Η Πρωτομαγιά είναι δεν είναι μια ανοιξιάτικη γιορτή, αποτελεί μία από τις σημαντικότερες ημερομηνίες στην ιστορία των κοινωνικών και εργατικών αγώνων, συνδεδεμένη με γεγονότα που διαμόρφωσαν πολιτικές και κοινωνικές εξελίξεις σε όλο τον κόσμο.

Σικάγο 1886 – Η απαρχή

Όλα ξεκίνησαν από την Απεργία του Σικάγο του 1886, όταν χιλιάδες εργάτες βγήκαν στους δρόμους διεκδικώντας καλύτερες συνθήκες εργασίας με βασικό αίτημα την καθιέρωση του οκταώρου.

Οι κινητοποιήσεις κατέληξαν σε αιματηρές συγκρούσεις, ενώ οι δίκες που ακολούθησαν και οι εκτελέσεις τεσσάρων εργατών ενίσχυσαν τον συμβολισμό της ημέρας ως σημείο αναφοράς για το εργατικό κίνημα.

Η καθιέρωση και διεθνοποίηση της Πρωτομαγιάς το 1889

Το 1889, κατά το ιδρυτικό συνέδριο της Δεύτερης Διεθνούς στο Παρίσι, αποφασίστηκε η καθιέρωση της 1ης Μαΐου ως ημέρας παγκόσμιας εργατικής κινητοποίησης, σε ανάμνηση των γεγονότων του Σικάγο. Η απόφαση προέβλεπε ταυτόχρονες διαδηλώσεις σε πολλές χώρες, ενισχύοντας τη διεθνή αλληλεγγύη των εργαζομένων και δίνοντας ενιαία φωνή στο εργατικό κίνημα.

Έκτοτε, η Πρωτομαγιά καθιερώθηκε ως σταθερό σημείο αναφοράς για διεκδικήσεις που αφορούν τα εργασιακά δικαιώματα και τις κοινωνικές μεταρρυθμίσεις.

Τα πρώτα αιματηρά επεισόδια στην Ελλάδα - Πρωτομαγιά του 1924

Στην Αθήνα, μια από τις πρώτες δυναμικές εργατικές κινητοποιήσεις πραγματοποιήθηκε στην Πλατεία Κοτζιά, όπου συγκεντρώθηκαν εργάτες διεκδικώντας καλύτερες συνθήκες εργασίας, αυξήσεις μισθών και τη μείωση των ωρών εργασίας.

Η συγκέντρωση κατέληξε σε συγκρούσεις με τις αρχές, όταν επιχειρήθηκε η διάλυσή της, με αποτέλεσμα τον θάνατο του εργάτη Σωκράτη Παρασκευαΐδη και τον τραυματισμό 17 ακόμη διαδηλωτών. Το γεγονός ανέδειξε τις εντάσεις της εποχής γύρω από τα εργασιακά αιτήματα.

Θεσσαλονίκη 1936 – «Επιτάφιος» νεκρών διαδηλωτών

Λίγα χρόνια μετά, το 1936 στη Θεσσαλονίκη, μεγάλες εργατικές κινητοποιήσεις καταστάλθηκαν βίαια, με αποτέλεσμα τον θάνατο 12 διαδηλωτών, ανάμεσά τους και του Τάσου Τούση.

Η εικόνα της μητέρας του να θρηνεί πάνω από το άψυχο σώμα του συγκλόνισε την κοινή γνώμη και ενέπνευσε τον Γιάννη Ρίτσο να γράψει το έργο Επιτάφιος, μετατρέποντας τον πόνο σε διαχρονικό σύμβολο.

Η εκτέλεση των 200 στην Καισαριανή το 1944

Κατά τη διάρκεια της Κατοχής, η Πρωτομαγιά συνδέθηκε με μία από τις πιο σκοτεινές στιγμές της νεότερης ιστορίας, όταν την 1η Μαΐου 1944, 200 πολιτικοί κρατούμενοι εκτελέστηκαν από τις ναζιστικές δυνάμεις στο Σκοπευτήριο Καισαριανής ως αντίποινα για τον θάνατο ενός γερμανού υποστράτηγου στους Μολάους της Λακωνίας.

Το γεγονός καταγράφεται ως μία από τις πιο εμβληματικές πράξεις θυσίας και αντίστασης στην Ελλάδα.

Το αντιφασιστικό μανιφέστο του 1925

Τον Μάιο του 1925 δημοσιεύτηκε το Μανιφέστο των Αντιφασιστών Διανοουμένων, γραμμένο από τον Μπενεντέτο Κρότσε, ως απάντηση στην άνοδο του φασισμού στην Ιταλία υπό τον Μπενίτο Μουσολίνι.

