Οι προτάσεις περιλαμβάνονται στην τελική Έκθεση της έρευνας που διεξήγαγε η Επιτροπή στην Παροχή Ιδιωτικών Υπηρεσιών Υγείας και συναφών Υπηρεσιών Ασφάλισης.

Τα κυριότερα συμπεράσματα/προτάσεις περιλαμβάνουν τα εξής:

• Την τελευταία πενταετία σημειώνεται αύξηση της ζήτησης για υπηρεσίες υγείας, και το δημόσιο σύστημα υγείας δέχεται πιέσεις με το ποσοστό των δημόσιων δαπανών και επενδύσεων στην υγεία να είναι χαμηλότερο του ευρωπαϊκού μέσου όρου, με τη μείωση του αριθμού των δημοσίων νοσοκομείων, ενώ ένα μεγάλο ποσοστό των συνολικών δαπανών υγείας (35% το 2019 και 34% το 2023) καλύπτεται απευθείας από τα νοικοκυριά (out-of-pocket), κυρίως με τη μορφή συμμετοχής για φάρμακα και άμεσων πληρωμών για υπηρεσίες, και με την ιδιωτική ασφάλιση να καλύπτει ένα μικρό ποσοστό των συνολικών δαπανών για την υγεία (4,3%).
• Tο νομοθετικό πλαίσιο δεν δημιουργεί εμπόδια στην αύξηση των κλινών, αλλά οι προϋποθέσεις αύξησης των κλινών μπορούν να δυσκολέψουν ή να εμποδίσουν μια κλινική από το να προβεί σε αύξηση κλινών. Kρίνεται σκόπιμος ο περαιτέρω εξορθολογισμός του ρυθμιστικού πλαισίου για τη λειτουργία των ιδιωτικών κλινικών (εγχείρημα που εκκίνησε ήδη με το ν. 4600/2019), προκειμένου να καταστεί ευχερέστερη η αύξηση της δυναμικότητάς τους για να ανταποκριθούν στην αυξανόμενη ζήτηση σε ιδιωτικές υπηρεσίες υγείας.
• Παρατηρείται σταθερά ανοδική τάση της ζήτησης για ασφαλιστήρια συμβόλαια την τριετία 2021-2023 και μεγέθυνση της αγοράς ασφάλισης υγείας με αυξανόμενο ρυθμό (περίπου 10%) στη διετία 2023-2024, καθώς και μεγάλη μείωση των μακροχρόνιων συμβάσεων ασφάλισης υγείας κατά την περίοδο 2021-2023 σε συνδυασμό με σημαντική ενίσχυση των ετησίως ανανεούμενων συμβολαίων.
• Παρατηρείται τάση καθετοποίησης των ασφαλιστικών εταιρειών με τη δραστηριοποίησή τους στον κλάδο της υγείας. Το φαινόμενο της καθετοποίησης παρατηρείται και στην Ελλάδα, αρχικώς με την εξαγορά της Εθνικής Ασφαλιστικής από τον όμιλο HHG των κεφαλαίων CVC, και πιο πρόσφατα με την ανακοίνωση της εξαγοράς της Ευρωκλινικής από την Generali.
• Τα τελευταία έτη καταγράφεται σταθερά αύξηση στο κόστος ιδιωτικών υπηρεσιών υγείας, ενώ απασχολεί έντονα το συνεχώς αυξανόμενο κόστος των ασφαλιστικών προγραμμάτων υγείας, χωρίς δυνατότητα των ασφαλισμένων να προβλέψουν τη μελλοντική του εξέλιξη. Η αύξηση του κόστους υγείας αποδίδεται στην αύξηση του όγκου υπηρεσιών ανά περιστατικό, της συχνότητας εμφάνισης ζημιών λόγω αύξησης της νοσηρότητας, της γήρανσης αλλά και του κόστους νοσοκομειακής περίθαλψης στα ιδιωτικά νοσηλευτήρια, καθώς και στην αύξηση του μέσου κόστους αποζημίωσης ανά νοσηλεία.
• Αναδείχθηκε το ζήτημα της διακριτικής τιμολόγησης πελατών και της αδιαφάνειας στην τιμολόγηση των υπηρεσιών υγείας, γεγονός που καθιστά εξαιρετικά δυσχερή τη σύγκριση υπηρεσιών και επαλήθευση των χρεώσεων με βάση τους δημοσιευμένους τιμοκαταλόγους των ιδιωτικών κλινικών και δευτεροβάθμιας φροντίδας υγείας στις σχέσεις ασφαλιστικών εταιρειών.

