Σύμφωνα με τις δηλώσεις της Κρισταλίνα Γκεοργκίεβα, επιπλέον 45 εκατομμύρια άνθρωποι έχουν περιέλθει σε κατάσταση ανασφάλειας ως προς την επάρκεια τροφών, ανεβάζοντας τον συνολικό αριθμό όσων αγωνίζονται με την πείνα σε πάνω από 360 εκατομμύρια. Η ίδια κάλεσε τις χώρες να απορρίψουν εξαγωγικούς περιορισμούς και ελέγχους τιμών, υπογραμμίζοντας ότι τέτοια μέτρα «μπορούν να αποσταθεροποιήσουν ακόμη περισσότερο τις παγκόσμιες συνθήκες».

Παράλληλα, συμπλήρωσε ότι οι κεντρικές τράπεζες πρέπει να είναι έτοιμες να αυξήσουν τα επιτόκια εάν ο πληθωρισμός βγει εκτός στόχων, δημιουργώντας κίνδυνο πληθωριστικής κρίσης. Προειδοποίησε, επίσης, ότι η χρήση δημοσιονομικών πακέτων θα επιβαρύνει ακόμα περισσότερο τη νομισματική πολιτική. Η Γκεοργκίεβα ανέφερε πως οι επιπτώσεις του πολέμου θα συνεχίσουν να επηρεάζουν την οικονομία διεθνώς, με κλεισίματα διυλιστηρίων, ελλείψεις προϊόντων και πιέσεις στις τιμές. Όπως είπε, οι βραχυπρόθεσμες πληθωριστικές προσδοκίες έχουν ήδη αυξηθεί, με τις μακροπρόθεσμες παραμένουν σταθερές.

Πριν από τον πόλεμο, το ΔΝΤ προέβλεπε μια μικρή αναθεώρηση προς τα πάνω των προβλέψεών του για την παγκόσμια ανάπτυξη, στο 3,3% το 2026 και στο 3,2% το 2027, σύμφωνα με την Γκεοργκίεβα. Ωστόσο, αυτές οι προσδοκίες έχουν πλέον ανατραπεί, καθώς η σύγκρουση με το Ιράν έχει προκαλέσει κραδασμούς στην παγκόσμια οικονομία, οι οποίοι δεν φαίνεται να υποχωρήσουν σύντομα, ακόμη και αν ο πόλεμος επιλυθεί γρήγορα.

«Το πηγάδι έχει στερέψει», ανέφερε το υπουργείο σε ανακοίνωση στον ιστότοπό του, κατηγορώντας τους Δημοκρατικούς στη Γερουσία για το αδιέξοδο.

Το πρόγραμμα SNAP σε κίνδυνο

Το Πρόγραμμα Συμπληρωματικής Βοήθειας για τη Διατροφή (SNAP), που χρησιμοποιείται από έναν στους οκτώ Αμερικανούς, αποτελεί ζωτικό εργαλείο επιβίωσης για εκατομμύρια οικογένειες χαμηλού εισοδήματος.

Νωρίτερα αυτόν τον μήνα, η κυβέρνηση Τραμπ αρνήθηκε να αξιοποιήσει τα χρήματα από τον λογαριασμό έκτακτης ανάγκης, τα οποία θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν για τη συνέχιση της χρηματοδότησης του προγράμματος. Το υπουργείο υποστήριξε ότι τα κονδύλια αυτά είναι απαραίτητα για πιθανές φυσικές καταστροφές ή άλλες έκτακτες ανάγκες.

Οι Δημοκρατικοί κατηγόρησαν τον Ντόναλντ Τραμπ για την απόφαση αυτή, χαρακτηρίζοντάς την «το πιο σκληρό και παράνομο αδίκημα» της κυβέρνησής του. Σε κοινή δήλωση, οι βουλευτές Ρόζα ΝτεΛάουρο και Άντζι Κρεγκ επέκριναν επίσης την παροχή βοήθειας στην Αργεντινή και την κατασκευή νέας αίθουσας χορού στον Λευκό Οίκο κατά τη διάρκεια του shutdown.

Μερική κάλυψη και απελπισία στις πολιτείες

Σύμφωνα με το Κέντρο Προϋπολογισμού και Πολιτικών Προτεραιοτήτων (CBPP), το ταμείο έκτακτης ανάγκης μπορεί να καλύψει μόνο το 60% των παροχών ενός μήνα.

Το SNAP λειτουργεί μέσω επαναφορτιζόμενων χρεωστικών καρτών, που χρησιμοποιούν οι ωφελούμενοι για την αγορά βασικών ειδών διατροφής. Μια τετραμελής οικογένεια λαμβάνει κατά μέσο όρο 715 δολάρια (614,95 ευρώ) τον μήνα, δηλαδή περίπου 6 δολάρια (5,16 ευρώ) ανά άτομο την ημέρα.

Αρκετές πολιτείες έχουν δηλώσει πρόθεση να χρησιμοποιήσουν ίδιους πόρους για να καλύψουν τα κενά, ωστόσο η ομοσπονδιακή κυβέρνηση έχει προειδοποιήσει ότι δεν θα επιστρέψει τα χρήματα.

Η Μασαχουσέτη, όπου ένα εκατομμύριο άνθρωποι κινδυνεύουν να χάσουν τα επιδόματά τους, έχει ήδη ανακοινώσει ότι δεν διαθέτει επαρκή κεφάλαια για να αντισταθμίσει την έλλειψη.

Η Καλιφόρνια ενεργοποιεί την Εθνοφρουρά

Πολλές πολιτείες αναζητούν φιλανθρωπικά καταστήματα τροφίμων και εναλλακτικές πηγές σίτισης, ενώ η Καλιφόρνια έχει ήδη ξεκινήσει την ανάπτυξη της Εθνοφρουράς για να βοηθήσει στη διανομή τροφίμων στους πληγέντες.