Το κείμενο υπερασπιζόταν την ελευθερία της σκέψης, της έκφρασης και της πνευματικής ανεξαρτησίας, καλώντας τους διανοούμενους να αντισταθούν στην επιβολή ιδεολογικού ελέγχου από το καθεστώς.

Το μανιφέστο αποτέλεσε σημαντικό σημείο αναφοράς για τον αντιφασιστικό λόγο της εποχής, καθώς υπογράφηκε από πολλούς Ιταλούς διανοούμενους και λειτούργησε ως αντίβαρο στο φιλοφασιστικό μανιφέστο που είχε προηγηθεί.

Η πολιτική τομή στην Κούβα του 1961

Τη 1 Μαΐου 1961, στην Αβάνα, ο Φιντέλ Κάστρο εκφώνησε μια από τις πιο εμβληματικές ομιλίες της περιόδου μετά την Επανάσταση της Κούβας, ανακοινώνοντας το σοσιαλιστικό χαρακτήρα του κράτους. Η δήλωση αυτή έγινε σε ένα κλίμα έντονης λαϊκής κινητοποίησης και λίγες εβδομάδες μετά την αποτυχημένη απόβαση στον Κόλπο των Χοίρων, γεγονός που είχε ενισχύσει τη θέση της επαναστατικής κυβέρνησης.

Η ομιλία της Πρωτομαγιάς θεωρείται σημείο καμπής, καθώς επισημοποίησε τον ιδεολογικό προσανατολισμό της Κούβας προς τον σοσιαλισμό και τη στενή σχέση της με τη Σοβιετική Ένωση. Παράλληλα, επηρέασε βαθιά τις διεθνείς σχέσεις κατά την περίοδο του Ψυχρού Πολέμου, καθιστώντας την Κούβα κεντρικό σημείο αντιπαράθεσης μεταξύ Ανατολής και Δύσης.

Ο θάνατος του Αλέκου Παναγούλη το 1976

Είναι ξημερώματα της 1ης Μαΐου 1976, όταν το αυτοκίνητο που οδηγεί ο Αλέκος Παναγούλης βγαίνει από την πορεία του και προσκρούει σε κατάστημα, στην Αθήνα. Ο Παναγούλης, μία από τις πιο εμβληματικές μορφές της αντίστασης κατά της Χούντας, τραυματίζεται βαριά και αφήνει την τελευταία του πνοή λίγες ώρες αργότερα, σε ηλικία μόλις 36 ετών.

Ο θάνατός του συνοδεύτηκε από έντονες αντιδράσεις, καθώς πολλοί αμφισβήτησαν το ενδεχόμενο του δυστυχήματος. Υπήρχαν υποψίες ότι επρόκειτο για οργανωμένη ενέργεια, λόγω της αντιδικτατορικής του δράσης και των αποκαλύψεων που φέρεται να ετοίμαζε σχετικά με πρόσωπα και μηχανισμούς του καθεστώτος. Ο Παναγούλης είχε εκλεγεί βουλευτής με την Ένωση Κέντρου και παρέμενε ιδιαίτερα ενεργός πολιτικά, γεγονός που ενίσχυσε ακόμη περισσότερο το κύμα συγκίνησης και τα ερωτήματα γύρω από τις συνθήκες του θανάτου του.

«Αποστολή εξετελέσθη» στο Ιράκ

Στην πιο σύγχρονη εποχή, η 1η Μαΐου του 2003 συνδέθηκε με την ομιλία του Τζορτζ Μπους πάνω στο αεροπλανοφόρο «Αβράαμ Λίνκολν», όπου ανακοίνωσε το τέλος των μεγάλων επιχειρήσεων στο Ιράκ.

Η δήλωση έμεινε στην ιστορία ως «Mission Accomplished», αν και ο πόλεμος συνεχίστηκε για χρόνια.

Η διεύρυνση της Ευρωπαϊκής Ένωσης το 2004 – Μια νέα αρχή

Την 1η Μαΐου 2004, η Ευρωπαϊκή Ένωση διευρύνθηκε σημαντικά με την ένταξη δέκα νέων χωρών, ανάμεσά τους και η Κύπρος.

Ήταν μία από τις μεγαλύτερες διευρύνσεις στην ιστορία της Ε.Ε, μια στιγμή που συμβόλισε την ενότητα και τη νέα πορεία της Ευρώπης.

