Το μήνυμα που έστειλε η Κριστίν Λαγκάρντ μετά τη συνεδρίαση του Διοικητικού Συμβουλίου ήταν σαφές: ο πληθωρισμός θα παραμείνει σημαντικά πάνω από τον στόχο του 2% για παρατεταμένο χρονικό διάστημα, ενώ η ΕΚΤ δεν προτίθεται να δεσμευθεί εκ των προτέρων για συγκεκριμένη πορεία των επιτοκίων.

Η απόφαση για αύξηση κατά 25 μ.β. συνοδεύθηκε από αισθητή επιδείνωση των πληθωριστικών προβλέψεων για τα επόμενα χρόνια. Το βασικό σενάριο της ΕΚΤ προβλέπει πλέον μέσο πληθωρισμό 3,0% το 2026, 2,5% το 2027 και 2,1% το 2028. Η εκτίμηση για το 2026 παρέμεινε αμετάβλητη, όμως οι προβλέψεις για το 2027 και το 2028 αναθεωρήθηκαν προς τα πάνω.

Για τον πληθωρισμό χωρίς ενέργεια και τρόφιμα, η ΕΚΤ προβλέπει 2,5% το 2026, 2,6% το 2027 και 2,3% το 2028, γεγονός που δείχνει ότι οι πληθωριστικές πιέσεις δεν περιορίζονται αποκλειστικά στην ενέργεια.

Η ενέργεια αλλάζει ξανά την εξίσωση

Στο επίκεντρο της ανησυχίας βρίσκεται το ενεργειακό σοκ. Ο πληθωρισμός στην ευρωζώνη επιταχύνθηκε στο 3,3% τον Αύγουστο, από 2,9% τον Ιούλιο, με τις τιμές της ενέργειας να καταγράφουν άνοδο 14,3%, έναντι 10,3% ένα μήνα νωρίτερα.

Η Λαγκάρντ συνέδεσε την εξέλιξη τόσο με την άνοδο των ενεργειακών εμπορευμάτων όσο και με τη σημαντική συμβολή των περιθωρίων διύλισης στα υγρά καύσιμα.

Ακόμη πιο κρίσιμο για τις αγορές είναι ότι η ΕΚΤ εκτιμά πως ο γενικός πληθωρισμός θα παραμείνει αισθητά πάνω από τον στόχο έως και το πρώτο εξάμηνο του 2027. Μόνο στη συνέχεια αναμένεται να αρχίσει να αποκλιμακώνεται ουσιαστικά η συμβολή της ενέργειας, με τον ενεργειακό πληθωρισμό να γίνεται αρνητικός έως τα μέσα του 2028.

Η Φρανκφούρτη προειδοποιεί παράλληλα ότι οι υψηλότερες τιμές της ενέργειας θα αρχίσουν σταδιακά να περνούν στον δομικό πληθωρισμό και στις τιμές των τροφίμων.

Σύμφωνα με την ΕΚΤ, ο γενικός πληθωρισμός αναμένεται να επιστρέψει κοντά στον στόχο του 2% προς το τέλος του 2027, με τα υψηλότερα επιτόκια να αποτελούν βασικό μηχανισμό για την επαναφορά του.

Καλύτερη ανάπτυξη, αλλά μεγάλοι κίνδυνοι

Παρά την επιδείνωση στο μέτωπο του πληθωρισμού, η εικόνα για την οικονομία της ευρωζώνης εμφανίζεται καλύτερη από ό,τι αναμενόταν.

Η ΕΚΤ αναβάθμισε τις εκτιμήσεις της για την ανάπτυξη και προβλέπει πλέον αύξηση του ΑΕΠ κατά 0,9% το 2026, 1,4% το 2027 και 1,5% το 2028.

Η αναθεώρηση προς τα πάνω για το 2026 και το 2027 αποδίδεται κυρίως στη μεγαλύτερη ανθεκτικότητα της ευρωπαϊκής οικονομίας, με την ιδιωτική κατανάλωση και τις δημόσιες δαπάνες να λειτουργούν υποστηρικτικά.

Η μεταποίηση εξακολουθεί να καταγράφει σταθερές επιδόσεις, καθώς οι κυβερνήσεις αυξάνουν τις δαπάνες για άμυνα και υποδομές, ενώ η ανάκαμψη της καταναλωτικής εμπιστοσύνης βοηθά τον τομέα των υπηρεσιών να ξεπεράσει το αρχικό πλήγμα από το ενεργειακό σοκ.

Ιδιαίτερη αναφορά έκανε η Λαγκάρντ και στην αυξανόμενη δραστηριότητα που σχετίζεται με την τεχνητή νοημοσύνη, η οποία γίνεται ήδη ορατή στις ψηφιακές υπηρεσίες, στις επιχειρηματικές επενδύσεις και στις εξαγωγές.

Η αγορά εργασίας εξακολουθεί επίσης να λειτουργεί ως βασικό στήριγμα, με την ανεργία να παραμένει τον Ιούλιο στο 6,4%.

Το μεγάλο ρίσκο: Ενέργεια, γεωπολιτική και ομόλογα

Παρά τις καλύτερες προβλέψεις για το ΑΕΠ, η ΕΚΤ χαρακτηρίζει τις προοπτικές εξαιρετικά αβέβαιες.

Οι κίνδυνοι για την ανάπτυξη είναι κυρίως καθοδικοί, ενώ για τον πληθωρισμό είναι ανοδικοί.

Στο δυσμενές σενάριο, νέες διαταραχές στην ενεργειακή προσφορά θα μπορούσαν να οδηγήσουν τις τιμές της ενέργειας ακόμη υψηλότερα και για μεγαλύτερο διάστημα, πλήττοντας τα πραγματικά εισοδήματα, την κατανάλωση και τις επενδύσεις.

Η ΕΚΤ επισημαίνει ειδικά τον κίνδυνο για το φυσικό αέριο, καθώς περαιτέρω προβλήματα στην προσφορά ή ένας ιδιαίτερα ψυχρός χειμώνας σε συνδυασμό με χαμηλά αποθέματα θα μπορούσαν να προκαλέσουν νέα σημαντική άνοδο των τιμών.

Παράλληλα, μια επιδείνωση του κλίματος στις διεθνείς χρηματοπιστωτικές αγορές ή η μετάδοση αναταράξεων από τις παγκόσμιες αγορές ομολόγων θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε αυστηρότερες συνθήκες χρηματοδότησης και ασθενέστερη ζήτηση.

Στο ίδιο πλαίσιο, μια νέα κλιμάκωση των εμπορικών εντάσεων μεταξύ των μεγάλων οικονομιών θα μπορούσε να διαταράξει τις εφοδιαστικές αλυσίδες, να περιορίσει τις εξαγωγές και να επιβαρύνει κατανάλωση και επενδύσεις.

Το κόστος χρήματος έχει ήδη ανέβει

Οι επιπτώσεις της πιο περιοριστικής νομισματικής πολιτικής είναι ήδη ορατές στο κόστος χρηματοδότησης.

Τα επιτόκια τραπεζικού δανεισμού προς τις επιχειρήσεις αυξήθηκαν στο 3,8% τον Ιούνιο και τον Ιούλιο, από 3,6% τον Μάιο, ενώ το κόστος του εταιρικού χρέους που αντλείται απευθείας από τις αγορές διαμορφώθηκε στο 4,0% τον Ιούλιο.

Τα στεγαστικά επιτόκια παρέμειναν στο 3,5%, ενώ ο ρυθμός αύξησης των στεγαστικών δανείων επιβραδύνθηκε στο 3,0%.

Παρά το ακριβότερο χρήμα, ο ετήσιος ρυθμός αύξησης των τραπεζικών δανείων προς τις επιχειρήσεις επιταχύνθηκε στο 4,4% τον Ιούλιο, από 4,0% τον Μάιο και τον Ιούνιο.

Καμία δέσμευση για το επόμενο βήμα

Το σημαντικότερο μήνυμα για επενδυτές, ομόλογα, τράπεζες και μετοχές είναι ότι η ΕΚΤ δεν δίνει πλέον κανένα προκαθορισμένο σήμα για την επόμενη κίνησή της.

Η Λαγκάρντ επανέλαβε ότι κάθε απόφαση θα λαμβάνεται «από συνεδρίαση σε συνεδρίαση» και θα εξαρτάται από τα νέα οικονομικά στοιχεία, τις πληθωριστικές προοπτικές, τη δυναμική του υποκείμενου πληθωρισμού και την αποτελεσματικότητα της μετάδοσης της νομισματικής πολιτικής.

Με τον πληθωρισμό να προβλέπεται πάνω από τον στόχο μέχρι το 2027 και την ενεργειακή αβεβαιότητα να παραμένει εξαιρετικά υψηλή, το μήνυμα της ΕΚΤ είναι ότι η μάχη με τις τιμές απέχει ακόμη από το τέλος της.

Για τις αγορές, αυτό μεταφράζεται σε μια περίοδο κατά την οποία οι προσδοκίες για τα επιτόκια θα εξαρτώνται ακόμη περισσότερο από κάθε νέο στοιχείο για ενέργεια, πληθωρισμό και ανάπτυξη, με τη Λαγκάρντ να κρατά επί της ουσίας όλες τις επιλογές ανοικτές.

