«Η ανάλυση του Ινστιτούτου της ΕΣΕΕ επιβεβαιώνει, δυστυχώς, τις προειδοποιήσεις μας ότι το 2025 αποτέλεσε έτος συρρίκνωσης για το λιανικό εμπόριο σε πραγματικούς όρους. Η μείωση του τζίρου είναι πιο αισθητή στις μικρές (-3,9%) και τις πολύ μικρές (-2,9%) επιχειρήσεις, κλονίζοντας τη βιωσιμότητά τους. Την ίδια στιγμή, οι υψηλότερες πωλήσεις στις μεγάλες επιχειρήσεις (+5,6%) και λιγότερο στις μεσαίες (+2,1%) εξανεμίζονται συνήθως από τα υπέρογκα κόστη λειτουργίας. Δύο στοιχεία είναι ιδιαίτερα ανησυχητικά: α) ότι ακόμη και σε ονομαστικές τιμές, καταγράφεται στο σύνολο του λιανικού εμπορίου η μικρότερη αύξηση τζίρου από το 2020 και β) ότι σε πραγματικούς όρους είναι το δεύτερο συνεχόμενο έτος συρρίκνωσης (-0,4%) του ισχυρότερου κλάδου και μεγαλύτερου εργοδότη της οικονομίας.

Η Πολιτεία οφείλει να προβληματισθεί από το γεγονός ότι τόσο η εγχώρια κατανάλωση – λόγω της μειωμένης αγοραστικής δύναμης – όσο και οι αυξημένες τουριστικές εισπράξεις στρέφονται και ενισχύουν κυρίως τον κλάδο των τροφίμων. Την ίδια στιγμή, η στενότητα στην αγορά επιβεβαιώνεται και από τη σταδιακή αύξηση των κλειστών καταστημάτων και των ακάλυπτων επιταγών. Με δεδομένο ότι και τους πρώτους δύο μήνες του 2026 η εικόνα δεν έχει βελτιωθεί, οι αριθμοί πλέον «φωνάζουν» για την ανάγκη δικαιότερης αντιμετώπισης του πλέον διασυνδεδεμένου, φορολογικά και εργασιακά, κλάδου της οικονομίας. Είναι σήμερα απολύτως απαραίτητες για την επιβίωση χιλιάδων ΜμΕ, ρυθμίσεις που θα μειώνουν φορολογικές και ασφαλιστικές επιβαρύνσεις, θα διευκολύνουν την πρόσβαση στη χρηματοδότηση, θα επιβραβεύουν τους συνεπείς, θα ρυθμίζουν τις ληξιπρόθεσμες οφειλές με βιώσιμο τρόπο και θα προστατεύουν τον υγιή ανταγωνισμό. Προκειμένου το Εμπόριο να διαδραματίσει το ρόλο του ως καταλύτης και επιταχυντής της ανάπτυξης, χρειάζεται νέα χρηματοδοτικά εργαλεία που θα το στηρίζουν στον «μαραθώνιο» του ψηφιακού του μετασχηματισμού, καθώς και επικαιροποιημένες πολιτικές που θα το διασυνδέουν ολοκληρωμένα με τον τουρισμό, την αγροδιατροφή και τη βιομηχανία».

ΑΝΑΛΥΣΗ ΔΩΔΕΚΑΜΗΝΟΥ 2025

Οριακή πτώση (0,4%) σε πραγματικές τιμές στον κύκλο εργασιών του κλάδου

• Το 2025, ο κύκλος εργασιών σε πραγματικές τιμές στο λιανικό εμπόριο συρρικνώνεται κατά 0,4% [+2,0%] σε σχέση με 2024.

• Η πλέον όμως ανησυχητική εξέλιξη έγκειται στο γεγονός ότι η πτώση του κύκλου εργασιών φαίνεται να παγιώνεται τα τελευταία τρία έτη.

Μεγάλες και ΜμΕ: Σημαντικές οι διαφοροποιήσεις

• Το 2025, οι μεγάλες επιχειρήσεις κατέγραψαν σημαντική ενίσχυση των πραγματικών τους πωλήσεών κατά 5,6% [+8,2%].

• Αντίθετα, για το σύνολο των ΜμΕ στο λιανικό, ο κύκλος εργασιών, σε διορθωμένες ως προς τον πληθωρισμό τιμές, εμφάνισε σημαντική πτώση κατά 2,4% [0,0%] .

Η διάρθρωση του τζίρου στις ΜμΕ

• Στις πολύ μικρές επιχειρήσεις, οι πωλήσεις χωρίς τις ανοδικές πιέσεις του πληθωρισμού υποχώρησε, συγκριτικά με πέρυσι, κατά 2,9% [-0,4%] .

• Οι μικρές επιχειρήσεις φαίνεται να πιέζονται περισσότερο καθώς, σε πραγματικές τιμές, η πτώση στον τζίρο ανήλθε σε 3,9%[-1,5%].

• Σε σαφώς καλύτερη κατάσταση οι μεσαίες επιχειρήσεις, οι οποίες σε αποπληθωρισμένες τιμές είδαν τον πραγματικό τους τζίρο να ενισχύεται κατά 2,1%[+4,7%] .

ΑΝΑΛΥΣΗ Δ΄ ΤΡΙΜΗΝΟΥ 2025

• Ο διορθωμένος, ως προς τον πληθωρισμό, κύκλος εργασιών παρέμεινε στάσιμος (0,0%)[+2,0%] κατά το Δ΄ τρίμηνο του 2025 σε σχέση με το αντίστοιχο τρίμηνο του 2024 (Διάγραμμα 4).

• Οι μεγάλες επιχειρήσεις κατέγραψαν σημαντική ενίσχυση του πραγματικού τζίρου κατά 5,1% [+7,6%], ενώ οι ΜμΕ αξιόλογες απώλειες ύψους 1,9% [+0,4%] (Διάγραμμα 5).

• Χωρίς τον πληθωρισμό, οι πωλήσεις για τις πολύ μικρές επιχειρήσεις μειώθηκαν κατά 3,4% [-1,2%], για τις μικρές κατά 1,7% [+0,5%] ενώ για τις μεσαίες αυξήθηκαν κατά 5,4%[+7,9%] .

Σημαντικά δεδομένα για την εξέλιξη του κύκλου εργασιών στο λιανικό εμπόριο εκτός τροφίμων/οχημάτων/καυσίμων

• Σε όρους απόλυτων μεγεθών, η αύξηση του κύκλου εργασιών για το 2025 ανήλθε σε 545,2 εκ. ευρώ, με το συνολικό τζίρο της περιόδου να διαμορφώνεται σε 27,33 δις ευρώ από 26,79 το 2024.

• Μάλιστα, αύξηση του κύκλου εργασιών το 2025 είναι η χαμηλότερη από το 2020 έως σήμερα.

• Ένα μικρό μόνο τμήμα των αυξημένων κατά 9,4% τουριστικών εισπράξεων, οι οποίες το 2025 ανήλθαν σε 23,63 δις, κατευθύνθηκαν στο εμπόριο. Αυτό το εύρημα καλεί για περαιτέρω δράσεις ώστε να επαναπροσδιοριστεί το “brand name” της Ελλάδας ως χώρας προορισμού αγορών.

