθερότητας χωρίς να αγνοούνται οι πραγματικές πιέσεις στην αγορά και στην κοινωνία. Η τελική εικόνα θα εξαρτηθεί από τις ενεργειακές τιμές, την πορεία της ανάπτυξης και τα επικαιροποιημένα οικονομικά δεδομένα των επόμενων μηνών.

Για μια ακόμη φορά τα 35 τελευταία χρόνια η παγκόσμια οικονομία αλλάζει και το γεγονός αυτό δημιουργεί νέες συνθήκες ύπαρξης χρηματιστηριακών φουσκών. Και όπως πολύ  σωστά επισημαίνουν οικονομολόγοι, όπως ο Γ. Κανελλόπουλος, η κεφαλαιοποίηση των μεγαλύτερων εισηγμένων εταιριών υψηλής τεχνολογίας, με πολύ σημαντικές δραστηριότητες και στην Τεχνητή Νοημοσύνη (ΤΝ) τείνει να ξεπεράσει το ΑΕΠ ολόκληρων των ΗΠΑ.

Του Αθανάσιου Χ. Παπανδρόπουλου

Με τις συζητήσεις για κίνδυνο φούσκας στην ΤΝ λόγω της μεγάλης αύξησης των αποτιμήσεων να εντείνονται συνεχώς, πλέον η τεχνητή νοημοσύνη αναδεικνύεται – λογιστικά – στη μεγαλύτερη οικονομία του κόσμου.

Η χρηματιστηριακή αξία ατων15 κολοσσών Nvidia, Apple, Microsoft, Alphabet (Google), Amazon, Meta (Facebook), Broadcom, TSMC, Tesla, Oracle, Tencent, Samsung, ASML, Alibaba και AMD, καθώς και της μη εισηγμένης ακόμη Open AI (σ.σ. η οποία έχει αποτιμηθεί για την άντληση κεφαλαίων) έχει φτάσει τα 28,1 τρισεκατομμύρια δολάρια.

Σε αυτό το ποσό η Trading Economics υπολογίζει ότι κυμαίνεται σε αξία, από την αρχή του 2026 το ΑΕΠ των ΗΠΑ, με την Κίνα να ακολουθεί με 20 τρις δολλάρια.

Υπό αυτές τις χρηματιστηριακές συνθήκες οι περισσότεροι παρατηρητές που διατηρούν διαυγή σκέψη, παρακολουθούν, παρά κάποια πολεμικά γεγονότα, υψηλές κερδοφορίες των επενδυτών, οι οποίες θυμίζουν την φούσκα που είχε σκάσει το 2000, με το πλήγμα που είχαν δεχτεί τότε οι αποτιμήσεις των εταιρειών του Διαδικτύου (φούσκα dot-com).

Τότε όλοι προεξοφλούσαν συνεχή αύξηση της επισκεψιμότητας στο Διαδίκτυο, με τις εταιρείες να επενδύουν μαζικά σε υποδομές για οπτικές ίνες. Σήμερα όλοι προεξοφλούν επέκταση της τεχνητής νοημοσύνης με τις εταιρίες να επενδύουν σε κέντρα δεδομένων και σε ισχυρούς επεξεργαστές ως «μυαλό» των μηχανημάτων που θα κάνουν τους υπολογισμούς.

Σημειώνεται όμως ότι οι επενδύσεις αυτές είναι πανάκριβες, απαιτούν υψηλό δανεισμό, με αποτέλεσμα οι προαναφερόμενες εταιρίες να έχουν απορροφήσει από την παγκόσμια αγορά κεφαλαίων περί τα 3 τρις. Δολάρια. Δεν είναι δύσκολο να φανταστεί κανείς τί θα συνέβαινε στο παγκόσμιο χρηματοπιστωτικό σύστημα, αν η φούσκα της Τεχνητή Νοημοσύνη δεν άντεχε την σημερινή φρενίτιδα.

Όπως πολύ σωστά επισημαίνει η οικονομολόγος Νταμπίσα Μόγιο, συγγραφέας επίσης του βιβλίου  «Στην κόψη του χάους», οι χρηματοοικονομικές φούσκες είναι πολύ δύσκολο να οριστούν σε πραγματικό χρόνο μέχρι τη στιγμή που σκάνε.