Η απόφαση επιβεβαιώνει ότι η ΕΚΤ διατηρεί ως απόλυτη προτεραιότητα την επιστροφή του πληθωρισμού στον στόχο του 2%, ακόμη και με τίμημα τη διατήρηση αυστηρών χρηματοδοτικών συνθηκών στην Ευρωζώνη.

Με βάση τα επίπεδα που ίσχυαν πριν από τη νέα κίνηση, το επιτόκιο καταθέσεων διαμορφώνεται πλέον στο 2,50%, το επιτόκιο κύριας αναχρηματοδότησης στο 2,65% και το επιτόκιο οριακής χρηματοδότησης στο 2,90%. Τα προηγούμενα επίπεδα ήταν αντίστοιχα 2,25%, 2,40% και 2,65%.

Το Διοικητικό Συμβούλιο επισημαίνει ότι η σύγκρουση στη Μέση Ανατολή εξακολουθεί να δημιουργεί ανοδικές πιέσεις στις τιμές, με αποτέλεσμα ο πληθωρισμός να αναμένεται να παραμείνει σημαντικά πάνω από τον στόχο για παρατεταμένο διάστημα.

Οπως σημειώνεται στην ανακοίνωση, το Διοικητικό Συμβούλιο αποφάσισε σήμερα να αυξήσει τα τρία βασικά επιτόκια της ΕΚΤ κατά 25 μονάδες βάσης. Η σύγκρουση στη Μέση Ανατολή εξακολουθεί να δημιουργεί πιέσεις στον πληθωρισμό, ο οποίος αναμένεται να παραμείνει πολύ πάνω από τον στόχο για παρατεταμένη χρονική περίοδο. Η απόφαση που λήφθηκε σήμερα υπογραμμίζει τη δέσμευση του Διοικητικού Συμβουλίου να καθορίζει τη νομισματική πολιτική με σκοπό να διασφαλίζει ότι ο πληθωρισμός σταθεροποιείται στον στόχο του 2% μεσοπρόθεσμα.

Σύμφωνα με το βασικό σενάριο των νέων προβολών των εμπειρογνωμόνων της ΕΚΤ, ο γενικός πληθωρισμός αναμένεται να διαμορφωθεί κατά μέσο όρο σε 3,0% το 2026, 2,5% το 2027 και 2,1% το 2028. Σε ό,τι αφορά τον πληθωρισμό χωρίς την ενέργεια και τα είδη διατροφής, το βασικό σενάριο προβλέπει ότι θα διαμορφωθεί σε 2,5% το 2026, 2,6% το 2027 και 2,3% το 2028. Σε σύγκριση με τον Ιούνιο, η προβολή του βασικού σεναρίου για τον πληθωρισμό παραμένει αμετάβλητη για το 2026, ενώ έχει αναθεωρηθεί προς τα πάνω για το 2027 και το 2028. Η προβολή του βασικού σεναρίου για τον ρυθμό οικονομικής ανάπτυξης είναι 0.9% για το 2026, 1,4% για το 2027 και 1,5% για το 2028. Πρόκειται για μια αναθεώρηση προς τα πάνω τόσο για το 2026 όσο και για το 2027, η οποία αντανακλά κυρίως την υψηλότερη από ό,τι αναμενόταν ανθεκτικότητα της οικονομίας της ζώνης του ευρώ.

Οι προοπτικές εξακολουθούν να χαρακτηρίζονται από υψηλή αβεβαιότητα και συγκεκριμένα οι κίνδυνοι είναι ανοδικοί για τον πληθωρισμό και καθοδικοί για την οικονομική ανάπτυξη. Σε ό,τι αφορά τη διαταραχή της ενέργειας, τα επικαιροποιημένα σενάρια που κατάρτισαν οι εμπειρογνώμονες αποτυπώνουν το ευρύ φάσμα αποτελεσμάτων σε σχέση με το πώς θα μπορούσε να εξελιχθεί ο ρυθμός ανάπτυξης και ο πληθωρισμός βάσει διαφορετικών υποθέσεων για την ένταση και τη διάρκεια της εν λόγω διαταραχής, καθώς και με τις έμμεσες και δευτερογενείς επιδράσεις της.

Με τη σημερινή του απόφαση, το Διοικητικό Συμβούλιο εξακολουθεί να είναι σε θέση να αντιμετωπίσει την αβεβαιότητα που έχει προκαλέσει η σύγκρουση. Θα ακολουθήσει μια προσέγγιση βασιζόμενη στα εκάστοτε διαθέσιμα στοιχεία και θα λαμβάνει αποφάσεις από συνεδρίαση σε συνεδρίαση για τον καθορισμό της κατάλληλης κατεύθυνσης της νομισματικής πολιτικής. Συγκεκριμένα, οι αποφάσεις του Διοικητικού Συμβουλίου όσον αφορά τα επιτόκια θα βασίζονται στην αξιολόγησή του για τις προοπτικές του πληθωρισμού και τους κινδύνους που τις περιβάλλουν, υπό το πρίσμα των εισερχόμενων οικονομικών και χρηματοπιστωτικών στοιχείων, καθώς και για τη δυναμική του υποκείμενου πληθωρισμού και την ένταση με την οποία μεταδίδεται η νομισματική πολιτική. Το Διοικητικό Συμβούλιο δεν δεσμεύεται εκ των προτέρων για συγκεκριμένη πορεία των επιτοκίων.

Βασικά επιτόκια της ΕΚΤ

Το Διοικητικό Συμβούλιο αποφάσισε να αυξήσει τα τρία βασικά επιτόκια της ΕΚΤ κατά 25 μονάδες βάσης. Κατά συνέπεια, τα επιτόκια της διευκόλυνσης αποδοχής καταθέσεων, των πράξεων κύριας αναχρηματοδότησης και της διευκόλυνσης οριακής χρηματοδότησης θα αυξηθούν σε 2,50%, 2,65% και 2,90% αντιστοίχως, με ισχύ από τις 16 Σεπτεμβρίου 2026.

Πρόγραμμα αγοράς στοιχείων ενεργητικού (APP) και έκτακτο πρόγραμμα αγοράς στοιχείων ενεργητικού λόγω πανδημίας (PEPP)

Τα χαρτοφυλάκια APP και PEPP μειώνονται με μετρημένο και προβλέψιμο ρυθμό, καθώς το Ευρωσύστημα δεν επανεπενδύει πλέον τα ποσά από την εξόφληση τίτλων κατά τη λήξη τους.

Το Διοικητικό Συμβούλιο είναι έτοιμο να προσαρμόσει όλα τα μέσα που έχει στη διάθεσή του εντός των ορίων της εντολής που του έχει ανατεθεί, προκειμένου να διασφαλίσει ότι ο πληθωρισμός θα σταθεροποιηθεί στον στόχο του 2% μεσοπρόθεσμα και να διαφυλάξει την ομαλή λειτουργία του μηχανισμού μετάδοσης της νομισματικής πολιτικής. Επιπλέον, το μέσο για την προστασία της μετάδοσης (Transmission Protection Instrument – TPI) είναι διαθέσιμο για να αντισταθμίζει ανεπιθύμητες, άτακτες εξελίξεις στην αγορά που θέτουν σοβαρή απειλή για τη μετάδοση της νομισματικής πολιτικής σε όλες τις χώρες της ζώνης του ευρώ, επιτρέποντας έτσι στο Διοικητικό Συμβούλιο να εκπληρώνει πιο αποτελεσματικά την αποστολή του για σταθερότητα των τιμών.

Σύμφωνα με όλους πλην ενός από τους αναλυτές που συμμετείχαν σε δημοσκόπηση του Bloomberg, το επιτόκιο καταθέσεων αναμένεται να αυξηθεί σήμερα κατά 25 μονάδες βάσης, στο 2,50%. Οι νέες τριμηνιαίες προβλέψεις της ΕΚΤ αναμένεται να ενισχύσουν το επιχείρημα υπέρ της αύξησης, καθώς θα δείχνουν ισχυρότερες πληθωριστικές πιέσεις αλλά και ταχύτερη ανάπτυξη στην Ευρωζώνη των 21 χωρών.

Οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής βρίσκονται αντιμέτωποι με έναν πληθωρισμό που ξεπέρασε το 3% τον περασμένο μήνα, φθάνοντας στο υψηλότερο επίπεδο σχεδόν τριών ετών, ενώ δεν αναμένεται σημαντική αποκλιμάκωση τους επόμενους μήνες. Σε αντίθεση με άλλες μεγάλες κεντρικές τράπεζες, όπως η Federal Reserve και η Τράπεζα της Αγγλίας, η ΕΚΤ αύξησε ήδη τα επιτόκια τον Ιούνιο και υπάρχει ελάχιστη αμφιβολία ότι θα προχωρήσει σε ακόμη μία κίνηση αυτή την εβδομάδα.

Το τι θα ακολουθήσει, ωστόσο, είναι πολύ λιγότερο ξεκάθαρο. Οι αγορές τιμολογούν τουλάχιστον δύο ακόμη αυξήσεις, ενώ οι οικονομολόγοι εμφανίζονται περισσότερο επιφυλακτικοί. Διχασμένοι είναι και οι αξιωματούχοι της ΕΚΤ: ορισμένοι θεωρούν ότι τα επιτόκια ίσως χρειαστεί να αυξηθούν περαιτέρω μετά τον Σεπτέμβριο, ενώ άλλοι ζητούν προσοχή, καθώς δεν υπάρχουν ακόμη σαφείς ενδείξεις δευτερογενών πληθωριστικών επιδράσεων και παραμένουν οι κίνδυνοι από τη Μέση Ανατολή και το αμερικανικό εμπόριο.