Αντιστοίχως, αύξηση παρατηρείται και στο κόστος των ιδιωτικών υπηρεσιών ασφάλισης υγείας, η οποία εν μέρει αποδίδεται στην αύξηση του κόστους και του όγκου των παρεχόμενων υπηρεσιών υγείας. Ωστόσο, η αναφερόμενη κατακόρυφη αύξηση κατά την περίοδο 2024-2025 φαίνεται να αποδίδεται και στην εφαρμογή του Ενιαίου Δείκτη Υγείας (ΕΔΥ).

Σημειώνεται ότι ο ΕΔΥ καταργείται και θα αντικατασταθεί από το 2026 από τον Ετήσιο Δείκτη Αναπροσαρμογής μακροχρόνιων ασφαλίσεων υγείας (ΕΔΑ) που καταρτίζει η ΕΛΣΤΑΤ. Η Επιτροπή Ανταγωνισμού συνιστά ιδιαίτερη προσοχή στον σχεδιασμό και εφαρμογή του νέου δείκτη ΕΔΑ που θα αντικαταστήσει τον ΕΔΥ σημειώνοντας:

• «Πέραν των προβληματισμών που ανάγονται στη διαφάνεια των συμβατικών όρων, και στην αντικειμενικότητα, καταλληλότητα, επαληθευσιμότητα και προσβασιμότητα των παραγόντων που θα ληφθούν υπόψη για τη διαμόρφωση του δείκτη -ζητήματα που ανάγονται κατεξοχήν στην προστασία των καταναλωτών και τα οποία είναι αμφίβολο ότι αντιμετωπίζει επαρκώς η νέα ρύθμιση- δημιουργείται ένας γενικότερος προβληματισμός σχετικά με το ενδεχόμενο πρόκλησης σοβαρών στρεβλώσεων στον ανταγωνισμό στον ευρύτερο κλάδο ασφάλισης υγείας, από τη σύνδεση της μεταβολής τιμών με έναν δείκτη, ιδίως αν αυτός διαμορφώνεται στη βάση ενός ιδιαιτέρα μικρού αριθμού ασφαλιστικών προγραμμάτων με ιδιαίτερα χαρακτηριστικά (γήρανση ασφαλισμένων, αυξημένος αριθμός περιστατικών, κλπ). Η χρήση δεικτών ενδέχεται να αμβλύνει τις ανταγωνιστικές πιέσεις στις ασφαλιστικές εταιρείες και να ενθαρρύνει τη σιωπηρή συμπαιγνία λειτουργώντας ως εστιακό σημείο για των καθορισμό τιμών.
• Αναδείχθηκε το ειδικότερο ζήτημα της αδιαφάνειας στις χρεώσεις υπηρεσιών υγείας και ασφάλισης υγείας. Αν και η ασύμμετρη πληροφόρηση μεταξύ του κατόχου των γνώσεων για το αγαθό της υγείας σε σύγκριση με τις γνώσεις του ασθενή είναι εγγενές χαρακτηριστικό των αγορών παροχής υπηρεσιών υγείας, η έλλειψη διαφάνειας, προβλεψιμότητας και συγκρισιμότητας στις τιμές τόσο των υπηρεσιών υγείας όσο και των υπηρεσιών ασφάλισης υγείας, εντείνει το πρόβλημα αυτό και αφαιρεί οποιαδήποτε δυνατότητα του καταναλωτή/ασθενή να επιλέξει ιδιωτική κλινική ή ασφαλιστικό οργανισμό βάσει κόστους, και εν τέλει να έχει έλεγχο επί των δαπανών του σε ένα τόσο σημαντικό αγαθό. Στο πλαίσιο αυτό, είναι σίγουρα ωφέλιμο για τον καταναλωτή το γεγονός ότι οι ιδιωτικές κλινικές υποχρεούνται να δημοσιοποιούν στην ιστοσελίδα τους τιμοκατάλογο των υπηρεσιών και προϊόντων που παρέχονται από αυτές. Προτείνεται η κωδικοποίηση/τυποποίηση των υπηρεσιών/προϊόντων των τιμοκαταλόγων, ώστε να διευκολυνθεί έτι περαιτέρω ο καταναλωτής στη σύγκριση των τιμών, να ενισχυθεί η διαφάνεια και εν τέλει η καταναλωτική συνείδηση, ενισχύοντας εμμέσως τον ανταγωνισμό στον κλάδο.