Επισημαίνει επίσης, λόγω κεκτημένης εμπειρίας, ότι σε φάσεις όπως αυτές που περιγράφουμε, μπορεί να υπάρξει αυξανόμενη συσσώρευση υπερτιμημένων μετοχών που αγοράζονται με δανεικό χρήμα. Αλλά η μεγαλύτερη ανησυχία, ίσως, είναι ο κίνδυνος που ενυπάρχει στα χρηματοοικονομικά προϊόντα, όπως τα μοχλευμένα χρηματιστηριακά διαπραγματεύσιμα αμοιβαία κεφάλαια. Ακόμα πιο δυσοίωνα είναι τα στοιχεία για μεγάλη αύξηση στα στοιχήματα μιας ημέρας στην κίνηση της τιμής μιας μετοχής. Αυτό υποδηλώνει ότι περισσότεροι ιδιώτες επενδυτές συμμετέχουν σε μοχλευμένες συναλλαγές των οποίων τους κινδύνους μπορεί να μην γνωρίζουν πώς να διαχειριστούν.

Αυτή η αυξανόμενη μόχλευση – κοινό χαρακτηριστικό των φουσκών – υποδηλώνει ότι οι κερδοσκόποι και η συνολική οικονομία, είναι εγγενώς εκτεθειμένοι σε μεγαλύτερο κίνδυνο από ό,τι γνωρίζουν.

Υποθέτοντας ότι βρισκόμαστε πράγματι σε μια φούσκα, το επόμενο ερώτημα αφορά το πού θα ξεφουσκώσει ή θα σκάσει. Υπάρχουν ορισμένοι σημαντικοί δείκτες που πρέπει να παρακολουθήσουμε.

Ένας είναι το κλίμα της αγοράς. Επί του παρόντος, οι ιδιώτες επενδυτές καθοδηγούν μεγάλο μέρος της δυναμικής των τιμών των μετοχών, ενώ το θεσμικό κλίμα είναι ουδέτερο, που σημαίνει ότι κατέχουν μετοχές των μεγάλων τεχνολογικών εταιρειών, αλλά δεν αυξάνουν στις θέσεις τους.

Ένας άλλος δείκτης είναι η λήψη θέσεων. Με απλά λόγια, θα γνωρίζουμε ότι η φούσκα φουσκώνει περαιτέρω εάν η θεσμική προσφορά ενισχυθεί και γίνει long θέση, επειδή αυτό σηματοδοτεί ότι οι θεσμικοί επενδυτές εγκαταλείπουν άλλα περιουσιακά στοιχεία όπως ομόλογα, χρυσό ή τομείς με χαμηλές επιδόσεις και διαθέτουν περισσότερο κεφάλαιο σε περιουσιακά στοιχεία  τεχνητής νοημοσύνης με ρίσκο.

Με πιο απλά λόγια, πέρα από τα γεωστρατηγικά φαινόμενα, η χρηματοοικονομία κάθε άλλο παρά βεβαιότητα προκαλεί.

Στην κυριακάτικη εβδομαδιαία ανασκόπηση, ο κ. Μητσοτάκης έστειλε σαφή προειδοποίηση ότι οι έλεγχοι για τη φοροδιαφυγή θα συνεχιστούν, θέτοντας ως στόχο «τα μεγάλα ψάρια», ενώ άφησε ανοιχτό το ενδεχόμενο στήριξης των εργαζομένων της Pizza Fan.

Επίσης, χαρακτήρισε «ιστορικής σημασίας» τη συμφωνία για τη Μονή της Αγίας Αικατερίνης του Σινά, σημειώνοντας ότι για πρώτη φορά κατοχυρώνονται με ειδικό, νομικά δεσμευτικό κείμενο ο θρησκευτικός χαρακτήρας και ο μοναστικός τρόπος ζωής της Μονής, καθώς και η αποκλειστική χρήση και κατοχή των λατρευτικών χώρων από την αδελφότητά της.

Αναλυτικά η εβδομαδιαία ανασκόπηση:

Καλημέρα σε όλες και όλους.

Ξεκινώ με μια εξέλιξη ιστορικής σημασίας: τη συμφωνία μεταξύ της Ιεράς Μονής Αγίας Αικατερίνης του Σινά και της Αιγύπτου, η οποία δίνει ασφαλή νομική βάση στη διαχρονία ενός ζωντανού ορθόδοξου προσκυνήματος με ιστορία δεκαπέντε αιώνων. Για πρώτη φορά, με ειδικό, νομικά δεσμευτικό κείμενο, κατοχυρώνονται στο διηνεκές ο θρησκευτικός χαρακτήρας και ο μοναστικός τρόπος ζωής της Μονής, καθώς και η αποκλειστική χρήση και κατοχή των χώρων λατρείας από την αδελφότητά της με την εγγύηση της Αιγύπτου και χωρίς καμία δυνατότητα αλλοίωσης των λατρευτικών χώρων.