«Η ΕΚΤ προφανώς θα αυξήσει τα επιτόκια αυτή την εβδομάδα», δήλωσε ο Jari Stehn, επικεφαλής οικονομολόγος Ευρώπης της Goldman Sachs. «Όμως η τεράστια αβεβαιότητα για τις προοπτικές και ορισμένες ενδείξεις διάστασης απόψεων στο Διοικητικό Συμβούλιο σημαίνουν ότι πιθανότατα θα αφήσει εντελώς ανοιχτή την προοπτική για τα επιτόκια».

Η ανακοίνωση της νομισματικής πολιτικής αναμένεται στις 14:45 ώρα Βερολίνου, καθώς η συγκεκριμένη συνεδρίαση είναι η μία ετήσια συνεδρίαση που πραγματοποιεί η ΕΚΤ εκτός της έδρας της στη Φρανκφούρτη. Η πρόεδρος Christine Lagarde θα δώσει συνέντευξη Τύπου στη γερμανική πρωτεύουσα 30 λεπτά αργότερα.

Τα επιτόκια και η μάχη στο εσωτερικό της ΕΚΤ

Οι αξιωματούχοι έχουν προαναγγείλει σε μεγάλο βαθμό την αύξηση των επιτοκίων τον Σεπτέμβριο, η οποία θα εδραιώσει την ΕΚΤ ως την πιο «επιθετική» κεντρική τράπεζα μεταξύ των χωρών της G7.

Ωστόσο, έχουν ήδη εμφανιστεί διαφωνίες για το τι θα ακολουθήσει. Ο Gediminas Simkus της κεντρικής τράπεζας της Λιθουανίας έχει δηλώσει ότι η αύξηση του επιτοκίου στο 2,5% δεν θα είναι αρκετή για να επιστρέψει ο πληθωρισμός στο 2%, επικαλούμενος μεταξύ άλλων την ισχυρότερη οικονομική ανάπτυξη.

Αντίθετα, το μέλος της Εκτελεστικής Επιτροπής Piero Cipollone έχει προειδοποιήσει ότι η ΕΚΤ δεν θα πρέπει να σφίξει υπερβολικά τη νομισματική πολιτική, ώστε να αποφευχθεί η πρόκληση ζημιάς στην οικονομία.

Σύμφωνα με το Bloomberg Economics, η νέα μεταβλητότητα στις αγορές πετρελαίου και η απότομη άνοδος των τιμών του φυσικού αερίου θα οδηγήσουν αναμφίβολα τα «γεράκια» να πιέσουν για ακόμη μία αύξηση τον Δεκέμβριο. Ωστόσο, η αυστηροποίηση των χρηματοπιστωτικών συνθηκών και οι περιορισμένες ενδείξεις έμμεσων επιπτώσεων από το ενεργειακό σοκ δημιουργούν σημαντικά εμπόδια για ένα τέτοιο σενάριο.

Αυτό οφείλεται εν μέρει στο γεγονός ότι το 2,5% θεωρείται ευρέως ως το ανώτατο όριο της ουδέτερης ζώνης των επιτοκίων, πέρα από το οποίο η νομισματική πολιτική αρχίζει να περιορίζει την οικονομική δραστηριότητα. Δεν συμφωνούν, πάντως, όλοι. Ο Gabriel Makhlouf της Ιρλανδίας υποστηρίζει ότι η περιοριστική περιοχή ξεκινά μόνο πάνω από το 2,75%.

Ο πρόεδρος της Bundesbank Joachim Nagel έχει επίσης επισημάνει ότι οι αξιωματούχοι πρέπει να λάβουν υπόψη την πρόσφατη άνοδο των αποδόσεων των κρατικών ομολόγων διεθνώς, η οποία, όπως είπε, «περιπλέκει την κατάσταση», ακόμη κι αν οι αυστηρότερες χρηματοπιστωτικές συνθήκες βοηθούν την ΕΚΤ να περιορίσει τον πληθωρισμό.

Οι νέες προβλέψεις για ανάπτυξη και πληθωρισμό

Οι νέες μακροοικονομικές προβλέψεις θα είναι καθοριστικές τόσο για τις αποφάσεις της Πέμπτης όσο και για την πορεία των επιτοκίων στη συνέχεια. Η ΕΚΤ αναμένεται επίσης να δημοσιεύσει και πάλι εναλλακτικά σενάρια, όπως είχε κάνει τον Μάρτιο και τον Ιούνιο.

Όσον αφορά το βασικό σενάριο, οι αναλυτές αναμένουν ανοδική αναθεώρηση της πρόβλεψης για τον πληθωρισμό του επόμενου έτους, από 2,3% που ήταν τον Ιούνιο. Για το 2026, αναμένουν ότι η πρόβλεψη θα παραμείνει αμετάβλητη στο 3%, ενώ εκτιμούν ότι η ανάπτυξη θα αναθεωρηθεί προς τα πάνω.

«Εκτός εάν η πρόβλεψη για το 2028 είναι κάτω από τον στόχο, ιδιαίτερα όσον αφορά τον δομικό πληθωρισμό και τον πληθωρισμό χωρίς την ενέργεια, αυτό θα δικαιολογήσει συνολικά λίγο περισσότερες από τρεις αυξήσεις επιτοκίων που έχουν ενσωματωθεί στις προβλέψεις», ανέφερε σε σημείωμά του ο οικονομολόγος της JPMorgan Greg Fuzesi.

Οι αξιωματούχοι θα πρέπει, ωστόσο, να έχουν κατά νου ότι οι εκτιμήσεις τους πιθανότατα είναι ήδη εν μέρει ξεπερασμένες. Με ημερομηνία διακοπής συλλογής στοιχείων τον Αύγουστο, οι προβλέψεις πιθανόν να μην ενσωματώνουν την τελευταία άνοδο στις αποδόσεις των ομολόγων ούτε τις ακόμη υψηλότερες τιμές της ενέργειας.

Το μέλλον της Lagarde

Την ίδια ώρα, εντείνονται οι εικασίες ότι η Christine Lagarde θα μπορούσε να αποχωρήσει πρόωρα από την ΕΚΤ. Οι δηλώσεις της μετά τη συνεδρίαση του Ιουλίου αποτέλεσαν την πιο σαφή ένδειξη μέχρι σήμερα ότι ενδέχεται να μη μείνει στη θέση της έως τη λήξη της θητείας της τον Οκτώβριο του 2027.

Το Bloomberg είχε μεταδώσει τον προηγούμενο μήνα ότι το World Economic Forum, γνωστό για την ετήσια σύνοδο στο Νταβός, εξακολουθεί να την προσεγγίζει προκειμένου να αναλάβει ηγετικό ρόλο και ότι η Lagarde, η οποία πρόκειται να δημοσιεύσει τα απομνημονεύματά της στα τέλη Ιανουαρίου, εμφανίζεται έτοιμη να αποδεχθεί την πρόταση.

Η ίδια αρνήθηκε πρόσφατα να αποκλείσει και ενδεχόμενη εμπλοκή της στη γαλλική πολιτική, δηλώνοντας ότι θα μπορούσε να προσφέρει «με όποια ιδιότητα θα είμαι πιο αποτελεσματική». Λίγο μετά την επίσκεψή της στο Βερολίνο, θα είναι επίτιμη προσκεκλημένη σε ετήσια πολιτική συγκέντρωση που διοργανώνει ο Hervé Morin, πρόεδρος της περιφέρειας της Νορμανδίας και επικεφαλής του κόμματος Les Centristes.

Η πίεση προς τη Lagarde να ξεκαθαρίσει τις προθέσεις της ενδέχεται να αυξηθεί ακόμη περισσότερο εάν το μέλος της Εκτελεστικής Επιτροπής Isabel Schnabel αποχωρήσει επίσης πρόωρα από την ΕΚΤ. Η Γερμανίδα αξιωματούχος, της οποίας η θητεία ολοκληρώνεται στα τέλη του 2027, ενδέχεται να μετακινηθεί στο Διεθνές Νομισματικό Ταμείο.

Το μέσο σταθμισμένο επιτόκιο των νέων καταθέσεων διαμορφώθηκε στο 0,39%, παραμένοντας σχεδόν αμετάβλητο σε σχέση με τον προηγούμενο μήνα. Αντίστοιχα, το μέσο επιτόκιο των νέων δανείων διατηρήθηκε στο 4,67%.

Ως αποτέλεσμα, το περιθώριο επιτοκίου μεταξύ νέων καταθέσεων και νέων δανείων παρέμεινε στις 4,28 εκατοστιαίες μονάδες, επιβεβαιώνοντας τη σημαντική απόσταση που εξακολουθεί να χωρίζει τις αποδόσεις των καταθέσεων από το κόστος δανεισμού για νοικοκυριά και επιχειρήσεις.

Ανάλογη είναι η εικόνα και στο σύνολο των υφιστάμενων τραπεζικών συμβάσεων. Το μέσο σταθμισμένο επιτόκιο του συνόλου των υφιστάμενων καταθέσεων παρέμεινε σχεδόν αμετάβλητο στο 0,37%.