• Η πολύ ισχυρή ποσοστιαία αύξηση στην κατηγορία «Λιανικό Εμπόριο μεταχειρισμένων ειδών σε καταστήματα» (+31,7%) το 2025 ενδεχομένως να σηματοδοτεί μια ανακατεύθυνση των καταναλωτών σε πιο φθηνά και χαμηλότερης ποιότητας προϊόντα, όχι από επιλογή αλλά από ανάγκη.

• Το 2025, σε επιμέρους κατηγορίες λιανικού εμπορίου (εκτός τροφίμων/οχημάτων/καυσίμων) και σε πραγματικές τιμές, οι μεγαλύτερες αυξήσεις του τζίρου εντοπίστηκαν στις επιμέρους κατηγορίες: «Αθλητικός εξοπλισμός» (+5,7%), «Η/Υ και περιφερειακές μονάδες» (+5,2%), «Παιχνίδια» (+4,7%), «Καλλυντικά και προϊόντα καλλωπισμού» (+4,0%), «Φωτιστικά, Έπιπλα και λοιπά είδη» (+3,7%).

• Αντίθετα, στις κατηγορίες με τη μεγαλύτερη πραγματική πτώση τζίρου συγκαταλέγονται εκείνες του: «Τηλεπικοινωνιακού εξοπλισμού» (-10,2%), «Χαλιών, κιλιμιών και επενδύσεων δαπέδου» (-8,7%), «Εφημερίδων και γραφικής ύλης» (-7,5%).

• Οι πωλήσεις στην «καρδιά του παραδοσιακού εμπορίου», δηλαδή της ένδυσης και της υπόδησης, κατέγραψαν αποθαρρυντικές επιδόσεις τόσο σε τρέχουσες (Ένδυση: +0,6% και Υπόδηση: -3,2%) όσο και σε απαλλαγμένες από τον πληθωρισμό τιμές (Ένδυση: -1,8% και Υπόδηση: -5,6%). Αυτή η εξέλιξη αντανακλά και τον περιορισμό του διαθέσιμου εισοδήματος των καταναλωτών για αγορές.

• Η επανεμφάνιση ακάλυπτων επιταγών στην αγορά και ιδιαίτερα σε κλάδους με χαμηλά περιθώρια κέρδους υπογραμμίζει τη στενότητα ρευστότητας στην αγορά και καλεί για τη λήψη μέτρων. Φυσικά, τα μεγέθη δεν θυμίζουν την περίοδο της κρίσης, αλλά η άνοδος αυτών των επιταγών επιταχύνθηκε τους τελευταίους μήνες του 2025. Ως εκ τούτου, απαιτείται η άμεση επαναφορά του μέτρου των 120 δόσεων για οφειλές στο δημόσιο και η άμβλυνση των ασφαλιστικών και φορολογικών υποχρεώσεων.

• Γενικότερα, οι ασθενείς και χωρίς τη δυνατότητα δυναμικής ανάκαμψης, επιδόσεις του εμπορίου ενδεχομένως να περιορίσουν το προβλεπόμενο ρυθμό οικονομικής μεγέθυνσης εξαιτίας της, παραδοσιακά, πολύ ισχυρής εξάρτησης του τελευταίου με την κατανάλωση.

• H αύξηση του κύκλου εργασιών για το Δ’ τρίμηνο ανήλθε σε 174,93 εκ. ευρώ με το συνολικό τζίρο της περιόδου να διαμορφώνεται σε 7,62 δις ευρώ από 7,45 δις το ίδιο διάστημα πέρυσι.

• Ανάλυση ανά περιφέρεια (2025/2024) (εκτός τροφίμων/ καυσίμων/ οχημάτων): Οι περιφέρειες Αττικής (+3,6%) και Ιονίων Νήσων (+3,0%) παρουσίασαν τις ισχυρότερες αυξήσεις τζίρου την περίοδο αναφοράς. Αντίθετα, στις περιφέρειες με τις εκτενέστερες υποχωρήσεις του κύκλου εργασιών περιλαμβάνονται εκείνες του Νοτίου Αιγαίου (-2,4%) και της Δυτικής Μακεδονίας (-2,1%).

Στην κατεύθυνση αυτή παρουσίασε σειρά μέτρων που μπορούν να εφαρμοστούν στον κλάδο του εμπορίου αμέσως, με κριτήριο τη φορολογική και ασφαλιστική συνέπεια των επιχειρήσεων και, παράλληλα, τη διασύνδεση των ταμειακών τους μηχανών με τα pos.

Ενδεικτικά, ορισμένα από τα μέτρα φορολογικής επιβράβευσης που επεξεργάστηκε το Ινστιτούτο (ΙΝ.ΕΜ.Υ) της ΕΣΕΕ είναι:

⦁ Προσαύξηση της έκπτωσης φόρου εισοδήματος στο 10% (αντί 4%) στις διασυνδεδεμένες επιχειρήσεις για έγκαιρη υποβολή φορολογικής δήλωσης και ταυτόχρονη εφάπαξ αποπληρωμή φόρου, που θα οδηγήσει και σε μείωση του φορολογικού συντελεστή του Φόρου Εισοδήματος Νομικών Προσώπων από το 22% στο 20%, λόγω αυξημένης εισπραξιμότητας.
⦁ Χαμηλότερες επιτοκιακές επιβαρύνσεις για τους συνεπείς, ως προς τα ρυθμισμένα χρέη τους,  οφειλέτες.
⦁ Κατάργηση της προκαταβολής φόρου
⦁ Κατάργηση του τέλους επιτηδεύματος και για τα νομικά πρόσωπα
⦁ Ταχύτερη επιστροφή ΦΠΑ στις εξαγωγικές επιχειρήσεις και δυνατότητα αυτόματου συμψηφισμού με κάθε φύσεως υποχρέωση.

Η συζήτηση στη συνέχεια στράφηκε στο εγχώριο τραπεζικό σύστημα. Παρά τη θετική τους χροιά, οι τελευταίες κυβερνητικές αποφάσεις δεν διορθώνουν μια σειρά από αρρυθμίες στην τακτική των τραπεζών έναντι των επιχειρήσεων στο καίριο ζήτημα της αύξησης της ρευστότητας. Ο κ. Καφούνης περιέγραψε εμπεριστατωμένα τον έντονα αντιαναπτυξιακό χαρακτήρα των αδικαιολόγητα υψηλών επιτοκίων δανεισμού σε αντιδιαστολή με τα πολύ χαμηλά επιτόκια καταθέσεων, και την εμμονή των πιστωτικών ιδρυμάτων στα αναχρονιστικά κριτήρια επιλεξιμότητας δανεισμού ΜμΕ (bankability). Πρακτικές που, κατ’ ουσία, πλήττουν τον υγιή ανταγωνισμό, δυσχεραίνοντας την ανάπτυξη της ελληνικής οικονομίας. Ως εκ τούτου, η ΕΣΕΕ ζήτησε τουλάχιστον να αποσαφηνισθεί το συντομότερο δυνατό το νέο θεσμικό πλαίσιο δυνατότητας χορήγησης δανείων από Εταιρείες Παροχής Πιστώσεων, ως μία εναλλακτική πηγή χρηματοδότησης των ΜμΕ πέραν των τραπεζικών ιδρυμάτων.