Το Shutdown της αμερικανικής κυβέρνησης εισήλθε σήμερα, Δευτέρα 27 Οκτωβρίου, στην 27η ημέρα του, καθιστώντας το το δεύτερο μεγαλύτερο κλείσιμο στην ιστορία των Ηνωμένων Πολιτειών.

«Αρχικά πρέπει να κατανοήσουμε τις καταβολές του προβλήματος. Τη δεδομένη στιγμή η ερευνητική κοινότητα αναγνωρίζει τρεις κινητήριες δυνάμεις που μπορούν να οδηγήσουν σε μια ευρεία επισιτιστική κρίση: κλιματική αλλαγή, συρράξεις και οικονομικές κρίσεις», δήλωσε στο Αθηναϊκό – Μακεδονικό Πρακτορείο Ειδήσεων η επίκουρη καθηγήτρια Καινοτόμων Καλλιεργειών του Γεωπονικού Πανεπιστημίου Αθηνών, δρ Ιωάννα Κακαμπούκη, η οποία συμμετέχει στην ομάδα του Γεωπονικού Πανεπιστημίου Αθηνών που έχει ως αντικείμενο μελέτης την γεωργία και τις καινοτόμες καλλιέργειες, με στόχο την αντιμετώπιση της επισιτιστικής κρίσης και της κλιματικής αλλαγής.

Το δεύτερο μισό του περασμένου αιώνα, «άλμα» στον διαρκή αγώνα εξάλειψης της «παγκόσμιας πείνας» αποτέλεσε η «Πράσινη Επανάσταση». Παράλληλα, η υιοθέτηση νέων καλλιεργητικών πρακτικών και ποικιλιών, η χρήση καινοτόμων φυτοπροστατευτικών σκευασμάτων, η ανακάλυψη των συνθετικών λιπασμάτων και η σχεδίαση προηγμένων γεωργικών μηχανημάτων εκτόξευσαν την παραγωγή και άλλαξαν για πάντα τον τρόπο αντίληψης της γεωργίας.

Σύμφωνα με την κ. Κακαμπούκη «οι διαδοχικές επιστημονικές ανακαλύψεις που ακολούθησαν την «Πράσινη Επανάσταση” πολλαπλασίασαν τις μέσες στρεμματικές αποδόσεις και μείωσαν σημαντικά τον υποσιτισμό». «Παρόλα ταύτα», σύμφωνα με τη ίδια «οι σύγχρονοι λιμοί απειλούν σχεδόν 50 εκατομμύρια ανθρώπους σε περισσότερα από 40 διαφορετικά κράτη. Μάλιστα, όλο και περισσότεροι ερευνητές ανά τον κόσμο, κάνουν πλέον λόγο για μια πιθανή παγκόσμια επισιτιστική κρίση».

Η κλιματική αλλαγή

«Η κλιματική αλλαγή αποδεδειγμένα εδώ και δεκαετίες αποτελεί ίσως το σοβαρότερο εχθρό της γεωργίας», δήλωσε η ίδια στο ΑΠΕ-ΜΠΕ ενώ επικαλούμενη την επίσημη αναφορά του Παγκοσμίου Δικτύου ενάντια στις Επισιτιστικές Κρίσεις (GNAFC), υπογράμμισε πως «το 2020 τα ακραία καιρικά φαινόμενα λόγω της κλιματικής μεταβολής ώθησαν παγκοσμίως σχεδόν 15 εκατομμύρια ανθρώπους σε οξεία επισιτιστική ανασφάλεια».

Όπως τονίζεται στην ίδια αναφορά η κ. Κακαμπούκη προσθέτει πως οι » «ένοπλες συγκρούσεις” αποτελούν τον καθοριστικότερο εκ των τριών παραγόντων, με την «κακή κατάσταση της οικονομίας” να ακολουθεί. Ιδιαίτερα, η ρωσοουκρανική διαμάχη προκάλεσε σοβαρό πλήγμα στον αγροδιατροφικό τομέα εκτοξεύοντας τις τιμές βασικών τροφίμων».

Σύμφωνα με την ίδια, ο κίνδυνος μιας παγκόσμιας επισιτιστικής κρίσης είναι ένα πολυδιάστατο ζήτημα με περιβαλλοντικές, οικονομικές, και πολιτικές προεκτάσεις. «Δεν πρέπει να παραμελούμε τον δριμύ αντίκτυπο της πανδημίας της Covid-19 στις εφοδιαστικές αλυσίδες, από την οποία δεν έχουμε ακόμα ανακάμψει πλήρως, αλλά ούτε και τις φιλοπεριβαλλοντικές δεσμεύσεις μας απέναντι σε διεθνείς φορείς όπως τα Ηνωμένα Έθνη», προσθέτει.

Η δρ Κακαμπούκη και οι συνεργάτες της προσεγγίζουν το πρόβλημα υπό μια διαφορετική οπτική, σε έρευνες που πραγματοποιούνται στο Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνών. Σύμφωνα με τον υποψήφιο διδάκτορα Αντώνιο Μαυροειδή, ο οποίος μίλησε στο Αθηναϊκό – Μακεδονικό Πρακτορείο Ειδήσεων, «η ερευνητική μας ομάδα μελετά τις δυνατότητες των καινοτόμων καλλιεργειών έναντι μιας πιθανής επισιτιστικής κρίσης. Αν και δεν υπάρχει κάποιος αυστηρός ορισμός, σε γενικές γραμμές καινοτόμο μπορούμε να θεωρήσουμε οποιαδήποτε νέα καλλιέργεια που διαθέτει επιθυμητά χαρακτηριστικά και μπορεί να προσαρμοστεί στις επικρατούσες εδαφοκλιματικές συνθήκες μιας ευρύτερης περιοχής».