Η συγκέντρωση του ΠΑΜΕ ξεκίνησε στις 10:30 στην πλατεία Συντάγματος, ενώ η συγκέντρωση της ΑΔΕΔΥ, της ΓΣΕΕ και του Εργατικού Κέντρου Αθήνας έχει προγραμματιστεί για τις 11:00 στην πλατεία Κλαυθμώνος.

Την ίδια ώρα, στην εφαρμογή κυκλοφοριακών ρυθμίσεων στο κέντρο της Αθήνας προχώρησε η Αστυνομία λόγω των απεργιακών κινητοποιήσεων που έχουν προγραμματιστεί στο πλαίσιο της Εργατικής Πρωτομαγιάς.

Ειδικότερα, έχει διακοπεί η κυκλοφορία των οχημάτων στους δρόμους γύρω από την Πλατεία Συντάγματος, και στις οδούς Πανεπιστημίου και Σταδίου.

Η απεργιακή κινητοποίηση ξεκινά στις 00:01 της 1ης Μαΐου και ολοκληρώνεται στις 24:00 της ίδιας ημέρας, επηρεάζοντας το σύνολο των κατηγοριών πλοίων, από την ακτοπλοΐα έως τη ναυτιλία μικρών αποστάσεων, με άμεσες συνέπειες στις θαλάσσιες μετακινήσεις επιβατών και εμπορευμάτων.

Στο επίκεντρο των διεκδικήσεων της ΠΝΟ βρίσκονται η ενίσχυση των συλλογικών διαπραγματεύσεων, η υπογραφή και ανανέωση των Συλλογικών Συμβάσεων Εργασίας, καθώς και η διασφάλιση και διεύρυνση των συνδικαλιστικών δικαιωμάτων.

Παράλληλα, η Ομοσπονδία θέτει ως βασική προτεραιότητα την προστασία της ανθρώπινης ζωής στη θάλασσα και την αξιοπρέπεια στην εργασία, σε ένα περιβάλλον που μεταβάλλεται λόγω των τεχνολογικών εξελίξεων στη ναυτιλία.

Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται και στη διατήρηση του δημόσιου και δωρεάν χαρακτήρα της ναυτικής εκπαίδευσης, με την ΠΝΟ να έχει καταθέσει συγκεκριμένες προτάσεις προσαρμογής της στις σύγχρονες απαιτήσεις του κλάδου. Την ίδια ώρα, θέτει ως επιτακτική ανάγκη την αναβάθμιση των υπηρεσιών υγείας και παιδείας, αλλά και την αποκατάσταση απωλειών που έχουν υποστεί οι απόμαχοι της θάλασσας.

Στο μήνυμά του για την Εργατική Πρωτομαγιά, ο γενικός γραμματέας της ΠΝΟ, Μανώλης Τσικαλάκης, υπογραμμίζει τη διαχρονική σημασία των αγώνων του εργατικού κινήματος, με σημείο αναφοράς το Σικάγο του 1886 και το αίτημα για το οκτάωρο.

Όπως επισημαίνει, «οι εργαζόμενοι ενωμένοι μπορούν να κατακτήσουν σημαντικά δικαιώματα», ενώ θέτει προβληματισμούς για την πορεία και την αξιοπιστία του συνδικαλιστικού κινήματος σήμερα, καλώντας σε αυτοκριτική και ανασύνταξη.

Στην απεργία συμμετέχουν και άλλες ναυτεργατικές και λιμενικές οργανώσεις, ενισχύοντας το εύρος των κινητοποιήσεων.

Το διοικητικό συμβούλιο της Πανελλήνιας Ένωσης Πληρωμάτων Ρυμουλκών και Ναυαγοσωστικών (ΠΕΠΡΝ) έχει αποφασίσει ομόφωνα τη συμμετοχή του στην απεργία, θέτοντας στο προσκήνιο ζητήματα ασφάλειας, επαγγελματικών δικαιωμάτων και καθυστερήσεων σε θεσμικές ρυθμίσεις που αφορούν τα πληρώματα ρυμουλκών.

Παράλληλα, στο απεργιακό μέτωπο εντάσσονται και οι εργαζόμενοι στα λιμάνια μέσω της Ομοσπονδία Υπαλλήλων Λιμανιών Ελλάδος (ΟΜΥΛΕ), οι οποίοι διεκδικούν αυξήσεις μισθών μέσω ελεύθερων συλλογικών διαπραγματεύσεων, μέτρα αντιμετώπισης της ακρίβειας και της στεγαστικής πίεσης, καθώς και ενίσχυση της υγείας και ασφάλειας στους χώρους εργασίας.