Αντίθετα, το αντίστοιχο επιτόκιο στα υφιστάμενα δάνεια αυξήθηκε στο 4,81%, διευρύνοντας περαιτέρω την ψαλίδα μεταξύ των δύο πλευρών.

Έτσι, το περιθώριο επιτοκίου μεταξύ υφιστάμενων καταθέσεων και δανείων αυξήθηκε στις 4,44 εκατοστιαίες μονάδες, από χαμηλότερα επίπεδα τον προηγούμενο μήνα.

1. Επιτόκια νέων καταθέσεων και δανείων σε ευρώ

Νέες Καταθέσεις

Τον Ιούλιο του 2026, το μέσο σταθμισμένο επιτόκιο του συνόλου των νέων καταθέσεων παρέμεινε σχεδόν αμετάβλητο στο 0,39% σε σχέση με τον προηγούμενο μήνα.

Ειδικότερα, το μέσο επιτόκιο των καταθέσεων μίας ημέρας από νοικοκυριά παρέμεινε  αμετάβλητο στο 0,03%, ενώ το αντίστοιχο επιτόκιο καταθέσεων από επιχειρήσεις μειώθηκε κατά 7 μονάδες βάσης και διαμορφώθηκε στο 0,13%.

Το μέσο επιτόκιο των καταθέσεων με συμφωνημένη διάρκεια έως 1 έτος από νοικοκυριά αυξήθηκε κατά 4 μονάδες βάσης και διαμορφώθηκε στο 1,24%, ενώ το αντίστοιχο επιτόκιο καταθέσεων από επιχειρήσεις αυξήθηκε κατά 11 μονάδες βάσης και διαμορφώθηκε στο 2,02%.

Νέα Δάνεια

Το μέσο σταθμισμένο επιτόκιο του συνόλου των νέων δανείων προς νοικοκυριά και επιχειρήσεις παρέμεινε σχεδόν αμετάβλητο, έναντι του προηγούμενου μήνα, στο 4,67%.

Ειδικότερα, το μέσο επιτόκιο των καταναλωτικών δανείων χωρίς καθορισμένη διάρκεια (κατηγορία που περιλαμβάνει τα δάνεια μέσω πιστωτικών καρτών, τα ανοικτά δάνεια και υπεραναλήψεις από τρεχούμενους λογαριασμούς) αυξήθηκε κατά 6 μονάδες βάσης στο 14,55%.

Το μέσο επιτόκιο των καταναλωτικών δανείων με συγκεκριμένη διάρκεια και κυμαινόμενο επιτόκιο μειώθηκε κατά 18 μονάδες βάσης στο 10,45%, ενώ το μέσο επιτόκιο των στεγαστικών δανείων με κυμαινόμενο επιτόκιο παρέμεινε σχεδόν αμετάβλητο στο 3,53%.

Το μέσο επιτόκιο των επιχειρηματικών δανείων χωρίς καθορισμένη διάρκεια αυξήθηκε κατά 7 μονάδες βάσης στο 4,76%, ενώ το αντίστοιχο επιτόκιο των επαγγελματικών δανείων αυξήθηκε κατά 9 μονάδες βάσης στο 6,91%.

Το μέσο επιτόκιο των νέων επιχειρηματικών δανείων με συγκεκριμένη διάρκεια και κυμαινόμενο επιτόκιο παρέμεινε σχεδόν αμετάβλητο στο 4,21%. Το μέσο επιτόκιο των δανείων τακτής λήξης με κυμαινόμενο επιτόκιο προς μικρομεσαίες επιχειρήσεις (ΜΜΕ) μειώθηκε κατά 6 μονάδες βάσης και διαμορφώθηκε στο 4,45%.

Όσον αφορά τη διάρθρωση των επιτοκίων ως προς το ύψος του δανείου σημειώνεται ότι το μέσο επιτόκιο για δάνεια μέχρι και 250.000 ευρώ αυξήθηκε κατά 12 μονάδες βάσης και διαμορφώθηκε στο 5,07%, για δάνεια από 250.001 μέχρι 1 εκατ. ευρώ παρέμεινε αμετάβλητο στο 4,52%, ενώ για δάνεια άνω του 1 εκατ. ευρώ μειώθηκε κατά 4 μονάδες βάσης στο 4,14%.

2. Επιτόκια στα υφιστάμενα υπόλοιπα καταθέσεων και δανείων σε ευρώ

 Υφιστάμενες Καταθέσεις

Το μέσο σταθμισμένο επιτόκιο του συνόλου των υφιστάμενων καταθέσεων (συμπεριλαμβανομένων των καταθέσεων μίας ημέρας) παρέμεινε σχεδόν αμετάβλητο στο 0,37%, τον Ιούλιο του 2026.

Ειδικότερα, το μέσο επιτόκιο στα υφιστάμενα υπόλοιπα των καταθέσεων με συμφωνημένη διάρκεια έως 2 έτη από νοικοκυριά παρέμεινε σχεδόν αμετάβλητο στο 1,19%, ενώ το αντίστοιχο επιτόκιο από επιχειρήσεις αυξήθηκε κατά 7 μονάδες βάσης και διαμορφώθηκε στο 2,06%.

Υφιστάμενα Δάνεια

Το μέσο σταθμισμένο επιτόκιο των υφιστάμενων δανείων αυξήθηκε κατά 7 μονάδες βάσης και διαμορφώθηκε στο 4,81%.

Ειδικότερα, το μέσο επιτόκιο στα υφιστάμενα υπόλοιπα των στεγαστικών δανείων με διάρκεια άνω των 5 ετών αυξήθηκε κατά 6 μονάδες βάσης στο 3,72%. Το αντίστοιχο επιτόκιο των καταναλωτικών και λοιπών δανείων προς ιδιώτες και ιδιωτικά μη κερδοσκοπικά ιδρύματα αυξήθηκε κατά 5 μονάδες βάσης και διαμορφώθηκε στο 8,50%.

Το μέσο επιτόκιο στα υφιστάμενα υπόλοιπα των επιχειρηματικών δανείων με διάρκεια άνω των 5 ετών αυξήθηκε κατά 7 μονάδες βάσης στο 4,38%. Το αντίστοιχο επιτόκιο των επαγγελματικών δανείων αυξήθηκε κατά 4 μονάδες βάσης στο 5,56%.

Η τοποθέτησή της ενισχύει τις προσδοκίες ότι η ΕΚΤ θα προχωρήσει σε νέα αύξηση επιτοκίων τον Σεπτέμβριο, εξέλιξη που ενδιαφέρει άμεσα εκατομμύρια νοικοκυριά και επιχειρήσεις με δάνεια κυμαινόμενου επιτοκίου.

Σνάμπελ: Χρειάζεται περαιτέρω σύσφιγξη

Σε συνέντευξή της στο Bloomberg, η Σνάμπελ υποστήριξε ότι με το σημερινό επίπεδο των επιτοκίων ο πληθωρισμός δύσκολα θα επιστρέψει στον στόχο του 2% μεσοπρόθεσμα, εκτιμώντας ότι θα απαιτηθεί περαιτέρω σύσφιγξη της νομισματικής πολιτικής.

Στο επίκεντρο της ανησυχίας βρίσκονται οι επιπτώσεις της παρατεταμένης σύγκρουσης στη Μέση Ανατολή και ιδιαίτερα οι πιέσεις στις τιμές της ενέργειας.

Παράλληλα, η οικονομία της Ευρωζώνης αποδεικνύεται περισσότερο ανθεκτική από όσο αναμενόταν, γεγονός που, σύμφωνα με τη Σνάμπελ, αυξάνει τους ανοδικούς κινδύνους για τις τιμές.

Στο 2,25% σήμερα το επιτόκιο καταθέσεων

Η ΕΚΤ είχε αυξήσει τον Ιούνιο τα βασικά της επιτόκια κατά 25 μονάδες βάσης, στην πρώτη αύξηση σχεδόν τριών ετών.

Στη συνεδρίαση της 23ης Ιουλίου τα διατήρησε αμετάβλητα, με το επιτόκιο καταθέσεων στο 2,25%, το επιτόκιο κύριας αναχρηματοδότησης στο 2,40% και το επιτόκιο οριακής χρηματοδότησης στο 2,65%.

Προς νέα αύξηση τον Σεπτέμβριο

Το βλέμμα στρέφεται πλέον στη συνεδρίαση της ΕΚΤ στις 9-10 Σεπτεμβρίου.

Σύμφωνα με το Reuters, η ΕΚΤ προσανατολίζεται σε νέα αύξηση κατά 25 μονάδες βάσης, που θα μπορούσε να οδηγήσει το επιτόκιο καταθέσεων από το 2,25% στο 2,50%. Ωστόσο, οι τελικές αποφάσεις θα εξαρτηθούν από τα νέα στοιχεία για τον πληθωρισμό και τις επικαιροποιημένες οικονομικές προβλέψεις.

Η Σνάμπελ εμφανίζεται μάλιστα περισσότερο «γεράκι» από τη γενικότερη στάση που αποδίδεται αυτή τη στιγμή στο Διοικητικό Συμβούλιο, καθώς δεν περιορίζεται στην πιθανή κίνηση του Σεπτεμβρίου αλλά θεωρεί ότι θα χρειαστεί περαιτέρω σύσφιγξη.