Αντιμετωπίζεται έτσι μια θεσμική εκκρεμότητα 1.500 χρόνων, που άφηνε εκτεθειμένη την ίδια την υπόσταση της Ιεράς Μονής. Η ελληνική κυβέρνηση στήριξε με επιμονή και διακριτικότητα αυτή την προσπάθεια, σε συνεργασία με τη φίλη Αίγυπτο και με σεβασμό στην αυτονομία της Μονής. Ιδιαίτερη σημασία έχει η συναίνεση του Οικουμενικού Πατριάρχη, των Πατριαρχών Αλεξανδρείας και Ιεροσολύμων και των Αρχιεπισκόπων Αθηνών και Κύπρου: ένα ισχυρό μήνυμα ενότητας και ευθύνης του ελληνορθόδοξου κόσμου.

Θέλω να συγχαρώ τόσο το υπουργείο Εξωτερικών όσο και το Υπουργείο Παιδείας & Θρησκευμάτων για την επιμονή και τη μεθοδικότητα με την οποία εργάστηκαν μέχρι να φτάσουμε σε αυτή την εθνική επιτυχία. Και να ευχαριστήσω προσωπικά τον Υπουργό Εξωτερικών για τον συντονισμό όλης αυτής της προσπάθειας καθώς και τον Αρχιεπίσκοπο Συμεών, με τον οποίο επικοινώνησα προσωπικά εκφράζοντάς του τη στήριξη των Ελλήνων στις αποφάσεις της Μονής, για την ουσιαστική συμβολή του στην ευόδωσή της.

Υπάρχουν παρακαταθήκες που ξεπερνούν τον ορίζοντα κάθε κυβέρνησης και κάθε γενιάς. Χρέος μας είναι να τις παραδίδουμε ασφαλείς στους επόμενους.

Η σημαντική αυτή εξέλιξη έρχεται την ίδια εβδομάδα που επανεκκίνησαν οι διαπραγματεύσεις Ελλάδας και Αιγύπτου για την οριοθέτηση του εναπομείναντος τμήματος της μεταξύ μας Αποκλειστικής Οικονομικής Ζώνης, σε συνέχεια της συμφωνίας που υπέγραψε η κυβέρνησή μας το 2020. Οι δύο εξελίξεις επιβεβαιώνουν το βάθος μιας σχέσης εμπιστοσύνης, με απτά αποτελέσματα για τη χώρα μας. Απέναντι σε αναθεωρητικές διεκδικήσεις γειτόνων μας που στερούνται ερείσματος στο διεθνές δίκαιο, απαντάμε με ισχυρές συμμαχίες στον αραβικό κόσμο, με διάλογο και με νομικά δεσμευτικές συμφωνίες που κατοχυρώνουν τα εθνικά μας συμφέροντα. Αυτή η πολιτική απαιτεί υπομονή, προετοιμασία και συνέπεια. Τα αποτελέσματά της αποτελούν την πιο ουσιαστική απάντηση τόσο στους εγχώριους επικριτές όσο και σε όσους, εκτός συνόρων, επιδιώκουν να επιβάλουν τετελεσμένα που ωστόσο απορρίπτονται από σύσσωμη τη διεθνή κοινότητα, τους εταίρους και συμμάχους μας. Μόνον έτσι η Ελλάδα γίνεται ισχυρότερη. Όταν μετατρέπει το δίκιο της σε συμφωνίες και τις σχέσεις της σε σταθερές συνεργασίες.
Υπάρχουν εβδομάδες που διαφορετικές ειδήσεις μάς φέρνουν μπροστά στο ίδιο ερώτημα: αν μπορούμε να χτίσουμε μια κοινωνία στην οποία οι κανόνες προστατεύουν τους ανθρώπους και η ισχύς δεν εξασφαλίζει εξαιρέσεις. Αυτή η ευθύνη συνδέει τρεις εξελίξεις των τελευταίων ημερών, στις οποίες θέλω να σταθώ πριν περάσω στη σημερινή ανασκόπηση.