Οι λιμενεργάτες θέτουν επίσης αιτήματα για δίκαιο φορολογικό σύστημα, ισότιμη πρόσβαση σε δημόσιες υπηρεσίες υγείας και πρόνοιας, προστασία του περιβάλλοντος και μέτρα προσαρμογής στην κλιματική κρίση, αναδεικνύοντας τη σύνδεση των εργασιακών διεκδικήσεων με ευρύτερα κοινωνικά ζητήματα.

Ακινητοποιημένα Μετρό, Ηλεκτρικός, Τραμ, Τρένα, Προαστιακός - Στάσεις εργασίας σε λεωφορεία και τρόλεϊ

Με 24ωρες απεργίες και στάσεις εργασίας συμμετέχουν οι εργαζόμενοι στα μέσα μαζικής μεταφοράς, τρένα και προαστιακό σιδηρόδρομο στις απεργιακές κινητοποιήσεις για την Εργατική Πρωτομαγιά.

Αναλυτικά, αύριο Παρασκευή 1η Μαΐου:

Ακινητοποιημένα θα είναι όλη την ημέρα τα μέσα σταθερής τροχιάς. Οι εργαζόμενοι σε Μετρό, ΗΣΑΠ και Τραμ αποφάσισαν 24ωρη απεργία από την έναρξη της κυκλοφορίας το πρωί της Παρασκευής, έως τη λήξη της κυκλοφορίας.

Ακινητοποιημένο θα είναι και όλο το σιδηροδρομικό δίκτυο της χώρας συμπεριλαμβανομένων και των προαστιακών γραμμών.

Λεωφορεία και τρόλεϊ θα κινούνται μεταξύ 9:00-21:00. Οι εργαζόμενοι συμμετέχουν στις απεργιακές κινητοποιήσεις με στάσεις εργασίας από την έναρξη της κυκλοφορίας ως τις 9:00 π.μ. και από τις 21:00 έως τη λήξη της κυκλοφορίας (00:00). Κανονικά αναμένεται να κυκλοφορήσουν τα λεωφορεία στις περιαστικές γραμμές που έχει αναλάβει η Κοινοπραξία Συγκοινωνιών Αττικής.

Οι εργαζόμενοι στα μέσα μεταφοράς διεκδικούν:

-δημόσιες, ασφαλείς, σύγχρονες, αξιόπιστες αστικές συγκοινωνίες που να ανταποκρίνονται στις ανάγκες των εργαζομένων και του επιβατικού κοινού

-ουσιαστικές αυξήσεις στους μισθούς, κατοχυρωμένες μέσω Συλλογικών Συμβάσεων Εργασίας (ΣΣΕ) και όχι μέσω κυβερνητικών παροχών-ψιχίων

-ουσιαστικά μέτρα κατά της ακρίβειας και της αισχροκέρδειας

-επαναλειτουργία σιδηροδρομικού δικτύου σε όλη την Ελλάδα και πλήρη αποκατάσταση των υποδομών - εγκαταστάσεων που επλήγησαν από τις θεομηνίες με διασφάλιση της ασφάλειας εργαζομένων και επιβατών με σύγχρονα, λειτουργικά και διαρκώς ελεγχόμενα συστήματα καθώς και συνεχή εκπαίδευση του προσωπικού και τέλος

-μόνιμες προσλήψεις προσωπικού για την κάλυψη των πάγιων και διαρκών αναγκών.

Όπως αναφέρει,  χαρακτηριστικά ο κ. Χατζηδάκης, "Η εργατική Πρωτομαγιά είναι έννοια ταυτισμένη με τους αγώνες και τα δικαιώματα των εργαζομένων. Ο εορτασμός της όμως αποκτά ακόμα περισσότερο νόημα, όταν κοιτάμε την θέση των εργαζομένων στο σήμερα και στο αύριο. Η συμφιλίωση της οικογενειακής με την επαγγελματική ζωή, νέες σχετικά δραστηριότητες, όπως οι συνεργατικές πλατφόρμες (delivery, courier κ.λπ.), αλλά και η τηλεργασία που μπήκε δυναμικά στην εργασιακή ζωή είναι προκλήσεις που πρέπει να αντιμετωπιστούν με δικαιοσύνη. Το ίδιο ισχύει και για το μεγαλύτερο πρόβλημα των εργαζομένων στην Ελλάδα, που δεν είναι άλλο από την αδήλωτη και την υποδηλωμένη εργασία.