Ο Πρόεδρος της ΕΣΕΕ κ. Σταύρος Καφούνης δήλωσε: «Στην ιδιαίτερα εποικοδομητική μας συνάντησή με τον κ. Χατζηδάκη αναδείξαμε τον κομβικό ρόλο του σύγχρονου Ελληνικού Εμπορίου στην αναπτυξιακή πορεία της χώρας, καθώς είναι ο ισχυρότερος κλάδος της οικονομίας με 230.000 επιχειρήσεις και περίπου 800.000 εργαζόμενους, και πρωταγωνιστεί στην ψηφιακή και πράσινη μετάβαση της οικονομίας. Στη βάση αυτή ζητήσαμε συγκεκριμένες ρυθμίσεις που να επιβραβεύουν τις ασφαλιστικά και φορολογικά συνεπείς και διασυνδεδεμένες επιχειρήσεις. Επιπλέον, εξηγήσαμε πως το ψηφιακό «οπλοστάσιο» που έχει σήμερα στα χέρια του το Υπουργείο και η ΑΑΔΕ δεν δικαιολογεί την εφαρμογή στο λιανεμπόριο οριζόντιων φοροεισπρακτικών μέτρων όπως το ελάχιστο τεκμαρτό εισόδημα φορολόγησης. Επίσης, καλώ τον τραπεζικό τομέα της χώρας να αφήσει πίσω πρακτικές που δεν συνάδουν με την πορεία των τελευταίων ετών συνεχούς ανάκαμψης της ελληνικής οικονομίας, ούτε και με την ευρωστία των ίδιων των πιστωτικών ιδρυμάτων. Ας αναλάβουν και οι τράπεζες το μερίδιο της ευθύνης που τους αναλογεί για να μεγαλώσουμε όλοι μαζί την «πίτα» της ανάπτυξης, έτσι ώστε τα οφέλη της να διαχυθούν στο σύνολο της επιχειρηματικότητας και της κοινωνίας».

Όπως αναφέρει ανακοίνωση, το Ινστιτούτο Εμπορίου και Υπηρεσιών της Ελληνικής Συνομοσπονδίας Εμπορίου και Επιχειρηματικότητας (ΙΝ.ΕΜ.Υ.-ΕΣΕΕ) κατέγραψε, με επιτόπια τιμοληψία και συνεντεύξεις με «key-informers» της αγοράς, τις τιμές τόσο από αλυσίδες σούπερ μάρκετ, όσο και από ειδικευμένα καταστήματα τροφίμων λιανικής (πχ ζαχαροπλαστεία, οπωροπωλεία, κρεοπωλεία κλπ), καθώς και από τη Βαρβάκειο αγορά.

Η εκτίμηση του κόστους για το φετινό πασχαλινό τραπέζι (6-8 ατόμων) κυμαίνεται από 89,04 έως 130,04 ευρώ. Με άλλα λόγια, οι καταναλωτές που θα προβούν στις ίδιες αγορές με πέρυσι από αντίστοιχα καταστήματα θα αντιμετωπίσουν μεταβολή της τάξης του 16,3% έως 19,3% σε σύγκριση με το 2023.

Όπως σημειώνεται στην ανακοίνωση, το εύρος των τιμών δικαιολογείται από την καταγραφή σειράς προϊόντων διαφορετικής ποιότητας, σε αρκετές τοπικές αγορές και διαφορετικούς τύπους καταστημάτων. Επιπρόσθετα, διευκρινίζεται ότι οι τιμές των προϊόντων που πραγματοποιήθηκε η έρευνα είναι ενδεικτικές και επιχειρούν να χαρτογραφήσουν τη γενική κατανομή τιμών και την εικόνα της αγοράς.

Επιπλέον, υπογραμμίζεται ότι, για λόγους συγκρισιμότητας των δεδομένων, με τις προηγούμενες ετήσιες έρευνες του ΙΝΕΜΥ για την εκτίμηση του κόστους του πασχαλινού τραπεζιού, συμπεριλαμβάνονται και οι τιμές των αγαθών που εντάσσονται στο «πασχαλινό εορταστικό καλάθι» αλλά κα στο «καλάθι του νοικοκυριού».

Σκοπός της δέσμης των συγκεκριμένων δράσεων είναι η ενίσχυση των ελληνικών επιχειρήσεων στην υιοθέτηση και ενσωμάτωση σύγχρονων ψηφιακών τεχνολογιών με τη συγχρηματοδότηση της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Ειδικό ενδιαφέρον για τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις συγκεντρώνει η 1η Δράση, με την επωνυμία «Βασικός Ψηφιακός Μετασχηματισμός», η οποία στηρίζει επιχειρήσεις που δεν έχουν ακόμα ενσωματώσει σημαντικές Τεχνολογίες Πληροφορικής και Τηλεπικοινωνιών (ΤΠΕ) στη λειτουργία τους και στοχεύουν στη ψηφιακή αναβάθμιση τους μέσα από την κάλυψη βασικών αναγκών σε λογισμικό, υπηρεσίες και εξοπλισμό.

Στη συγκεκριμένη Δράση το ύψος της επιδότησης κυμαίνεται σε ποσοστό 50% έως 60%, ανάλογα με τη περιφέρεια που δραστηριοποιείται η επιχείρηση, αφορά επιχειρήσεις με 3 ΕΜΕ (Ετήσιες Μονάδες Εργασίες) και άνω για το 2022 και επιχειρηματικά σχέδια προϋπολογισμού από 18.000€ έως 30.000€ για την απόκτηση ψηφιακών εργαλείων και σχετικών υπηρεσιών.

Κρίσιμος παράγοντας για  την ενεργοποίηση των δυνητικών δικαιούχων/επιχειρήσεων προκειμένου να επωφεληθούν από τις συγκεκριμένες δράσεις είναι η έγκαιρη και στοχευμένη ενημέρωση τους.

Στο πλαίσιο αυτό, την Πέμπτη 27 Απριλίου 2023, διεξήχθη με ιδιαίτερη επιτυχία η διαδικτυακή ενημερωτική ημερίδα, η οποία απευθύνοταν σε ιδιοκτήτες και στελέχη μικρομεσαίων επιχειρήσεων, μέλη εμπορικών συλλόγων και συνδέσμων που υπάγονται στην ΕΣΕΕ, καθώς και σε φοροτεχνικούς και στελέχη λογιστηρίων.

Στην εκδήλωση συμμετείχε και η ΕΘΝΙΚΗ ΤΡΑΠΕΖΑ στο πλαίσιο της στρατηγικής της συνεργασίας με την EPSILON NET, παρουσιάζοντας τα αναπτυξιακά χρηματοδοτικά προγράμματα και τις εξειδικευμένες υπηρεσίες της για την ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας των ελληνικών ΜμΕ. 