Σύμφωνα με την απόφαση, με την υπ’ αριθ. 861/2024 Απόφαση της Ολομέλειας της Επιτροπής Ανταγωνισμού εγκρίθηκε, κατά πλειοψηφία, η συγκέντρωση που αφορά στη σύσταση Κοινής Επιχείρησης, από τις εταιρείες «HELLENIC TRAIN – ΑΝΩΝΥΜΗ ΣΙΔΗΡΟΔΡΟΜΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ» και από την «DAMCO ENERGY A.E. ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΩΝ ΕΡΓΩΝ – ΠΑΡΟΧΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΣΥΜΒΟΥΛΟΥ ΚΑΙ ΕΞΟΠΛΙΣΜΟΥ», υπό όρους και προϋποθέσεις (διορθωτικά μέτρα), σύμφωνα με το άρθρο 8 παρ. 6 και 8 του ν. 3959/2011.

Η Κοινή Επιχείρηση θα αναλάβει τη λειτουργία, συντήρηση, εκμετάλλευση, ολοκλήρωση μελετών, κατασκευής έργων και προμήθεια εξοπλισμού του Ε.Σ.Σ.Σ.ΔΙ. Θριασίου Πεδίου (Θριάσιο ΙΙ).

Το Θριάσιο ΙΙ θα αποτελέσει έναν τερματικό σταθμό εμπορευμάτων στην Ελλάδα με μοναδικά χαρακτηριστικά, ο οποίος θα εξυπηρετεί το διτροπικό μοντέλο μεταφοράς (οδική/σιδηροδρομική μεταφορά) εμπορευμάτων και αναμένεται να συμβάλλει στην αύξηση του συνολικού όγκου των σιδηροδρομικών εμπορευματικών μεταφορών, δεδομένου ότι η ανάπτυξη των διτροπικών μεταφορών και δη εκείνων που περιλαμβάνουν σιδηροδρομική μεταφορά παρουσιάζει έντονα στοιχεία οικονομικής ωφέλειας, αλλά και περιβαλλοντικής βιωσιμότητας.

Η Ηellenic Τrain σήμερα κατέχει πολύ υψηλό μερίδιο αγοράς στην αγορά παροχής υπηρεσιών σιδηροδρομικής μεταφοράς εμπορευμάτων και μονοπωλιακή θέση στην αγορά συντήρησης σιδηροδρομικού τροχαίου υλικού. Κατά την σε βάθος διερεύνηση της συγκέντρωσης, η Επιτροπή Ανταγωνισμού έκρινε ότι, η απόκτηση κοινού ελέγχου στο Θριάσιο ΙΙ θα μπορούσε να περιορίσει σημαντικά τη λειτουργία του ανταγωνισμού, ιδίως με την ενίσχυση δεσπόζουσας θέσης της Hellenic Train στην αγορά σιδηροδρομικών μεταφορών εμπορευμάτων μέσω πρακτικών αποκλεισμού των ανταγωνιστών της.

Στο πλαίσιο αξιολόγησης της εν λόγω συγκέντρωσης προτάθηκαν δεσμεύσεις οι οποίες τέθηκαν από την Επιτροπή Ανταγωνισμού σε διαβούλευση με τους φορείς της αγοράς.

Κατόπιν τούτων, η ΕΑ αποφάσισε κατά πλειοψηφία  την έγκριση της συγκέντρωσης υπό όρους και προϋποθέσεις (διορθωτικά μέτρα), στη βάση των προτεινόμενων δεσμεύσεων.

Συνοπτικά, οι δεσμεύσεις αυτές περιλαμβάνουν:

