Διαχειριστική Αρχή Προγράμματος ΔΑΜ 2021-2027

Η θετική πορεία του Προγράμματος επιβεβαιώνεται από την αποτελεσματική απορρόφηση των διαθέσιμων πόρων και την έγκαιρη – και μάλιστα υπερβαίνουσα– επίτευξη των δημοσιονομικών στόχων, συμβάλλοντας ουσιαστικά στη στήριξη των περιοχών Δίκαιης Αναπτυξιακής Μετάβασης. Ο στόχος του κανόνα Ν+3, που προβλέπει τη δαπάνη των εγκεκριμένων πόρων εντός τριών ετών, όχι μόνο επιτεύχθηκε, αλλά υπερκαλύφθηκε.

Τα συνολικά εγκεκριμένα έργα έφτασαν τα 862,2 εκατ. ευρώ, εκ των οποίων 451,2 εκατ. ευρώ εντάχθηκαν μέσα στο 2025. Οι συνολικές πληρωμές προς τους δικαιούχους διαμορφώθηκαν σε 129,7 εκατ. ευρώ, με τα 93,8 εκατ. ευρώ να έχουν καταβληθεί το 2025. Τα στοιχεία αυτά αποτυπώνουν την επιτάχυνση του Προγράμματος και τη μετατροπή του σχεδιασμού σε ουσιαστική εφαρμογή.

Ιδιαίτερα δυναμική ήταν η πορεία των Προτεραιοτήτων 1 «Ενίσχυση της επιχειρηματικότητας» και 4 «Δίκαιη εργασιακή μετάβαση», με αύξηση των εντάξεων κατά 383,1 εκατ. ευρώ (+172%) και 54,8 εκατ. ευρώ (+46%) αντίστοιχα. Οι δαπάνες ενισχύθηκαν σημαντικά, με την Προτεραιότητα 1 να καταγράφει αύξηση κατά 58,6 εκατ. ευρώ (+254%) και την Προτεραιότητα 4 κατά 27,3 εκατ. ευρώ (+310%), επιβεβαιώνοντας την αποτελεσματική αξιοποίηση των πόρων και τη θετική επίδραση στις περιοχές ΔΑΜ.

Διεύθυνση Στρατηγικού Σχεδιασμού & Συντονισμού Χρηματοδότησης ΕΥΔΑΜ

Το 2025, η υλοποίηση του στρατηγικού σχεδιασμού ΔΑΜ ενισχύθηκε σημαντικά μέσω της ενεργοποίησης επιπρόσθετων χρηματικών μέσων: του νέου Ειδικού Αναπτυξιακού Προγράμματος ΔΑΜ (ΕΠ ΔΑΜ – ΕΠΑ) και του Δανειακού Μηχανισμού του Πυλώνα ΙΙΙ. Στο πλαίσιο του Ειδικού Αναπτυξιακού Προγράμματος ΔΑΜ (ΕΠ ΔΑΜ – ΕΠΑ) εγκρίθηκαν 9 προσκλήσεις συνολικού ύψους 137,3 εκ. ευρώ, ενεργοποιώντας πάνω από το 70% του προϋπολογισμού, ενώ υποβλήθηκαν για αξιολόγηση 62 προτάσεις έργων συνολικού ύψους 132,5 εκ. ευρώ. Μέχρι σήμερα, έχουν ενταχθεί 20 έργα για χρηματοδότηση, συνολικού προϋπολογισμού 18 εκ. ευρώ.

Μέσω του Δανειακού Μηχανισμού του Δημοσίου (Πυλώνας ΙΙΙ), εγκρίθηκαν 5 μεγάλα επενδυτικά σχέδια για τις πέντε Περιφέρειες ΔΑΜ, συνολικού προϋπολογισμού 234 εκ. ευρώ, εξαντλώντας πλήρως τον διαθέσιμο προϋπολογισμό για την Ελλάδα.

Παράλληλα, υποβλήθηκαν για το Πρόγραμμα ΔΑΜ 2021-2027 14 νέες δράσεις συνολικού ύψους ~180 εκ. ευρώ, ενώ εντάχθηκε και πράξη Τεχνικής Βοήθειας ύψους 3,5 εκ. ευρώ, ενισχύοντας περαιτέρω τη δυνατότητα υποστήριξης έργων στις περιοχές Δίκαιης Αναπτυξιακής Μετάβασης.