Η πολιτική, πέρα από συνθήματα και μεγάλα λόγια, πρέπει να δει πώς θα αντιμετωπίσει τα πραγματικά προβλήματα των πραγματικών εργαζομένων. Το οκτάωρο, το πενθήμερο, οι 40 ώρες εργασίας την εβδομάδα είναι δικαιώματα κατοχυρωμένα εδώ και χρόνια σ’ όλες τις ευρωπαϊκές χώρες. Δεν είναι όμως εξασφαλισμένη σε πολλές περιπτώσεις η τήρησή τους!

Γι’ αυτό έχει μεγάλη σημασία η επέκταση και αναβάθμιση των ελέγχων για την τήρηση της νομοθεσίας, καθώς και η εισαγωγή της ψηφιακής κάρτας εργασίας. Ένα αίτημα εδώ και χρόνια της ΓΣΕΕ, που προωθεί αυτή η κυβέρνηση! Για να κατοχυρώνονται στην πράξη το ωράριο και οι αμοιβές του κάθε εργαζομένου! Αυτές οι ρυθμίσεις ελέγχου του ωραρίου και των αμοιβών είναι και μια εγγύηση για την ενίσχυση και διεύρυνση άλλων ρυθμίσεων οι οποίες συμφιλιώνουν την εργασία με τις ανάγκες της οικογένειας και δίνουν πιο πολλές επιλογές στον εργαζόμενο: Η άδεια πατρότητας για 14 ημέρες, η πληρωμένη από τον ΟΑΕΔ γονική άδεια και για τους δύο γονείς, το δικαίωμα του εργαζόμενου σε τετραήμερη εργασία ή σε παραπάνω άδειες, εφόσον το θέλει ο ίδιος για οικογενειακούς ή προσωπικούς λόγους, με διευθέτηση του χρόνου εργασίας. Ανοίγουμε το παράθυρο για τετραήμερο, έχοντας εγγυημένο το πενθήμερο. Και με έγνοια για την οικογένεια του εργαζομένου.

Τεράστια σημασία έχει επίσης η ρύθμιση των δικαιωμάτων των εργαζομένων που κάνουν τηλεργασία. Και γι’ αυτό θα προχωρήσουμε σε σύγχρονες ρυθμίσεις, με βάση όσα έχουν υιοθετηθεί στη Γαλλία και την Ιταλία για το δικαίωμα αποσύνδεσης στην τηλεργασία, δηλαδή το δικαίωμα κάθε εργαζομένου να γίνεται σεβαστό και στην τηλεργασία το ωράριό του από τον εργοδότη του!

Οι εργαζόμενοι σε επιχειρήσεις delivery ή courier πρέπει να δουν, επίσης, τα δικαιώματά τους να κατοχυρώνονται, ιδιαίτερα σε σχέση με την υγεία και την ασφάλεια στην εργασία. Το ίδιο ισχύει για κάθε εργαζόμενο ή εργαζόμενη όσον αφορά σε φαινόμενα βίας ή σεξουαλικής παρενόχλησης στην εργασία.

Η κυβέρνηση πιστεύει ότι οι εργασιακές σχέσεις πρέπει να ρυθμιστούν και στην Ελλάδα με βάση αυτά που ισχύουν στις προηγμένες χώρες της Ευρώπης. Δεν υπάρχει, άλλωστε, καμιά περιοχή στον πλανήτη με μεγαλύτερη διασφάλιση των δικαιωμάτων των εργαζομένων. Πιστεύουμε σταθερά ότι για να βρίσκουν καλά πληρωμένες δουλειές οι εργαζόμενοι και οι άνεργοι, θα πρέπει να υπάρχουν όλες οι αναγκαίες συνθήκες για να προσελκύονται επενδύσεις και να αναπτύσσεται υγιής επιχειρηματική δραστηριότητα. Πιστεύουμε όμως παράλληλα ότι δεν μπορεί να υπάρξει οικονομική ανάπτυξη χωρίς κοινωνική συνοχή!

Γι’ αυτό είναι προτεραιότητά μας μαζί με την ενθάρρυνση των επενδύσεων στην Ελλάδα να δημιουργήσουμε ένα πλαίσιο ουσιαστικής προστασίας και διεύρυνσης των δικαιωμάτων των εργαζομένων. Νέα δικαιώματα, περισσότερες επιλογές για τον εργαζόμενο, αποτελεσματικοί έλεγχοι για το σεβασμό των δικαιωμάτων του. Νέες και καλές δουλειές, ελεύθεροι και ασφαλείς εργαζόμενοι, παραγωγική και δημιουργική Ελλάδα! Αυτό είναι το όραμά μας για την προστασία της εργασίας στην πατρίδα μας".