Η κ. Κακαμπούκη από την πλευρά της, πρόσθεσε: «Καλλιέργειες υψηλών αποδόσεων και θρεπτικής αξίας, με ικανοποιητική προσαρμοστικότητα σε ξηροθερμικές συνθήκες, και μειωμένες ανάγκες σε λίπανση και άρδευση, ικανοποιούν τους στόχους αειφορίας και παράλληλα, θα μπορούσαν να ενισχύσουν σημαντικά τη διαθεσιμότητα τροφίμων».

Σημειώνεται τέλος ότι στη χώρα μας επτά νέες καλλιέργειες μειωμένων εισροών (κινόα, τσία, τεφ, νιγκέλα, καµελίνα, σιταροκρίθαρο και γλυκοπατάτα) αναμένονται να αποκτήσουν ειδική ενίσχυση στο πλαίσιο του ελληνικού στρατηγικού σχεδίου της ΚΑΠ.

Η αύξηση στις τιμές στην ενέργεια και οι τιμές των πρώτων υλών που παίρνουν την ανιούσα δεν δείχνουν σημάδια υποχώρησης. Όπως είναι λογικό, ο χειμώνας που έρχεται αναμένεται με μεγάλη ανησυχία ή καλύτερα φόβο, καθώς τα κόστη αυτά περνούν στο καλάθι του καταναλωτή, με τις τιμές των τροφίμων να εκτοξεύονται.

Ο ρόλος του πολέμου

Οι τιμές των τροφίμων σε παγκόσμιο επίπεδο σημείωσαν ρεκόρ νωρίτερα μέσα στο 2022, καθώς η εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία έφερε πρωτοφανείς ελλείψεις σε βασικά προϊόντα, όπως το σιτάρι και τα φυτικά έλαια. Αν και οι τιμές των τροφίμων τον Ιούλιο κινήθηκαν πτωτικά για τέταρτο διαδοχικό μήνα, για τους καταναλωτές μοιάζει δύσκολο να δουν κάποια ελάφρυνση στα έξοδα διαβίωσης.

Αυτό οφείλεται στο γεγονός ότι εταιρείες τροφίμων στην Ευρώπη είναι αντιμέτωπες με πολύ υψηλές τιμές ενέργειας, με το φυσικό αέριο, τον άνθρακα και την ηλεκτρική ενέργεια να έχουν ξεφύγει σε σχέση με τα κανονικά επίπεδα. Τα χειρότερα δεν έχουν έρθει ακόμη, καθώς θα ακολουθεί ο χειμώνας, με τη ζήτηση για ενέργεια, θέρμανση και παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας να αυξάνεται.

Για τις εταιρείες τροφίμων είναι διπλό το κακό, καθώς πέραν του αυξανόμενου κόστους για την ενέργεια όλες οι πρώτες ύλες από το βούτυρο μέχρι τα αυγά και τη ζάχαρη έχουν ανέβει στα ύψη.

Στο Ηνωμένο Βασίλειο, η Τράπεζα της Αγγλίας αναμένει ότι ο πληθωρισμός θα κορυφωθεί σε περισσότερο από 13% φέτος, ενώ προβλέπεται ότι το ένα τρίτο των νοικοκυριών πρόκειται να δαπανήσει περισσότερο από το 10% του εισοδήματός του για την ενέργεια.

Για τη Brioche Pasquier, για κάθε προϊόν που βγαίνει από τους φούρνους της -οι οποίοι τροφοδοτούνται με φυσικό αέριο- πλέον το κόστος του είναι τουλάχιστον 50% περισσότερο.

«Είναι ένα φαινόμενο ντόμινο που προήλθε από την ανάγκη να αυξήσουμε σημαντικά την κατανάλωση ενέργειας εξαιτίας της αύξησης της ζήτησης», σημειώνει ο Ράιαν Πίτερς, διευθύνων σύμβουλος της Brioche Pasquier. «Πρέπει να ανεβάσουμε λίγο τις τιμές στη χονδρική και δυστυχώς αυτό περνάει στους καταναλωτές».

Οι τιμές του φυσικού αερίου μετά το ξέσπασμα του πολέμου στην Ουκρανία

«Τα χειρότερα έρχονται»

«Είτε πρόκειται για ψήσιμο κόκκων καφέ είτε για παραγωγή ζάχαρης, οι εταιρείες μέχρι στιγμής μιλούν μόνο για την αύξηση των πρώτων υλών», δήλωσε η Κόνα Χάκε, επικεφαλής έρευνας στην εταιρεία εμπορίας εμπορευμάτων ED&F Man. «Νομίζω ότι τα χειρότερα έρχονται καθώς οι τιμές της ενέργειας αυξάνονται. Αυτός ο χειμώνας θα φέρει νέα δεδομένα και το κόστος της επεξεργασίας πιθανότατα θα αυξηθεί».

Νωρίτερα στη διάρκεια της χρονιάς, η μεγαλύτερη παραγωγός ζαχαρότευτλων, η Suedzucker, δήλωσε ότι η «σημαντική αύξηση» στο κόστος των πρώτων υλών, της ενέργειας και της συσκευασίας, λειτούργησαν ως αντισταθμιστικοί παράγοντες για τα αυξημένα έσοδα κατά το α΄ τρίμηνο. Από τη μεριά της, τον περασμένο Ιούνιο η παρασκευάστρια ψωμιού Kingsmill και Allinson, ανέφερε ότι το υψηλότερο κόστος στις πρώτες ύλες συνεχίζει να επηρεάζει αρνητικά τα περιθώρια κέρδους, παρά το γεγονός ότι οι πωλήσεις της είναι καλύτερες του αναμενόμενου στο γ΄ τρίμηνο.