Την Πέμπτη ψηφίστηκε το ηλικιακό όριο των 15 ετών για την πρόσβαση στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Ένα βήμα που το οφείλουμε στα παιδιά και στους γονείς που αγωνιούν, συχνά αισθανόμενοι ότι δίνουν μόνοι τους μια άνιση μάχη. Θα περίμενα ότι εδώ θα μπορούσαμε να συναντηθούμε περισσότερες πολιτικές δυνάμεις. Δυστυχώς, ο νόμος εγκρίθηκε μόνο με τις ψήφους της Νέας Δημοκρατίας. Το ΠΑΣΟΚ επέλεξε το «παρών» επί της αρχής και καταψήφισε τις βασικές διατάξεις. Δυσκολεύομαι να καταλάβω αυτή την επιλογή, ιδιαίτερα από ένα κόμμα που διεκδικεί τον χώρο της υπεύθυνης αντιπολίτευσης. Όταν το 80% των πολιτών στηρίζει περιορισμούς και ηλικιακό όριο για την προστασία των ανηλίκων, αξίζει τουλάχιστον να αναρωτηθεί κανείς γιατί αυτή η ευρεία κοινωνική συμφωνία δεν βρίσκει αντίκρισμα στη Βουλή. Η ανάγκη διαφοροποίησης από την κυβέρνηση φαίνεται πως υπερίσχυσε της δυνατότητας να κάνουμε μαζί κάτι χρήσιμο για τις οικογένειες. Κάθε καθυστέρηση, όμως, παρατείνει μια κατάσταση που βολεύει τις μεγάλες πλατφόρμες. Τα παιδιά και οι γονείς χρειάζονται προστασία τώρα. Η πολιτική οφείλει να μπορεί να συμφωνεί, ιδίως όταν διακυβεύεται κάτι τόσο σημαντικό όσο η παιδική ηλικία.

Η ίδια ευθύνη απέναντι στο κοινό συμφέρον αφορά και τη μάχη για τη νομιμότητα. Αυτή την εβδομάδα είδαμε τις συλλήψεις του προέδρου της Ελληνικής Ομοσπονδίας Καλαθοσφαίρισης και διαιτητών, στο πλαίσιο έρευνας για δωροδοκία και χειραγώγηση αγώνων. Και τις συλλήψεις στην υπόθεση της γνωστής αλυσίδας εστίασης, για καταγγελλόμενο οργανωμένο μηχανισμό μεγάλης φοροδιαφυγής. Πρόκειται για σοβαρές υποθέσεις, για τις οποίες θα αποφανθεί η Δικαιοσύνη, με πλήρη σεβασμό στο τεκμήριο αθωότητας. Θέλω, όμως, να θυμίσω κάτι που είχα πει στη ΔΕΘ τον Σεπτέμβριο του 2023, αναδεικνύοντας τη νομιμότητα σε κεντρική αποστολή αυτής της κυβερνητικής θητείας: όταν το κράτος αφήνει τρύπες στα δίχτυα των ελέγχων και από αυτές περνούν τα «μεγάλα ψάρια», οι υπόλοιποι πολίτες αισθάνονται ότι αδικούνται. Και αυτή η αδικία διαβρώνει σταδιακά την εμπιστοσύνη προς την πολιτεία και τους θεσμούς. Είχα πει τότε και κάτι ακόμη: «Στην αδικία αντιτάσσουμε την ισονομία».
Αυτή η δέσμευση παραμένει. Η φοροδιαφυγή στερεί πόρους από την υγεία, την παιδεία και τη στήριξη όσων έχουν ανάγκη, επιβαρύνοντας παράλληλα τον συνεπή επαγγελματία με αθέμιτο ανταγωνισμό. Στόχος μας είναι λοιπόν τα «μεγάλα ψάρια». Η υπόθεση αυτή δεν είναι ούτε η πρώτη και δεν θα είναι φυσικά ούτε η τελευταία. Όσο για τη διαφθορά στον αθλητισμό, αυτή πληγώνει πρωτίστως την προσπάθεια των αθλητών και την πίστη των παιδιών ότι η δουλειά και το ταλέντο ανταμείβονται με δίκαιους όρους. Δεν πρόκειται να γίνει ανεκτή από την δική μας κυβέρνηση. Καμία σύλληψη δεν ισοδυναμεί με καταδίκη. Η απρόσκοπτη έρευνα, όμως, ακόμη και όταν αφορά πρόσωπα με οικονομική ή θεσμική ισχύ, είναι απαραίτητος όρος μιας πολιτείας που θέλει να κερδίζει την εμπιστοσύνη των πολιτών της. Η δική μας υποχρέωση είναι να ενισχύουμε τους ελεγκτικούς μηχανισμούς και να διασφαλίζουμε ότι μπορούν να κάνουν τη δουλειά τους χωρίς εξαιρέσεις. Και βεβαίως εφόσον χρειαστεί η Πολιτεία θα πράξει ό,τι είναι αναγκαίο για τη στήριξη των εργαζόμενων που επηρεάζονται από τις εξελίξεις.

