Ειδικότερα, τον Απρίλιο του 2026 σε σύγκριση με τον Μάρτιο του 2026, ο εποχικά διορθωμένος όγκος λιανικού εμπορίου υποχώρησε κατά 0,4% στην ευρωζώνη και κατά 0,5% στο σύνολο της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Η πτώση αυτή έρχεται σε συνέχεια ενός ιδιαίτερα ισχυρού Μαρτίου, κατά τον οποίο το λιανεμπόριο είχε καταγράψει σημαντική ανάπτυξη 0,8% και 1,1% αντίστοιχα.

Σε επίπεδο κρατών-μελών για τα οποία υπάρχουν διαθέσιμα στοιχεία, οι μεγαλύτερες μηνιαίες μειώσεις εντοπίζονται στις εξής χώρες: Δανία -4,5%, Ρουμανία -2,6%, Βέλγιο & Σλοβακία -1,8%. Στον αντίποδα, τη μεγαλύτερη μηνιαία άνοδο σημείωσαν η Λιθουανία (+1,9%), η Μάλτα (+1%) και η Γαλλία (+0,3%).

Παρά τη μηνιαία κάμψη, η σύγκριση με το προηγούμενο έτος δείχνει ότι η αγορά διατηρεί τη δυναμική της. Ο ημερολογιακά διορθωμένος δείκτης λιανικών πωλήσεων τον Απρίλιο του 2026, σε σύγκριση με τον Απρίλιο του 2025, παρουσίασε αύξηση 1% στην ευρωζώνη και 0,9% στην Ε.Ε.

Οι πρωταθλητές της ετήσιας ανόδου ήταν η Λιθουανία (+8,9%), η Βουλγαρία (+7,4%) και το Λουξεμβούργο (+6,6%). Αντίθετα, οι πιο αξιοσημείωτες ετήσιες υποχωρήσεις καταγράφηκαν στη Ρουμανία (-5,7%), στο Βέλγιο (-2,1%) και στην Αυστρία (-0,6%).

Τα στοιχεία της S&P Global για τους δείκτες PMI Μαΐου αποτυπώνουν μια ζοφερή εικόνα, με τη συρρίκνωση του ιδιωτικού τομέα να συνεχίζεται για δεύτερο διαδοχικό μήνα, κάτι που συμβαίνει για πρώτη φορά από τα τέλη του 2024. Η υποτονική ζήτηση, η «βουτιά» στις εξαγωγές και η επιδείνωση στην αγορά εργασίας συνθέτουν ένα σκηνικό που, σύμφωνα με τους αναλυτές, προμηνύει αρνητικό ρυθμό ανάπτυξης για το δεύτερο τρίμηνο του έτους.

Ο σύνθετος δείκτης παραγωγής (composite PMI) υποχώρησε περαιτέρω τον Μάιο στις 48,5 μονάδες (από 48,8 τον Απρίλιο), παραμένοντας κάτω από το όριο των 50 μονάδων που διαχωρίζει την ανάπτυξη από τη συρρίκνωση. Πρόκειται επίσης για χαμηλό 18 μηνών.

Ο δείκτης δραστηριότητας στις υπηρεσίες (services PMI) παρέμεινε σε υφεσιακό έδαφος για ακόμη έναν μήνα, καταγράφοντας οριακή μόνο άνοδο στο 47,7 έναντι 47,6 τον Απρίλιο. Η μεταποίηση αποτέλεσε το μοναδικό φωτεινό σημείο, καθώς η παραγωγή στον κλάδο σημείωσε περαιτέρω άνοδο, αν και με σαφώς βραδύτερο ρυθμό.

Η ανάλυση των επιμέρους στοιχείων δείχνει ότι η οικονομική κάμψη καθοδηγείται ξεκάθαρα από τις δύο «ατμομηχανές» της ευρωζώνης, τη Γερμανία και τη Γαλλία, οι οποίες κατέγραψαν εκ νέου σημαντική υποχώρηση δραστηριότητας. Αντίθετα, ο ευρωπαϊκός Νότος προβάλλει αντιστάσεις, με την Ιταλία και την Ισπανία να σημειώνουν οριακή ανάπτυξη στον ιδιωτικό τομέα.

Η έλλειψη νέων παραγγελιών ανάγκασε τις επιχειρήσεις να απορροφήσουν ταχύτερα το εναπομείναν απόθεμα εργασιών τους με τον εντονότερο ρυθμό των τελευταίων 14 μηνών. Παράλληλα, η αποδυνάμωση της αγοράς οδήγησε σε περικοπές θέσεων εργασίας, με τον ρυθμό μείωσης των προσλήψεων να αγγίζει υψηλό 5,5 ετών, αν και σε γενικές γραμμές η πτώση κρίνεται ήπια. Στον τομέα των υπηρεσιών, η απασχόληση υποχώρησε για πρώτη φορά από τον Ιανουάριο του 2021.

Το πλέον ανησυχητικό εύρημα της έρευνας εστιάζεται στις τιμές. Το κόστος εισροών (πρώτες ύλες, ενέργεια, κ.λπ.) για τις επιχειρήσεις αυξήθηκε με τον ταχύτερο ρυθμό των τελευταίων 3,5 ετών, κυρίως λόγω των συνεχιζόμενων γεωπολιτικών αναταράξεων στη Μέση Ανατολή. Για να ανταπεξέλθουν, οι εταιρείες μετακύλισαν το κόστος στους καταναλωτές, με αποτέλεσμα ο πληθωρισμός στις τιμές εξόδου (χρεώσεις προϊόντων και υπηρεσιών) να «σκαρφαλώσει» σε υψηλό 38 μηνών.

Μοναδική αχτίδα αισιοδοξίας ήταν η μικρή ανάκαμψη της επιχειρηματικής εμπιστοσύνης για τους επόμενους 12 μήνες. Παρόλα αυτά, οι προσδοκίες παραμένουν εξαιρετικά χαμηλές σε σύγκριση με τα ιστορικά δεδομένα και σαφώς υποδεέστερες από τα επίπεδα που ίσχυαν πριν από το ξέσπασμα του πολέμου στη Μέση Ανατολή.

«Με την επιχειρηματική δραστηριότητα να υποχωρεί για δεύτερο συνεχή μήνα, είναι όλο και πιο πιθανό η οικονομία της ευρωζώνης να διολισθήσει σε συρρίκνωση το δεύτερο τρίμηνο, με τα δεδομένα να δείχνουν πτώση του ΑΕΠ κατά 0,2%», σχολιάζει ο Chris Williamson, επικεφαλής οικονομολόγος της S&P Global Market Intelligence.

«Την ίδια στιγμή, οι πληθωριστικές πιέσεις εντείνονται σε βαθμό που προκαλεί ανησυχία, προειδοποιώντας για έναν πληθωρισμό που μπορεί να προσεγγίσει το 4% στους επόμενους μήνες. Αυτό δημιουργεί έντονη νευρικότητα στην ΕΚΤ, η οποία θέλει να δράσει άμεσα για να αποτρέψει την παγίωση του υψηλού πληθωρισμού. Ωστόσο, οι κεντρικοί τραπεζίτες φοβούνται ότι αυξάνοντας τα επιτόκια εν μέσω μιας οικονομικής κάμψης, ενισχύουν τον κίνδυνο μιας βαθιάς ύφεσης. Μία αύξηση επιτοκίων μπορεί να λειτουργήσει ως δικλείδα ασφαλείας, όμως τα επιχειρήματα για περαιτέρω αυξήσεις θα εξασθενήσουν αν η οικονομία συνεχίσει να αποδυναμώνεται, καθώς η ίδια η πτώση της ζήτησης θα περιορίσει τελικά την τιμολογιακή ισχύ των εταιρειών και την αύξηση των μισθών», πρόσθεσε.

Σύμφωνα με έκθεση της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας που δημοσιεύθηκε την Τρίτη, ο χρυσός αντιπροσώπευε το 27% των παγκόσμιων αποθεματικών περιουσιακών στοιχείων των κεντρικών τραπεζών στο τέλος του 2025, από 20% ένα χρόνο νωρίτερα. Αντίθετα, το μερίδιο των αμερικανικών κρατικών ομολόγων μειώθηκε στο 22% από 25%

Το ποσοστό των αποθεματικών περιουσιακών στοιχείων που είναι εκφρασμένα σε ευρώ παρέμεινε αμετάβλητο στο 15%.

«Οι γεωπολιτικές εντάσεις εξακολουθούν να τροφοδοτούν την ισχυρή ζήτηση για χρυσό από τις κεντρικές τράπεζες», σχολίασε η πρόεδρος της ΕΚΤ, Κριστίν Λαγκάρντ, αναφερόμενη στα στοιχεία της έκθεσης.

Η εξέλιξη αυτή οφείλεται κυρίως στις αποτιμήσεις. Αν και οι αγορές χρυσού από τις κεντρικές τράπεζες επιβραδύνθηκαν την περασμένη χρονιά, οι τιμές του πολύτιμου μετάλλου εκτινάχθηκαν. Σύμφωνα με την ΕΚΤ, εάν χρησιμοποιούνταν οι τιμές του 2023, τα αμερικανικά κρατικά ομόλογα θα εξακολουθούσαν να βρίσκονται στην πρώτη θέση με ποσοστό 26%, έναντι μόλις 16% για τον χρυσό.

Η ΕΚΤ επισήμανε επίσης τα μειονεκτήματα του χρυσού ως αποθεματικού στοιχείου. «Ο χρυσός παρουσιάζει περιορισμούς ως επίσημο αποθεματικό περιουσιακό στοιχείο σε σύγκριση με τα βασικά νομίσματα: η τιμή του είναι ευμετάβλητη, δεν αποφέρει τόκο και, όταν διακρατείται σε φυσική μορφή, συνεπάγεται σημαντικό κόστος φύλαξης. Ακόμη σημαντικότερο είναι ότι η προσφορά χρυσού δεν είναι πλήρως ελαστική και δεν προσαρμόζεται ομαλά στις μεταβολές της διεθνούς ζήτησης για ρευστότητα», ανέφερε η κεντρική τράπεζα.