Η θεματολογία της ενημερωτικής παρουσίασης επικεντρώθηκε:

• στη συγκριτική παρουσίαση των 3 Δράσεων του Ψηφιακού Μετασχηματισμού

• στη διαδικασία και την ημερομηνία έναρξης των αιτήσεων

• στην αναλυτική περιγραφή της Δράσης 1- Βασικός Ψηφιακός Μετασχηματισμός ΜμΕ

• στις κατηγορίες των επιλέξιμων δαπανών και τα κριτήρια ένταξης των επιχειρήσεων

ενώ παράλληλα, έγινε ενημέρωση σχετικά με τη δυνατότητα αξιοποίησης

• των ολοκληρωμένων προτάσεων για την ψηφιακή μετάβαση των επιχειρήσεων μέσω των επιχειρήσεων του Ομίλου EPSILON NET, και

• ενός ολοκληρωμένου πλαισίου αναπτυξιακών χρηματοδοτικών προγραμμάτων, εργαλείων & υπηρεσιών καθώς και συμβουλευτικής καθοδήγησης που έχει σχεδιάσει και προσφέρει η ΕΘΝΙΚΗ ΤΡΑΠΕΖΑ για την υλοποίηση των επενδυτικών τους σχεδίων.

Τέλος, έγινε και μια συνοπτική ενημέρωση σχετικά με τις δράσεις του προγράμματος της Πράσινης Μετάβασης και ειδικότερα:

• στις βασικές προϋποθέσεις ένταξης των επιχειρήσεων

• στα κύρια χαρακτηριστικά των Δράσεων

• και στις κατηγορίες επιλέξιμων δαπανών.

Τις εισηγήσεις σχετικά με τις Δράσεις του Νέου ΕΣΠΑ 2021-2027 και τις ολοκληρωμένες λύσεις επιχειρηματικού λογισμικού, ηλεκτρονικής τιμολόγησης, εργαλείων collaboration και E-commerce, καθώς και για τα εργαλεία χρηματοδότησης που παρέχει η ΕΘΝΙΚΗ ΤΡΑΠΕΖΑ στις επιχειρήσεις, πραγματοποίησαν οι:

• Φώτης Ρωμούδης, Διευθυντής Ανάπτυξης του Ομίλου EPSILON NET

• Πέτρος Κοραλής, Sales Director της EPSILON NET

• Νικόλαος Κάρλοβιτς, Επικεφαλής Τομέα Πελατών Βusiness Banking, Διεύθυνση Business Banking & Key Accounts Segments, ΕΘΝΙΚΗ ΤΡΑΠΕΖΑ

Την Ημερίδα συντόνισε ο κ. Μανόλης Μανιούδης, Οικονομικός Αναλυτής του ΙΝΕΜΥ – ΕΣΕΕ.

Χορηγοί επικοινωνίας της Ημερίδας ήταν τα ενημερωτικά portals e-forologia.gr και taxheaven.gr.

Σε συνέχεια των ενημερωτικών ενεργειών, την Τετάρτη 03/05/2023 η ΕΣΕΕ και ο Εμπορικός & Βιομηχανικός Σύλλογος Χαλκίδας σε συνεργασία με τον Όμιλο Epsilon Net διοργάνωσαν ενημερωτική ημερίδα με αντίστοιχη θεματολογία στην Χαλκίδα, η οποία έλαβε σημαντικά θετική ανταπόκριση από ιδιοκτήτες εμπορικών επιχειρήσεων – μέλη Εμπορικού & Βιομηχανικού Συλλόγου Χαλκίδας καθώς και από φοροτεχνικούς και στελέχη λογιστηρίων της Χαλκίδας.

Η θεματολογία σε αυτήν την ημερίδα εστίασε:

• Στην αναλυτική παρουσίαση της 1ης ΔΡΑΣΗΣ του προγράμματος «Ψηφιακός Μετασχηματισμός»

• Στην διαδικασία των αιτήσεων και στις κατηγορίες επιλέξιμων δαπανών

• Στις ολοκληρωμένες ψηφιακές λύσεις που προσφέρει ο Όμιλος Epsilon NET για την ψηφιακή αναβάθμιση των επιχειρήσεων

• Σε συνοπτική παρουσίαση των Δράσεων για το πρόγραμμα «Πράσινη Μετάβαση»

Τις σχετικές εισηγήσεις πραγματοποίησαν οι:

• Φώτης Ρωμούδης, Διευθυντής Ανάπτυξης του Ομίλου EPSILON NET

• Ανδρέας Φασόλης, Sales Team Manager της EPSILON NET

 Ο Όμιλος EPSILON NET  σε συνεργασία με θεσμικούς φορείς των ελληνικών επιχειρήσεων, συνεχίζει και το επόμενο διάστημα τον προγραμματισμό ενημερωτικών δράσεων με στόχο την ολοκληρωμένη πληροφόρηση των ελληνικών μικρομεσαίων επιχειρήσεων σχετικά με τις δυνατότητες αξιοποίησης των αναπτυξιακών χρηματοδοτικών προγραμμάτων για την ενίσχυση του ψηφιακού τους μετασχηματισμού.

Για περισσότερες πληροφορίες σχετικά με τις Δράσεις του ΕΣΠΑ 2021-2027 και μελλοντικές ενημερωτικές ημερίδες, μπορείτε να επισκεφτείτε τον ιστότοπο https://espa.epsilonnet.gr

Σύνοψη Αποτελεσμάτων

1. Μία στις τέσσερις επιχειρήσεις (26,4%) σημείωσε υψηλότερες πωλήσεις συγκριτικά με την αντίστοιχη εορταστική περίοδο του 2021- 2 2022, ενώ σχεδόν μία στις δύο (43,6%) επιχειρήσεις δεν κατέγραψε κάποια μεταβολή. Ωστόσο, το 29,4% των επιχειρήσεων εμφάνισε επιδείνωση των πωλήσεων σε σχέση με πέρυσι (Διάγραμμα 1). Σε αυτό το σημείο θα πρέπει να υπογραμμιστεί πως στο περυσινό δελτίο οι επιδόσεις των καταστημάτων συγκρίνονταν με εκείνες του 2020, οπότε η αγορά λειτουργούσε υπό τους ασφυκτικούς περιορισμούς της πανδημίας.

2. Λαμβάνοντας υπόψη τις νέες προκλήσεις (ενεργειακή κρίση/ ανατιμήσεις), το 27% των επιχειρήσεων δήλωσε πολύ/ πάρα πολύ ικανοποιημένο από τις πωλήσεις κατά την εορταστική περίοδο. Περισσότερες από τις μισές (54,0%) εμφανίζεται μέτρια ικανοποιημένο ενώ το 19% λίγο έως καθόλου. Το ευρήματα αυτά αφορούν την απόσταση μεταξύ των προσδοκιών και των πραγματικών πωλήσεων (Διάγραμμα 2).

3. Ο υψηλός βαθμός ικανοποίησης από την επισκεψιμότητα στα καταστήματα οφείλεται στην άρση των περιορισμών των μετακινήσεων, και της επιθυμίας των καταναλωτών για επιστροφή στην κανονικότητα. Περισσότερες από μία στις τρεις (36,8%) δήλωσε από πολύ έως πάρα πολύ ικανοποιημένες από την επισκεψιμότητα, ενώ σχεδόν οι μισές (47,9%) δήλωσαν μέτρια ικανοποιημένες (Διάγραμμα 3).

4. Παραδοσιακά, η καλύτερη περίοδος για την αγοραστική κίνηση ήταν πριν από τα Χριστούγεννα (Διάγραμμα 4).