• Την παροχή πρόσθετων/βοηθητικών αλλά και διοικητικής φύσεως υπηρεσιών εντός του Θριασίου ΙΙ χωρίς διακρίσεις και με όρους διαφάνειας και ισοτιμίας.
• Την υποχρέωση εφαρμογής των κανόνων και διαδικασιών σχετικά με την παροχή πρόσβασης στις παρεχόμενες υπηρεσίες στο Θριάσιο ΙΙ έναντι όλων των πελατών της νέας επιχείρησης, ανεξαρτήτως της ιδιότητας τους, ήτοι ανεξαρτήτως εάν αποτελούν σιδηροδρομικές επιχειρήσεις, ναυτιλιακές εταιρείες, logistics, διαμεταφορείς (forwarders) κλπ.
• Την κατάρτιση και ανάρτηση στον ιστότοπο της νέας επιχείρησης υποδειγμάτων τυποποιημένων συμβάσεων χρήστη τερματικού σταθμού εντός ενός (1) έτους πριν από την έναρξη εμπορικής λειτουργίας του Θριασίου ΙΙ.
• Την τήρηση μέγιστου χρόνου εξυπηρέτησης των χρηστών του τερματικού σταθμού για υπηρεσίες για εμπορευματοκιβώτια, χύδην, οχήματα, υγρά φορτία και γενικό φορτίο.
• Την τήρηση λεπτομερών καταγραφών στο πληροφοριακό σύστημα που θα διαθέτει η επιχείρηση για την διαπίστωση τυχόν αναιτιολόγητων αποκλίσεων ως προς την παροχή δευτερευουσών υπηρεσιών.
• Την τήρηση συγκεκριμένου ποσοστού χωρητικότητας που θα είναι διαθέσιμο σε περίπτωση λήψης ad hoc (“spot”) αιτημάτων από ενδιαφερόμενους χρήστες (εκτός Hellenic Train) (12,5% ημερησίως επί του συνόλου της διαθέσιμης χωρητικότητας του τερματικού σταθμού για εμπορευματοκιβώτια, 16,6% εβδομαδιαίως επί του κάθε χώρου μεταφόρτωσης για άλλου τύπου φορτία).
• Την τήρηση διεθνών, Ενωσιακών και εθνικών προτύπων για δεδομένα που σχετίζονται με τις σιδηροδρομικές μεταφορές (λ.χ. μηχανές, βαγόνια, διατροπικές μονάδες) ώστε να εξασφαλιστεί η διαλειτουργικότητα των πληροφοριακών συστημάτων.
• Την κατάρτιση και δημοσίευση αναλυτικού ονομαστικού τιμοκαταλόγου όλων των παρεχόμενων υπηρεσιών εντός του Θριασίου ΙΙ με διακριτή τιμολόγηση ανά υπηρεσία. Η νέα επιχείρηση δεν θα παρέχει ευνοϊκούς όρους και λοιπά κίνητρα στους πελάτες της για την παροχή υπηρεσιών από εκείνη, ως Παραχωρησιούχο, υπό τον όρο παροχής υπηρεσιών σιδηροδρομικής μεταφοράς/ έλξης, διαμεταφοράς, και συντήρησης/ επισκευής τροχαίου υλικού από τη Hellenic Train ή άλλη εταιρεία/ εργολάβο στην οποία τυχόν ανατίθενται οι συγκεκριμένες υπηρεσίες από τη Hellenic Train.
• Σινικά τείχη και υποχρεώσεις εμπιστευτικότητας προκειμένου να εξασφαλιστεί ότι η εταιρεία Hellenic Train και η νέα επιχείρηση θα λειτουργούν αυτοτελώς και πλήρως ανεξάρτητα μεταξύ τους.
• Επέκταση της ισχύος και της δεσμευτικότητας των περιγραφόμενων ανωτέρω δεσμεύσεων και σε υπεργολάβους της νέας επιχείρησης.
• Ενσωμάτωση όλων των ανωτέρω δεσμεύσεων στο Σχέδιο Κανονισμού Λειτουργίας το οποίο θα υποβληθεί προς έγκριση στην Επιτροπή.

Οι ανωτέρω δεσμεύσεις θα ισχύουν για έξι (6) έτη από την ημερομηνία έναρξης της εμπορικής λειτουργίας του Θριασίου ΙΙ.

Δεσμεύσεις προβλέπονται και για το ενδιάμεσο στάδιο μέχρι την έναρξη της εμπορικής λειτουργίας του Θριασίου ΙΙ, ώστε οι εμπλεκόμενοι φορείς να συνεχίσουν να εκτελούν τις υπηρεσίες που ήδη εκτελούν κατά τον χρόνο έγκρισης της παρούσας συγκέντρωσης, στο βαθμό που δεν παρακωλύεται η εκτέλεση του Τεχνικού Έργου.

Για την παρακολούθηση των δεσμεύσεων θα διοριστεί Εντολοδόχος με ελεγκτικές εξουσίες, κατόπιν εγκρίσεως από την Επιτροπή Ανταγωνισμού.  Ο Εντολοδόχος θα υποβάλει τριμηνιαίες εκθέσεις στην Επιτροπή Ανταγωνισμού.