Ξέρω ότι η εμπιστοσύνη χτίζεται δύσκολα. Χρειάζεται συνέπεια και αποτελέσματα, καθημερινά. Από την προστασία ενός παιδιού απέναντι στους ψηφιακούς κολοσσούς μέχρι την εφαρμογή του νόμου απέναντι σε όσους θεωρούν ότι βρίσκονται υπεράνω ελέγχου. Εκεί κρίνεται η χρησιμότητα της πολιτικής. Και με αυτό το κριτήριο συνεχίζουμε.

Περνώ τώρα στα υπόλοιπα θέματα της εβδομάδας:

1. Εγκαινιάσαμε στο Λαύριο τον νέο Εθνικό Υπερυπολογιστή «ΔΑΙΔΑΛΟΣ», στο Ελληνικό Εργοστάσιο Τεχνητής Νοημοσύνης «ΦΑΡΟΣ». Για να καταλάβετε τις δυνατότητές του, εκτελεί 89 τετράκις εκατομμύρια υπολογισμούς το δευτερόλεπτο -ένας άνθρωπος θα χρειαζόταν σχεδόν 3 δισεκατομμύρια χρόνια για να τους ολοκληρώσει! Είναι ένας από τους επτά εθνικούς υπερυπολογιστές της ΕΕ και φέρνει την Ελλάδα στην πρώτη 14άδα της παγκόσμιας κατάταξης, αλλά και στην πρώτη γραμμή της Ευρώπης στην αξιοποίηση της τεχνητής νοημοσύνης από ερευνητές και επιχειρήσεις. Η εγκατάστασή του στη χώρα μας ήταν μια επιλογή που διεκδικήσαμε και για την οποία πείσαμε την Ευρωπαϊκή Επιτροπή.

2. Στον «Δημόκριτο» εγκαινιάσαμε το νέο κτήριο του Ινστιτούτου Πληροφορικής και Τηλεπικοινωνιών, με σύγχρονες εγκαταστάσεις για έρευνα στην Τεχνητή Νοημοσύνη, την κυβερνοασφάλεια και τα δίκτυα νέας γενιάς. Εκεί στεγάζονται το data center του «Δημόκριτου», που σύντομα θα εξυπηρετεί και τον «ΔΑΙΔΑΛΟ», και τα γραφεία του «ΦΑΡΟΥ». Ιδρύεται, επίσης, το 8ο ινστιτούτο του «Δημόκριτου», για την Ακεραιότητα, την Ασφάλεια και την Ηθική της Έρευνας.

3. Υπογράφηκε νέα συλλογική σύμβαση εργασίας στην τσιμεντοβιομηχανία, με αυξήσεις μισθών που ξεπερνούν το 5,5% σε ετήσια βάση, προσαύξηση 55% λόγω προϋπηρεσίας, ενίσχυση €600 για το τρίτο και κάθε επόμενο παιδί και φοιτητικό επίδομα έως €400. Είναι η 161η συλλογική σύμβαση εργασίας που υπογράφεται μετά την ψήφιση από τη Βουλή της Εθνικής Κοινωνικής Συμφωνίας για τις Συλλογικές Συμβάσεις Εργασίας μεταξύ του Υπουργείου Εργασίας και όλων των Εθνικών Κοινωνικών Εταίρων. Περισσότερες αυξήσεις, περισσότερες παροχές, καλύτεροι όροι εργασίας: αυτή είναι η αξία των Συλλογικών Συμβάσεων Εργασίας στην πράξη.

4. Ο τουρισμός συνεχίζει τις εντυπωσιακές του επιδόσεις, καθώς το πρώτο οκτάμηνο του έτους οι αφίξεις ξένων επισκεπτών αυξήθηκαν κατά 10% και οι εισπράξεις κατά 9,4%, φτάνοντας τα 18,2 δισ. ευρώ. Την ίδια περίοδο οι εξαγωγές αγαθών αυξήθηκαν κατά 17,3%, σχεδόν διπλάσια από τις εισαγωγές.