5. Οι παρατεταμένες αναταράξεις και η αβεβαιότητα στην αγορά οδήγησαν μία στις τρεις επιχειρήσεις (35,6%) να πραγματοποιήσουν προσφορές/ εκπτώσεις ακόμα και κατά την εορταστική περίοδο (Διάγραμμα 5).

Ειδικότερα, το 71% των επιχειρήσεων που προχώρησαν σε εκπτώσεις, υιοθέτησαν ποσοστό που κυμάνθηκε από 11% έως 30%. Το εύρημα αυτό εξηγεί, εν μέρει, ότι στις μισές (50,3%) κινήθηκαν περισσότερο τα πιο φθηνά εμπορεύματα (Διάγραμμα 6). Μια δεύτερη εξήγηση μπορεί να δοθεί και από το γεγονός ότι ευνοήθηκαν οι επισκέψεις/ συναθροίσεις και συνεπώς η ανάγκη για ανταλλαγή συμβολικών δώρων.

6. Για το 2022 συνολικά, η αγορά παρουσιάζει μια μεικτή εικόνα συγκριτικά με το 2021 με τις θετικές αποκρίσεις να αντισταθμίζουν τις αρνητικές (Διάγραμμα 7).

7. Η ανισότητα στις επιδόσεις αποτυπώνεται και στις προβλέψεις των πωλήσεων για το 2023. Μία στις πέντε επιχειρήσεις (18,4%) δηλώνει αδυναμία πρόβλεψης εξαιτίας της υψηλής αβεβαιότητας και του 3 ιδιαίτερα ρευστού επιχειρηματικού περιβάλλοντος, ενώ μία στις τέσσερις (26,4%) αναμένουν επιδείνωση (Διάγραμμα 8).

8. Βασικοί παράγοντες τροφοδότησης αυτής της αβεβαιότητας είναι αφενός οι ανατιμήσεις στο ενεργειακό κόστος και αφετέρου η αύξηση των τιμών των προμηθευτών. Ως εκ τούτου, περισσότερες από τις μισές επιχειρήσεις (53,7%) δηλώνουν εξαιρετικά υψηλή αρνητική επίδραση (Διάγραμμα 9).

Για σχεδόν έξι στις δέκα επιχειρήσεις (58,9%) οι ανατιμήσεις των τιμών των εμπορευμάτων από τους προμηθευτές κυμάνθηκε από 11% έως 30% (Διάγραμμα 10).

Το ΙΝ.ΕΜ.Υ.-ΕΣΕΕ εκτίμησε το κόστος του χριστουγεννιάτικου τραπεζιού για το 2022 σύμφωνα με την πάγια πρακτική του - καταγράφηκαν, με επιτόπια τιμοληψία και συνεντεύξεις με key-informers της αγοράς, οι τιμές τόσο από αλυσίδες Supermarkets όσο και από ειδικευμένα καταστήματα λιανικής (πχ ζαχαροπλαστεία/ κρεοπωλεία κτλ), καθώς και από τη Βαρβάκειο αγορά.

Η εκτίμηση του κόστους για το φετινό χριστουγεννιάτικο τραπέζι (6-8 ατόμων) κυμαίνεται από 92,55 έως 127,07 ευρώ. Πρόκειται για μεταβολή της τάξης του 11,6% έως 12,1% σε σύγκριση με το αντίστοιχο τραπέζι του 2021.

Το εύρος των τιμών, σύμφωνα με σχετική ανακοίνωση, δικαιολογείται από την καταγραφή σειράς προϊόντων διαφορετικής ποιότητας, σε αρκετές τοπικές αγορές και διαφορετικούς τύπους καταστημάτων.

Μάλιστα, όπως σημειώνεται, για λόγους συγκρισιμότητας των δεδομένων, με τις προηγούμενες ετήσιες έρευνες του ΙΝΕΜΥ για την εκτίμηση του κόστους του χριστουγεννιάτικου τραπεζιού, δεν έχουν συμπεριληφθεί κάποια προϊόντα που εντάσσονται στο «εορταστικό καλάθι». Αντίθετα, τα μελομακάρονα και οι κουραμπιέδες καταγράφονται όπως κάθε χρόνο, ενώ δεν συμπεριλαμβάνονται στο «καλάθι του νοικοκυριού» ή στο «εορταστικό καλάθι».

Mετά την εορταστική περίοδο το ΙΝΕΜΥ-ΕΣΕΕ πρόκειται να διενεργήσει πανελλαδική έρευνα σχετικά με την εξέλιξη των πωλήσεων κατά την εορταστική περίοδο στις επιχειρήσεις του λιανικού εμπορίου.

Ειδικότερα, ο Πρόεδρος της ΕΣΕΕ κ. Γιώργος Καρανίκας επισημαίνει ότι το ισχύον πλαίσιο επιβάλλει σε έναν φορολογούμενο – που έχοντας ρυθμίσει τις οφειλές του επιθυμεί να προεξοφλήσει το ρυθμισμένο υπόλοιπο της οφειλής – να καταβάλει το σύνολο αυτής, συμπεριλαμβανομένων όλων των υπολογισθέντων τόκων ή προσαυξήσεων. Δεν εφαρμόζεται δηλαδή στην περίπτωση της ΑΑΔΕ αυτό που ισχύει για τα δάνεια του ιδιωτικού τομέα, όπου η προεξόφληση προϋποθέτει μόνο την καταβολή του κεφαλαίου του δανείου, που συμπεριλαμβάνεται στην οφειλή. Αυτή η πρόβλεψη όμως στην πράξη εμποδίζει μεγάλο αριθμό επιχειρήσεων – μελών της Συνομοσπονδίας να διευθετήσουν τις οφειλές τους προς το Δημόσιο και τον ΕΦΚΑ.

Πρόβλημα με τις ρυθμίσεις

Η πρακτική αυτή δημιουργεί λειτουργικό ζήτημα σε όλες τις ισχύουσες δόσεις και ρυθμίσεις που αφορούν στις οφειλές προς το Δημόσιο, το οποίο μάλιστα γιγαντώνεται στις ρυθμίσεις του εξωδικαστικού μηχανισμού του ν. 4738/2020, αποτελώντας ισχυρό ανασχετικό παράγοντα για την συμμετοχή στις διατάξεις του και άρα για την επιτυχία του. Ο λόγος είναι απλός: για ένα τόσο εκτεταμένο διάστημα ρύθμισης (έως 240 δόσεις/20 έτη) με το επιτόκιο που εφαρμόζει το Δημόσιο το οποίο υπερβαίνει σήμερα το 5%, γίνεται εύκολα αντιληπτό ότι το τελικό οφειλόμενο ποσό υπερδιπλασιάζεται. Εάν λοιπόν ο οφειλέτης θελήσει να προεξοφλήσει νωρίτερα το υπόλοιπο της οφειλής – κάτι το οποίο θα έπρεπε να το επιζητά το Δημόσιο – καλείται να καταβάλει χρηματικά μεγέθη σημαντικά υψηλότερα της αρχικής – προ ρύθμισης – οφειλής.