Η γεωπολιτική αβεβαιότητα και οι κορυφαίοι αγοραστές

Η ΕΚΤ παρέπεμψε σε στοιχεία ερευνών που δείχνουν ότι οι κεντρικές τράπεζες διεθνώς διακρατούν χρυσό όχι μόνο για λόγους διαφοροποίησης των αποθεμάτων τους, αλλά και ως αντιστάθμισμα έναντι των γεωπολιτικών κινδύνων. Οι μεγαλύτεροι αγοραστές χρυσού μεταξύ των κεντρικών τραπεζών το 2025 ήταν κυρίως χώρες που βρίσκονται σε γεωπολιτικά ευαίσθητες περιοχές, όπως η Πολωνία, το Καζακστάν, η Βραζιλία, η Κίνα και η Τουρκία.

Ωστόσο, η μεγαλύτερη εταιρεία έκδοσης stablecoins παγκοσμίως, η Tether, αγόρασε ακόμη μεγαλύτερες ποσότητες χρυσού το 2025, σύμφωνα με την έκθεση.

Η μετατόπιση αυτή αντανακλά μια ευρύτερη προσπάθεια πολλών χωρών να διαφοροποιήσουν τα αποθεματικά τους και να μειώσουν την εξάρτησή τους από το αμερικανικό δολάριο, το οποίο εξακολουθεί παρόλ’ αυτά να αποτελεί το κυρίαρχο παγκόσμιο αποθεματικό νόμισμα.

Οι σχετικές κινήσεις επιταχύνθηκαν μετά την απόφαση της Ουάσιγκτον να παγώσει τα αποθέματα της Ρωσίας σε δολάρια, έπειτα από την εισβολή της στην Ουκρανία το 2022. Παρά την άνοδο του χρυσού, τα assets που είναι εκφρασμένα σε δολάρια εξακολουθούν να αντιπροσωπεύουν το μεγαλύτερο μέρος των παγκόσμιων αποθεμάτων, με ποσοστό 42%.

Η τάση αυτή έχει ευρύτερες συνέπειες για τις διεθνείς χρηματοπιστωτικές αγορές και το παγκόσμιο νομισματικό σύστημα. Με τις κεντρικές τράπεζες να διακρατούν πλέον περισσότερους από 36.000 τόνους χρυσού, τα αποθέματα πλησιάζουν επίπεδα που είχαν καταγραφεί τελευταία φορά κατά την εποχή του συστήματος του Μπρέτον Γουντς, όταν τα νομίσματα ήταν συνδεδεμένα με το δολάριο και το δολάριο μπορούσε να μετατραπεί σε χρυσό.

Σύμφωνα με την ΕΚΤ, οι συνεχείς αγορές χρυσού από χώρες όπως η Κίνα, η Πολωνία, η Τουρκία και η Ινδία συνέβαλαν στη μεταμόρφωση της σύνθεσης των αποθεματικών, ενώ η εντυπωσιακή άνοδος της τιμής του χρυσού αύξησε σημαντικά το μερίδιό του στο σύνολο των αποθεματικών περιουσιακών στοιχείων.

Οι αγορές χρυσού από τις κεντρικές τράπεζες περιορίστηκαν στους 850 τόνους το 2025, έπειτα από τρία συνεχόμενα χρόνια κατά τα οποία οι καθαρές αγορές ξεπερνούσαν τους 1.000 τόνους ετησίως. Η ΕΚΤ σημειώνει ότι η εταιρεία έκδοσης stablecoins Tether ήταν ο μεγαλύτερος μεμονωμένος αγοραστής χρυσού πέρυσι, αποκτώντας περισσότερους από 100 τόνους.

Την ίδια στιγμή, η Τουρκία πούλησε ή δάνεισε 130 τόνους χρυσού στις αρχές του 2026, αφού είχε προηγουμένως προσθέσει 220 τόνους στα αποθέματά της από το 2022 και μετά. Σύμφωνα με την ΕΚΤ, πρόκειται για μία από τις μεγαλύτερες μειώσεις αποθεμάτων που έχουν καταγραφεί τα τελευταία χρόνια.

Το ευρώ κερδίζει έδαφος ως εναλλακτική στο δολάριο

Η έκθεση υπογραμμίζει επίσης την ενίσχυση του διεθνούς ρόλου του ευρώ.

Η παγκόσμια έκδοση χρέους σε ευρώ κατέγραψε ιστορικό υψηλό την περασμένη χρονιά, καθώς η Ευρωπαϊκή Ένωση εντείνει τις προσπάθειές της για την ενίσχυση του διεθνούς ρόλου του κοινού νομίσματος, σε μια περίοδο που αυξάνονται οι ανησυχίες για την αξιοπιστία του αμερικανικού δολαρίου.

Σύμφωνα με την έκθεση της ΕΚΤ, οι διεθνείς εκδόσεις δανείων και ομολόγων σε ευρώ εκτοξεύθηκαν σχεδόν στο 1 τρισ. ευρώ το 2025, σημειώνοντας αύξηση 30% σε σύγκριση με το 2024 και φτάνοντας στο υψηλότερο επίπεδο από τη δημιουργία του κοινού νομίσματος το 1999.

Παράλληλα, το ευρώ αναδείχθηκε στο κορυφαίο νόμισμα παγκοσμίως για την έκδοση πράσινων και βιώσιμων ομολόγων. Σύμφωνα με τα στοιχεία της ΕΚΤ, το μερίδιό του στη διεθνή αγορά αυξήθηκε από 35% σε 41%, ξεπερνώντας το δολάριο, του οποίου το μερίδιο υποχώρησε από 42% σε 32%.

Ωστόσο, ο συνολικός διεθνής ρόλος του ευρώ, όπως υπολογίζεται από την ΕΚΤ μέσω της ανάλυσης της χρήσης του σε ένα ευρύ φάσμα δεικτών, ενισχύθηκε μόλις κατά 0,2 ποσοστιαίες μονάδες σε σταθερές συναλλαγματικές ισοτιμίες. Το παγκόσμιο μερίδιο του ευρώ διαμορφώθηκε στο 20%, διατηρώντας μεν άνετα τη δεύτερη θέση διεθνώς, αλλά παραμένοντας σημαντικά πίσω από το δολάριο, το οποίο διατήρησε αμετάβλητο το μερίδιό του στο 57%.

«Ο διεθνής ρόλος του ευρώ ενισχύθηκε μετρίως το 2025… ωστόσο, αν εξετάσουμε τη μακροπρόθεσμη εικόνα, ο ρόλος του ευρώ αυξάνεται σταδιακά αλλά σταθερά», επεσήμανε η Κριστίν Λαγκάρντ, προσθέτοντας ότι το παγκόσμιο μερίδιο του νομίσματος έχει ενισχυθεί κατά 1,5 ποσοστιαία μονάδα από την προσάρτηση της Κριμαίας από τη Ρωσία το 2014.

Η ίδια σημείωσε επίσης ότι το ευρώ φαίνεται να λειτούργησε ως «ασφαλές καταφύγιο» για επενδυτές που αναζητούσαν προστασία απέναντι στην πρόσφατη χρηματοπιστωτική αστάθεια στις Ηνωμένες Πολιτείες, εν μέσω των επιθέσεων του Ντόναλντ Τραμπ στο διεθνές εμπορικό σύστημα, στη Federal Reserve και στο κράτος δικαίου.

«Υπάρχει μια ευκαιρία για το ευρώ να ενισχύσει την παγκόσμια ελκυστικότητά του, υπό την προϋπόθεση ότι οι Ευρωπαίοι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής θα δημιουργήσουν τις κατάλληλες συνθήκες και θα μετατρέψουν τα λόγια σε πράξεις», εξήγησε η Κριστίν Λαγκάρντ.

Στο ίδιο μήκος κύματος κινήθηκε και ο επίτροπος Οικονομίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης, Βάλντις Ντομπρόβσκις, ο οποίος από την πλευρά του πρόσθεσε ότι η μετατροπή του ευρώ σε ένα «πραγματικά παγκόσμιο νόμισμα» είναι «ταυτόχρονα αναγκαία και επείγουσα».

Όπως υποστήριξε, η ενίσχυση του διεθνούς ρόλου του ευρώ θα συμβάλει στη μείωση του κόστους δανεισμού για την Ευρωπαϊκή Ένωση, ενώ παράλληλα θα ενισχύσει την ανθεκτικότητα του μπλοκ απέναντι στις αμερικανικές κυρώσεις.

Ο Ντομπρόβσκις επανέλαβε επίσης την έκκληση της Κριστίν Λαγκάρντ προς τις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες να επιταχύνουν τις εδώ και χρόνια καθυστερημένες προσπάθειες για τη δημιουργία «ενιαίων, βαθιών και αποτελεσματικών» κεφαλαιαγορών, ικανών να προσελκύσουν επενδυτές από όλο τον κόσμο.

Σύμφωνα με την έρευνα της S&P Global, ο δείκτης PMI μεταποίησης της Ευρωζώνης διαμορφώθηκε στις 51,6 μονάδες τον Μάιο, έναντι 52,2 μονάδων τον Απρίλιο, όταν είχε αγγίξει το υψηλότερο επίπεδο σχεδόν τετραετίας. Παρά την υποχώρηση, η τελική μέτρηση ήταν καλύτερη από την προκαταρκτική εκτίμηση των 51,4 μονάδων.

Τιμές άνω των 50 μονάδων υποδηλώνουν επέκταση της οικονομικής δραστηριότητας.

Η μεταποίηση παραμένει σε ανάπτυξη αλλά χάνει ταχύτητα

Η μεταποιητική δραστηριότητα της Ευρωζώνης αναπτύχθηκε για τέταρτο συνεχόμενο μήνα, ωστόσο τα σημάδια κόπωσης γίνονται ολοένα και πιο εμφανή.

Όπως ανέφερε ο επικεφαλής οικονομολόγος της S&P Global Market Intelligence, Κρις Γουίλιαμσον, ο κλάδος βρίσκεται αντιμέτωπος με τις επιπτώσεις της αύξησης του κόστους και των προβλημάτων στην εφοδιαστική αλυσίδα που προκαλεί ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή.

«Παρότι οι βιομηχανίες της Ευρωζώνης κατέγραψαν ανάπτυξη για τέταρτο διαδοχικό μήνα, ο τομέας εμφανίζει σημάδια πίεσης από την άνοδο των τιμών και τις διαταραχές στην προσφορά που προκαλεί η σύγκρουση στη Μέση Ανατολή», σημείωσε.

Οι παραγγελίες «φρενάρουν» μετά το ράλι του Απριλίου

Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί η εικόνα της ζήτησης.

Οι νέες παραγγελίες παρέμειναν ουσιαστικά στάσιμες τον Μάιο, μετά την ισχυρή αύξηση που είχε καταγραφεί τον Απρίλιο, όταν επιχειρήσεις και καταναλωτές είχαν επισπεύσει αγορές υπό τον φόβο νέων ανατιμήσεων.