Τι σημαίνει για στεγαστικά και επιχειρηματικά δάνεια

Μια νέα άνοδος των επιτοκίων έχει άμεση σημασία για τους δανειολήπτες.

Τα στεγαστικά δάνεια κυμαινόμενου επιτοκίου και πολλά επιχειρηματικά δάνεια επηρεάζονται από τις μεταβολές των επιτοκίων αναφοράς. Ήδη, σύμφωνα με την ΕΚΤ, τα επιτόκια των νέων στεγαστικών είχαν αυξηθεί στο 3,5% τον Μάιο, από 3,4% τον Απρίλιο, ενώ καταγράφηκε και αυστηροποίηση των πιστωτικών κριτηρίων.

Επομένως, η επιστροφή σε έναν κύκλο αυξήσεων δημιουργεί εκ νέου πίεση για όσους έχουν δάνεια συνδεδεμένα με κυμαινόμενα επιτόκια, ενώ ανεβάζει και το κόστος νέου δανεισμού.

Η μεγάλη μάχη με τον πληθωρισμό

Η ΕΚΤ βρίσκεται μπροστά σε μια δύσκολη εξίσωση: από τη μία πλευρά πρέπει να αποτρέψει μια νέα παγίωση του πληθωρισμού και από την άλλη να μην προκαλέσει υπερβολική επιβάρυνση στην οικονομική δραστηριότητα.

Η ίδια η ΕΚΤ εξακολουθεί επισήμως να δηλώνει ότι δεν προδεσμεύεται για συγκεκριμένη πορεία επιτοκίων και ότι οι αποφάσεις θα λαμβάνονται συνεδρίαση με συνεδρίαση, ανάλογα με τα οικονομικά δεδομένα.

Το μήνυμα της Σνάμπελ, ωστόσο, είναι σαφώς πιο αυστηρό: η μάχη με τον πληθωρισμό δεν έχει τελειώσει και η Ευρωζώνη θα πρέπει να προετοιμάζεται για ακριβότερο χρήμα.

Η νέα αναταραχή στις αγορές έχει επαναφέρει στο προσκήνιο δύο παράγοντες που οι επενδυτές παρακολουθούν στενά: τις αποδόσεις των κρατικών ομολόγων και την τιμή του πετρελαίου.

Οι αποδόσεις στην Ευρωζώνη κινήθηκαν σε πολυετή υψηλά, καθώς η άνοδος της ενέργειας ενίσχυσε εκ νέου τις ανησυχίες για τον πληθωρισμό και για την πορεία της νομισματικής πολιτικής. Το Brent ξεπέρασε ενδοσυνεδριακά τα 92 δολάρια το βαρέλι, σύμφωνα με το Reuters.

Deutsche Bank: Δεν ανησυχούμε όσο το πετρέλαιο μένει κάτω από τα 100 δολάρια

Ο Maximilian Uleer, επικεφαλής European Equity and Cross-Asset Strategy της Deutsche Bank, θεωρεί ότι η σημερινή εικόνα δεν αποτελεί ακόμη σοβαρή απειλή για τις μετοχές.

Η εκτίμησή του είναι ότι όσο το πετρέλαιο παραμένει κάτω από τα 100 δολάρια, οι χρηματιστηριακές αγορές μπορούν να αντέξουν ακόμη και μια περαιτέρω μικρή άνοδο των επιτοκίων, ιδιαίτερα εάν αυτή συνδέεται με ισχυρή οικονομική ζήτηση.

Το όριο των 100 δολαρίων αποκτά επομένως ιδιαίτερη σημασία για τη στρατηγική της Deutsche Bank.

Γιατί τα 100 δολάρια αποτελούν κρίσιμο όριο

Η άνοδος της τιμής του πετρελαίου δεν επηρεάζει μόνο τις ενεργειακές εταιρείες.

Ένα παρατεταμένο ενεργειακό ράλι περνά σταδιακά στο κόστος μεταφορών και παραγωγής και, τελικά, στις τιμές που πληρώνουν επιχειρήσεις και καταναλωτές.

Εάν το Brent ξεπεράσει με διάρκεια τα 100 δολάρια, ο κίνδυνος είναι να δημιουργηθεί ένας νέος γύρος πληθωριστικών πιέσεων.

Και αυτό θα μπορούσε να αναγκάσει τις κεντρικές τράπεζες να διατηρήσουν αυστηρότερη νομισματική πολιτική για περισσότερο χρόνο.

Επιστρέφει το σενάριο υψηλότερων επιτοκίων

Το περιβάλλον στην Ευρώπη έχει αλλάξει αισθητά.

Οι αγορές χρήματος τιμολογούν περίπου 45 μονάδες βάσης πρόσθετων αυξήσεων από την ΕΚΤ μέσα στο 2026, καθώς οι ενεργειακές πιέσεις και ο επίμονος πληθωρισμός έχουν ανατρέψει προηγούμενες προσδοκίες.

Παράλληλα, πρόσφατη δημοσκόπηση του Reuters έδειξε ότι η μεγάλη πλειονότητα των οικονομολόγων αναμένει ακόμη μία αύξηση επιτοκίων τον Σεπτέμβριο, με το επιτόκιο καταθέσεων να εκτιμάται ότι θα φτάσει στο 2,50%.

Γιατί οι υψηλότερες αποδόσεις δεν είναι πάντα κακές για τις μετοχές

Η Deutsche Bank κάνει μια σημαντική διάκριση.

Δεν έχουν όλες οι αυξήσεις επιτοκίων την ίδια σημασία για τις χρηματιστηριακές αγορές.

Εάν οι αποδόσεις των ομολόγων ανεβαίνουν επειδή η οικονομία εμφανίζει ισχυρή ανάπτυξη και ζήτηση, οι επιχειρήσεις μπορούν παράλληλα να εμφανίζουν καλύτερα έσοδα και κέρδη.

Σε ένα τέτοιο περιβάλλον, οι μετοχές μπορούν να απορροφήσουν ένα μέρος της αύξησης του κόστους χρήματος.

Το πρόβλημα γίνεται μεγαλύτερο όταν τα επιτόκια ανεβαίνουν λόγω ενός αρνητικού πληθωριστικού σοκ, όπως θα μπορούσε να συμβεί με μια παρατεταμένη εκτόξευση της ενέργειας.

Το Brent γίνεται βαρόμετρο για τις αγορές

Το πετρέλαιο μετατρέπεται έτσι σε έναν από τους σημαντικότερους δείκτες που παρακολουθούν οι επενδυτές.

Το τελευταίο διάστημα οι τιμές έχουν παρουσιάσει έντονες διακυμάνσεις λόγω των γεωπολιτικών εξελίξεων στη Μέση Ανατολή.

Στις 13 Αυγούστου το Brent είχε κλείσει στα 87,07 δολάρια, ενώ σήμερα έχει κινηθεί πάνω από τα 92 δολάρια, δείχνοντας πόσο γρήγορα μπορεί να αλλάξει η εικόνα.

Η απόσταση από το ψυχολογικό όριο των 100 δολαρίων έχει επομένως περιοριστεί.

Τι σημαίνει για τις ευρωπαϊκές μετοχές

Για τις ευρωπαϊκές αγορές, το σενάριο έχει δύο όψεις.

Από τη μία πλευρά, μια ανθεκτική οικονομία και υψηλότερα επιτόκια μπορούν να λειτουργήσουν θετικά για ορισμένους κλάδους, ιδιαίτερα για τις τράπεζες, εφόσον δεν υπάρξει σημαντική επιδείνωση της πιστωτικής ποιότητας.

Από την άλλη, επιχειρήσεις με μεγάλη ενεργειακή κατανάλωση ή υψηλό δανεισμό είναι περισσότερο εκτεθειμένες σε ένα περιβάλλον ακριβότερου πετρελαίου και υψηλότερων επιτοκίων.

Γι' αυτό και η συμπεριφορά των επιμέρους κλάδων μπορεί να διαφέρει σημαντικά ακόμη και αν οι βασικοί χρηματιστηριακοί δείκτες παραμείνουν ανθεκτικοί.

Τα δύο σενάρια που βλέπει η αγορά

Με τα σημερινά δεδομένα, διαμορφώνονται ουσιαστικά δύο διαφορετικά σενάρια.

Στο πρώτο, το Brent παραμένει κάτω από τα 100 δολάρια, η οικονομική δραστηριότητα διατηρείται σχετικά ισχυρή και οι αγορές απορροφούν την άνοδο των αποδόσεων.

Στο δεύτερο, μια νέα γεωπολιτική κλιμάκωση στέλνει το πετρέλαιο σταθερά πάνω από τα 100 δολάρια, αναζωπυρώνοντας τον πληθωρισμό και αυξάνοντας τις πιθανότητες ακόμη αυστηρότερης νομισματικής πολιτικής.

Το δεύτερο σενάριο είναι εκείνο που θα μπορούσε να αλλάξει ουσιαστικά το επενδυτικό τοπίο.

Η «κόκκινη γραμμή» των αγορών

Η θέση της Deutsche Bank μπορεί επομένως να συνοψιστεί σε έναν αριθμό: 100 δολάρια.