Οι εταιρείες που μεταποιούν σόγια, ελαιοκράμβη και ηλιόσπορους σε μαγειρικά έλαια επιβραδύνουν την παραγωγή τους στο Ηνωμένο Βασίλειο και στην Ευρώπη και τη μεταφέρουν σε άλλες χώρες με χαμηλότερες τιμές ενέργειας. Η επεξεργασία ελαιουχικών σπόρων στο Ηνωμένο Βασίλειο και την Ευρώπη μειώθηκε κατά 3,2% τον Ιούνιο, διολισθαίνοντας στο χαμηλότερο επίπεδο τουλάχιστον από το 2019, σύμφωνα με τα στοιχεία από τη βιομηχανική ένωση, Fediol.

Έκτακτα μέτρα από τις κυβερνήσεις

Οι προοπτικές είναι τόσο δυσοίωνες με αποτέλεσμα οι κυβερνήσεις να έχουν ήδη αρχίσει να παρεμβαίνουν. Μόλις την περασμένη εβδομάδα, η Ευρωπαϊκή Ένωση ενέκρινε ένα πακέτο στήριξης ύψους 110 εκατ. ευρώ για τη στήριξη των εταιρειών στον αγροτικό κλάδο οι οποίες έχουν πληγεί από την αύξηση στις τιμές της ενέργειας, των λιπασμάτων και άλλων πρώτων υλών εξαιτίας του πολέμου στην Ουκρανία. Είναι πολλοί πιθανό και άλλες κυβερνήσεις να ακολουθήσουν το παράδειγμα της.

«Το πλήγμα στον αγροτικό κλάδο από την αύξηση των τιμών της ενέργειας και των άλλων δαπανών που προκάλεσε η εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία και οι επακόλουθες κυρώσεις είναι ιδιαίτερα βαρύ», δήλωσε η Ευρωπαία Επίτροπος για τον Ανταγωνισμό Μαργκρέτε Βεστάγκερ. «Συνεχίζουμε να εργαζόμαστε στενά με τα κράτη-μέλη προκειμένου να διασφαλίσουμε ότι τα κυβερνητικά μέτρα στήριξης μπορούν να τεθούν σε εφαρμογή έγκαιρα, συντονισμένα και αποτελεσματικά».

Τα εργοστάσια τροφίμων -τα οποία καταναλώνουν μεγάλες ποσότητες ενέργειας- σε όλη την Ευρώπη, ενδεχομένως να αναγκαστούν να κλείσουν εάν οι ελλείψεις σε φυσικό αέριο προκαλέσουν μετριασμό της κατανάλωσης ενέργειας. Η Γερμανία έχει ήδη ενεργοποιήσει το δεύτερο στάδιο από τα τρία του σχεδίου έκτακτης ανάγκης και το επόμενο στάδιο θα μπορούσε να προκαλέσει διακοπές στη λειτουργία όλων των βιομηχανιών. Το Ηνωμένο Βασίλειο έχει επίσης ένα σχέδιο που περιλαμβάνει τη μείωση ή τον περιορισμό των προμηθειών στα εργοστάσια. Αυτού του είδους τα σενάρια θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε ακόμη υψηλότερες τιμές στο λιανικό εμπόριο και μεγαλύτερη επιβάρυνση στους καταναλωτές.

Το κόστος φαγητού στο Ηνωμένο Βασίλειο

Η Tate & Lyle Sugars καταβάλλει υπέρμετρες προσπάθειες για να διασφαλίσει ότι θα συνεχίσει να προμηθεύει καθημερινά τους πελάτες της από τη μονάδα επεξεργασίας ζάχαρης που διαθέτει στο Σιλβερτάουν, σύμφωνα με τον Τζέραλντ Μέισον, ανώτερο αντιπρόεδρο της εταιρείας η οποία ανήκει στην American Sugar Refining.

«Ακριβώς όπως τα νοικοκυριά δυσκολεύονται με τους προϋπολογισμούς τους, έτσι κι εμείς πρέπει να διαχερισθούμε τις εξαιρετικά ασταθείς δαπάνες για την ενέργεια και τις πρώτες ύλες, διασφαλίζοντας ότι κάθε πένα που ξοδεύει και λαμβάνει ως εισόδημα η επιχείρησή μας θα τη διαχειριζόμαστε εποικοδομητικά σε πραγματικό χρόνο», τονίζει. «Δεν έχουμε καζίνο. Κατασκευάζουμε τρόφιμα, κάτι που για μας είναι μεγάλη ευθύνη προκειμένου να το κάνουμε σωστά», συμπληρώνει.

Τα καλά νέα είναι πως οι τιμές spot των λιπασμάτων έχουν καταγράψει σχετική πτώση από τα πρόσφατα ιστορικά υψηλά, όπως φαίνεται και στον παρακάτω δείκτη.

Τα άσχημα νέα, όμως, είναι πως αυτή η πτώση δεν είναι αρκετή. Σύμφωνα με το Bloomberg, η υπερπροσφορά λιπασμάτων που συσσωρεύεται στα λιμάνια της Βραζιλίας υποδεικνύει πως οι τιμές πρέπει να υποχωρήσουν κι άλλο πριν ξεκινήσουν οι αγορές από τους αγρότες.

Σύμφωνα με εμπιστευτικές πηγές του Bloomberg, τόσο οι αποθήκες της Paranagua των 3,5 εκατομμυρίων τόνων, όσο και οι τερματικοί σταθμοί στο λιμάνι τoυ Santos είναι γεμάτοι με λίπασμα.

Ο παρακάτω δείκτης υποδεικνύει την δραματική αύξηση των τιμών των λιπασμάτων το τελευταίο έτος.