Παράλληλα, οι εξαγωγικές παραγγελίες μειώθηκαν, συμβάλλοντας στην εξασθένηση της συνολικής ζήτησης.

Η παραγωγή των εργοστασίων συνέχισε να αυξάνεται, αλλά με τον χαμηλότερο ρυθμό από τον Ιανουάριο. Ο σχετικός δείκτης παραγωγής υποχώρησε στις 51,3 μονάδες από 52,3 μονάδες τον προηγούμενο μήνα, καταγράφοντας χαμηλό τετραμήνου.

Υψηλό 4 ετών για το κόστος παραγωγής

Η μεγαλύτερη πρόκληση για τις ευρωπαϊκές βιομηχανίες παραμένει το κόστος.

Οι τιμές των εισροών αυξήθηκαν με τον ταχύτερο ρυθμό από τον Μάιο του 2022, κυρίως λόγω της ανόδου των τιμών της ενέργειας και των πρώτων υλών.

Προκειμένου να προστατεύσουν τα περιθώρια κέρδους τους, πολλές επιχειρήσεις μετέφεραν μέρος του αυξημένου κόστους στους πελάτες τους, αυξάνοντας τις τελικές τιμές με τον ταχύτερο ρυθμό των τελευταίων τρεισήμισι ετών.

«Οι βιομηχανίες αναγκάζονται να μετακυλίσουν το αυξημένο κόστος στους καταναλωτές, κάτι που αναπόφευκτα θα ενισχύσει τον πληθωρισμό τους επόμενους μήνες. Ωστόσο, οι υψηλότερες τιμές πλήττουν τη ζήτηση, με τα βιβλία παραγγελιών να σταθεροποιούνται μετά από τρεις συνεχόμενους μήνες βελτίωσης», τόνισε ο Γουίλιαμσον.

Οι καθυστερήσεις στις παραδόσεις επιστρέφουν

Η έρευνα κατέγραψε επίσης σημαντική επιδείνωση στις αλυσίδες εφοδιασμού, όπως σημειώνει το Reuters..

Οι καθυστερήσεις στις παραδόσεις πρώτων υλών και εξαρτημάτων έφθασαν στο υψηλότερο επίπεδο από τον Ιούνιο του 2022, εντείνοντας περαιτέρω τις πληθωριστικές πιέσεις στις επιχειρήσεις.

Την ίδια στιγμή, η απασχόληση στη μεταποίηση συνεχίζει να συρρικνώνεται, συμπληρώνοντας τρία συνεχόμενα χρόνια πτώσης, ενώ η αισιοδοξία των επιχειρήσεων για τους επόμενους δώδεκα μήνες παραμένει θετική αλλά χαμηλότερη από τον ιστορικό μέσο όρο.

Δύσκολες αποφάσεις για την ΕΚΤ

Τα στοιχεία δημιουργούν ένα περίπλοκο περιβάλλον για την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα.

Από τη μία πλευρά, η νέα άνοδος του κόστους παραγωγής και των τιμών ενισχύει τις ανησυχίες για αναζωπύρωση του πληθωρισμού. Από την άλλη, η επιβράδυνση της ζήτησης και η εξασθένηση της βιομηχανικής δραστηριότητας περιορίζουν τα περιθώρια για υπερβολικά επιθετική νομισματική πολιτική.

Σύμφωνα με δημοσκόπηση του Reuters, η πλειονότητα των οικονομολόγων εκτιμά ότι η ΕΚΤ θα προχωρήσει σε αύξηση του επιτοκίου καταθέσεων τον Ιούνιο και τουλάχιστον μία ακόμη φορά μέσα στο 2026, προκειμένου να αποτρέψει τη μετάδοση του ενεργειακού κόστους στον δομικό πληθωρισμό.

Οι αναλυτές εκτιμούν επίσης ότι ο πληθωρισμός στην Ευρωζώνη απομακρύνθηκε ακόμη περισσότερο από τον στόχο του 2% της ΕΚΤ κατά τη διάρκεια του Μαΐου.

Η ρωσική εισβολή στην Ουκρανία τον Φεβρουάριο του 2022 προκάλεσε ενεργειακή κρίση και εκτίναξη του πληθωρισμού, από τις οποίες η Ευρώπη είχε σε μεγάλο βαθμό ανακάμψει. Ωστόσο, οι αμερικανοϊσραηλινές αεροπορικές επιδρομές της 28ης Φεβρουαρίου οδήγησαν σε πόλεμο με το Ιράν, προκαλώντας πρωτοφανείς διαταραχές στον ενεργειακό εφοδιασμό.

Οι ερευνητές της ΕΚΤ εξέτασαν κατά πόσο οι καταναλωτές της ευρωζώνης έχουν γίνει πλέον πιο ευαίσθητοι απέναντι στις οικονομικές συνέπειες τέτοιων γεωπολιτικών αναταράξεων και, όπως επισημαίνουν, τα στοιχεία δείχνουν ότι πράγματι αυτό συμβαίνει.

Αντλώντας στοιχεία από την έρευνα Consumer Expectations Survey (CES) της ίδιας της ΕΚΤ, οικονομολόγοι της τράπεζας - μεταξύ αυτών και ο Ολιβιέ Κοϊμπιόν - διαπίστωσαν ότι οι καταναλωτές άρχισαν αμέσως να δίνουν μεγαλύτερη προσοχή στις μεταβολές των τιμών μόλις ξέσπασε η σύγκρουση με το Ιράν, παρότι ο πληθωρισμός βρισκόταν ακόμη κοντά στο 2%, δηλαδή στον στόχο της ΕΚΤ.

Σχεδόν οι μισοί από τους συμμετέχοντες στην έρευνα CES δήλωσαν τον Μάρτιο του 2026 ότι παρακολουθούν στενά τις αλλαγές στις τιμές, ποσοστό αντίστοιχο με εκείνο του Ιανουαρίου του 2023, όταν ο πληθωρισμός στην ευρωζώνη είχε φτάσει στο 8,6%, γεγονός που θεωρητικά θα δικαιολογούσε πολύ μεγαλύτερη ανησυχία.

«Δύο τραύματα μπορεί να ενισχύουν το ένα το άλλο»

«Τα στοιχεία αυτά δείχνουν ότι οι καταναλωτές βιώνουν τον πόλεμο με το Ιράν με ένα πιθανό “διπλό τραύμα”», αναφέρουν οι ερευνητές της ΕΚΤ σε ανάρτησή τους, διευκρινίζοντας ότι αυτή δεν εκφράζει κατ’ ανάγκη την επίσημη θέση της τράπεζας.

«Αυτά τα δύο τραύματα μπορεί να ενισχύουν το ένα το άλλο και είναι πιθανό να διαμορφώσουν τις προσδοκίες και τη συμπεριφορά των καταναλωτών τους επόμενους μήνες, καθώς οι συγκρούσεις και η αυξημένη μακροοικονομική αβεβαιότητα συνεχίζονται», σημειώνουν.

Οι οικονομολόγοι εξηγούν ότι τέτοιου είδους «τραύματα» ή μνήμες οικονομικής πίεσης αυξάνουν την ευαισθησία των καταναλωτών απέναντι σε νέους κραδασμούς.

«Αυτό καθιστά πιο έντονα και πιο επίμονα στα μάτια των πολιτών τα σενάρια στασιμοπληθωρισμού — δηλαδή αύξησης των τιμών και ταυτόχρονης επιβράδυνσης της ανάπτυξης. Παράλληλα, ενδέχεται να ενισχύσει τη μακροοικονομική αβεβαιότητα και τελικά να επηρεάσει την καταναλωτική δαπάνη», επισημαίνουν.

Οι τιμές του πετρελαίου, που έχουν σημαντική επίδραση στον πληθωρισμό, υποχώρησαν πρόσφατα λόγω προσδοκιών για πιθανή ειρηνευτική συμφωνία, ωστόσο είχαν εκτιναχθεί πάνω από τα 120 δολάρια το βαρέλι τον Απρίλιο εξαιτίας του πολέμου με το Ιράν.

Καθώς η ΕΚΤ προσπαθεί να διαχειριστεί τις οικονομικές επιπτώσεις της κρίσης, θεωρείται σχεδόν βέβαιο ότι θα προχωρήσει σε αύξηση των επιτοκίων στην επόμενη συνεδρίασή της.

Σύμφωνα με έρευνες οικονομολόγων που συγκέντρωσε το Bloomberg, τα στοιχεία που θα ανακοινωθούν την επόμενη εβδομάδα αναμένεται να δείξουν αισθητά ταχύτερη αύξηση των τιμών καταναλωτή στη Γαλλία και την Ιταλία, κυρίως λόγω της ενέργειας, ενώ οι γενικοί δείκτες πληθωρισμού σε Γερμανία και Ισπανία εκτιμάται ότι θα παραμείνουν στα υψηλότερα επίπεδα από το 2024.

Τα στοιχεία θα δημοσιευθούν στις 29 Μαΐου, μαζί με τις ανακοινώσεις από τις Ιρλανδία, Πορτογαλία και Σλοβενία. Μαζί με τα δεδομένα του Βελγίου που θα ανακοινωθούν μία ημέρα νωρίτερα, θα καλύπτουν περισσότερο από το 80% της οικονομίας της Ευρωζώνης.

Τα στοιχεία αυτά θα τροφοδοτήσουν και τον συνολικό δείκτη πληθωρισμού της περιοχής, ο οποίος θα ανακοινωθεί στις 2 Ιουνίου και θα αποτελέσει την τελευταία μέτρηση τιμών καταναλωτή πριν από τη συνεδρίαση της ΕΚΤ, τον ερχόμενο μήνα.

Οι νέες προβλέψεις έρχονται έπειτα από τη δραματική αναθεώρηση των προσδοκιών στις αγορές ομολόγων τις τελευταίες ημέρες, καθώς ενισχύονται οι φόβοι ότι το κλείσιμο των Στενά του Ορμούζ θα προκαλέσει πιο μόνιμο πληθωριστικό σοκ στην παγκόσμια οικονομία. Οι αποδόσεις ομολόγων στις χώρες της G7 εκτινάχθηκαν σε επίπεδα που είχαν να εμφανιστούν εδώ και δεκαετίες.