Εθνικό Παρατηρητήριο Δίκαιης Αναπτυξιακής Μετάβασης

Το 2025 ενεργοποιήθηκε το Εθνικό Παρατηρητήριο ΔΑΜ, το οποίο τελεί υπό την εποπτεία της ΕΥΔΑΜ και αποτελεί πλέον το βασικό εργαλείο παρακολούθησης της προόδου στις περιοχές μετάβασης. Μέσα από τη συλλογή αξιόπιστων δεδομένων και δεικτών, προσφέρει εικόνα για την οικονομία, την απασχόληση, την κοινωνική συνοχή και το περιβάλλον.

Το Παρατηρητήριο υποστηρίζει τη λήψη τεκμηριωμένων αποφάσεων και ενισχύει τη διαφάνεια και τον ανοιχτό διάλογο με την κοινωνία. Μέσω εργαλείων όπως το Σύστημα Δεικτών ΔΑΜ, όλοι οι ενδιαφερόμενοι –φορείς και πολίτες– μπορούν να παρακολουθούν την πρόοδο των δράσεων και να εντοπίζουν πού χρειάζεται επιπλέον στήριξη.

Η συστηματική αξιοποίηση όλων των διαθέσιμων πόρων για τις περιοχές ΔΑΜ αποδεικνύει έμπρακτα πλέον ότι το Πρόγραμμα ΔΑΜ μετασχηματίζει ουσιαστικά την οικονομία περιοχών όπως η Μεγαλόπολη και η Δυτική Μακεδονία, προωθώντας την καινοτομία και δημιουργώντας ευκαιρίες για ένα αναπτυξιακό μοντέλο βιώσιμο, κοινωνικά δίκαιο και δυναμικό.

Όπως δήλωσε ο Διοικητής της ΕΥΔΑΜ, κ. Πελοπίδας Καλλίρης: «Το 2025 ήταν μια καθοριστική χρονιά για τις περιοχές ΔΑΜ. Η υλοποίηση των έργων, η στοχευμένη αξιοποίηση των πόρων και οι επενδύσεις που πραγματοποιήθηκαν έφεραν θετικό πρόσημο για τις τοπικές κοινωνίες, οι οποίες συνεργάστηκαν με συνέπεια. Με αυτό τον τρόπο, επιδιώκουμε η μετάβαση να ενισχύσει το βιοτικό επίπεδο των κατοίκων και να φέρει οικονομική ανάπτυξη. Συνεχίζουμε με σταθερά βήματα, χτίζοντας μαζί με τις τοπικές κοινωνίες ένα μέλλον που αξίζει σε κάθε πολίτη.»

Επίσης, εκφράζοντας την ικανοποίηση του για την εντυπωσιακή συμμετοχή των νέων, σημείωσε: «Είμαστε εδώ, ακριβώς γιατί το πρόγραμμα της Δίκαιης Αναπτυξιακής Μετάβασης είναι σε εξέλιξη. Συζητάμε με τις νέες και τους νέους, γιατί το πρόγραμμα έχει σκοπό να κρατήσει τους νέους στον τόπο τους». Τέλος υπογράμμισε πως «έρχονται νέες τεχνολογίες αιχμής και θα αναζητηθούν ταλέντα μέσα από το Πανεπιστήμιο. Το επόμενο χρονικό διάστημα έρχονται πολλά και στοχευμένα προγράμματα».

Από την πλευρά του ο Διοικητής της ΕΥΔΑΜ, κ. Πελοπίδας Καλλίρης σημείωσε ότι «Θέλουμε να μάθουμε από εσάς, τις νέες και τους νέους, τις απόψεις σας για τις ευκαιρίες απασχόλησης σε νευραλγικούς τομείς της σύγχρονης οικονομίας. Στόχος είναι οι νέες και οι νέοι να μείνουν στον τόπο τους τώρα που ξεκινούν οι επενδύσεις, δημιουργώντας νέες ευκαιρίες απασχόλησης με καλά αμειβόμενες θέσεις εργασίας».

