Η Βρετανία βιώνει τη μεγαλύτερη πολιτική αλλαγή από το Brexit, με βάση τα αποτελέσματα των εκλογών της 4ης Ιουλίου. H διαφορά των 291 εδρών μεταξύ Εργατικών και Συντηρητικών, καθιστά τη νίκη του Keir Starmer μεγαλύτερη από την αντίστοιχη του Τony Blair το 1997. Πρόκειται συνολικά για μία από τις μεγαλύτερες πολιτικές αλλαγές στην ιστορία του Ηνωμένου Βασιλείου.

Τα εκλογικά αποτελέσματα δείχνουν ότι η άνοδος του δεξιού κόμματος Reform UK έπληξε σοβαρά την κυβέρνηση των Συντηρητικών, με το Reform να κατακτά τη δεύτερη θέση σε πολλές εκλογικές περιφέρειες. Αν συνδυαστούν οι ψήφοι των δύο κομμάτων, θα είχαν κερδίσει τις έδρες έναντι του Εργατικού Κόμματος. Ωστόσο, τα αποτελέσματα δείχνουν ότι οι Συντηρητικοί έχουν χάσει πάνω από τα δύο τρίτα των εδρών τους (-19.9%), δημιουργώντας σημαντικά ερωτήματα για το μέλλον του κόμματος.

Πρόκειται για την πρώτη επικράτηση των Εργατικών από το 2010, με τον Keir Starmer να έχει την πρώτη του παρουσία ως πρωθυπουργός, στη Σύνοδο Κορυφής του ΝΑΤΟ αυτήν την εβδομάδα.

Όφελος από την πολιτική σταθερότητα

Όσον αφορά τις αλλαγές που θα φέρει η νέα κυβέρνηση, η προεκλογική εκστρατεία αποκάλυψε ελάχιστες νέες πληροφορίες για τα σχέδια των Εργατικών. Η προκαθορισμένη προτεραιότητά της Εργατικής Κυβέρνησης είναι η ανάπτυξη της οικονομίας και η παροχή ασφάλειας και σταθερότητας, η σημασία των οποίων δεν πρέπει να παραβλέπεται από τους επενδυτές. Το τελευταίο κοινοβούλιο είχε ταλαιπωρηθεί από την πολιτική αστάθεια και την αβεβαιότητα, λαμβάνοντας υπόψη πως από τις εκλογές του Δεκεμβρίου του 2019 και έπειτα, υπήρξε αλλαγή τριών πρωθυπουργών και πέντε υπουργών Οικονομικών.

Μια πρόσφατη μελέτη από την Strong and Stable διαπίστωσε ότι ο μέσος όρος θητείας των μελών της κυβέρνησης έπεσε στους οκτώ μήνες, ο χαμηλότερος μέσος όρος από το 1974 έως το 2023. Παρότι ήταν στην κυβέρνηση το Συντηρητικό Κόμμα, υπήρξε δυσκολία των εταιρειών και επενδυτών το προηγούμενο διάστημα να συνεργαστούν με την κυβέρνηση, εξαιτίας της πολιτικής αστάθειας.

Έχοντας σε μεγάλο βαθμό μία στάσιμη οικονομία, από την μέρα που ανέλαβε ο  Ρίσι Σούνακ, είναι λογικό η νέα Εργατική Κυβέρνηση να στραφεί στην ενίσχυση της ανάπτυξης ώστε να μπορέσουν να αυξηθούν οι δαπάνες για τις δημόσιες υπηρεσίες

Στο εγγύς μέλλον, η οικονομία αναμένεται να ανακάμψει μετά από την ύφεση στο τέλος του περασμένου έτους, αλλά οι προκλήσεις που χρήζουν αντιμετώπισης, συμπεριλαμβανομένης της γήρανσης του πληθυσμού και των δυσχερών εμπορικών σχέσεων, θα συνεχίσουν να υπάρχουν. Η μεταρρύθμιση του εθνικού σχεδίου και η καθιέρωση του Ηνωμένου Βασιλείου ως ένας ελκυστικός προορισμός για άμεσες ξένες επενδύσεις θα πρέπει να βρίσκονται στην κορυφή των προτεραιοτήτων της κυβέρνησης.