Η ΕΣΕΕ ζητά την αλλαγή της εν λόγω επιβαρυντικής διάταξης, ώστε κατά τα πρότυπα του ιδιωτικού τομέα ο οφειλέτης να επιβαρύνεται τελικά μόνο με το βασικό κεφάλαιο της ρυθμισμένης οφειλής του. Η αιτούμενη μεταβολή θα υπηρετήσει τις ανάγκες των επιχειρήσεων και την στοχοθέτηση της ίδιας της κυβέρνησης στην απόδοση των ρυθμίσεων. Σε αντίθετη περίπτωση, υφίσταται ο σοβαρός κίνδυνος η πλειονότητα των ρυθμίσεων να αποτελέσουν «δώρο – άδωρο» για τις επιχειρήσεις και μάλιστα σε μία δύσκολη συγκυρία που πολλές εξ’ αυτών τις έχουν άμεση ανάγκη στον αγώνα που δίνουν για την επιβίωσή τους.

Τα παραπάνω προκύπτουν από την έρευνα που πραγματοποίησε το ΙΝΕΜΥ-ΕΣΕΕ, σκιαγραφώντας τη συμμετοχή των εμπορικών επιχειρήσεων στη ‘Black Friday’ και αξιολογώντας τα κυριότερα χαρακτηριστικά της.

Συμμετοχή και ποσοστά εκπτώσεων

Σύμφωνα με τα συμπεράσματα της έρευνας, στις φετινές εκπτώσεις της «Black Friday» συμμετείχαν οι περισσότερες των επιχειρήσεων (61%), ποσοστό που ενισχύεται ελαφρώς σε σχέση με πέρυσι, οπότε και είχε συμμετάσχει το 56% των επιχειρήσεων.  Η πρόθεση των επιχειρήσεων του λιανικού εμπορίου να ενισχύσουν τη συμμετοχή τους στην πρακτική της «Black Friday» υπαγορεύεται ουσιαστικά από την πολιτική των μεγάλων αλυσίδων λιανικής, οι οποίες έχουν αναπόφευκτα επιβάλει αυτήν την ενέργεια ως θεσμό, διαφαίνεται από τις απαντήσεις των συμμετεχόντων.

Ακόμη, οι μισές (49%) επιχειρήσεις πραγματοποίησαν εκπτώσεις σε όλη τη διάρκεια της εβδομάδας, μετατρέποντας ουσιαστικά την «Black Friday» σε «Black Week».

Όσον αφορά τα ποσοστά των εκπτώσεων, σχεδόν 2 στις 3 επιχειρήσεις (62%) υιοθέτησαν εκπτώσεις έως 30%, ενώ για 1 στις 3 επιχειρήσεις (34%) το ποσοστό εκπτώσεων κυμάνθηκε μεταξύ 21% και 30%. Επίσης, σχεδόν 2 στις 3 επιχειρήσεις προχώρησαν σε γενικευμένες εκπτώσεις, σε όλα δηλαδή τα εμπορεύματα, σε αντίθεση με αρκετές αλυσίδες και διαδικτυακά καταστήματα τα οποία υιοθέτησαν επιλεκτικές εκπτώσεις, σε συγκεκριμένες κατηγορίες/ εύρος προϊόντων.

Ως επικρατέστερη προωθητική ενέργεια οι επιχειρήσεις επέλεξαν τη διαφήμιση στη βιτρίνα του καταστήματος και ακολούθησαν τα μηνύματα στα social media της επιχείρησης.

Ικανοποίηση

Σε γενικές γραμμές, οι επιχειρήσεις λιανικού εμπορίου εμφανίζονται σχετικά ικανοποιημένες αναφορικά με την επισκεψιμότητα, καθώς για σχεδόν 6 στις 10 καταγράφηκε μέτριος/υψηλός βαθμός ικανοποίησης (Διάγραμμα 3).

Παρόμοια εικόνα καταγράφεται και σε επίπεδο ικανοποίησης των επιχειρήσεων αναφορικά με τον κύκλο εργασιών, αφού 6 στις 10 επιχειρήσεις δήλωσαν μέτρια/πολύ ικανοποιημένες (Διάγραμμα 4). Το στοιχείο αυτό αποτελεί ένδειξη ότι δεν υπήρξε ουσιαστική απόκλιση μεταξύ επισκεψιμότητας καταστημάτων και υλοποίησης αγορών.

Σε σχέση με τον τζίρο, από την έρευνα προκύπτει ότι μία στις τρεις επιχειρήσεις θεωρεί πως ο κύκλος εργασιών της το φθινόπωρο του 2022 διαμορφώθηκε στα ίδια επίπεδα σε σχέση με το 2021 (Διάγραμμα 6). Ωστόσο, σημαντικό ποσοστό κατέγραψε επιδείνωση των πωλήσεων.

Ενεργειακή κρίση

Παρά το γεγονός ότι οι εμπορικές επιχειρήσεις δεν είναι έντασης ενέργειας, παρατηρείται σημαντική επιδείνωση στις αρνητικές επιπτώσεις από τις ανατιμήσεις στην ενέργεια. Ειδικότερα, 8 στις 10 επιχειρήσεις δήλωσαν ότι επηρεάστηκαν πολύ/ πάρα πολύ από τις ανατιμήσεις στις τιμές της ενέργειας, ενώ σε αντίστοιχη μέτρηση των θερινών εκπτώσεων, μόλις τρεις μήνες πριν, στον ίδιο υψηλό βαθμό είχαν επηρεαστεί 7 στις 10.

Πιο συγκεκριμένα, σχεδόν οι μισές επιχειρήσεις καταγράφουν αυξήσεις στο λειτουργικό κόστους έως 20%, επιβάρυνση που θεωρείται χαμηλότερη συγκριτικά με άλλους κλάδους. Φυσικά, μια τέτοια επιβάρυνση, εν μέσω τέτοιας έντονης αβεβαιότητας και ρευστότητας, δεν μπορεί παρά να θεωρηθεί ότι αμφισβητεί τη βιωσιμότητα των επιχειρήσεων, παρά την κρατική υποστήριξη.

Το κόστος των προμηθευτών διατηρήθηκε σε σχετικά πιο συγκρατημένα επίπεδα αναφορικά με το λειτουργικό κόστος, καθώς πολλοί επιχειρηματίες φρόντισαν να διαπραγματευτούν εγκαίρως τις τιμές, πριν την κορύφωση της κρίσης ενέργειας.

Επιστροφή στα φυσικά καταστήματα

Πάντως, παρά την ενεργειακή κρίση και την ακόλουθη επιδείνωση των προσδοκιών, καταγράφεται μια ενίσχυση του φυσικού καταστήματος, καθώς οι καταναλωτές παρουσιάζουν μια έντονη τάση επανασύνδεσής τους με τις φυσικές αγορές μετά τη πανδημία.

Τέλος, οι περισσότερες επιχειρήσεις δεν συμμετείχαν στη “Cyber Monday” εξαιτίας και της σχετικά χαμηλού επιπέδου ψηφιοποίησης των επιχειρήσεων, εύρημα το οποίο θα πρέπει να ληφθεί σοβαρά υπόψη για την ενδυνάμωση του ψηφιακού μετασχηματισμού, όπως επισημαίνει η ΕΣΕΕ, κυρίως των micro επιχειρήσεων, οι οποίες ουσιαστικά αποκλείονται από σχετικά ευρωπαϊκά προγράμματα χρηματοδότησης.