Σε περίπτωση μη συμμόρφωσης με τις εν λόγω Δεσμεύσεις, η Επιτροπή Ανταγωνισμού δύναται να επιβάλει τα προβλεπόμενα στην Απόφαση και στο νόμο πρόστιμα.

«Η Ολομέλεια της Επιτροπής Ανταγωνισμού (ΕΑ), με την υπ’ αριθ. 812/2023 ομόφωνη Απόφασή της, κατόπιν σχετικής Εισήγησης και της Ακροαματικής Διαδικασίας, αποφάσισε: την άρση των Δεσμεύσεων υπό Α), Β), Δ) και Ε), της υπ’ αριθ. 682/2019 προηγούμενης Απόφασης της ΕΑ. Ως προς την δέσμευση Γ), κατόπιν της διαδικασίας επανεξέτασης, η ΜΥΤΙΛΗΝΑΙΟΣ υποχρεούται να διατηρήσει την παροχή υπηρεσιών αναχύτευσης καθαρών απορριμμάτων αλουμινίου για τις ανάγκες των υφιστάμενων και φερέγγυων πελατών της ΕΠΑΛΜΕ, εφόσον τηρούνται οι μεταξύ τους εμπορικές συμφωνίες, σε ποσοστό 50% επί της παραγωγής του χυτηρίου που παρασχέθηκε κατά το έτος 2018 αναφοράς, της υπ’ αριθ. 682/2019 Απόφασης της ΕΑ (ήτοι σε 12.859 τόνους). Η νέα διαμορφωμένη υπό Γ) δέσμευση θα έχει ισχύ 2 ετών σε συνέχεια της υπ’ αριθ. 682/2019 Απόφασης της ΕΑ, διάστημα το οποίο κρίνεται πρόσφορο και αναλογικό για τους σκοπούς της παρούσας υπόθεσης ενώ με την λήξη της ως άνω διάρκειας η δέσμευση θα παύσει αυτοδικαίως και οριστικά να ισχύει.

Σύμφωνα με το σκεπτικό της Απόφασης, κατόπιν της αξιολόγησης της αποτελεσματικότητας των υφιστάμενων δεσμεύσεων, των συνθηκών ανταγωνισμού, αποφασίστηκε η άρση των Δεσμεύσεων υπό Α), Β), Δ) και Ε) της υπ’ αριθ. 682/2019 Απόφασης της ΕΑ, δεδομένου ότι οι δεσμεύσεις υπό Α), Β), Δ) , αφορούν ούτως η άλλως σε αμιγώς αποχή από καταχρηστικές πρακτικές, ούτως η άλλως απαγορευμένες δυνάμει των άρθρων 2 του ν. 3959/2011 και 102 ΣΛΕΕ και άρα δεν έχουν αυτοτελές δεσμευτικό περιεχόμενο, ενώ για την Ε) παρέλκει οποιαδήποτε περαιτέρω αξιολόγηση, καθώς η υποχρέωση ενημέρωσης των πελατών της ΜΥΤΙΛΗΝΑΙΟΣ/ΕΠΑΛΜΕ τηρήθηκε. Ως προς την δέσμευση Γ) συνεκτιμήθηκαν από την ΕΑ : i) η απουσία σημαντικής και οριστικής μεταβολής των συνθηκών αγοράς υπό την έννοια της απουσίας πραγματικής και οριστικής εισόδου νέου ανταγωνιστή-χυτηρίου και της δημιουργίας εναλλακτικής λύσης για τις επιχειρήσεις διέλασης, ii) η διαφαινόμενη μελλοντική δραστηριοποίηση σημαντικού πελάτη της ΕΠΑΛΜΕ iii) η σταδιακή στροφή ενός έτερουσημαντικού πελάτη της ΕΠΑΛΜΕ προς πιθανές εναλλακτικές λύσεις όπως εταιρείες/χυτήρια του εξωτερικού ως τάση διεύρυνσης της αγοράς και iv) η εκφρασμένη βούληση της ΜΥΤΙΛΗΝΑΙΟΣ να προβεί σε επέκταση της συνολικής δυναμικότητας του συγκεκριμένου χυτηρίου αλουμινίου προς πλήρωση των σχετικών στόχων μείωσης των άμεσων και έμμεσων εκπομπών ρύπων στην παραγωγή αλουμινίου για την προστασία του περιβάλλοντος και άρα κρίνεται η διατήρηση στο ήμισυ της παραγωγής του έτους αναφοράς της σχετικής υπό Γ) δέσμευσης και για διάστημα 2 ετών, ως αναλογική και προσήκουσα.»