Η νέα Υπουργός Οικονομικών Rachel Reeves σχεδιάζει να εξαιρέσει τις δημόσιες επενδύσεις από τους αυτοεπιβαλλόμενους κανόνες δανεισμού της κυβέρνησης. Αυτό είναι ένα σημάδι ότι το Εργατικό Κόμμα σχεδιάζει να δανειστεί περισσότερα για να επενδύσει. Οι γραμμές οριοθέτησης μεταξύ των δαπανών και των επενδύσεων του δημοσίου έχουν θολώσει στο παρελθόν, κάτι που ενδέχεται μελλοντικά να προκαλέσει ανησυχίες.

Βαρύ κληροδότημα δεδομένου του φορολογικού βάρους

Επιπλέον, υπάρχει η γενική προσδοκία ότι ορισμένοι φόροι θα αυξηθούν στην πορεία, παρά την δέσμευση του Εργατικού Κόμματος να παγώσει τους περισσότερους ατομικούς φόρους. Αυτό θα είναι δύσκολο δεδομένου του «φορολογικού περιορισμού» που προκύπτει από την αύξηση των «παγωμένων» ορίων φορολογίας εισοδήματος τα τελευταία επτά χρόνια.

Καθώς ολοένα και περισσότεροι εργαζόμενοι πληρώνουν υψηλότερο φόρο εισοδήματος, το φορολογικό βάρος της χώρας αναμένεται να φτάσει στα υψηλότερα επίπεδα από το 1948 και έπειτα, σύμφωνα με την πρόβλεψη του Office for Budget Responsibility, πρόκειται για ένα απαιτητικό κληροδότημα.

Συνολικά, η αλλαγή κυβέρνησης, ειδικά με τόσο μεγάλο ποσοστό, αναμένεται να μειώσει την πολιτική αστάθεια στη χώρα. Μια αλλαγή της πολιτικής προς την κατεύθυνση της ανάπτυξης των δημόσιων υπηρεσιών είναι πιθανό να οδηγήσει σε μια πιο «χαλαρή» δημοσιονομική πολιτική και να ενισχύσει την οικονομική ανάπτυξη.

Από την άλλη πλευρά, η στήριξη προς το Reform UK είναι πιθανό να ασκήσει πίεση στο Εργατικό Κόμμα να περιορίσει την εισροή μεταναστών. Αυτό θα περιορίσει τις προοπτικές ανάπτυξης της οικονομίας, καθώς η γήρανση του πληθυσμού έχει ήδη επίδραση στο διαθέσιμο εργατικό δυναμικό, ωθώντας τον μισθολογικό πληθωρισμό υψηλότερα.

Δεδομένου ότι το αποτέλεσμα ήταν σε μεγάλο βαθμό αναμενόμενο, υπήρξε μικρή ή μηδενική αντίδραση από τις αγορές. Όπως προβλεπόταν δεν επιτράπηκε στα μέλη της Monetary Policy Committee της Τράπεζα της Αγγλίας να κάνουν ομιλίες τις προηγούμενες εβδομάδες λόγω των κανόνων αποχής που ισχύουν κατά τη διάρκεια της εκλογικής αναμέτρησης. Ωστόσο, αναμένεται να επιστρέψουν σύντομα στο δημόσιο διάλογο αρχίζοντας εκ νέου να υποδεικνύουν επικείμενες μειώσεις επιτοκίων, ενδεχομένως από τον Αύγουστο και μετά.

Έπειτα από 14 χρόνια κυριαρχίας των Συντηρητικών, η οποία σηματοδοτήθηκε τα τελευταία χρόνια από μια σειρά κρίσεων -το Brexit, η κάθετη άνοδος των τιμών ή ακόμη η εναλλαγή πρωθυπουργών-, μια σελίδα γυρίζει στο Ηνωμένο Βασίλειο.

Χωρίς να περιμένει τα αποτελέσματα και από τις 650 εκλογικές περιφέρειες της χώρας, ο απερχόμενος πρωθυπουργός Ρίσι Σούνακ αναγνώρισε την ήττα της παράταξής του, ανακοινώνοντας ότι τηλεφώνησε στον αρχηγό του Εργατικού Κόμματος, τον Κιρ Στάρμερ, για να τον συγχαρεί αναλαμβάνοντας την ευθύνη μιας αποτυχίας που μοιάζει πλέον ιστορικών διαστάσεων.