Όσο το Brent παραμένει χαμηλότερα, η γερμανική τράπεζα δεν θεωρεί ότι η άνοδος των αποδόσεων και των επιτοκίων αρκεί για να ανατρέψει το θετικό χρηματιστηριακό σκηνικό.

Εάν όμως το πετρέλαιο περάσει με διάρκεια πάνω από αυτό το επίπεδο, η εξίσωση αλλάζει, καθώς ο συνδυασμός ακριβής ενέργειας, υψηλότερου πληθωρισμού και αυστηρότερης νομισματικής πολιτικής θα μπορούσε να δοκιμάσει πολύ περισσότερο την ανθεκτικότητα των μετοχών.

Σύμφωνα με νέα δημοσκόπηση του Reuters, 57 από τους 69 οικονομολόγους, ποσοστό 83%, εκτιμούν ότι η ΕΚΤ θα αυξήσει το επιτόκιο καταθέσεων κατά 25 μονάδες βάσης, στο 2,50% από 2,25%, στη συνεδρίαση της 9ης και 10ης Σεπτεμβρίου.

Η πεποίθηση των αναλυτών για νέα αύξηση ενισχύεται αισθητά. Πριν από τη συνεδρίαση του Ιουλίου το αντίστοιχο ποσοστό βρισκόταν στο 72%, ενώ τον Ιούνιο ήταν περίπου 65%.

Περίπου οκτώ στους δέκα οικονομολόγους εκτιμούν ότι το επιτόκιο καταθέσεων θα κλείσει το 2026 στο 2,50%, ενώ το 63% προβλέπει ότι θα παραμείνει σε αυτό το επίπεδο τουλάχιστον έως το τρίτο τρίμηνο του 2027.

Η ενέργεια αλλάζει τα δεδομένα

Ο βασικός παράγοντας πίσω από τη μετατόπιση των προσδοκιών είναι η ενεργειακή ακρίβεια. Οι τιμές του πετρελαίου παραμένουν περίπου 25% υψηλότερα από τα επίπεδα πριν από την έναρξη του πολέμου ΗΠΑ–Ιράν, δημιουργώντας νέο πληθωριστικό πονοκέφαλο για τη Φρανκφούρτη.

Ο πληθωρισμός της Ευρωζώνης αυξήθηκε τον Ιούλιο στο 2,9%, απομακρυνόμενος από τον στόχο του 2% της ΕΚΤ. Οι οικονομολόγοι αναθεώρησαν παράλληλα υψηλότερα τις εκτιμήσεις τους για τα δύο τελευταία τρίμηνα του 2026, στο 3% και 3,2% αντίστοιχα.

Η επιστροφή του πληθωρισμού στον στόχο του 2% δεν αναμένεται πλέον πριν από το τρίτο τρίμηνο του 2027.

Η μεγάλη ανησυχία της ΕΚΤ είναι κατά πόσο η ενεργειακή επιβάρυνση θα περιοριστεί στις άμεσες αυξήσεις του κόστους ή θα περάσει στις τιμές περισσότερων αγαθών και υπηρεσιών. Η εμφάνιση ισχυρών δευτερογενών επιπτώσεων θα μπορούσε να καταστήσει τον πληθωρισμό περισσότερο επίμονο και να δυσκολέψει ακόμη περισσότερο την επιστροφή του στον στόχο.

Η οικονομία αντέχει – Περισσότερο περιθώριο για την ΕΚΤ

Το άλλο κομμάτι της εξίσωσης είναι ότι η οικονομία της Ευρωζώνης εμφανίζεται ανθεκτικότερη από τις προηγούμενες προβλέψεις.

Το ΑΕΠ αυξήθηκε κατά 0,4% στο δεύτερο τρίμηνο, ενώ οι οικονομολόγοι αναβάθμισαν την πρόβλεψή τους για την ανάπτυξη στο σύνολο του 2026 στο 0,8%, από 0,5% προηγουμένως.

Η μεγαλύτερη ανθεκτικότητα της οικονομίας προσφέρει στην ΕΚΤ περισσότερο χώρο για μία ακόμη αύξηση των επιτοκίων χωρίς τον άμεσο φόβο ότι θα οδηγήσει την Ευρωζώνη σε ύφεση.

Τι σημαίνει για Euribor και δόσεις δανείων

Για νοικοκυριά και επιχειρήσεις, η προοπτική αύξησης του επιτοκίου καταθέσεων στο 2,50% σημαίνει ότι η περίοδος αποκλιμάκωσης του κόστους χρήματος μπαίνει τουλάχιστον προσωρινά στον «πάγο».

Η αύξηση της ΕΚΤ δεν περνά αυτομάτως και στο σύνολό της στο Euribor, καθώς τα διατραπεζικά επιτόκια προεξοφλούν τις αποφάσεις της κεντρικής τράπεζας. Μια πιο αυστηρή ΕΚΤ, ωστόσο, ασκεί ανοδικές πιέσεις στα επιτόκια αναφοράς και κατ' επέκταση στα δάνεια κυμαινόμενου επιτοκίου.

Ενδεικτικά, εάν μια αύξηση 25 μονάδων βάσης περνούσε εξ ολοκλήρου σε ένα στεγαστικό με υπόλοιπο 100.000 ευρώ, διάρκεια 20 ετών και επιτόκιο 4%, η μηνιαία δόση θα αυξανόταν από περίπου 606 ευρώ στα 619 ευρώ.

Η διαφορά των περίπου 13 ευρώ τον μήνα μπορεί να φαίνεται περιορισμένη, αλλά έρχεται να προστεθεί στο ήδη αυξημένο ενεργειακό και γενικότερο κόστος διαβίωσης.

Για τις επιχειρήσεις, η παραμονή των επιτοκίων σε υψηλότερα επίπεδα έως το 2027 συνεπάγεται ακριβότερη χρηματοδότηση και αναχρηματοδότηση, επηρεάζοντας δυνητικά και τις νέες επενδύσεις.

Για τις τράπεζες, αντίθετα, η εξίσωση είναι διπλή. Τα υψηλότερα επιτόκια μπορούν να προσφέρουν στήριξη στα καθαρά έσοδα από τόκους, αλλά ταυτόχρονα ενδέχεται να περιορίσουν τη ζήτηση για νέα δάνεια και να αυξήσουν τον πιστωτικό κίνδυνο.

Το «φάντασμα» του 2011

Η προοπτική δύο αυξήσεων επιτοκίων μέσα σε λίγους μήνες επαναφέρει αναπόφευκτα τις συγκρίσεις με το 2011.

Τότε η ΕΚΤ είχε αυξήσει τα επιτόκια δύο φορές, τον Απρίλιο και τον Ιούλιο, επιχειρώντας να αναχαιτίσει έναν πληθωρισμό που επίσης τροφοδοτούνταν σε σημαντικό βαθμό από την ενέργεια.

Οι αυξήσεις εκείνες ανατράπηκαν πριν από το τέλος του ίδιου έτους, καθώς η ευρωπαϊκή κρίση χρέους κλιμακώθηκε. Εκ των υστέρων, αρκετοί οικονομολόγοι χαρακτήρισαν εκείνη τη νομισματική σύσφιγξη λανθασμένη, καθώς επιβάρυνε μία ήδη εύθραυστη οικονομία.

Οι συνθήκες του 2026 είναι διαφορετικές, αλλά το δίλημμα για την ΕΚΤ παρουσιάζει ομοιότητες: αν κινηθεί πολύ επιθετικά απέναντι σε έναν πληθωρισμό που προέρχεται κυρίως από εξωγενείς ενεργειακές πιέσεις, κινδυνεύει να πλήξει την ανάπτυξη. Αν καθυστερήσει, όμως, υπάρχει ο κίνδυνος οι αυξήσεις των τιμών να περάσουν βαθύτερα στην οικονομία και να αποκτήσουν μεγαλύτερη διάρκεια.

Η δημοσκόπηση του Reuters δείχνει ότι η πλάστιγγα έχει πλέον γείρει καθαρά προς μία αύξηση τον Σεπτέμβριο και στη συνέχεια προς μια μακρά περίοδο αναμονής στο 2,50%. Το αν αυτό θα αποδειχθεί πράγματι το τέλος του νέου κύκλου σύσφιγξης θα εξαρτηθεί κυρίως από δύο παράγοντες: το πετρέλαιο και την ταχύτητα με την οποία θα αποκλιμακωθεί ο πληθωρισμός.

Όπως τόνισε χαρακτηριστικά, όσο παραμένουν ψηλά οι τιμές ενέργειας, τόσο περισσότερο απειλούν να ανεβάσουν τον δείκτη πληθωρισμού στην Ευρώπη.

Οι κίνδυνοι που περιβάλλουν τις προοπτικές για την ανάπτυξη είναι καθοδικοί εξήγησε.

Ενώ το μνημόνιο συμφωνίας που υπέγραψαν οι ΗΠΑ και το Ιράν τον Ιούνιο αποτέλεσε μια πρώτη απόπειρα να επιλυθεί η σύγκρουση, τις τελευταίες εβδομάδες εμφανίστηκαν νέα εμπόδια και η γεωπολιτική κατάσταση παραμένει εύθραυστη.

Η εκ νέου διατάραξη του ενεργειακού εφοδιασμού θα μπορούσε να οδηγήσει σε περαιτέρω αύξηση των τιμών της ενέργειας και για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα, κάτι που με τη σειρά του θα επηρέαζε αρνητικά τα πραγματικά εισοδήματα, τις δαπάνες και τις επενδύσεις.