Προφανώς, η κρίση στα λιπάσματα στην καθ’ όλα αγροτική οικονομία, και πηγή τροφίμων για τον μισό πλανήτη, Βραζιλία αποτελεί πρόβλημα, δεδομένου του ότι το 85% των εισαγωγών λιπασμάτων της χώρας προέρχονται από τη Ρωσία. Παρά την εξομάλυνση των εξαγωγών τις τελευταίες εβδομάδες, οι Βραζιλιάνοι αγρότες δεν έχουν αρχίσει τις αγορές, περιμένοντας περαιτέρω πτώση στις τιμές, σύμφωνα με την αναλυτή του Bloomberg, Marina Cavalcante.

Σε αυτό το σημείο εισερχόμαστε στο «παιχνίδι» της εξισορρόπησης της προσφοράς και της ζήτησης. Η Βραζιλία είναι η τρίτη μεγαλύτερη εξαγωγέας σιτηρών όπως η σόγια παγκοσμίως. Οι αγρότες θα μπορούσαν να καθυστερήσουν την αγορά λιπασμάτων μέχρι το ξεκίνημα της περιόδου σποράς τον Σεπτέμβριο. Αν, όμως, καθυστερήσουν υπερβολικά, η απότομη αύξηση της ζήτησης στην αγορά και οι καθυστερήσεις στην εγχώρια εφοδιαστική αλυσίδα ενδέχεται να προκαλέσουν εκτίναξη των τιμών.

Υπάρχει, επίσης, κι άλλο πρόβλημα, σύμφωνα με το zerohedge: οι εξαγωγές λιπασμάτων από τη Ρωσία μπορεί να μην είναι αρκετές, αφού η χώρα έχει αποφασίσει να «τιμωρήσει» τη Δύση και να δημιουργήσει κοινωνικές αναταραχές. Εξάλλου, ο κύριος λόγος για τις αυξημένες τιμές είναι η περιορισμένη ζήτηση. Όποιοι αγρότες ελπίζουν προς εξομάλυνση των τιμών σε προ-πανδημικά επίπεδα είναι γελασμένοι.

Αυτό μας οδηγεί και στο πρόβλημα της «καταστροφής της ζήτησης», σύμφωνα με τον Michael Every της Radobank, ιδιαίτερα σε φτωχότερες, «τριτοκοσμικές», όπως χαρακτηρίζονται, χώρες. Η καταστροφή της ζήτησης στα κράτη αυτά έχει και έναν πολύ πιο κοινό όρο: λιμός.

Ιδιαίτερα προβληματική αποδεικνύεται η κατάσταση στο Τσαντ, όπου -σύμφωνα με τη DW, η κυβέρνηση έχει κηρύξει κατάσταση έκτακτης ανάγκης λόγω έλλειψης σιτηρών. Η αφρικανική χώρα προχώρησε σε εκκλήσεις για βοήθεια από τη διεθνή κοινότητα τη περασμένη Πέμπτη για αντιμετώπιση της κρίσης.

Παρόμοια είναι η κατάσταση και στη γείτονα χώρα του Τσαντ, το Νίγηρα, όπου οι τιμές των γαλακτοκομικών, της ζάχαρης, του λαδιού, των λιπασμάτων και του αλεύρου έχουν φτάσει σε δυσθεώρητα υψηλά.

Σε πρόσφατη συνάντησή του με τον Putin, ο επικεφαλής της Αφρικανικής Ένωσης Macky Sall τόνισε πως η «μαύρη ήπειρος» έχει επωμιστεί το μεγαλύτερο βάρος από την τρέχουσα κρίση στην Ουκρανία.

Σύμφωνα με τον Every, το μεγαλύτερο μέρος της Αφρικής βρίσκεται σε παρόμοια, δεινή κατάσταση. Το ειρωνικό της υπόθεσης είναι πως όλοι χρειάζονται λίπασμα για τα χωράφια τους αλλά οι περισσότεροι δεν μπορούν να το αγοράσουν στις τρέχουσες τιμές.

«Οι πλουσιότερες χώρες και επιχειρήσεις του κόσμου οι οποίες θέτουν και τις τιμές των λιπασμάτων, θα πρέπει να αποφασίσουν για το εάν θα θυσιάσουν τα κέρδη τους προς βοήθεια των φτωχών του πλανήτη», ανέφερε ο Every χαρακτηριστικά.

Οι αγορές μπορεί να μιλούν για «καταστροφή της ζήτησης», αλλά δεν τονίζουν πως αυτό μεταφράζεται σε «μαζικό λιμό». Πολλοί μιλούν για «στασιμοπληθωρισμό», κάτι το οποίο δεν μπορούσαν να κάνουν μέχρι πρότινος. Άλλοι μιλούν για «ύφεση» ελπίζοντας πως υπάρχει φως στο τούνελ.

Στο τέλος, όμως, η επόμενη «Αραβική Άνοιξη» μπορεί να αποδειχθεί παγκόσμια και να μη μοιάζει καθόλου με «άνοιξη». 

Το Κρεμλίνο χρησιμοποιεί τις νάρκες αυτές ως διπλωματικό όπλο, τη στιγμή που τα ρωσικά πολεμικά πλοία συνεχίζουν τα μπλόκα στα ουκρανικά λιμάνια.

«Τα μπλόκα στα λιμάνια αποτελούν το σημαντικότερο εμπόδιο στην εξαγωγή των ουκρανικών σιτηρών», ανέφερε ο Maximillian Hess του Foreign Policy Institute, προσθέτοντας πως «η Ρωσία φαίνεται πως θέλει να χρησιμοποιήσει τη ναρκοθέτηση ως διπλωματικό όπλο».