Σήμερα το πρωί, ο Κιρ Στάρμερ, ένας 61χρονος πρώην δικηγόρος με ειδίκευση στα ανθρώπινα δικαιώματα, θα πάρει από τον βασιλιά Κάρολο Γ' εντολή να σχηματίσει κυβέρνηση. Έτσι ένας μετριοπαθής ηγέτης της κεντροαριστεράς θα εγκατασταθεί στον αριθμό 10 της Ντάουνινγκ Στριτ σε μια περίοδο που η άκρα δεξιά έχει πιθανότητες να φθάσει στην εξουσία στη Γαλλία και που ο Ντόναλντ Τραμπ μοιάζει να έχει καλές προοπτικές για να επιστρέψει στο Λευκό Οίκο.

«Η αλλαγή αρχίζει τώρα», υπογράμμισε ο μελλοντικός πρωθυπουργός, ευχαριστώντας τους οπαδούς του και ανανεώοντας την υπόσχεσή του για μια «εθνική ανανέωση». «Δεν σας υπόσχομαι ότι θα είναι εύκολο. Δεν αρκεί να πατήσεις ένα κουμπί για να αλλάξει μια χώρα. Αυτό απαιτεί δύσκολη δουλειά, υπομονετική δουλειά, δουλειά με αποφασιστικότητα».

Τα αποτελέσματα τις πρώτες πρωινές ώρες σήμερα επιβεβαιώνουν την έκταση της επιτυχίας του Εργατικού Κόμματος και την ιστορικών διαστάσεων ήττα των Συντηρητικών, κάτι που προβλεπόταν εδώ και μήνες από τις δημοσκοπήσεις.

Γύρω στις 07:30 (ώρα Ελλάδας), το Εργατικό Κόμμα είχε εξασφαλίσει περισσότερες από 367 έδρες, δηλαδή περισσότερες από τις 326 που είναι απαραίτητες για να έχει την απόλυτη πλειοψηφία στη Βουλή των Κοινοτήτων και να μπορέσει να σχηματίσει μόνο του την επόμενη βρετανική κυβέρνηση.

Σύμφωνα με την τελευταία εκτίμηση του BBC μετά την ανακοίνωση του ενός τρίτου των αποτελεσμάτων, το Εργατικό Κόμμα θα κερδίσει συνολικά 408 από τις 650 έδρες της Βουλής των Κοινοτήτων, δηλαδή λίγο λιγότερες από την ιστορική επίδοση του Τόνι Μπλερ το 1997 (418).

Το Συντηρητικό Κόμμα του απερχόμενου πρωθυπουργού Ρίσι Σουνακ καταγράφει το χειρότερο αποτέλεσμα που είχε ποτέ από την αρχή του 20ου αιώνα: 136 εκλεγμένους βουλευτές, από τους 365 που είχε εκλέξει πριν από πέντε χρόνια υπό τον Μπόρις Τζόνσον.

Στελέχη του συμπαρασύρθηκαν απ' αυτό το κύμα της απόρριψης του Συντηρητικού Κόμματος εκ μέρους των ψηφοφόρων, όπως ο υπουργός Άμυνας Γκραντ Σαπς ή η υπουργός αρμόδια για τις σχέσεις με το Κοινοβούλιο Πένι Μόρντοντ, η οποία θεωρούνταν ενδεχόμενη μελλοντική ηγέτιδα του κόμματος.

Τα πρωτοσέλιδα του βρετανικού Τύπου επιμένουν σήμερα ομόφωνα στην εργατική «πλημυρίδα» που επιτεύχθηκε από τον Κιρ Στάρμερ.

Στη διάρκεια της προεκλογικής εκστρατείας, αυτός ο τελευταίος, ο οποίος εισήλθε στην πολιτική πριν από μόλις εννέα χρόνια, υποσχέθηκε την επιστροφή στη «σταθερότητα» και στη «σοβαρότητα» με μια πολύ αυστηρή διαχείριση των δημόσιων δαπανών.

Λίγο μόνο χαρισματικός, υπόσχεται να μεταμορφώσει τη χώρα με τον ίδιο τρόπο που κατάφερε να κάνει να ανακάμψει το Εργατικό Κόμμα, αφού διαδέχθηκε το 2020 τον πολύ αριστερό Τζέρεμι Κόρμπιν, επαναφέροντάς το στο κέντρο σε ό,τι αφορά την οικονομία και μαχόμενος κατά του αντισημιτισμού.