Κατά την τοποθέτησή του ο Περιφερειάρχης Δυτικής Μακεδονίας Γιώργος Αμανατίδης αναφέρθηκε στις προϋποθέσεις που θα κάνουν τη Δυτική Μακεδονία πιο ελκυστική για τους νέους, τονίζοντας ότι «Είστε οι κομιστές του νέου. Σας καλούμε να συμμετέχετε στις αλλαγές που θα έρθουν».

Η σκυτάλη δόθηκε στις τοπικές οργανώσεις νέων Όμιλος Ενεργών Νέων Φλώρινας και Go Alive, οι οποίες παρουσίασαν τις δραστηριότητές τους, εμπνέοντας και κινητοποιώντας το κοινό να συμμετάσχει ενεργά στη διαμόρφωση της επόμενης ημέρας.

Στη συνέχεια οι νέοι της περιοχής και οι φοιτητές του Πανεπιστήμιου Δυτικής Μακεδονίας είχαν την ευκαιρία να ενημερωθούν για τις διαδικασίες των χρηματοδοτικών προγραμμάτων του ΕΣΠΑ από στελέχη της Διαχειριστικής Αρχής ΕΣΠΑ-ΔΑΜ και του ΕΦΕΠΑΕ και έλαβαν μέρος σε ανοιχτή συζήτηση με συντονιστή τον Αρχισυντάκτη της LiFO, κ. Γιάννη Πανταζόπουλο. Ομιλητές ήταν η κα. Ποζουκίδου από τον Σύνδεσμο Υποτρόφων του Ιδρύματος Ωνάση και η κα. Θεοδοσίου από το Green Tank. Στη συζήτηση παρουσιάστηκαν οι αναδυόμενοι παραγωγικοί τομείς, οι νέες ευκαιρίες απασχόλησης και ανάπτυξης δεξιοτήτων, καθώς και αντίστοιχες καλές πρακτικές από το διεθνές περιβάλλον.

Η εκδήλωση ολοκληρώθηκε με τη διεξαγωγή Εργαστηρίου Δημιουργίας Ιδεών κατά το οποίο αναδείχθηκαν από τους συμμετέχοντες έννοιες όπως αυτές της αλληλεγγύης, της διαρκούς επιμόρφωσης αλλά και της βιωματικής εκπαίδευσης. Συζητήθηκαν επίσης θέματα, όπως ο ρόλος του Πανεπιστημίου αλλά και η αξιοποίηση των social media για τη μεγαλύτερη διάχυση των σύγχρονων ζητημάτων της πράσινης ανάπτυξης και μετάβασης, ενώ υπογραμμίστηκε και η ανάγκη για σταθερή και διαρκή επιχορήγηση, στήριξη αλλά και εκπαίδευση των τοπικών επιχειρήσεων προκειμένου να μπορούν με συνέπεια να υιοθετήσουν πράσινα μοντέλα επιχειρηματικότητας.

Στην εκδήλωση παραβρέθηκαν και χαιρέτησαν οι βουλευτές κ. Κωνσταντινίδης και κ. Παπαδόπουλος καθώς και ο Πρύτανης του Πανεπιστημίου Δυτικής Μακεδονίας, κ. Θεοδουλίδης. Παραβρέθηκαν επίσης εκπρόσωποι της τοπικής αυτοδιοίκησης και φορέων της περιοχής.

Ως κεντρική προτεραιότητα αναδείχθηκε η επίσπευση της διαδικασίας αξιολόγησης των επενδυτικών σχεδίων που υποβλήθηκαν για τους Δήμους Μεγαλόπολης, Τρίπολης, Γορτυνίας και Οιχαλίας.

Παράλληλα, δόθηκε έμφαση στο γεγονός ότι υπήρξε υπερκάλυψη του προϋπολογισμού που ήταν διαθέσιμος για την ενίσχυση των μικρομεσαίων επιχειρήσεων της περιοχής και τονίστηκε η ανάγκη έκδοσης νέων προσκλήσεων το επόμενο έτος, αξιοποιώντας τα αδιάθετα ποσά από το πρόγραμμα στις επηρεαζόμενες περιοχές του ΕΣΔΙΜ Μεγαλόπολης.