Η Ουκρανία έχει κατηγορήσει τη Μόσχα πως έχει απελευθερώσει πληθώρα σοβιετικής τεχνολογίας νάρκες στη Μαύρη Θάλασσα για να ναρκοθετήσει περαιτέρω την περιοχή, τονίζοντας πως τέτοιου είδους νάρκες αποτελούν «ανεξέλεγκτα όπλα». 

Η Ρωσία, προφανώς, αρνείται οποιαδήποτε τέτοια κίνηση και αντεπιτίθεται, κατηγορώντας την Ουκρανία για τις επιπλέουσες νάρκες. Παράλληλα, το Κρεμλίνο κατηγορεί τις διεθνείς κυρώσεις ως την πραγματική αιτία της επισιτιστικής κρίσης, ενώ τόνισε πως οι εξαγωγές σιτηρών θα ξεκινήσουν όταν η Ουκρανία απομακρύνει τις θαλάσσιες νάρκες της από τα λιμάνια της. 

Σύμφωνα με δηλώσεις του στελέχους του International Institute for Strategic Studies,

William Alberque, στο CNBC «η Ουκρανία δεν πρόκειται να απομακρύνει τις νάρκες της. Μία τέτοια κίνηση θα ήταν παράλογη, ιδιαίτερα εάν αναλογιστεί κανείς πως οι Ρώσοι είναι έτοιμοι και διατεθειμένοι να προχωρήσουν σε αμφίβια έφοδο στην Οδησσό».

«Οι νάρκες αποτελούν πραγματικό εμπόδιο στην εξαγωγή των σιτηρών από την Ουκρανία», ανέφερε ο Sidharth Kaushal, ειδικός αναλυτής του think tank Royal United Services Institute, προσθέτοντας πως «είναι ξεκάθαρο πως οι νάρκες αποτελούν αποδιοπομπαίο τράγο για τους Ρώσους, οι οποίοι μπορούν συνεχίσουν τον de facto αποκλεισμό της Οδησσού, κατηγορώντας τους Ουκρανούς για επιδείνωση της κατάστασης».

Η Ουκρανία δεν αντιμάχεται το γεγονός πως ναρκοθέτησε τα λιμάνια και τις θαλάσσιες οδούς της για την προστασία των παράκτιων πόλεών της από αμφίβιες εφόδους. Οι πόλεις αυτές συμπεριλαμβάνουν την Οδησσό και την πολύπαθη Μαριούπολη.

Ντόμινο

Κατά τη διάρκεια επίσκεψης του Ρώσου ΥΠΕΞ Sergey Lavrov στην Τουρκία την περασμένη εβδομάδα, το «δεξί χέρι» του Putin υποστήριξε πως εάν η Ουκρανία απομακρύνει τις νάρκες της, οι εξαγωγές σιτηρών θα συνεχιστούν. Παράλληλα, τόνισε πως η Ρωσία θα εγγυηθεί την ασφάλεια των ουκρανικών πλοίων και δε θα εκμεταλλευτεί την κατάσταση.

Οι Ουκρανοί αντιμετωπίζουν την πρόταση αυτή με κυνισμό, με τον ΥΠΕΞ της χώρας Dmytro Kuleba να τονίζει πως «ο Putin είχε επίσης διαβεβαιώσει την Καγκελάριο Merkel και τον Γάλλο Πρόεδρο Macron πως δε θα εισβάλλει στην Ουκρανία. Δεν μπορούμε να τον εμπιστευτούμε».

Την ίδια στιγμή, ο ΟΗΕ προειδοποιεί για δημιουργία «ντόμινο» στην παγκόσμια αγορά τροφίμων και ενέργειας λόγω του πολέμου. Ο Οργανισμός εκτιμά πως περίπου 1,6 δισεκατομμύρια πολίτες σε 94 χώρες παραμένουν εκτεθειμένοι στις κρίσεις που έχει προκαλέσει η «τέλεια καταιγίδα» των κρίσεων.

«Εκατομμύρια άνθρωποι μπορεί να περιπέσουν στη φτώχεια και στη διατροφική ανασφάλεια εάν ο πόλεμος στην Ουκρανία συνεχιστεί», προειδοποίησε η Λόλα Κάστρο, διευθύντρια του τμήματος του ΠΕΠ που είναι αρμόδιο για την περιφέρεια, με έδρα τον Παναμά.

Τουλάχιστον 9,3 εκατομμύρια άνθρωποι αντιμετώπιζαν ήδη διατροφική ανασφάλεια και ο αριθμός τους μπορεί, «στη χειρότερη περίπτωση» να φθάσει τα 13,3 εκατομμύρια αν η σύρραξη συνεχιστεί, διευκρινίζει δελτίο τύπου της υπηρεσίας αυτής του ΟΗΕ.

«Οι τιμές των πρώτων υλών και της ενέργειας αυξήθηκαν ραγδαία (...). Η αύξηση του πληθωρισμού (στις τιμές) των τροφίμων απειλεί την περιοχή, όπου πολλές χώρες είναι πολύ εξαρτημένες από τις εισαγωγές σιτηρών», ειδικά στα νησιά της Καραϊβικής, εξήγησε το ΠΕΠ.

Οι τιμές ειδών πρώτης ανάγκης, όπως το ρύζι, τα μαύρα φασόλια, των φακών και των φυτικών ελαίων ανά μετρικό τόνο αυξήθηκαν κατά 27% από τον Ιανουάριο ως τον Απρίλιο και κατά 111% από τον Ιανουάριο του 2019 ως τον Απρίλιο του 2022, τονίζει ακόμη η υπηρεσία.

Πριν ξεσπάσει ο πόλεμος, η Ρωσία βρισκόταν στην πρώτη θέση ως προς τις εξαγωγές σιταριού παγκοσμίως, ενώ η Ουκρανία στην 4η και όδευε να περάσει στην 3η θέση.