Το περιβάλλον αυτό ενισχύει τη δυναμική υπέρ μιας αύξησης επιτοκίων στην Ευρωζώνη τον Ιούνιο. Την Παρασκευή, ο επίτροπος Οικονομίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης Βάλντις Ντομπρόβσκις δήλωσε ότι «είναι σαφές πως η ΕΚΤ θα πρέπει να αντιδράσει», ενώ ο επικεφαλής της Κεντρικής Τράπεζας της Μάλτας και μέλος της ΕΚΤ, Αλεξάντερ Ντεμάρκο, χαρακτήρισε «πιθανή» μια αύξηση επιτοκίων τον Ιούνιο.

Μια τέτοια κίνηση θα ήταν η πρώτη αύξηση επιτοκίων στην Ευρωζώνη από τον Σεπτέμβριο του 2023 και θα σηματοδοτούσε αλλαγή πορείας μετά από οκτώ μειώσεις που έχουν φέρει το επιτόκιο καταθέσεων στο 2%.

Η επικεφαλής οικονομολόγος της Bloomberg Economics για την Ευρωζώνη, Σιμόνα Ντέλε Κιάιε, ανέφερε σε έκθεσή της ότι «η ΕΚΤ θα μπορούσε να προχωρήσει σε αύξηση επιτοκίων τον Ιούνιο ως κίνηση διαχείρισης κινδύνου». Ωστόσο, προειδοποίησε ότι η επιβράδυνση της οικονομίας και η χαλάρωση της αγοράς εργασίας ενισχύουν την εκτίμηση ότι οι δευτερογενείς επιπτώσεις στον πληθωρισμό ίσως τελικά παραμείνουν περιορισμένες.

Η πρώτη μεγάλη ανακοίνωση στις 29 Μαΐου θα προέλθει από τη Γαλλία, όπου η διάμεση πρόβλεψη των οικονομολόγων κάνει λόγο για άνοδο του πληθωρισμού στο 2,9% από 2,5% τον Απρίλιο.

Στη συνέχεια θα ακολουθήσει η Ισπανία, με τις εκτιμήσεις να προβλέπουν πληθωρισμό 3,5%, αμετάβλητο σε σχέση με τον προηγούμενο μήνα. Οι αναλυτές εκτιμούν επίσης ότι στην Ιταλία ο δείκτης θα εκτιναχθεί στο 3,3%.

Τελευταία θα ανακοινώσει στοιχεία η Γερμανία, η μεγαλύτερη οικονομία της Ευρώπης, όπου ο πληθωρισμός προβλέπεται να διατηρηθεί στο 2,9%.

Όλες αυτές οι μετρήσεις παραμένουν αισθητά υψηλότερες από τον στόχο του 2% της ΕΚΤ και ενδέχεται να οδηγήσουν σε περαιτέρω επιτάχυνση του συνολικού πληθωρισμού στην Ευρωζώνη, ο οποίος είχε διαμορφωθεί στο 3% τον Απρίλιο.

Την εικόνα αυτή για την Ελλάδα σκιαγραφούν οι εαρινές προβλέψεις της Κομισιόν που δόθηκαν στη δημοσιότητα αυτή την εβδομάδα. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή παρότι αναθεώρησε προς το χειρότερο τις εκτιμήσεις της για την ανάπτυξη και τον πληθωρισμό τόσο στην ΕΕ όσο και στην ευρωζώνη για το 2026-2027 λόγω του ενεργειακού σοκ που προκαλεί ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή εντούτοις επιβεβαίωσε την συνέχιση των θετικών αποκλίσεων που εμφανίζει η χώρα μας συγκριτικά με τους εταίρους μας στο δημοσιονομικό μέτωπο και στην ανάπτυξη

Σύμφωνα με την Κομισιόν ο ρυθμός οικονομικής μεγέθυνσης στην Ελλάδα θα παραμείνει τόσο το 2026 όσο και στο 2027 σε επίπεδα σημαντικά υψηλότερα από τον μέσο όρο της ΕΕ και της ευρωζώνης. Στην Ελλάδα ο ρυθμός ανάπτυξης για το 2026 αναθεωρείται στο 1,8% και για το 2027 στο 1,6%, την ώρα που ο μέσος ρυθμός ανάπτυξης στην ΕΕ προβλέπεται στο 1,1% το 2026 και στο 1,4% το 2027. Ο μέσος ρυθμός ανάπτυξης στην ευρωζώνη προβλέπεται στο 0,9% εφέτος από 1,2% προηγούμενης πρόβλεψης και στο 1,2% το 2026 έναντι 1,4%

Στο δημοσιονομικό πεδίο η Ελλάδα, επίσης παρουσιάζει καλύτερες επιδόσεις συγκριτικά με τον μέσο όρο της ευρωζώνης. Σύμφωνα με την Κομισιόν το δημοσιονομικό ισοζύγιο της χώρας (γενική κυβέρνηση) θα παραμείνει πλεονασματικό το 2026 στο 0,8% του ΑΕΠ από 1,7% του ΑΕΠ το 2025 ενώ προβλέπεται να διαμορφωθεί στο 0,6% του ΑΕΠ το 2027. Για την ΕΕ η Κομισιόν προβλέπει ότι το έλλειμμα της γενικής κυβέρνησης το 2026 θα ανέλθει στο 3,5% του ΑΕΠ από 3,1% το 2025 και θα διαμορφωθεί στο 3,6% το 2027. Στην ευρωζώνη θα ανέλθει στο 3,3% φέτος απο 2,9% το 2025 για να σκαρφαλώσει στο 3,5% του ΑΕΠ το 2027

Αντίθετη πορεία ακολουθούν σύμφωνα με την Κομισιόν το χρέος σε Ελλάδα και ευρωζώνη. Στη χώρα μας το χρέος ως ποσοστό του ΑΕΠ θα εξακολουθήσει να μειώνεται σημαντικά παρά τις αναθεωρήσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, ενώ θα αυξάνεται σε ΕΕ και ευρωζώνη.

Ειδικότερα προβλέπεται ότι το δημόσιο χρέος της Ελλάδα από 146,1% του ΑΕΠ το 2025 θα μειωθεί στο 140,7% το 2026 για να περιοριστεί στο 134,4% το 2027. Στην ΕΕ το χρέος από 82,8% του ΑΕΠ το 2025 προβλέπεται να ανέλθει στο 84,2% το 2026 και στο 85,3% του ΑΕΠ το 2027. Αντίστοιχα ο μέσος όρος του δημόσιου χρέους στη ευρωζώνη από 88,7% του ΑΕΠ το 2025 προβλέπεται να ανέλθει στο 90,2% του ΑΕΠ το 2026 και στο 91,2% του ΑΕΠ το 2027.

Σημειώνεται ότι στόχος της χώρας είναι το χρέος να πέσει κάτω από το 120% του ΑΕΠ έως το 2029 ενώ εφέτος για πρώτη φορά η Ελλάδα αναμένεται σταματήσει να είναι η χώρα με το υψηλότερο χρέος στην ευρωζώνη θέση την οποία προβλέπεται να πάρει η Ιταλία.

Η BofA σημειώνει ότι η διατάραξη στις προμήθειες LNG από το Κατάρ δεν προκάλεσε την εκτίναξη των τιμών φυσικού αερίου που αναμενόταν, κυρίως λόγω ενός συνδυασμού παραγόντων όπως οι ήπιες θερμοκρασίες, η αυξημένη παραγωγή πυρηνικής ενέργειας και ΑΠΕ, αλλά και η ταχεία ενίσχυση των προμηθειών LNG από τη Βόρεια Αμερική.

Στο πλαίσιο αυτό, ο οίκος προχωρά σε σημαντική αναθεώρηση των προβλέψεών του για τις τιμές φυσικού αερίου στην Ευρώπη. Συγκεκριμένα, μειώνει την εκτίμησή του για το TTF στα 55 ευρώ/MWh για το 2026 και στα 35 ευρώ/MWh για το 2027, έναντι προηγούμενων προβλέψεων για 75 ευρώ και 50 ευρώ αντίστοιχα.

Η αποκλιμάκωση αυτή μεταφράζεται σε αισθητά χαμηλότερες πληθωριστικές πιέσεις στην Ευρωζώνη. Η Bank of America μειώνει τις προβλέψεις της για τον πληθωρισμό κατά 40 μονάδες βάσης στο 2,9% για το 2026 και κατά 20 μονάδες βάσης στο 1,9% για το 2027, ενώ και ο δομικός πληθωρισμός αναθεωρείται χαμηλότερα, στο 2,2% και 2,1% αντίστοιχα.

Σύμφωνα με το νέο βασικό σενάριο της BofA, ο πληθωρισμός στην Ευρωζώνη αναμένεται πλέον να κορυφώσει στο 3,3% στα τέλη του τρίτου τριμήνου, αντί για 4% στα τέλη του τέταρτου τριμήνου που προέβλεπε προηγουμένως ο οίκος, πριν υποχωρήσει ξανά κάτω από το 2% από το δεύτερο τρίμηνο του 2027.

Η βελτιωμένη εικόνα στις τιμές φυσικού αερίου οδηγεί παράλληλα και σε αναβάθμιση των εκτιμήσεων για την οικονομική ανάπτυξη της Ευρωζώνης. Η BofA αυξάνει τις προβλέψεις της κατά 10 μονάδες βάσης στο 0,7% για το 2026 και κατά 20 μονάδες βάσης στο 1,2% για το 2027.

Όπως επισημαίνει ο οίκος, οι χαμηλότερες τιμές φυσικού αερίου περιορίζουν περίπου κατά ένα τρίτο το πραγματικό οικονομικό σοκ της ενεργειακής κρίσης για την Ευρώπη. Παρά ταύτα, οι πιέσεις από τις υψηλές τιμές πετρελαίου και η γεωπολιτική αβεβαιότητα εξακολουθούν να αποτελούν σημαντικούς κινδύνους για την οικονομική δραστηριότητα.

Σε ό,τι αφορά τη νομισματική πολιτική, η Bank of America διατηρεί αμετάβλητες τις προβλέψεις της για την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα, εκτιμώντας ότι θα υπάρξουν δύο ακόμη αυξήσεις επιτοκίων κατά 25 μονάδες βάσης, τον Ιούνιο και τον Ιούλιο, οδηγώντας το επιτόκιο καταθέσεων στο 2,5%.

Ωστόσο, η BofA αναγνωρίζει ότι αυξάνονται πλέον οι πιθανότητες η δεύτερη αύξηση να μετατεθεί χρονικά για τον Σεπτέμβριο, εφόσον συνεχιστεί η αποκλιμάκωση των πληθωριστικών πιέσεων.