5. Εγκρίθηκαν οι οριστικές μελέτες για την επέκταση και αναβάθμιση του Εθνικού Αρχαιολογικού Μουσείου. Το σχέδιο προβλέπει νέους εκθεσιακούς χώρους, σύγχρονες εγκαταστάσεις για τους επισκέπτες και έναν μεγάλο δημόσιο κήπο με περίπου 250 νέα δέντρα. Έτσι, δεν αλλάζει μόνο το μεγαλύτερο αρχαιολογικό μουσείο της χώρας, αλλά και ένα ολόκληρο κομμάτι της Πατησίων.
Αυτά ήταν κάποια από τα σημαντικότερα που έγιναν αυτήν την εβδομάδα και μπαίνουμε στην επόμενη η οποία έχει ξεχωριστή σημασία για τη Θεσσαλονίκη, αλλά και ολόκληρη τη χώρα. Αύριο η πόλη γιορτάζει τον Άγιο Δημήτριο και τα 114 χρόνια από την απελευθέρωσή της, ενώ την Τετάρτη θα βρίσκομαι εκεί για την παρέλαση της 28ης Οκτωβρίου. Δύο επέτειοι που μας θυμίζουν τι καταφέραμε ως λαός στις πιο δύσκολες στιγμές της ιστορίας μας. Και πόση δύναμη έχουμε όταν είμαστε ενωμένοι. Ας μην το ξεχνάμε αυτό στην καθημερινότητά μας, ακόμη και όταν διαφωνούμε. Χρόνια πολλά στις Δήμητρες και τους Δημήτρηδες που γιορτάζουν αύριο και, βέβαια, χρόνια πολλά σε όλες τις Ελληνίδες και όλους τους Έλληνες για την εθνική μας επέτειο! Καλή Κυριακή

Τι αλλάζει στην καθημερινότητα των επιχειρήσεων

Η λειτουργία της πλατφόρμας myDATA έχει μεταβάλει ουσιαστικά τον τρόπο με τον οποίο παρακολουθούνται οι συναλλαγές, καθώς τα δεδομένα των παραστατικών διαβιβάζονται ηλεκτρονικά και μπορούν να αξιοποιηθούν για φορολογικές διασταυρώσεις. Αυτό σημαίνει ότι οι επιχειρήσεις χρειάζεται να ελέγχουν όχι μόνο αν έχουν εκδώσει σωστά ένα τιμολόγιο, αλλά και αν τα στοιχεία του έχουν διαβιβαστεί με τον προβλεπόμενο τρόπο. Η συμφωνία μεταξύ των πραγματικών συναλλαγών, των λογιστικών καταχωρίσεων και των δεδομένων της ΑΑΔΕ αποκτά ιδιαίτερη σημασία, καθώς αποκλίσεις ή ελλείψεις μπορούν να οδηγήσουν σε πρόσθετες διαδικασίες διόρθωσης και να αυξήσουν το διοικητικό κόστος. Για τις μικρές επιχειρήσεις, που συχνά διαθέτουν περιορισμένο προσωπικό για τη διαχείριση των λογιστικών υποχρεώσεων, η συστηματική παρακολούθηση αποτελεί βασική προϋπόθεση για την αποφυγή προβλημάτων.

Τα συνηθέστερα λάθη στα παραστατικά

Μεταξύ των ζητημάτων που απαιτούν προσοχή είναι η λανθασμένη καταχώριση του ΑΦΜ του αντισυμβαλλομένου, η επιλογή ακατάλληλου χαρακτηρισμού συναλλαγής, η εσφαλμένη εφαρμογή συντελεστή ΦΠΑ και η παράλειψη διαβίβασης συγκεκριμένων παραστατικών. Προβλήματα μπορούν επίσης να δημιουργηθούν όταν εκδίδονται πιστωτικά τιμολόγια χωρίς να γίνεται σωστή συσχέτιση με την αρχική συναλλαγή ή όταν οι λογιστικές εγγραφές δεν συμφωνούν με τα στοιχεία που εμφανίζονται στο ψηφιακό περιβάλλον της Φορολογικής Διοίκησης. Η έγκαιρη αναγνώριση των αποκλίσεων επιτρέπει στις επιχειρήσεις να προχωρήσουν στις προβλεπόμενες διορθώσεις πριν οι εκκρεμότητες συσσωρευτούν.