Η περιφέρεια της Λατινικής Αμερικής και της Καραϊβικής πληττόταν ήδη εξαιτίας της πανδημίας του νέου κορονοϊού, της αύξησης των τιμών και των ακραίων κλιματικών φαινομένων, τόνισε με ανησυχία η κυρία Κάστρο.

Το ΠΕΠ απηύθυνε έκκληση να συγκεντρωθούν πάνω από 315 εκατ. δολάρια για να καλυφθεί το κόστος των ενεργειών του για την διανομή ανθρωπιστικής βοήθειας στην περιοχή κατά τους προσεχείς έξι μήνες.

«Ενώ ο αριθμός των ανθρώπων που πεινούν αυξάνεται, το χάσμα ανάμεσα στις χρηματοδοτικές μας ανάγκες και τους διαθέσιμους πόρους συνεχίζει να πλαταίνει», τόνισε η διευθύντρια του τμήματος του ΠΕΠ που είναι αρμόδιο για την περιοχή.

Το Παγκόσμιο Δίκτυο Κατά των Επισιτιστικών Κρίσεων, το οποίο έχει ιδρυθεί από τα Ηνωμένα Εθνη και την ΕΕ, ανέφερε στην ετήσια έκθεσή του ότι η επισιτιστική ανασφάλεια έχει σχεδόν διπλασιαστεί μέσα στα έξι χρόνια, από το 2016 που ξεκίνησε να καταγράφει στοιχεία.

Οι συγκρούσεις στην ΛΔ Κονγκό, στο Αφγανιστάν, στην Αιθιοπία, στο Σουδάν, στη Συρία και στη Νιγηρία συγκαταλέγονται στους λόγους που ο αριθμός των ανθρώπων που απειλούνται από την πείνα αυξάνεται σταθερά τα τελευταία χρόνια.

Η πανδημία του κορονοϊού και η επακόλουθη κρίση επιδείνωσαν την κατάσταση, επισημαίνει η έκθεση.

Ακραίες καιρικές συνθήκες σε πολλές αφρικανικές χώρες έχουν επιπλέον προκαλέσει σοβαρές ελλείψεις σε τρόφιμα. Περίπου 570.000 άνθρωποι στην Αιθιοπία, στο Νότιο Σουδάν, στη Νότια Μαδαγασκάρη και στην Υεμένη κινδύνευσαν το 2021 με λιμό, σύμφωνα με την έκθεση.

Η οξεία επισιτιστική κρίση χαρακτηρίζεται ως η έλλειψη τροφίμων που απειλεί τις ζωές των ανθρώπων, τα μέσα επιβίωσης ή και τα δύο.

Κάνοντας μια προβολή στο μέλλον η έκθεση επισημαίνει ότι η ρωσική εισβολή στην Ουκρανία--αμφότερες οι χώρες είναι μεγάλοι παραγωγοί τροφίμων--συνιστά σοβαρό κίνδυνο για την παγκόσμια επισιτιστική ασφάλεια, ιδιαίτερα στις χώρες που αντιμετωπίζουν επισιτιστική κρίση περιλαμβανομένων του Αφγανιστάν, της Αιθιοπίας, της Αϊτής, της Σομαλίας, του Νότιου Σουδάν, της Συρίας και της Υεμένης.

Το 2021 η Σομαλία προμηθεύτηκε πάνω από το 90% των σιτηρών της από τη Ρωσία και την Ουκρανία, η ΛΔ Κονγκό το 80%, ενώ η Μαδαγασκάρη το 70%.

"Χώρες που ήδη αντιμετωπίζουν υψηλά επίπεδα οξείας πείνας κινδυνεύουν ιδιαίτερα να πληγούν από τον πόλεμο εξαιτίας της μεγάλης εξάρτησής τους από τις εισαγωγές τροφίμων και στην ευαλωτότητά τους ως προς τους παγκόσμιους κραδασμούς στις τιμές των τροφίμων", καταλήγει η έκθεση.

Τα Ηνωμένα Εθνη έκαναν έκκληση για επιπλέον οικονομική βοήθεια αλλά και ισχυρότερη πολιτική βούληση ώστε να σταματήσει να αυξάνεται ο αριθμός των ανθρώπων που απειλούνται από την πείνα.

Το πρόβλημα είναι οξύτερο στις αγροτικές περιοχές--σύμφωνα με την έκθεση--με περίπου τα δύο τρίτα των ανθρώπων η επισιτιστική ασφάλεια των οποίων κινδυνεύει να βρίσκονται σε απομακρυσμένες περιοχές, γεγονός που απαιτεί μεγαλύτερες επενδύσεις στη γεωργία.

Στον δρόμο της Ινδίας

Ο Μάλπας χαιρέτισε τις κινήσεις από την Ινδία να πουλήσει τρόφιμα από τα αποθέματά της και είπε πως ανάλογα βήματα από ανεπτυγμένες οικονομίες θα ήταν χρήσιμα για την αύξηση των διαθέσιμων προμηθειών.

Ο ίδιος σημείωσε πως αναμένει ότι η τρέχουσα κρίση επισιτιστικής ασφάλειας θα διαρκέσει μήνες και ίσως έως τον επόμενο χρόνο.

Επιβεβαιώθηκε η ομαλή ροή της αγοράς και λειτουργίας των παραγόντων  της εφοδιαστικής αλυσίδας.

Υπάρχει καθημερινή επαφή των αρμοδίων υπουργών με όλους τους συντελεστές της αγοράς μέσω της οποίας επιβεβαιώνεται η απόλυτη επάρκεια αγαθών.