Παράλληλα, ο οίκος προβλέπει ότι από τον Ιούνιο του 2027 η ΕΚΤ θα ξεκινήσει σταδιακές μειώσεις επιτοκίων, με ρυθμό μία μείωση ανά τρίμηνο, οδηγώντας το επιτόκιο στο 1,75% μέχρι το τέλος του έτους.

Η αλλαγή του σεναρίου της BofA επηρεάζει διαφορετικά τις ευρωπαϊκές οικονομίες, καθώς η επίδραση από τις χαμηλότερες τιμές φυσικού αερίου είναι ισχυρότερη σε χώρες με μεγαλύτερη ενεργειακή εξάρτηση, όπως η Γερμανία, η Γαλλία και η Ιταλία.

Για την Ελλάδα, η Bank of America προχωρά επίσης σε αναβάθμιση των προβλέψεών της, εκτιμώντας πλέον ότι η ελληνική οικονομία θα αναπτυχθεί με ρυθμό 1,8% τόσο το 2026 όσο και το 2027, έναντι προηγούμενων προβλέψεων για 1,6% και 1,7% αντίστοιχα.

Ουσιαστικά, η BofA σχεδόν αναιρεί τις υποβαθμίσεις που είχε πραγματοποιήσει στις αρχές Απριλίου εξαιτίας της κρίσης στη Μέση Ανατολή και του πολέμου στο Ιράν. Υπενθυμίζεται ότι πριν από την ενεργειακή αναταραχή, ο οίκος προέβλεπε ανάπτυξη 1,8% για φέτος και 1,9% για το 2027.

Οι νέες εκτιμήσεις της BofA ευθυγραμμίζονται πλέον περισσότερο με τις προβλέψεις άλλων διεθνών οργανισμών και της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, η οποία τοποθετεί επίσης την ανάπτυξη της ελληνικής οικονομίας κοντά στο 1,8%, ελαφρώς χαμηλότερα από τον επίσημο στόχο του οικονομικού επιτελείου για ανάπτυξη 2%.

Σε ό,τι αφορά τον πληθωρισμό στην Ελλάδα, η Bank of America εκτιμά ότι θα διαμορφωθεί στο 4,1% φέτος και θα αποκλιμακωθεί στο 2,9% το 2027, παραμένοντας ωστόσο υψηλότερος σε σχέση με τον μέσο όρο της Ευρωζώνης.

«Η Ευρώπη βρίσκεται πλέον σε έναν κόσμο πολύ λιγότερο επιεική απέναντι στα κενά της θεσμικής της αρχιτεκτονικής», ανέφερε χαρακτηριστικά στην εκδήλωση που έλαβε χώρα στο Άαχεν της Γερμανίας. «Θεσμοί που δημιουργήθηκαν για μια προηγούμενη εποχή δοκιμάζονται σήμερα από απαιτήσεις για τις οποίες δεν είχαν σχεδιαστεί πλήρως».

Η Κριστίν Λαγκάρντ στάθηκε ιδιαίτερα στο έργο του Ντράγκι για την ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας της Ευρώπης, μέσα από την σχετική έκθεση που παρουσίασε το 2024, καλώντας τους Ευρωπαίους ηγέτες να εφαρμόσουν τις προτάσεις του και να «σπάσουν τον εφησυχασμό».

«Εκείνοι είναι που πρέπει να ενεργήσουν πάνω στη διάγνωση του Μάριο», τόνισε. «Εκείνοι είναι που πρέπει να αποφασίσουν αν αυτή η στιγμή θα εξελιχθεί σε ακόμη μία χαμένη ευκαιρία ή σε ακόμη ένα βήμα στην οικοδόμηση της Ευρώπης».

Με τις γεωπολιτικές εντάσεις να αυξάνονται και τον Πρόεδρο των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ να αντιμετωπίζει με δυσπιστία τους παραδοσιακούς συμμάχους της Ουάσιγκτον, η Λαγκάρντ και άλλα στελέχη της ΕΚΤ έχουν επανειλημμένα καλέσει τις ευρωπαϊκές κυβερνήσεις να ενισχύσουν τα οικονομικά και πολιτικά θεμέλια της περιοχής και να αυξήσουν την αυτονομία της.

Η Γαλλίδα πρόεδρος της ΕΚΤ και πρώην υπουργός Οικονομικών της Γαλλίας είχε προειδοποιήσει ήδη από πέρυσι ότι οι συνεχείς καθυστερήσεις στις αποφάσεις για την ενίσχυση της ανάπτυξης δεν μπορούν να συνεχιστούν, καθώς περισσότερα χρόνια χαμένης ευημερίας δεν θα ήταν απλώς απογοητευτικά αλλά και «ανεύθυνα».

Νωρίτερα φέτος και το Διοικητικό Συμβούλιο της ΕΚΤ κάλεσε σε «επείγουσα συλλογική δράση» για την ενίσχυση της Ευρώπης, υπογραμμίζοντας την ανάγκη δημιουργίας ένωσης αποταμιεύσεων και επενδύσεων, ψηφιακού ευρώ, εμβάθυνσης της ενιαίας αγοράς, πολιτικών στήριξης της καινοτομίας και απλούστευσης της νομοθεσίας.

«Η Ευρώπη είναι ισχυρότερη όταν χτίζει συλλογικά παρά όταν απομονώνεται στον εαυτό της», επεσήμανε η Λαγκάρντ. «Τώρα οι ηγέτες της Ευρώπης πρέπει να δώσουν τη δική τους απάντηση και να οικοδομήσουν κάτι που θα αντέξει στον χρόνο. Αυτό που χρειάζονται είναι το θάρρος να δράσουν».

Αναλυτικότερα, για τα τρία πιο σημαντικά πράγματα που πρέπει να υλοποιηθούν στους επόμενους 12 μήνες:

«Η Ένωση Αποταμιεύσεων και Επενδύσεων η οποία περιλαμβάνει πολλά διαφορετικά στοιχεία ταυτόχρονα και αφορά, μεταξύ άλλων, το πώς περνάμε από τις startups στις scale-ups. Πρόκειται για τη μεγαλύτερη τραπεζική ενοποίηση στην Ευρωπαϊκή Ένωση.

Αν έπρεπε να κωδικοποιήσω ορισμένες άμεσες προτεραιότητες, θα ανέφερα:

Πρώτον, το ψηφιακό ευρώ. Πρέπει να τηρήσουμε το χρονοδιάγραμμα και εμείς, ως υπουργοί Οικονομικών στο Eurogroup, πρέπει να συμβάλουμε σε αυτό. Βεβαίως, πλέον το θέμα βρίσκεται σε μεγάλο βαθμό και στα χέρια σας, ως Ευρωπαίων νομοθετών.

Δεύτερον, στο πλαίσιο της Ένωσης Αποταμιεύσεων και Επενδύσεων, πρέπει να επανενεργοποιήσουμε τα στοιχεία της Τραπεζικής Ένωσης.

Χρειαζόμαστε ισχυρότερες και μεγαλύτερες τράπεζες. Η συζήτηση που έχει αναπτυχθεί τις τελευταίες εβδομάδες-για παράδειγμα γύρω από τεχνολογικά μοντέλα όπως το “Μythos”- αναδεικνύει και τη διάσταση της ασφάλειας. Αν όμως εξετάσει κανείς τις επενδύσεις των ευρωπαϊκών τραπεζών και τις συγκρίνει με εκείνες αμερικανικών και κινεζικών τραπεζών στον τομέα της τεχνολογίας, θα δει ότι υστερούμε σε μέγεθος. Χρειαζόμαστε μεγαλύτερα σχήματα που να μπορούν να επενδύουν περισσότερο στην τεχνολογία – και πρέπει να λειτουργήσουμε ως καταλύτες προς αυτή την κατεύθυνση.

Και τρίτον, θα έλεγα ότι χρειαζόμαστε μια κοινή κατανόηση σε ό,τι αφορά τα τεχνολογικά ζητήματα στο πλαίσιο των ευρωπαϊκών χρηματοοικονομικών λύσεων. Η τεχνολογία αλληλεπιδρά πλέον άμεσα με τις οικονομικές αποφάσεις.

Για να έχουμε ισχυρή παρουσία – είτε σε εθνικό επίπεδο είτε σε διεθνές, πολυμερές ή διατλαντικό επίπεδο – δεν πρέπει να είμαστε, αν μου επιτρέπετε τον όρο, «ασύμμετρα εξαρτημένοι». Πρέπει να ενισχύσουμε τις δικές μας ευρωπαϊκές δυνατότητες και να αναπτύξουμε τους δικούς μας τεχνολογικούς πρωταθλητές.

Αυτό θα μας επιτρέψει να συμμετέχουμε ουσιαστικά στις κρίσιμες εφοδιαστικές και παραγωγικές αλυσίδες και να έχουμε ισχυρότερη φωνή στο τραπέζι των αποφάσεων. Και πρέπει να κινηθούμε γρήγορα. Το πρόβλημα είναι ότι συχνά οι πολιτικές αντιδράσεις είναι πιο αργές από τις ίδιες τις εξελίξεις.

Δεν έχουμε πλέον αυτό το περιθώριο, ειδικά στον τομέα της τεχνητής νοημοσύνης. Πρόκειται ταυτόχρονα για μια «κούρσα προς το φεγγάρι» και μια «κούρσα πυρηνικών εξοπλισμών». Επηρεάζει την παραγωγικότητα, την αγορά εργασίας και συνολικά την οικονομία. Θα αλλάξει τον ρόλο κάθε υπουργείου, Παιδείας, Εργασίας, Υγείας».

Για το ψηφιακό ευρώ:

«Να ξεκινήσω βλέποντας το ψηφιακό ευρώ από μια συνολική ευρύτερη οπτική: τι συμβαίνει σήμερα παγκοσμίως; Βλέπουμε μια ευρεία ψηφιοποίηση του χρηματοπιστωτικού τομέα.

Τι κάνουν οι Ηνωμένες Πολιτείες; Δεν προχωρούν σε ψηφιακό δολάριο. Αντίθετα, αξιοποιούν τα stablecoins. Δημιούργησαν ένα θεσμικό πλαίσιο που επιτρέπει την ιδιωτική καινοτομία στο χρηματοπιστωτικό σύστημα. Γιατί δεν επέλεξαν ψηφιακό δολάριο; Για διάφορους λόγους – κάποιοι είναι και πολιτισμικοί: έμφαση στην ιδιωτικότητα και άλλοι παράγοντες.