Στην εισήγηση του, ο κ. Πελοπίδας Καλλίρης, Διοικητής της Ειδικής Υπηρεσίας Δίκαιης Αναπτυξιακής Μετάβασης δήλωσε: «Το γεγονός ότι υπερκαλύφθηκαν οι αιτήσεις για τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις στην περιοχή της Μεγαλόπολης αλλά και των άλλων Δήμων, δείχνει την ετοιμότητα να μπουν οι επιχειρήσεις στο πρόγραμμα. Δημιουργούνται 1.300 νέες θέσεις εργασίας στην περιοχή, γι’ αυτό πρέπει να είμαστε θετικοί απέναντι στην προοπτική που δημιουργείται για τον τόπο». Ο κ. Καλλίρης μετέφερε επίσης τον χαιρετισμό του αναπληρωτή υπουργού Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών κ. Νίκου Παπαθανάση διαβεβαιώνοντας την κοινή τους πρόθεση η Μεγαλόπολη να αποτελεί προτεραιότητα του Προγράμματος Δίκαιης Αναπτυξιακής Μετάβασης 2021-2027.

Ο κ. Χρήστος Λαμπρόπουλος, αναπληρωτής περιφερειάρχης Πελοποννήσου, είπε με τη σειρά του: «Έχουμε υπερκάλυψη του προγράμματος και αυτό είναι θετικό. Υπάρχει πρόθεση και σχέδιο να επαναπροκηρύξουμε τα ποσά που δεν έχουν ακόμη διατεθεί. Για τη Μεγαλόπολη διατίθενται πόροι μέσω ΕΣΠΑ ενώ με τον Δήμο προσπαθούμε να ολοκληρώσουμε τις ΟΧΕ (Ολοκληρωμένες Χωρικές Επενδύσεις). Γίνεται μια πραγματικά μεγάλη προσπάθεια με στόχο να υλοποιήσουμε μεγάλα έργα για τη Μεγαλόπολη.»  

Κατά τον χαιρετισμό του ο Δήμαρχος Μεγαλόπολης Κώστας Μιχόπουλος επισήμανε αρχικά τις δυσκολίες που αντιμετωπίζει η ευρύτερη περιοχή λόγω της απολιγνιτοποίησης και υπενθύμισε τη δέσμευση τόσο από τον κ. Καλλίρη όσο και από τον Αναπληρωτή Υπουργό Εθνικής Οικονομίας & Οικονομικών κ. Παπαθανάση ότι η Μεγαλόπολη θα ανακηρυχθεί ως πράσινη πόλη.

Παρεμβάσεις αναφορικά με την προτεραιότητα που κατέχει η Μεγαλόπολη στο σχεδιασμό και την υλοποίηση του Προγράμματος της Δίκαιης Αναπτυξιακής Μετάβασης πραγματοποιήθηκαν από τον κ. Αθανάσιο Σοφό, στέλεχος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, τον κ. Άγγελο Κότιο, πρώην πρύτανη του Πανεπιστημίου Πειραιώς και επιστημονικό υπεύθυνο του Κέντρου Δεξιοτήτων που αναπτύσσεται στη Μεγαλόπολη, καθώς και τον κ. Σπύρο Μουμούρη, στέλεχος του ΕΦΕΠΑΕ.

Η εκδήλωση, η οποία πραγματοποιήθηκε τη Δευτέρα 23 Σεπτεμβρίου 2024, στο Αμφιθέατρο του Πανεπιστημίου Δυτικής Μακεδονίας (ΖΕΠ, Κοζάνης), παρουσία του Διοικητή της ΕΥΔΑΜ, κ. Πελοπίδα Καλλίρη, είχε διττό στόχο.

Αφενός, να διερευνηθούν και να καταγραφούν οι ανάγκες των επιχειρήσεων που έχουν ήδη υποβάλει αίτηση χρηματοδότησης στις δράσεις κρατικών ενισχύσεων του Προγράμματος, σχετικά με τις επαγγελματικές δεξιότητες του ανθρώπινου δυναμικού. Αφετέρου, να έρθουν σε επαφή όλες οι εταιρείες που έχουν υποβάλλει αίτηση σε κάποια από τις έξι προσκλήσεις του Προγράμματος Δίκαιης Αναπτυξιακής Μετάβασης.