Γιατί χρειάζεται έλεγχος πριν από το τέλος της χρονιάς

Καθώς πλησιάζει η ολοκλήρωση της διαχειριστικής χρήσης, οι επιχειρήσεις έχουν συμφέρον να πραγματοποιήσουν έναν συνολικό έλεγχο των παραστατικών τους, προκειμένου να διαπιστώσουν αν υπάρχουν συναλλαγές που δεν έχουν καταχωριστεί σωστά ή διαφορές μεταξύ των λογιστικών βιβλίων και των ψηφιακών δεδομένων. Ο έλεγχος αυτός δεν αντικαθιστά τις περιοδικές υποχρεώσεις που προβλέπει η νομοθεσία, αλλά μπορεί να διευκολύνει την προετοιμασία των οικονομικών καταστάσεων και των φορολογικών δηλώσεων. Παράλληλα, η έγκαιρη επικοινωνία με τον λογιστή βοηθά στον εντοπισμό προβλημάτων που ενδεχομένως απαιτούν ειδικό χειρισμό.

Το κόστος συμμόρφωσης και η επόμενη ημέρα

Η μετάβαση σε περισσότερο ψηφιοποιημένες φορολογικές διαδικασίες δημιουργεί νέες ανάγκες για λογισμικό, τεχνική υποστήριξη και εκπαίδευση προσωπικού. Παρά το αρχικό κόστος, η σωστή οργάνωση μπορεί να περιορίσει τις χειροκίνητες εργασίες, να διευκολύνει την αναζήτηση παραστατικών και να προσφέρει καλύτερη εικόνα των οικονομικών δεδομένων μιας επιχείρησης. Το σημαντικότερο για τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις είναι να αντιμετωπίζουν την ηλεκτρονική τιμολόγηση ως μέρος της συνολικής οικονομικής τους οργάνωσης και όχι απλώς ως μια πρόσθετη φορολογική υποχρέωση.

Πότε πληρώνονται οι συντάξεις Νοεμβρίου

Οι κύριες και επικουρικές συντάξεις Νοεμβρίου έχουν προγραμματιστεί να καταβληθούν στις 26 και 29 Οκτωβρίου 2026, σύμφωνα με την κατανομή των πληρωμών που έχει ανακοινωθεί από τις αρμόδιες υπηρεσίες. Οι συνταξιούχοι θα πρέπει να παρακολουθούν τις επίσημες ενημερώσεις του e-ΕΦΚΑ, καθώς η ημερομηνία καταβολής διαφοροποιείται ανάλογα με την κατηγορία συνταξιούχων. Παράλληλα, η εμφάνιση των χρημάτων στους λογαριασμούς μπορεί να επηρεάζεται από τις διαδικασίες των τραπεζών, χωρίς αυτό να μεταβάλλει την επίσημη ημερομηνία πληρωμής.

Πάνω από 2,5 δισ. ευρώ σε μία εβδομάδα

Το συνολικό ποσό των προγραμματισμένων πληρωμών από τον e-ΕΦΚΑ και τη ΔΥΠΑ για το διάστημα 26 έως 30 Οκτωβρίου ανέρχεται σε περίπου 2,53 δισ. ευρώ και αφορά περισσότερους από 4,37 εκατομμύρια δικαιούχους. Από το ποσό αυτό, περίπου 2,45 δισ. ευρώ κατευθύνονται στην καταβολή κύριων και επικουρικών συντάξεων, καλύπτοντας τις ανάγκες περίπου 4,29 εκατομμυρίων δικαιούχων. Πρόκειται για μια από τις σημαντικότερες τακτικές ροές εισοδήματος προς τα ελληνικά νοικοκυριά, με άμεση επίδραση στην κατανάλωση και στην οικονομική δραστηριότητα.

Εφάπαξ και προκαταβολές συντάξεων

Πέρα από τις τακτικές συντάξεις, στο πρόγραμμα περιλαμβάνονται και πρόσθετες καταβολές για συγκεκριμένες κατηγορίες ασφαλισμένων. Για την περίοδο 26 έως 30 Οκτωβρίου έχουν προγραμματιστεί πληρωμές εφάπαξ παροχών ύψους 16,5 εκατ. ευρώ σε περίπου 850 δικαιούχους, ενώ στις 30 Οκτωβρίου προβλέπεται καταβολή 2,5 εκατ. ευρώ για προκαταβολές συντάξεων. Οι συγκεκριμένες πληρωμές έχουν ιδιαίτερη σημασία για ασφαλισμένους που βρίσκονται στη διαδικασία οριστικής απονομής της σύνταξής τους ή αναμένουν την ολοκλήρωση των σχετικών διοικητικών πράξεων.