Το Υπόμνημα περιλαμβάνει τόσο μέτρα άμεσης εφαρμογής για την ανάσχεση των επιπτώσεων της ενεργειακής και πληθωριστικής κρίσης στον εμπορικό κλάδο, όσο και μεσο-μακροπρόθεσμες ρυθμίσεις που δύνανται να δώσουν ώθηση στο ψηφιακό μετασχηματισμό των ΜμΕ και την εν γένει αναπτυξιακή τους πορεία τα επόμενα χρόνια.

Ειδικότερα, για το προσεχές δύσκολο χρονικό διάστημα η ΕΣΕΕ εκτιμά ότι πρέπει να δοθεί έμφαση στην ευόδωση των παρακάτω, βασικών για τον κλάδο του εμπορίου, προτεραιοτήτων:

• Πλήρης κατάργηση του τέλους επιτηδεύματος

• Θέσπιση ειδικού προγράμματος επιχορηγήσεων & χαμηλότοκων δανείων

• Παροχή κινήτρων ψηφιακού & πράσινου μετασχηματισμού

• Θεσμοθέτηση και εφαρμογή του Ακατάσχετου Επιχειρηματικού Λογαριασμού

• Θεσμοθέτηση της «Εμπορικής Τουριστικής επιχείρησης»

Το Υπόμνημα της ΕΣΕΕ περιέχει αναλυτικές και επεξεργασμένες θέσεις για κάθε άξονα της κυβερνητικής πολιτικής που επηρεάζει τις προοπτικές επιβίωσης και την ανταγωνιστικότητα των εμπορικών επιχειρήσεων, εστιάζοντας στους εξής τομείς:

Πρώτον, την ενίσχυση της ρευστότητας των ΜμΕ μέσω κρατικών παρεμβάσεων, χρήσης ευέλικτων και καινοτόμων χρηματοδοτικών εργαλείων και πλήρους εκμετάλλευσης των πόρων του ΕΣΠΑ.

Δεύτερον, την αντιμετώπιση των πληθωριστικών πιέσεων σε νοικοκυριά και επιχειρήσεις. Στο πεδίο αυτό προτείνεται μεταξύ άλλων η κατάργηση του ΕΦΚ στα καύσιμα και η απαλλαγή των λογαριασμών ηλεκτρικού ρεύματος από τέλη και φόρους υπέρ τρίτων.

Τρίτον, φορολογικές ελαφρύνσεις όπως η πλήρης κατάργηση της προκαταβολής φόρου εισοδήματος επόμενου έτους και η οριστική κατάργηση των παρωχημένων και άδικων τεκμηρίων διαβίωσης.

Τέταρτον, εργασιακές και ασφαλιστικές ρυθμίσεις όπως «πάγωμα» και κεφαλαιοποίηση των παλαιών ληξιπρόθεσμων οφειλών στον πρώην ΟΑΕΕ με μετατροπή της κεφαλαιοποιημένης οφειλής σε ασφαλιστικό χρόνο κατά τη συνταξιοδότηση, καθώς και η ενεργοποίηση του Λευκού Μητρώου επιχειρήσεων.

Η ΕΣΕΕ πιστεύει ακράδαντα ότι η θωράκιση της ευρωπαϊκής και της ελληνικής οικονομίας απέναντι στην ασύμμετρη ενεργειακή απειλή απαιτεί πολιτικές που στηρίζουν την μικρομεσαία επιχειρηματικότητα, ενισχύουν την απασχόληση και διασφαλίζουν την κοινωνική συνοχή.

Ολόκληρο το Υπόμνημα μπορείτε να το διαβάσετε ΕΔΩ

Επισημαίνεται ακόμη ότι οι καταιγιστικές εξελίξεις στη διεθνή οικονομική και πολιτική πραγματικότητα, όπως επιταχύνθηκαν από τον πόλεμο στην Ουκρανία και την εκτίναξη των τιμών, προκαλούν νέες ισχυρές αναταράξεις και επιβάλλουν αναπόφευκτες προκλήσεις στην επιχειρηματικότητα. Πλέον, μετά την «τριπλή κρίση» (χρέους, πανδημίας και πληθωρισμού), οι μεταβολές του οικονομικού και επιχειρηματικού κλίματος είναι συνεχείς, διογκώνοντας την αβεβαιότητα και ανατρέποντας πάγιες σταθερές και προβλέψεις. Το εμπόριο και εν γένει η επιχειρηματικότητα, καλούνται να πορευτούν εν μέσω ενός ρευστού περιβάλλοντος, πλήρους μη αναμενόμενων προκλήσεων, όπου η μοναδική σταθερά θα είναι ενδεχομένως η ανατροπή.

Ειδικότερα, οι βασικές διαπιστώσεις συνοψίζονται στα εξής:

1.      Ο Δείκτης Κύκλου Εργασιών (ΔΚΕ) στο λιανικό εμπόριο ανέκαμψε σε σχέση με το 2021, χωρίς όμως αυτή η ανάκαμψη να είναι ισόρροπη. Οι ειδικές συνθήκες της υγειονομικής κρίσης ευνόησαν συγκριτικά περισσότερο τις πωλήσεις σε φαρμακευτικά προϊόντα και καλλυντικά, super market (εάν υπολογιστεί και η τεράστια αύξηση του 2020) όπως επίσης και τις πωλήσεις εκτός καταστημάτων (διαδικτυακές). Βέβαια, ο ενδοκλαδικός δυϊσμός δεν είναι πανδημικό απότοκο καθώς είχε ήδη εντοπιστεί στην Ετήσια Έκθεση του 2019.

2.      Στην αγορά εργασίας τα μέτρα στήριξης λειτούργησαν αποτελεσματικά, με υψηλό, όμως, δημοσιονομικό κόστος. Η απασχόληση στο εμπόριο παρουσίασε τάσεις σταθεροποίησης και ο κλάδος παραμένει, με διαφορά, ο μεγαλύτερος εργοδότης της ελληνικής οικονομίας. Ωστόσο, το εμπόριο είναι ένας κλάδος εν κινήσει, ο οποίος μετασχηματίζεται συνεχώς. Αυτό προκύπτει και από τη μεγάλη αύξηση των εργοδοτών, τη διαρκή υποχώρηση των αυτοαπασχολουμένων αλλά και την πτώση των μισθωτών, στοιχείο που δεν παύει να δημιουργεί ανησυχία. Κρίσιμο ρόλο θα διαδραματίσει η ικανότητα της επιστημονικής αλλά και της επιχειρηματικής κοινότητας να ενισχύσει την εκπαίδευση και κατάρτιση του ανθρώπινου δυναμικού σε σύγχρονες ειδικότητες υψηλής ζήτησης.

3.      Φαίνεται ότι για το 2021 οι δράσεις στήριξης της εγχώριας αγοράς κατά τη διάρκεια της Covid-19 είχαν θετικό αποτύπωμα στην επιχειρηματικότητα. Υπό «κανονικές συνθήκες», η σταδιακή επιστροφή στην μετά-πανδημική πραγματικότητα θα μπορούσε να συμπαρασύρει ανοδικά τα βασικά μεγέθη των επιχειρήσεων. Άλλωστε, ήδη ο συνολικός κύκλος εργασιών αυξήθηκε, υπεραντισταθμίζοντας τις περυσινές απώλειες, ιδίως στο Χονδρικό και στα Οχήματα.