Στην εκδήλωση παραβρέθηκαν ο Βουλευτής της Περιφερειακής Ενότητας Κοζάνης της Νέας Δημοκρατίας κ. Μιχάλης Παπαδόπουλος, ο Περιφερειάρχης Δυτικής Μακεδονίας κ. Γιώργος Αμανατίδης, ο Πρύτανης του Πανεπιστημίου Δυτικής Μακεδονίας κ. Θεόδωρος Θεοδουλίδης, οι Πρόεδροι των επιμελητηρίων της Δυτικής Μακεδονίας, εκπρόσωποι της τοπικής Αυτοδιοίκησης και ενδιαφερόμενοι επιχειρηματίες.

Σε διαδικτυακό χαιρετισμό του, ο αναπληρωτής Υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών κ. Νίκος Παπαθανάσης αναφέρθηκε στον θετικό αντίκτυπο του Προγράμματος τονίζοντας: «Μόνο μέσα από την ενίσχυση της απασχόλησης και της επιχειρηματικότητας οι νέες και οι νέοι της Δυτικής Μακεδονίας, όπως και των άλλων περιοχών της Δίκαιης Αναπτυξιακής Μετάβασης, θα παραμείνουν στον τόπο τους, θα επενδύσουν και θα δημιουργήσουν. Οι επενδύσεις των 351 εκατ. ευρώ, με 152% ποσοστό κάλυψης του διαθέσιμου προϋπολογισμού, θα δημιουργήσουν 2.600 νέες θέσεις εργασίας». Επίσης, υπογράμμισε ότι «υπάρχουν 721 επενδυτικά σχέδια για την περιοχή που καλύπτουν όλο το εύρος της επιχειρηματικότητας από τις πολύ μικρές έως τις μεγάλες επιχειρήσεις».

Ο Διοικητής της Ειδικής Υπηρεσίας Δίκαιης Αναπτυξιακής Μετάβασης, κ. Πελοπίδας Καλλίρης αναφέρθηκε με τη σειρά του στις αιτήσεις των επιχειρήσεων τονίζοντας πως «ο στόχος έχει υπερκαλυφθεί και αυτό που πρέπει να γίνει είναι να αξιολογηθούν άμεσα οι προτάσεις, ώστε να ολοκληρωθούν όλες οι προβλεπόμενες διαδικασίες έως το τέλος του έτους. Με το νέο έτος πιστεύω πως όλες οι επιχειρήσεις θα αρχίσουν να υλοποιούν τις επενδύσεις τους στην περιοχή».

Ο Περιφερειάρχης Δυτικής Μακεδονίας κ. Γιώργος Αμανατίδης δήλωσε: «Θα αλλάξουμε το παραγωγικό προφίλ στη Δυτική Μακεδονία, θα μπούμε στο επίκεντρο. Η επιχειρηματικότητα, η καινοτομία, οι νέες διαδικασίες και δράσεις και το αποτέλεσμα αυτής της προσπάθειας να είναι η αιτία και για νέες επενδύσεις».

Το σημαντικό ρόλο του Πανεπιστημίου για τη μετάβαση επεσήμανε ο Πρύτανης του Πανεπιστημίου Δυτικής Μακεδονίας κ. Θεόδωρος Θεοδουλίδης δηλώνοντας: «Στο πλαίσιο αυτό, το Πανεπιστήμιο Δυτικής Μακεδονίας δίνει το παρόν με τα εξειδικευμένα προγράμματα σπουδών και τη δια βίου μάθηση που προσφέρει».

Με τη συμμετοχή των ενδιαφερόμενων επιχειρηματιών και εκπροσώπων της τοπικής αυτοδιοίκησης, η εκδήλωση έδωσε «βήμα» διαλόγου για την ανάπτυξη εξειδικευμένων δεξιοτήτων με στόχο να συμβάλλουν στην οικονομική και κοινωνική ανασυγκρότηση των περιοχών που επηρεάζονται από την απολιγνιτοποίηση.