Οι πληρωμές της ΔΥΠΑ

Στο ίδιο χρονικό διάστημα προβλέπονται και καταβολές από τη Δημόσια Υπηρεσία Απασχόλησης για επιδόματα ανεργίας, παροχές μητρότητας και επιδοτούμενα προγράμματα απασχόλησης. Οι πληρωμές αυτές αφορούν διαφορετικές ομάδες δικαιούχων και ενισχύουν τη ρευστότητα των νοικοκυριών, ιδιαίτερα σε μια περίοδο κατά την οποία το κόστος καθημερινής διαβίωσης εξακολουθεί να αποτελεί σημαντική οικονομική επιβάρυνση. Οι δικαιούχοι μπορούν να ενημερώνονται από τις επίσημες ηλεκτρονικές υπηρεσίες των αρμόδιων φορέων για την κατάσταση της πληρωμής τους.

Γιατί ενδιαφέρουν τις επιχειρήσεις

Η ανάγκη για μεγαλύτερη φορολογική προβλεψιμότητα είναι ιδιαίτερα έντονη στις περιπτώσεις επενδύσεων, εταιρικών αναδιαρθρώσεων, μεταβιβάσεων περιουσιακών στοιχείων και σύνθετων εμπορικών συναλλαγών. Σε τέτοιες περιπτώσεις, ακόμη και μια διαφορετική ερμηνεία φορολογικής διάταξης μπορεί να μεταβάλει σημαντικά το συνολικό κόστος μιας επιχειρηματικής απόφασης. Για τον λόγο αυτό, οι επιχειρήσεις επιδιώκουν να γνωρίζουν με όσο το δυνατόν μεγαλύτερη σαφήνεια τις φορολογικές τους υποχρεώσεις, πριν δεσμεύσουν κεφάλαια ή προχωρήσουν σε συμφωνίες με οικονομικές συνέπειες.

Ποια είναι η σημασία της δεσμευτικής απάντησης

Η ουσιαστική διαφορά μεταξύ μιας απλής διοικητικής διευκρίνισης και μιας δεσμευτικής απάντησης βρίσκεται στη νομική ισχύ που αναγνωρίζει η νομοθεσία στην κάθε διαδικασία. Μια γενική ενημέρωση της Φορολογικής Διοίκησης δεν σημαίνει αυτομάτως ότι η υπηρεσία δεσμεύεται για κάθε μελλοντικό φορολογικό έλεγχο. Αντίθετα, όπου προβλέπεται ειδική διαδικασία δεσμευτικής απάντησης, η προστασία του φορολογουμένου εξαρτάται από τους συγκεκριμένους όρους, την αρμοδιότητα της υπηρεσίας και την ακρίβεια των στοιχείων που έχουν υποβληθεί. Επομένως, οι ενδιαφερόμενοι χρειάζεται να διακρίνουν προσεκτικά τις διαφορετικές μορφές φορολογικής πληροφόρησης.

Τα στοιχεία που πρέπει να προσέξουν οι φορολογούμενοι

Ιδιαίτερη σημασία έχει η πλήρης και ακριβής περιγραφή της συναλλαγής ή της οικονομικής δραστηριότητας για την οποία ζητείται διευκρίνιση. Η παράλειψη ουσιωδών πληροφοριών ή η μεταβολή των πραγματικών περιστατικών μπορεί να επηρεάσει τη φορολογική αξιολόγηση και να περιορίσει τη χρησιμότητα οποιασδήποτε προηγούμενης απάντησης. Παράλληλα, οι επιχειρήσεις οφείλουν να εξετάζουν αν η υπόθεσή τους υπάγεται σε συγκεκριμένη θεσμοθετημένη διαδικασία, ποια δικαιολογητικά απαιτούνται και αν προβλέπονται ειδικοί περιορισμοί ως προς το αντικείμενο του αιτήματος.

Η οικονομική διάσταση

Η μεγαλύτερη προβλεψιμότητα στη φορολογία μπορεί να λειτουργήσει θετικά για το επιχειρηματικό περιβάλλον, καθώς μειώνει το κόστος συμμόρφωσης και επιτρέπει καλύτερη εκτίμηση των κινδύνων. Για τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις, που συχνά δεν διαθέτουν μεγάλες εσωτερικές φορολογικές υπηρεσίες, η σαφής ενημέρωση είναι ιδιαίτερα σημαντική. Το ζητούμενο είναι οι φορολογικοί κανόνες να εφαρμόζονται με συνέπεια, ώστε οι επιχειρήσεις να μπορούν να σχεδιάζουν τις δραστηριότητές τους χωρίς να αντιμετωπίζουν απρόβλεπτες επιβαρύνσεις.