Η Κίνα ακολουθεί την ακριβώς αντίθετη προσέγγιση: προχωρά αποκλειστικά σε ψηφιακή μορφή του νομίσματός της, χωρίς να επιτρέπει την ανάπτυξη stablecoins όπως στις ΗΠΑ.

Και η Ευρώπη; Η βασική στρατηγική πρέπει να είναι η δημόσια υποδομή. Δηλαδή, το ψηφιακό ευρώ. Πιστεύω ότι αυτό μπορεί να μας δώσει ανταγωνιστικό πλεονέκτημα, εφόσον θέλουμε να ενισχύσουμε τον διεθνή ρόλο της Ευρώπης, επιτρέποντας παράλληλα την ανάπτυξη ιδιωτικής καινοτομίας γύρω από αυτό.

Ο κανονισμός MiCA το επιτρέπει αυτό; Ναι. Ωστόσο, αν δούμε την παγκόσμια εικόνα των stablecoins, περίπου το 95% είναι συνδεδεμένα με το δολάριο και λιγότερο από 1% με το ευρώ. Αυτό σημαίνει ότι το ψηφιακό ευρώ πρέπει να αποτελέσει τον πυρήνα της στρατηγικής μας.

Πρόσφατα ήμουν στην Ουάσινγκτον και σε συζητήσεις με ειδικούς της αγοράς άκουσα το εξής: «Θα έχετε πλεονέκτημα αν προχωρήσετε με το ψηφιακό ευρώ – κάντε το όσο το δυνατόν γρηγορότερα». Και αυτό προερχόταν από ανθρώπους της αγοράς.

Το χρονοδιάγραμμα ανήκει στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο. Αυτό που μπορώ να πω είναι ότι το κόστος ευκαιρίας είναι απολύτως πραγματικό, απλώς συχνά είναι λιγότερο ορατό. Στην προκειμένη περίπτωση όμως είναι πολύ συγκεκριμένο: αν δεν προχωρήσουμε γρήγορα, θα χάσουμε μια σημαντική ευκαιρία να ενισχύσουμε τον διεθνή ρόλο της Ευρώπης. Το πιστεύω βαθιά, όχι μόνο ως Πρόεδρος του Eurogroup ή ως Υπουργός Οικονομικών της Ελλάδας, αλλά και ως Ευρωπαίος πολίτης».

Για την τεχνητή νοημοσύνη:

«Σε ό,τι αφορά την τεχνητή νοημοσύνη: το βασικό πρόβλημα είναι ότι συχνά υπερδραματοποιούμε το παρόν και υποτιμούμε το μέλλον. Σήμερα η συζήτηση περιστρέφεται γύρω από το “Mythos”. Σε λίγους μήνες, μπορεί να υπάρχουν πολλαπλά εξίσου ισχυρά μοντέλα LLMs.

Το ζητούμενο είναι πώς θα ενισχύσουμε συνολικά την τεχνολογική μας κυριαρχία, γι’ αυτό προσπαθώ να δω τη συζήτηση πιο συνολικά.

Η βασική πρόκληση είναι ότι απαιτείται παγκόσμιος συντονισμός για τη διακυβέρνηση αυτής της τεχνολογίας, σε μια περίοδο που ο συντονισμός δοκιμάζεται. Υπάρχει εύκολη λύση; Όχι. Όμως το διακύβευμα είναι τόσο μεγάλο που αργά ή γρήγορα θα επιβάλουν έναν βαθμό συντονισμού.
Ελπίζω αυτό να μην συμβεί μετά από κάποιο αρνητικό γεγονός. Πρέπει να κινηθούμε έγκαιρα, και όσο το δυνατόν πιο γρήγορα».

Για την ελληνική εμπειρία στην κρίση χρέους και τις συμβουλές προς άλλα κράτη:

«Προσπαθώ συχνά να τους θυμίζω ότι η λέξη «ύβρις» είναι ελληνική. Δεν επιδιώκουμε να κουνήσουμε το δάχτυλο σε καμία χώρα που αντιμετωπίζει δημοσιονομικές δυσκολίες ή δυσκολίες χρέους. Αυτό που μπορούμε να πούμε είναι ότι η Ελλάδα υπέστη ένα εξαιρετικά μεγάλο κόστος. Κατά τη διάρκεια της κρίσης χάσαμε περίπου 25 ποσοστιαίες μονάδες του ΑΕΠ. Αυτό από μόνο του δείχνει το εύρος και την ένταση των επιπτώσεων που βίωσαν τα ελληνικά νοικοκυριά και οι πολίτες.

Η ανεργία εκτοξεύθηκε. Υλοποιήθηκαν τρία προγράμματα διάσωσης. Ωστόσο, αν υπάρχει ένα βασικό μάθημα από αυτή την εμπειρία, ένα μάθημα που μάθαμε με τον πιο δύσκολο τρόπο, είναι το εξής:

Απαιτείται δημοσιονομική σταθερότητα. Και πριν από αυτήν, απαιτείται πολιτική σταθερότητα.

Πάνω στην πολιτική σταθερότητα οικοδομείται η δημοσιονομική σταθερότητα. Σήμερα βρισκόμαστε σε ένα εντελώς διαφορετικό σημείο: καταγράφουμε πρωτογενή πλεονάσματα, και έχουμε ένα από τα ταχύτερα αποκλιμακούμενα δημόσια χρέη διεθνώς».

Για το μέρισμα ανάπτυξης για κάθε κράτος μέλος:

«Είναι ιδιαίτερα σημαντικό να έχεις μπροστά σου το «μέρισμα του προφανούς». Αν η Ευρώπη υλοποιήσει την Ένωση Αποταμιεύσεων και Επενδύσεων, το ψηφιακό ευρώ και όλες εκείνες τις αυτονόητες μεταρρυθμίσεις, όπως η άρση των εμποδίων που εξακολουθούν να υφίστανται μεταξύ των κρατών-μελών, τότε δημιουργείται ουσιαστικά ένα μέρισμα ανάπτυξης για κάθε κράτος-μέλος.

Αυτό ισχύει και σε εθνικό επίπεδο. Κάθε χώρα έχει συγκεκριμένες, προφανείς παρεμβάσεις που, αν υλοποιηθούν, αποδίδουν άμεσα αναπτυξιακό όφελος. Είναι σημαντικό να το αναδεικνύουμε και να το κωδικοποιούμε, γιατί ως υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής λειτουργούμε σε μια διαρκή δυαδικότητα:

Από τη μία, πρέπει να επιλύουμε τις εκκρεμότητες του παρελθόντος, μεταρρυθμίσεις στην αγορά εργασίας, στο εκπαιδευτικό σύστημα – και από την άλλη, να ανταποκρινόμαστε σε νέες προκλήσεις που αναδύονται και συχνά δεν μπορούμε να προβλέψουμε.

Μέσα σε αυτή τη διττή πραγματικότητα, αν υπάρχουν παρεμβάσεις προφανείς που αποφέρουν αναπτυξιακό μέρισμα, τότε, απλώς προχωρήστε και υλοποιήστε τες.

Σε ό,τι αφορά τις συναλλαγματικές ισοτιμίες, δεν θα ήθελα να σχολιάσω, καθώς πρόκειται για αρμοδιότητα της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας. Αυτό που μπορώ να πω είναι ότι τη στηρίζουμε πλήρως και σεβόμαστε απολύτως την ανεξαρτησία της».

Για το κατά πόσο η Ευρώπη είναι διατεθειμένη να χαλαρώσει το ρυθμιστικό πλαίσιο για να ενισχύσει την ανταγωνιστικότητα και την ανάπτυξη

«Πιστεύω ότι υπάρχουν πολλές παράμετροι που πρέπει να εξεταστούν σε μια πιθανή απάντηση, γιατί κανένα χαρτοφυλάκιο δεν λειτουργεί απολύτως αυτόνομα. Και αν με ρωτάτε ποιο είναι το βασικό πρόβλημα ως προς το πόσο γρήγορα μπορούμε να προχωρήσουμε σε ορισμένα ζητήματα, θα σας απαντούσα ευθέως: οι ιδέες υπάρχουν. Οι πολιτικές, σε μεγάλο βαθμό, υπάρχουν.

Το πρόβλημα είναι ότι όλοι συμφωνούμε στη θεωρία, αλλά πρέπει να συμφωνήσουμε και στην πράξη. Το είπα και το πρωί στο ECOFIN: λέμε ότι συμφωνούμε, το ζήτημα είναι αν το κάνουμε πράξη. Και αυτό εξαρτάται από τα κράτη-μέλη.

Γιατί λέμε ότι συμφωνούμε με την Ένωση Αποταμιεύσεων και Επενδύσεων, αλλά μετά ακολουθεί ένα «ναι, αλλά…» και προτάσσουμε τις εθνικές μας επιφυλάξεις. Και το λέω αυτό χωρίς μομφή, γιατί εκπροσωπώ κι εγώ ένα κυρίαρχο κράτος-μέλος, με τις δικές του εθνικές παραμέτρους.

Αυτό που θέλω να πω είναι ότι, αν δεν αντιληφθούμε πως το κόστος ευκαιρίας της μη υλοποίησης ορισμένων πραγμάτων είναι μεγαλύτερο από τη διατήρηση του status quo, τότε χάνουμε την ευκαιρία. Χάνουμε την ευκαιρία να κάνουμε την Ευρώπη, σε πρώτο επίπεδο, μια πραγματικά ενιαία αγορά.

Στην πραγματικότητα, όμως, πρέπει να αποφασίσουμε: θέλουμε να είμαστε απλώς μια ενιαία αγορά ή μια παγκόσμια δύναμη; Γιατί μπορούμε να είμαστε παγκόσμια δύναμη. Το πρώτο ερώτημα είναι αν θα κάνουμε τα αυτονόητα, αν θα άρουμε όλα αυτά τα εμπόδια.

Άρα, για να απαντήσω στο ερώτημά σας: ναι, οι συζητήσεις είναι ιδιαίτερα τεχνικές. Πρέπει να βρούμε σημεία σύγκλισης μεταξύ των κρατών-μελών. Αυτό προσπαθούμε να κάνουμε σήμερα.

Για παράδειγμα, χρειαζόμαστε κεντρική εποπτεία στις κεφαλαιαγορές μας. Γιατί; Επειδή είναι, νομίζω, προφανές ότι δεν μπορείς να κάνεις το ίδιο πράγμα 27 φορές. Και αν κάνεις το ίδιο πράγμα 27 φορές, τότε στην πράξη δεν έχεις μια ολοκληρωμένη κεφαλαιαγορά.