4.      Εντούτοις, οι μικρότερες επιχειρήσεις παρουσιάζονται πολύ λιγότερο  αισιόδοξες για την εξέλιξη των πωλήσεων και γενικότερα τη βιωσιμότητά τους, χαρακτηριστικό αποτέλεσμα του δυισμού μεγέθους που εντοπίζεται στον κλάδο. Ο τελευταίος, υπήρχε ανέκαθεν αλλά η πανδημία και οι ειδικές συνθήκες λειτουργίας των επιχειρήσεων τον ανέδειξαν περαιτέρω. Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι ότι ο μέσος κύκλος εργασιών των μικρότερων μονάδων στο λιανικό έχει επιστρέψει στα επίπεδα του 2016, χάνοντας την όποια μεγέθυνση είχε επιτευχθεί έως το 2019.

5.      Παρά τη «γενική» ανάκαμψη που καταγράφεται στο εμπόριο για το 2021 αλλά και τον εμπεδωμένο (πλέον) δυισμό στον κλάδο, μια από τις κατηγορίες επιχειρήσεων που μελετά η έκθεση φαίνεται να αντιμετωπίζει πλέον ορατό τον κίνδυνο της βιωσιμότητάς της (μία στις δύο «απειλούμενες επιχειρήσεις» κινδυνεύει με οριστική παύση της εμπορικής της δραστηριότητας).

6.      Η εικόνα, ωστόσο, όπως καταγράφεται στην Έκθεση του 2021 μοιάζει να ανατρέπεται ήδη από το πρώτο τρίμηνο του 2022. Οι δυσμενείς εξελίξεις στις τιμές, οι οποίες τροφοδοτήθηκαν από την ενεργειακή κρίση, την επεκτατική νομισματική πολιτική, τον πόλεμο στην Ουκρανία και τις παρατεταμένες διαταραχές στην εφοδιαστική αλυσίδα (αύξηση αποθηκευτικού και μεταφορικού κόστους), επιβραδύνουν σημαντικά και θέτουν σε αβεβαιότητα την επιστροφή στην κανονικότητα.

Καρανίκας: Ηχηρή προειδοποίηση

«Η δημοσιοποίηση της εφετινής Ετήσιας Έκθεσης Ελληνικού Εμπορίου, στο πλαίσιο των πολλαπλών κρίσεων της συγκυρίας και του πολέμου στην Ουκρανία, υποδηλώνει τη δύσκολη θέση, στην οποία έχει περιέλθει το εμπόριο, και η οποία υποχρεώνει θεσμικούς και κοινωνικούς φορείς να αναλάβουν συγκεκριμένες και τολμηρές πρωτοβουλίες. Η Ετήσια Έκθεση για το 2021 είναι μια ηχηρή προειδοποίηση της εμπορικής τάξης, σχετικά με την επιβίωση και τις προοπτικές της επιχειρηματικής της δράσης». Αυτό τόνισε ο πρόεδρος της ΕΣΕΕ Γιώργος Καρανίκας, προσθέτοντας ότι ήδη από το 2020, οι συνολικές πωλήσεις των εταιρειών του εμπορίου κατέγραψαν μείωση κατά 8,5%, ενώ τα μικτά κέρδη υποχώρησαν σε μικρότερο βαθμό (5,6%).

Παρόλα αυτά, επεσήμανε, και το 2021, ενώ η απασχόληση στο εμπόριο παρουσίασε οριακή πτώση κατά 0,6%, σε σχέση με πέρυσι, ο κλάδος παραμένει ο μεγαλύτερος εργοδότης της χώρας (με 17,9% της συνολικής απασχόλησης), παρέχοντας εργασία σε περίπου 700.000 ανθρώπους.

Ο ίδιος ανέδειξε τη φορολόγηση, τη μείωση της καταναλωτικής δαπάνης, την έλλειψη ρευστότητας, την αύξηση του κόστους των εμπορευμάτων και τον αθέμιτο ανταγωνισμό ως τα σημαντικότρα προβλήματα που αντιμετωπίζουν οι εμπορικές επιχειρήσεις.

Σε δύο άξονες η ανάκαμψη

Η συζήτηση για την ανάκαμψη της αγοράς και την επιστροφή στην κανονικότητα, θα πρέπει να κινείται γύρω από δύο βασικούς άξονες παρέμβασης, ανέφερε ο κ. Καρανίκας.

Όπως είπε, «όσον αφορά στις ελληνικές μικρομεσαίες εμπορικές επιχειρήσεις, η μείωση του διαθέσιμου προς κατανάλωση εισοδήματος των νοικοκυριών, εξαιτίας, κυρίως, των φουσκωμένων λογαριασμών ρεύματος, αλλά και η αύξηση του δικού τους λειτουργικού κόστους θα απαιτήσουν, αναμφίβολα, τη στήριξη της Πολιτείας, για όσο διάστημα διαρκέσει η ενεργειακή κρίση και οι συνέπειες στον πληθωρισμό, ένεκα της πολεμικής σύρραξης στην Ουκρανία. Η στήριξη των επιχειρήσεων απέναντι στην ενεργειακή κρίση δεν πρέπει να ατονήσει. Γι’ αυτό ο εμπορικός κόσμος ελπίζει, τουλάχιστον, πως θα ευδοκιμήσει η ελληνική πρόταση για τη δημιουργία ευρωπαϊκού μηχανισμού αλληλεγγύης, όσον αφορά στην ενέργεια.

»Επιπρόσθετα, πρέπει να προχωρήσει άμεσα και συστηματικά ο ψηφιακός μετασχηματισμός και η πράσινη μετάβαση των Μμε εμπορικών επιχειρήσεων. Είναι αναγκαίο να ενισχυθεί η εμπειρία και η τεχνογνωσία των επιχειρηματιών και των εργαζομένων τους σε θέματα ηλεκτρονικού εμπορίου και ψηφιακού μάρκετινγκ, με στόχο την ουσιαστική ενσωμάτωση της νέας τεχνολογίας στη στρατηγική, αλλά και στην καθημερινή λειτουργία μιας Μμε επιχείρησης. Η σωστή διαχείριση και διάχυση στην πραγματική οικονομία των πόρων του Ταμείου Ανάκαμψης και των κονδυλίων του νέου ΕΣΠΑ 2021-2027 θα αποτελέσουν καθοριστικό παράγοντα, για την επιτυχία της διπλής μετάβασης της ελληνικής επιχειρηματικότητας. Το μεγάλο στοίχημα, σήμερα, είναι να δοθούν σε όλες τις επιχειρήσεις τα γνωστικά εφόδια και τα χρηματοδοτικά εργαλεία, προκειμένου να επιβιώσουν. Ιδιαίτερα, θα πρέπει να προσεχθούν οι κλάδοι και οι ΜμΕ που επλήγησαν περισσότερο από την πανδημία, ώστε να μην ανοίξει περισσότερο η «ψαλίδα» που τους χωρίζει από τις μεγάλες πολυεθνικές και τα λίγα ισχυρά brands του εγχώριου λιανεμπορίου».