Οι κίνδυνοι που περιβάλλουν τις προοπτικές για τον πληθωρισμό είναι ανοδικοί τονίζει η Κ. Λαγκάρντ.

Η διαταραχή της ενέργειας θα μπορούσε να ενταθεί περαιτέρω και οι επιδράσεις της στις λοιπές τιμές και στους μισθούς θα μπορούσαν να είναι ισχυρότερες από ό,τι αναμένεται επί του παρόντος.

Αντιθέτως, ο πληθωρισμός θα μπορούσε να διαμορφωθεί σε χαμηλότερο επίπεδο αν η σύγκρουση στη Μέση Ανατολή επιλυθεί με διαρκή τρόπο ή αν οι έμμεσες ή δευτερογενείς επιδράσεις αποδειχθούν λιγότερο έντονες από το αναμενόμενο.

Χρειάζονται περισσότερα δεδομένα
Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσίασε η πρόεδρος της ΕΚΤ, ο ενεργειακός πληθωρισμός υποχώρησε τον Ιούνιο στο 8,5%, από 10,8% τον Μάιο, ενώ ο πληθωρισμός των τροφίμων μειώθηκε στο 1,5%, από 1,9%.

Ο δομικός πληθωρισμός, χωρίς ενέργεια και τρόφιμα, διαμορφώθηκε στο 2,4%, από 2,6%. Στις υπηρεσίες, όπου οι πιέσεις παραμένουν πιο επίμονες, περιορίστηκε στο 3,2%, από 3,5%.

Ωστόσο, όπως προειδοποίησε η Lagarde, η άνοδος των τιμών της ενέργειας από την έναρξη της σύγκρουσης και η μετακύλισή της στα τρόφιμα, στα αγαθά και στις υπηρεσίες αναμένεται να κρατήσουν τον πληθωρισμό «πολύ πάνω» από τον στόχο του 2% έως και το πρώτο εξάμηνο του 2027.

Ωστόσο η Κριστίν Λαγκάρντ ήταν ξεκάθαρη πως δεν υπάρχει καμία δέσμευση για την απόφαση της επόμενης συνεδρίασης του Σεπτεμβρίου.

Το μόνο σίγουρο είναι πως θα εξαρτηθεί από την πληθώρα των οικονομικών στοιχείων που θα αξιολογήσει η ΕΚΤ τις επόμενες εβδομάδες.

Η 'επόμενη μέρα' θα κρίνεται «από συνεδρίαση σε συνεδρίαση», όπως ανέφερε χαρακτηριστικά η ανακοίνωση της ΕΚΤ.

Σε κάθε περίπτωση η πρόεδρος της ΕΚΤ διαβεβαίωσε πως το Διοικητικό Συμβούλιο είναι έτοιμο να προσαρμόσει όλα τα μέσα που έχει στη διάθεσή του εντός των ορίων της εντολής που του έχει ανατεθεί, προκειμένου να διασφαλίσει ότι ο πληθωρισμός θα σταθεροποιηθεί στον στόχο του 2% μεσοπρόθεσμα και να διαφυλάξει την ομαλή λειτουργία του μηχανισμού μετάδοσης της νομισματικής πολιτικής.

Ειδικότερα, το μέσο σταθμισμένο επιτόκιο των νέων καταθέσεων διαμορφώθηκε στο 0,36%, παραμένοντας ουσιαστικά αμετάβλητο σε σχέση με τον προηγούμενο μήνα. Την ίδια στιγμή, το μέσο σταθμισμένο επιτόκιο των νέων δανείων παρέμεινε επίσης αμετάβλητο στο 4,65%, με αποτέλεσμα το περιθώριο επιτοκίου μεταξύ νέων καταθέσεων και νέων δανείων να διατηρηθεί στις 4,29 ποσοστιαίες μονάδες.

Όσον αφορά τα υφιστάμενα υπόλοιπα, το μέσο επιτόκιο των καταθέσεων παρέμεινε στο 0,35%, ενώ το μέσο επιτόκιο των υφιστάμενων δανείων αυξήθηκε στο 4,74%.

Ως αποτέλεσμα, το περιθώριο επιτοκίου μεταξύ υφιστάμενων καταθέσεων και δανείων διευρύνθηκε στις 4,39 ποσοστιαίες μονάδες, αντανακλώντας τη διατήρηση της υψηλής απόδοσης των τραπεζικών χορηγήσεων σε σχέση με το κόστος χρηματοδότησης μέσω καταθέσεων.

1. Επιτόκια νέων καταθέσεων και δανείων σε ευρώ

Νέες Καταθέσεις

Τον Ιούνιο του 2026, το μέσο σταθμισμένο επιτόκιο του συνόλου των νέων καταθέσεων παρέμεινε σχεδόν αμετάβλητο στο 0,36% σε σχέση με τον προηγούμενο μήνα.

Ειδικότερα, το μέσο επιτόκιο των καταθέσεων μίας ημέρας από νοικοκυριά παρέμεινε  αμετάβλητο στο 0,03%, ενώ το αντίστοιχο επιτόκιο καταθέσεων από επιχειρήσεις αυξήθηκε κατά 10 μονάδες βάσης και διαμορφώθηκε στο 0,20%.

Το μέσο επιτόκιο των καταθέσεων με συμφωνημένη διάρκεια έως 1 έτος από νοικοκυριά αυξήθηκε κατά 6 μονάδες βάσης και διαμορφώθηκε στο 1,20%, ενώ το αντίστοιχο επιτόκιο καταθέσεων από επιχειρήσεις παρέμεινε σχεδόν αμετάβλητο στο 1,91%.

Νέα Δάνεια

Το μέσο σταθμισμένο επιτόκιο του συνόλου των νέων δανείων προς νοικοκυριά και επιχειρήσεις παρέμεινε αμετάβλητο, έναντι του προηγούμενου μήνα, στο 4,65%.

Ειδικότερα, το μέσο επιτόκιο των καταναλωτικών δανείων χωρίς καθορισμένη διάρκεια (κατηγορία που περιλαμβάνει τα δάνεια μέσω πιστωτικών καρτών, τα ανοικτά δάνεια και υπεραναλήψεις από τρεχούμενους λογαριασμούς) μειώθηκε κατά 14 μονάδες βάσης στο 14,49%.

Το μέσο επιτόκιο των καταναλωτικών δανείων με συγκεκριμένη διάρκεια και κυμαινόμενο επιτόκιο μειώθηκε κατά 12 μονάδες βάσης στο 10,63%, ενώ το μέσο επιτόκιο των στεγαστικών δανείων με κυμαινόμενο επιτόκιο αυξήθηκε κατά 6 μονάδες βάσης στο 3,56%.

Το μέσο επιτόκιο των επιχειρηματικών δανείων χωρίς καθορισμένη διάρκεια αυξήθηκε κατά 8 μονάδες βάσης στο 4,69%, ενώ το αντίστοιχο επιτόκιο των επαγγελματικών δανείων παρέμεινε σχεδόν αμετάβλητο στο 6,82%.

Το μέσο επιτόκιο των νέων επιχειρηματικών δανείων με συγκεκριμένη διάρκεια και κυμαινόμενο επιτόκιο παρέμεινε σχεδόν αμετάβλητο στο 4,23%. Το μέσο επιτόκιο των δανείων τακτής λήξης με κυμαινόμενο επιτόκιο προς μικρομεσαίες επιχειρήσεις (ΜΜΕ) αυξήθηκε κατά 8 μονάδες βάσης και διαμορφώθηκε στο 4,51%.

Όσον αφορά τη διάρθρωση των επιτοκίων ως προς το ύψος του δανείου σημειώνεται ότι το μέσο επιτόκιο για δάνεια μέχρι και 250.000 ευρώ μειώθηκε κατά 14 μονάδες βάσης και διαμορφώθηκε στο 4,95%, για δάνεια από 250.001 μέχρι 1 εκατ. ευρώ παρέμεινε σχεδόν αμετάβλητο στο 4,52%, ενώ για δάνεια άνω του 1 εκατ. ευρώ παρέμεινε επίσης σχεδόν αμετάβλητο στο 4,18%.

2. Επιτόκια στα υφιστάμενα υπόλοιπα καταθέσεων και δανείων σε ευρώ

 Υφιστάμενες Καταθέσεις

Το μέσο σταθμισμένο επιτόκιο του συνόλου των υφιστάμενων καταθέσεων (συμπεριλαμβανομένων των καταθέσεων μίας ημέρας) παρέμεινε σχεδόν αμετάβλητο στο 0,35%, τον Ιούνιο του 2026.

Ειδικότερα, το μέσο επιτόκιο στα υφιστάμενα υπόλοιπα των καταθέσεων με συμφωνημένη διάρκεια έως 2 έτη από νοικοκυριά παρέμεινε σχεδόν αμετάβλητο στο 1,16%, ενώ το αντίστοιχο επιτόκιο από επιχειρήσεις αυξήθηκε κατά 12 μονάδες βάσης και διαμορφώθηκε στο 1,99%.

Υφιστάμενα Δάνεια

Το μέσο σταθμισμένο επιτόκιο των υφιστάμενων δανείων αυξήθηκε κατά 11 μονάδες βάσης και διαμορφώθηκε στο 4,74%.