Ο Στάρμερ διαβεβαιώνει πως θέλει να τονώσει την ανάπτυξη, να αναμορφώσει τις δημόσιες υπηρεσίες, να ενισχύσει τα δικαιώματα των εργαζομένων, να μειώσει τη μετανάστευση και να ξαναφέρει το Ηνωμένο Βασίλειο κοντά στην Ευρωπαϊκή Ένωση - χωρίς να επανέλθει στο Brexit, θέμα ταμπού στη διάρκεια της προεκλογικής εκστρατείας.

Η μελλοντική κυβέρνηση θα πρέπει να κάνει «δύσκολες επιλογές» μπροστά στην «έκταση της πρόκλησης», προειδοποίησε πάντως η Ρέιτσελ Ριβς, η οποία αναμένεται ότι θα γίνει η πρώτη γυναίκα υπουργός Οικονομικών του Ηνωμένου Βασιλείου.

Στο κοινοβούλιο, οι κεντρώοι Φιλελεύθεροι Δημοκράτες θα γίνουν η τρίτη δύναμη, με 66 βουλευτές, σύμφωνα με τις προβολές.

Επίσης το αντιμεταναστευτικό και αντισυστημικό κόμμα Reform UK (Μεταρρύθμιση του Ηνωμένου Βασιλείου) θα εισέλθει στο κοινοβούλιο με τέσσερις έδρες. Ο αρχηγός του και φυσιογνωμία της σκληροπυρηνικής δεξιάς Νάιτζελ Φάρατζ θα γίνει εντέλει βουλευτής με την όγδοη προσπάθειά του.

Ο πρώην κήρυκας του Brexit χαιρέτισε την αρχή μιας «εξέγερσης εναντίον του κατεστημένου».

Στη Σκωτία, οι υποστηρικτές της ανεξαρτησίας του Σκωτσέζικου Εθνικού Κόμματος υφίστανται μια σοβαρή ήττα, καθώς δεν αναμένεται να κερδίσουν παρά 8 από τις 57 περιφέρειες.

Στην εξουσία, το Εργατικό Κόμμα θα πρέπει να δώσει απάντηση σε μια σημαντική προσδοκία για αλλαγή.

Το Brexit δίχασε τη χώρα ενώ οι υποσχέσεις των υποστηρικτών του δεν εκπληρώθηκαν. Η άνοδος των τιμών τα δύο τελευταία χρόνια έκαναν τις οικογένειες να φτωχύνουν, καθώς είναι περισσότερες παρα ποτέ αυτές που εξαρτώνται από τις τράπεζες τροφίμων.

Μερικές φορές χρειάζεται να περιμένει κανείς μήνες για ιατρικά ραντεβού στη δημόσια υπηρεσία υγείας NHS. Επίσης μέσα στις επόμενες ημέρες μπορεί να μην υπάρχει πια θέση στις φυλακές.

Μέσα σε μια ατμόσφαιρα μόνιμων αδελφοκτόνων συγκρούσεων στους Συντηρητικούς, τα πολιτικά σκάνδαλα υπό τον Μπόρις Τζόνσον και η δημοσιονομική αστάθεια της Λιζ Τρας, η οποία δεν άντεξε παρά 49 ημέρες στην εξουσία, κατέληξαν να απελπίσουν τους ψηφοφόρους.

Στους 20 μήνες που παρέμεινε στην Ντάουνινγκ Στριτ, ο διάδοχός τους, ο Ρίσι Σούνακ, πέμπτος συντηρητικός πρωθυπουργός από το 2010, ουδέποτε κατάφερε να σηκώσει τον πήχυ στην κοινή γνώμη.

Αυτός ο 44χρονος πρώην τραπεζίτης και υπουργός Οικονομικών είχε τζογάρει συγκαλώντας τις εκλογές αυτές τον Ιούλιο χωρίς να περιμένει το φθινόπωρο, όπως πίστευαν πολλοί πως θα έκανε, όμως η προεκλογική εκστρατεία του μετατράπηκε εντέλει σε γολγοθά.