Ειδικά για το ηλιέλαιο επιβεβαιώθηκε και για αυτό το προϊόν η ομαλή λειτουργία της αγοράς. Είναι σαφές ότι δεν υπάρχει θέμα ελλείψεων, ο εφοδιασμός είναι επαρκής, ενώ σε ό,τι αφορά την κίνηση ορισμένων  εφοδιαστικών αλυσίδων να προχωρήσουν σε προληπτικό πλαφόν, αυτή έγινε προκειμένου να αποφευχθεί η άσκοπη αποθεματοποίηση του συγκεκριμένου προϊόντος.

Ο υπουργός Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων κ. Γεωργαντάς επισήμανε ότι πάντα υπάρχει η δυνατότητα  αύξησης εγχώριας παραγωγής, ενώ η βελτίωση της κατανομής μεταξύ χρήσης βιοκαυσίμου και οικιακής χρήσης μπορεί να βοηθήσει περαιτέρω στην αύξηση των διαθεσίμων ποσοτήτων για κατανάλωση.

Όσον αφορά στην εισαγωγή δημητριακών η Ουκρανία δεν συγκαταλέγεται στους βασικούς προμηθευτές και ο εφοδιασμός της αγοράς από τους βασικούς προμηθευτές συνεχίζεται απρόσκοπτα.

Παράλληλα αποφασίσθηκε η εντατικοποίηση των ελέγχων για την αντιμετώπιση αθέμιτων εμπορικών πρακτικών και πιθανών φαινομένων κερδοσκοπίας.

Η κυβέρνηση αναλύει συνεχώς τα νέα δεδομένα και την επικαιροποίηση της εργαλειοθήκης όπως προτείνεται από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, η οποία συνεχώς αξιολογείται ως βάση για τις παρεμβάσεις που θα ακολουθήσουν.

Ο πρωτογενής τομέας θα συνεχίσει να έχει την απόλυτη στήριξη της κυβέρνησης, καθώς επηρεάζεται άμεσα από την ενεργειακή και γεωπολιτική κρίση και ο οποίος αποτελεί ευαίσθητο δομικό πυλώνα ανάπτυξης της ελληνικής οικονομίας. Για το λόγο αυτό αξιοποιούνται όλα τα διαθέσιμα εργαλεία εντός του πλαισίου της ΕΕ και των αντοχών της ελληνικής οικονομίας.

Ειδικότερα, στη σύσκεψη στο Μαξίμου εξετάστηκαν τα εξής:

Σιτηρά: Ομαλή η πορεία του εφοδιασμού της χώρας, δεν υπάρχει πρόβλημα επάρκειας. Κρίσιμο ότι η Βουλγαρία, από την οποία εισάγουμε το 40% του μαλακού σιταριού, τηρεί τις συμφωνίες. Κάποιες μικρές εξαγωγές θα κάνει και η Ουκρανία.

Ηλιέλαιο: Δεν εκτιμάται ότι θα υπάρξει πρόβλημα, ενώ το κενό από τις εισαγωγές θα καλυφθεί και μέσω της ανακατεύθυνσης καλλιεργειών που πήγαιναν για βιοκαύσιμο, το οποίο μπορεί να παραχθεί και από άλλα φυτά. Τους επόμενους μήνες, θα υπάρξουν και νέες καλλιέργειες για παραγωγή ηλιελαίου.

Οικονομική ενίσχυση παραγωγών: Θα τρέξουν άμεσα μέτρα που είχαν προαναγγελθεί, υπάρχει ωστόσο περιθώριο για πρόσθετο πακέτο. Υπάρχουν 26 εκατ. ευρώ από ευρωπαϊκούς πόρους και το ποσό θα συμπληρωθεί και με εθνικούς πόρους.

Πλατφόρμα δήλωσης αποθεμάτων: Δεν είναι ακόμα έτοιμες ορισμένες λεπτομέρειες, οπότε θα αργήσει δύο με τρεις ημέρες το άνοιγμά της. Θα απαιτείται επικαιροποίηση αποθεμάτων ανά τακτά χρονικά διαστήματα, για να μην υπάρξουν τεχνητές ελλείψεις.

Στη σύσκεψη συμμετείχαν ο Υπουργός Οικονομικών, Χρήστος Σταϊκούρας, ο Υπουργός Ανάπτυξης και Επενδύσεων, Άδωνις Γεωργιάδης, ο Υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας, Κώστας Σκρέκας, ο Υπουργός Ανάπτυξης και Τροφίμων, Γιώργος Γεωργαντάς, ο Υπουργός Επικρατείας, Γιώργος Γεραπετρίτης, ο Υπουργός Επικρατείας, αρμόδιος για τον συντονισμό του Κυβερνητικού Έργου, Άκης Σκέρτσος, ο Αναπληρωτής Υπουργός Οικονομικών, Θεόδωρος Σκυλακάκης, ο Υφυπουργός παρά τω Πρωθυπουργώ και Κυβερνητικός Εκπρόσωπος, Γιάννης Οικονόμου, ο Γενικός Γραμματέας Πρωθυπουργού, Γρηγόρης Δημητριάδης, ο Γενικός Γραμματέας Δημοσιονομικής Πολιτικής, Θάνος Πετραλιάς, ο Γενικός Γραμματέας Δημοσίων Επενδύσεων και ΕΣΠΑ, Δημήτρης Σκάλκος, η Γενική Γραμματέας Ενέργειας και Ορυκτών Πρώτων Υλών, Αλεξάνδρα Σδούκου, ο Γενικός Γραμματέας Συντονισμού, Θανάσης Κοντογεώργης, η αναπληρώτρια Κυβερνητική Εκπρόσωπος, Αριστοτελία Πελώνη και ο Διευθυντής του Γραφείου Τύπου του Πρωθυπουργού, Δημήτρης Τσιόδρας.