Ειδικότερα, το μέσο επιτόκιο στα υφιστάμενα υπόλοιπα των στεγαστικών δανείων με διάρκεια άνω των 5 ετών αυξήθηκε κατά 6 μονάδες βάσης στο 3,66%. Το αντίστοιχο επιτόκιο των καταναλωτικών και λοιπών δανείων προς ιδιώτες και ιδιωτικά μη κερδοσκοπικά ιδρύματα αυξήθηκε κατά 5 μονάδες βάσης και διαμορφώθηκε στο 8,45%.

Το μέσο επιτόκιο στα υφιστάμενα υπόλοιπα των επιχειρηματικών δανείων με διάρκεια άνω των 5 ετών αυξήθηκε κατά 17 μονάδες βάσης στο 4,31%. Το αντίστοιχο επιτόκιο των επαγγελματικών δανείων αυξήθηκε κατά 13 μονάδες βάσης στο 5,52%.

Η απόφαση ελήφθη μετά την ολοκλήρωση της διήμερης συνεδρίασης της Ομοσπονδιακής Επιτροπής Ανοικτής Αγοράς (FOMC), με τους επενδυτές να στρέφουν πλέον την προσοχή τους στις δηλώσεις του προέδρου της Fed, Κέβιν Γουόρς, για ενδείξεις σχετικά με τις επόμενες κινήσεις της αμερικανικής κεντρικής τράπεζας.

Η σημερινή συνεδρίαση θεωρήθηκε από τις πιο αμφίρροπες των τελευταίων ετών. Αν και η αποκλιμάκωση του πληθωρισμού τον Ιούνιο στο 3,5% από 4,2% τον Μάιο και η πρόσφατη υποχώρηση των τιμών του πετρελαίου δημιούργησαν περιθώρια αναμονής, οι αξιωματούχοι εξακολουθούν να ανησυχούν ότι οι δασμοί, οι τεράστιες επενδύσεις στην τεχνητή νοημοσύνη και οι γεωπολιτικές εντάσεις στη Μέση Ανατολή ενδέχεται να αναζωπυρώσουν τις πληθωριστικές πιέσεις.

Πάντως, παρά την αυξανόμενη στήριξη ορισμένων αξιωματούχων για περαιτέρω σύσφιξη της νομισματικής πολιτικής, η FOMC ψήφισε τελικά με 9 ψήφους υπέρ και 3 κατά να διατηρήσει σταθερά τα επιτόκια. 

Και οι τρεις αρνητικές ψήφοι προήλθαν από προέδρους περιφερειακών Ομοσπονδιακών Τραπεζών: τη Μπεθ Χάμακ της Fed του Κλίβελαντ, τον Νιλ Κασκάρι της Fed της Μινεάπολης και τη Λόρι Λόγκαν της Fed του Ντάλας, οι οποίοι είχαν εκφραστεί με τον πιο σαφή τρόπο υπέρ της ανάγκης για υψηλότερα επιτόκια, προκειμένου να αντιμετωπιστεί ο πληθωρισμός, ο οποίος παραμένει πάνω από τον στόχο του 2% της Fed για περισσότερο από πέντε χρόνια.

Στην ανακοίνωση που δημοσιοποιήθηκε μετά τη συνεδρίαση επισημαίνεται ότι οι τρεις διαφωνούντες «προτιμούσαν την αύξηση του εύρους-στόχου για το επιτόκιο των ομοσπονδιακών κεφαλαίων κατά 25 μονάδες βάσης».

Κατά την άποψη των τριών διαφωνούντων, ο πληθωρισμός εξακολουθεί να επιβαρύνει τα νοικοκυριά και δεν παρουσιάζει σαφή σημάδια αποκλιμάκωσης. Οι πρόσφατες πληθωριστικές πιέσεις αποδίδονται τόσο στους δασμούς που επέβαλε ο πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ όσο και στην άνοδο του ενεργειακού κόστους εξαιτίας της σύγκρουσης με το Ιράν.

Σε κάθε περίπτωση, οι τρεις αρνητικές ψήφοι συνιστούν μία από τις πρώτες σημαντικές δοκιμασίες για τον πρόεδρο της Fed, Κέβιν Γουόρς, η επιλογή του οποίου να μην παρέχει σαφείς ενδείξεις για την κατεύθυνση της νομισματικής πολιτικής είχε οδηγήσει σε ασυνήθιστα υψηλό βαθμό αβεβαιότητας στις αγορές ενόψει της συνεδρίασης.

Οι αγορές ανέμεναν σε μεγάλο βαθμό ότι η κεντρική τράπεζα θα διατηρούσε και πάλι αμετάβλητα τα επιτόκια, αν και σύμφωνα με το εργαλείο FedWatch του CME Group υπήρχε περίπου μία πιθανότητα στις τρεις να προχωρήσει αιφνιδιαστικά σε αύξηση. Αντίθετα, οι αγορές προβλέψεων απέδιδαν ακόμη μεγαλύτερη πιθανότητα στη διατήρηση των επιτοκίων στα σημερινά επίπεδα.

Ο Γουόρς έχει υποστηρίξει ότι η Fed θα πρέπει να αφιερώνει λιγότερο χρόνο στο να προαναγγέλλει τις επόμενες κινήσεις της στις αγορές και να δίνει μεγαλύτερη έμφαση στις συνθήκες υπό τις οποίες θα αναλάβει δράση. Ωστόσο, η ανακοίνωση της Τετάρτης δεν παρείχε ούτε συγκεκριμένη καθοδήγηση ούτε αναφορά στις προϋποθέσεις για μελλοντικές αποφάσεις, παρά το γεγονός ότι οι αγορές εξακολουθούν να αναμένουν σε μεγάλο βαθμό αύξηση των επιτοκίων τον Σεπτέμβριο.

Η ανακοίνωση μετά τη συνεδρίαση ήταν σχεδόν πανομοιότυπη με εκείνη που είχε εκδοθεί μετά την απόφαση της 17ης Ιουνίου και συμβαδίζει με τη στάση που έχει τηρήσει η Fed καθ’ όλη τη διάρκεια του έτους, μετά τις τρεις μειώσεις επιτοκίων που πραγματοποιήθηκαν κατά το δεύτερο εξάμηνο του 2025.

Οι αξιωματούχοι επανέλαβαν ότι «η οικονομική δραστηριότητα αναπτύσσεται με σταθερό ρυθμό, παρά την αυξημένη αβεβαιότητα που οφείλεται εν μέρει στη σύγκρουση στη Μέση Ανατολή». Παράλληλα, στην ανακοίνωση αναφέρεται ότι η αύξηση της απασχόλησης «συμβαδίζει με την αύξηση του εργατικού δυναμικού και το ποσοστό ανεργίας έχει μεταβληθεί ελάχιστα», παρά τη συρρίκνωση του εργατικού δυναμικού στις Ηνωμένες Πολιτείες

Όπως και στην ανακοίνωση του Ιουνίου, το κείμενο καταλήγει με τη λιτή διατύπωση: «Η Επιτροπή θα διασφαλίσει τη σταθερότητα των τιμών».

Θυμίζουμε ότι στη συνεδρίαση του Ιουνίου, η Fed είχε επίσης διατηρήσει αμετάβλητα τα επιτόκια, με ομόφωνη απόφαση, στο εύρος 3,50%-3,75%. Ωστόσο, οι προβλέψεις των μελών της Επιτροπής είχαν δείξει ότι το συμβούλιο ήταν ουσιαστικά διχασμένο, καθώς περίπου οι μισοί αξιωματούχοι θεωρούσαν πιθανή μια νέα αύξηση επιτοκίων μέσα στο 2026, ενώ οι υπόλοιποι έβλεπαν διατήρηση των επιτοκίων στα σημερινά επίπεδα.

Ο νέος πρόεδρος της Fed έχει αποφύγει μέχρι σήμερα να δώσει σαφή καθοδήγηση στις αγορές, επιμένοντας ότι κάθε απόφαση θα εξαρτάται αποκλειστικά από τα οικονομικά στοιχεία. Ο ίδιος έχει επανειλημμένα δηλώσει ότι η Fed έχει «μηδενική ανοχή» απέναντι στον επίμονα υψηλό πληθωρισμό, ενώ έχει χαρακτηρίσει την τεχνητή νοημοσύνη παράγοντα που μπορεί να ενισχύσει την παραγωγικότητα μακροπρόθεσμα, αλλά βραχυπρόθεσμα δημιουργεί πρόσθετες πληθωριστικές πιέσεις μέσω της αυξημένης ζήτησης για ενέργεια, υποδομές και ημιαγωγούς.

Με τη σημερινή απόφαση, η Fed επιλέγει να κερδίσει χρόνο ώστε να αξιολογήσει εάν η επιβράδυνση του πληθωρισμού θα αποδειχθεί μόνιμη ή προσωρινή. Αντιστοίχως οι αγορές θα εστιάσουν πλέον στα επόμενα στοιχεία για τον πληθωρισμό και την αγορά εργασίας, τα οποία αναμένεται να καθορίσουν εάν η κεντρική τράπεζα θα προχωρήσει σε νέα αύξηση των επιτοκίων ήδη από τη συνεδρίαση του Σεπτεμβρίου.