Επιπλέον, το να ζητάμε να αναβαθμιστούν τεχνολογικά οι εποπτικές αρχές των κεφαλαιαγορών, ώστε να μπορούν να ρυθμίζουν μια αγορά που αλλάζει κάθε μήνα, και αυτό επί 27, είναι ένα από τα δυσκολότερα εγχειρήματα που μπορώ να φανταστώ.

Άρα εξαρτάται από εμάς. Το εννοούμε πραγματικά; Πιστεύω ότι πρέπει να είμαστε η γενιά των υπεύθυνων χάραξης πολιτικής που το εννοεί. Και ιστορικά θα έχει πολύ μεγαλύτερο νόημα να εκχωρήσουμε ένα μέρος αυτής της αρμοδιότητας. Γι’ αυτό λέω ότι η κυριαρχία δεν είναι συνώνυμη της αυτονομίας. Η κυριαρχία έχει πολλές διαστάσεις, η αυτονομία είναι μία από αυτές. Υπάρχει όμως και ο έλεγχος. Υπάρχει και η νομιμοποίηση.

Και μερικές φορές καταλήγεις να είσαι περισσότερο κυρίαρχος, περισσότερο ικανός, όταν αποφασίζεις να δράσεις συνεργατικά μέσα σε ένα ευρύτερο ενωσιακό πλαίσιο, όπως έχουμε κάνει ήδη σε πολλούς τομείς και σε πολλές πολιτικές ατζέντες, όπως αυτή που περιγράψατε.

Στον τραπεζικό τομέα χρειαζόμαστε Ευρωπαίους πρωταθλητές. Δεν χρειαζόμαστε εθνικούς πρωταθλητές. Όλοι έχουμε την τάση να προστατεύουμε περισσότερο τις εθνικές μας αγορές, φυσικά. Όμως, αν δεν αντιληφθούμε ότι πρέπει να ενισχύσουμε τις ευρωπαϊκές τράπεζες σε κοινό ευρωπαϊκό επίπεδο, δεν θα μπορέσουν να ανταγωνιστούν τις αμερικανικές και κινεζικές.

Ας προσπαθήσουμε να σκεφτούμε πέντε ή δέκα χρόνια μπροστά, όχι γραμμικά, αλλά εκθετικά. Αν οι τράπεζες χάσουν το τρένο των τεχνολογικών επενδύσεων που ανέφερα, τότε πολύ απλά δεν θα αποτελούν μέρος της εξίσωσης.

Για το πώς θα διασφαλισθεί η δημοσιονομική πειθαρχία σε περιόδους κρίσης:

«Αυτή τη στιγμή δεν υπάρχει καμία απόκλιση από το δημοσιονομικό πλαίσιο που έχουμε προχωρήσει. Το ίδιο το δημοσιονομικό πλαίσιο επιτρέπει τις ευελιξίες, οι οποίες ορίζουν πότε και πού μπορείς να αποκλίνεις. Για παράδειγμα, σε ένα σοβαρό περιστατικό, έχουν μέσα τους ενσωματωμένες τις παραμέτρους υπό τις οποίες μπορείς να δεις αυτές τις αποκλίσεις.

Αποφασίσαμε να έχουμε ρήτρα διαφυγής για την άμυνα, γιατί καταλάβαμε ότι η άμυνα είναι ένα συλλογικό δημόσιο αγαθό, ειδικά μετά την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία.

Αυτό που μπορώ να σας πω είναι ότι σε αυτό το σημείο δεν υπάρχει τέτοια συμφωνία. Αυτή τη στιγμή συζητάμε τα ίδια τα μέτρα. Η Επιτροπή προωθεί μια σειρά από άλλες προτάσεις σε σχέση με την πολιτική ανταγωνισμού ή την επιτροπή εθνικής φορολόγησης υπερκερδών στα κράτη-μέλη κ.λπ.

Παρακολουθούμε την κατάσταση. Συντονιζόμαστε μεταξύ μας. Αλλά επιτρέψτε μου επίσης να προσθέσω αυτό που είπα στην αρχή: αυτό που κάνεις είναι συνάρτηση του πού βρίσκεσαι.

Και αυτή τη στιγμή, ας το παραδεχτούμε, δεν βρισκόμαστε στο καλύτερο σενάριο όσον αφορά την κρίση στη Μέση Ανατολή.

Αν δούμε τις προσδοκίες μας, το σημείο εκκίνησης δεν είναι αυτό που θα είχαμε θεωρήσει ως το καλύτερο δυνατό σενάριο.

Υπάρχουν προβληματικά σενάρια μπροστά μας; Ίσως ναι, ίσως όχι. Η αβεβαιότητα είναι ο νέος κανόνας.

Πρέπει να είμαστε προετοιμασμένοι. Τόσο ως προς τις πολιτικές που θα προωθήσουμε για να στηρίξουμε συνολικά τα πιο ευάλωτα κράτη-μέλη, όσο και σε σχέση με τη δημοσιονομική μας στάση και τη δημοσιονομική μας υγεία.

Η ενεργειακή κρίση δεν πρέπει να τροφοδοτήσει μια δημοσιονομική κρίση. Αλλά από την άλλη πλευρά, πρέπει επίσης να στηρίξουμε ιδιαίτερα τους πιο ευάλωτους. Αυτό είναι το μήνυμα που, υποθέτω, λαμβάνουμε όλοι από τους πολίτες σε κάθε χώρα.

Άρα, πρέπει να είμαστε «χειρουργικοί». Θα έλεγα ότι πρέπει να ισορροπήσουμε και τα δύο.

Η ισορροπία αυτή είναι συνάρτηση τόσο του περιεχομένου των πολιτικών όσο και του πλαισίου της κατάστασης.

Σε αυτό το πλαίσιο, η Επιτροπή, και συμφωνούμε με αυτό, δεν προωθεί καμία απόκλιση από τους δημοσιονομικούς κανόνες.

Αν αλλάξει το πλαίσιο, θα έλεγα ότι τότε ο τίτλος δεν θα είναι η απόκλιση. Ο τίτλος θα είναι το ίδιο το προβληματικό πλαίσιο.
Γιατί αυτό θα σημαίνει ότι δεν θα βρισκόμαστε μόνο σε μια τάση στασιμοπληθωρισμού, αλλά σε μια πολύ χειρότερη κατάσταση.
Ας ελπίσουμε ότι αυτό θα αποφευχθεί».

Για την αποδέσμευση από τη ρωσική ενέργεια:

«Πιστεύω ότι το γεγονός ότι η Ευρώπη είναι πλέον πιο κυρίαρχη και πιο διαφοροποιημένη σε αυτό το πεδίο είναι απολύτως καθοριστικό για τα συμφέροντά της. Και αν αυτό απαιτεί να ενισχύσουμε τις δικές μας δυνατότητες στον τομέα της ενέργειας, τότε αυτό είναι μια θετική εξέλιξη.
Άλλωστε, αυτό ακριβώς δείχνουν και τα στοιχεία που είδαμε χθες στο Eurogroup: το γεγονός ότι κάναμε αυτές τις επενδύσεις μετά το 2022 μάς επέτρεψε να έχουμε σήμερα κατά 12% μικρότερο αντίκτυπο από την κρίση.

Έχουμε κάνει όλα όσα πρέπει στην ενέργεια; Όχι ακόμη. Πρέπει να διαφοροποιηθούμε περαιτέρω. Πρέπει να επενδύσουμε περαιτέρω στα δίκτυα.
Χρειαζόμαστε επενδύσεις περίπου 580 δισ. ευρώ στα δίκτυα. Χρειαζόμαστε επενδύσεις στην αποθήκευση. Πρέπει να παρακολουθούμε όλες τις τεχνολογικές εξελίξεις στον ενεργειακό τομέα, γιατί θα είναι πολλές. Και πρέπει να είμαστε παρόντες.

Πιστεύω ότι αυτό θα βοηθήσει σημαντικά την Ευρώπη. Επιπλέον, η ανάπτυξη της ενεργειακής ένωσης συνολικά θα είναι καθοριστικής σημασίας για την ανταγωνιστικότητα των επιχειρήσεων σε κάθε χώρα και για τη βιωσιμότητα των νοικοκυριών».

Για την ενεργειακή ένωση:

«Όσον αφορά στην Ενεργειακή Ένωση, υπάρχουν όντως εκκρεμότητες, που περιλαμβάνεται ως κεντρικό σημείο. Υπάρχουν πράγματα που έχουμε κάνει, έχουμε αυξήσει τις επενδύσεις στις ηλεκτρικές διασυνδέσεις. Η Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων παίζει τεράστιο ρόλο σε αυτό. Χρειαζόμαστε πολλές περισσότερες διασυνδέσεις, αυτό είναι το πρώτο, χρειαζόμαστε επενδύσεις στην αποθήκευση και χρειαζόμαστε επενδύσεις συνολικά στα δίκτυα ηλεκτρισμού σε κάθε χώρα. Γιατί είναι παλαιωμένα, άρα χρειάζεται να γίνουν πάρα πολλά. Και βέβαια οι κανόνες πρέπει να αντανακλούν πραγματικά ότι δεν έχουμε 27 ενεργειακές αγορές, αλλά μία ενεργειακή αγορά.

Συνεπώς, αυτά είναι πράγματα που έχουν ξεκινήσει να γίνονται και πρέπει σίγουρα να επιταχυνθούν. Από τη δική μου πλευρά, ως πρόεδρος του Eurogroup, αυτό το οποίο έκανα είναι ότι ακολουθώντας και τη γνώμη αρκετών συναδέλφων μου, αποφασίσαμε να φέρουμε αυτά τα ζητήματα στις συζητήσεις των Υπουργών Οικονομικών, όχι μόνο των Υπουργών Ενέργειας. Γιατί, οι επιπτώσεις σε κάθε ελληνικό νοικοκυριό, σε κάθε ευρωπαϊκό νοικοκυριό θα πω ευρύτερα είναι πάρα πολύ σημαντικές, λόγω των αυξημένων τιμών και άμεσα και έμμεσα. Άρα, αυτά είναι ζητήματα που πρέπει όχι μόνο να μας απασχολούν, αλλά να δίνουμε απαντήσεις, να έχουμε κοινή κατανόηση σε σχέση με το τι πρέπει να γίνει και σε ποιο χρονοδιάγραμμα».

Για την Άμυνα:

«Μετά την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία, όλοι αποδεχόμαστε ότι η Άμυνα είναι ένα κοινό ευρωπαϊκό αγαθό κι αυτό σημαίνει ότι αθροίζουμε δυνατότητες σε ευρωπαϊκό επίπεδο και όχι μόνο σε επίπεδο κρατών-μελών.

Ξεκινήσαμε να το κάνουμε αυτό; Έχουμε ξεκινήσει να κάνουμε κάποια σημαντικά πρώτα βήματα. Ένα σημαντικό πρώτο βήμα είναι η ενεργοποίηση της ρήτρας διαφυγής για την Άμυνα. Ήμασταν από τις πρώτες χώρες, το υπέγραψα κι εγώ ως Υπουργός Οικονομικών της Ελλάδας, που ζήτησα να ενεργοποιηθεί η ρήτρα για την δικιά μας περίπτωση. Να αφήσει, δηλαδή, χώρο για περαιτέρω επενδύσεις στην Άμυνα.

Λόγω της δικής μας γεωπολιτικής συνθήκης, εμείς, είμαστε μία χώρα που παραδοσιακά είχαμε μεγαλύτερη συνεισφορά σε ότι αφορά τον αμυντικό μας Προϋπολογισμό σε σχέση με τις άλλες χώρες της Ευρώπης. Παρόλα αυτά, αυτός είναι ένας τομέας που μπορούμε να κάνουμε πολλά περισσότερα, αν ενώσουμε δυνάμεις.

Χρησιμοποιώ προσωπικά ως παράδειγμα, το τι κάνει η Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Διαστήματος για θέματα που αφορούν κοινές προμήθειες για δορυφόρους και άλλα αντίστοιχα εργαλεία για να μας διδάξει το τι θα μπορούσαμε να κάνουμε και για συγκεκριμένες τεχνολογίες στο χώρο της Άμυνας.

Νομίζω ότι σίγουρα μπορούν να γίνουν περισσότερα με μεγαλύτερο και καλύτερο συντονισμό κι αυτό είναι κάτι, όπως ξέρετε πολύ καλά, που κι ο Έλληνας Πρωθυπουργός, ο κ. Κ. Μητσοτάκης, ενδιαφέρεται να το προωθήσει. Αναφέρατε, την κοινή του πρωτοβουλία με τον Πρωθυπουργό της Πολωνίας και γενικώς εκτιμώ ότι σε αυτόν το χώρο θα κάνουμε πολλά περισσότερα ως Ευρωπαίοι πολίτες το επόμενο διάστημα».

Για την εισφορά από εταιρίες που έχουν υπερκέρδη:

«Νομίζω ότι, δεδομένων των ευαισθησιών και των διαφορετικών προσεγγίσεων που έχουν εκφραστεί από τα 21 κράτη-μέλη της ευρωζώνης και τα 27 της Ευρωπαϊκής Ένωσης, η Επιτροπή τηρεί μια ισορροπημένη στάση. Και ως Πρόεδρος του Eurogroup, οφείλω να αποτυπώνω μια θέση που να εκφράζει το σύνολο.

Σε αυτό το πλαίσιο, η πρόταση που έχει προωθήσει η Επιτροπή, μετά και την επιστολή ορισμένων Υπουργών Οικονομικών για τα υπερκέρδη των ενεργειακών εταιρειών, είναι σαφής: η σχετική δυνατότητα υπάρχει, αλλά σε εθνική βάση.

Πρόκειται για μια κυρίαρχη επιλογή που ανήκει στα ίδια τα κράτη-μέλη.

Άλλωστε, πρόκειται για μια πρακτική που εφαρμόστηκε το 2022 σε ορισμένα κράτη-μέλη, και υπάρχει ήδη σχετική εμπειρία. Επιτρέπεται σε ευρωπαϊκό επίπεδο, αλλά υλοποιείται σε εθνικό.

Αυτή είναι, θα έλεγα, η κατεύθυνση που έχει διαμορφώσει η Επιτροπή μέχρι στιγμής, και είναι μια προσέγγιση με την οποία συμφωνώ.

Διότι στην εξίσωση αυτή πρέπει να λάβουμε υπόψη και κρίσιμες παραμέτρους που σχετίζονται με τις εφοδιαστικές αλυσίδες και τις αδυναμίες στην πλευρά της προσφοράς.

Και εδώ χρειάζεται να βλέπουμε τη συνολική εικόνα. Όπως ανέφερα και πριν, συχνά υπερδραματοποιούμε το παρόν και υποτιμούμε το μέλλον.
Οφείλουμε να διαμορφώσουμε τα κατάλληλα κίνητρα για το ενεργειακό μας σύστημα συνολικά, ώστε να ενισχύσουμε την ενεργειακή μας κυριαρχία.

Το βασικό ερώτημα είναι: ποιες βραχυπρόθεσμες αποφάσεις δεν υπονομεύουν τους μακροπρόθεσμους στόχους;

Και επιτρέψτε μου να το συνδέσω με την προηγούμενη συζήτηση. Ακούστηκε ότι η διαφοροποίηση ήταν λάθος, κάτι με το οποίο διαφωνώ.
Οι αποφάσεις που ελήφθησαν τη δεκαετία του 1970 είχαν επιπτώσεις που διαρκούν μέχρι σήμερα. Μετά την πετρελαϊκή κρίση δημιουργήθηκε ο Διεθνής Οργανισμός Ενέργειας, ξεκίνησαν οι έρευνες στη Βόρεια Θάλασσα, ανακαλύφθηκαν νέοι ενεργειακοί πόροι, ενώ η πυρηνική ενέργεια, ιδίως στη Γαλλία, αναπτύχθηκε σημαντικά.

Ορισμένες επιλογές αποδείχθηκαν θετικές, άλλες λιγότερο. Όλες, όμως, άφησαν αποτύπωμα που φτάνει μέχρι σήμερα.

Γι’ αυτό και η βασική αρχή είναι ότι η βραχυπρόθεσμη αντίδραση πρέπει να ευθυγραμμίζεται με τη μακροπρόθεσμη στρατηγική.

Άρα, σε κάθε τέτοια συζήτηση, το σημείο εκκίνησης είναι ένα: τι θέλουμε συνολικά για την Ευρώπη; Η διαφοροποίηση είναι μία παράμετρος. Η τεχνολογική καινοτομία στην ενέργεια είναι μια δεύτερη. Η ενιαία ενεργειακή αγορά είναι μια τρίτη.

Αν θέλουμε όλα αυτά, σε συνδυασμό με περισσότερες επενδύσεις, τότε πρέπει να ξεκινήσουμε από τον στόχο και να δούμε ποιες πολιτικές τον υπηρετούν.

Σε αυτή τη φάση, το να παραμένουν αυτές οι αποφάσεις στην εθνική αρμοδιότητα, όπως προτείνει η Επιτροπή, είναι μια επιλογή με σαφή λογική».

Για τις ανατιμήσεις και τα αιτήματα εργαζομένων σε όλη την ΕΕ:

«Εγώ θα πω ότι όταν ακούω πολλά από αυτά τα πράγματα θυμάμαι εκείνο το ρητό το οποίο λέει ότι ο «δρόμος προς την κόλαση είναι στρωμένος με τις καλύτερες των προθέσεων». Θα πω, επίσης, ότι είμαι μέλος μιας γενιάς η οποία βίωσε τι σημαίνει να υλοποιούνται πολιτικές οι οποίες μετά δεν υποστηρίζονται οικονομικά στην πράξη. Βιώσαμε τρεις χρεοκοπίες στην Ελλάδα, όχι μία.

Νομίζω ότι είναι απόλυτο καθήκον της γενιάς στην οποία ανήκω να μην το επαναλάβει και ο τρόπος για να μην το επαναλάβει είναι να κινείται εντός συγκεκριμένου πλαισίου. Πλαίσιο το οποίο είναι κοινά αποδεκτό με τους Ευρωπαϊκούς θεσμούς, με τους Ευρωπαϊκούς κανόνες στηρίζοντας πραγματικά εκείνους που το έχουν περισσότερο ανάγκη. Εάν δει κανείς ποια είναι η συζήτηση αυτή τη στιγμή στην Ελλάδα, νομίζω ότι είναι μια πάρα πολύ σπουδαία κατάκτηση ότι μειώνουμε το χρέος μας, ότι δεν περνάμε τον λογαριασμό στην επόμενη γενιά, ότι είμαστε έτοιμοι να αποκτήσουμε – μιας και αναφερθήκατε στον κόσμο της εργασίας – το ποσοστό της χαμηλότερης ανεργίας στην ιστορία μας, είμαστε πάρα πολύ κοντά στο να έχουμε τη χαμηλότερη ανεργία στην ιστορία μας και να έχουμε θετικούς ρυθμούς ανάπτυξης.

Σε καμία περίπτωση δεν θα σας ισχυριστώ ότι με κάποιον μαγικό τρόπο όλα τα προβλήματα στην Ελλάδα έχουν λυθεί, σε καμία χώρα δεν έχουν λυθεί, είναι αρκετές χώρες εδώ παρούσες που μπορούν να το επιβεβαιώσουν. Αυτό το οποίο κοιτά η κάθε χώρα είναι εάν είναι σε μία σωστή τροχιά επίλυσης προβλημάτων, δηλαδή, εάν κάθε μήνα, κάθε εβδομάδα, κάθε χρόνο τα πράγματα είναι καλύτερα από την προηγούμενη χρονιά. Με δεδομένο και το τι συμβαίνει στον κόσμο, γιατί πολλές χώρες είναι κυριολεκτικά «νησιά», αλλά μεταφορικά δεν είναι καμία. Όλοι είμαστε σε πλήρη διασύνδεση και αλληλεπίδραση.

Άρα, υπό αυτή την έννοια, νομίζω ότι η Ελλάδα του 2026 είναι τελείως διαφορετική από την Ελλάδα του 2019 και είναι τελείως διαφορετική σε πάρα πολλές πτυχές, όπως τα ίδια τα οικονομικά στοιχεία αποτυπώνουν. Εμείς θα συνεχίσουμε να στηρίζουμε όλους εκείνους οι οποίοι το έχουν περισσότερο ανάγκη με τον καλύτερο δυνατό τρόπο, με τον πιο στοχευμένο τρόπο, αλλά πάντα εντός των δυνατοτήτων μας. Αυτό με βάση το ελληνικό μου «καπέλο» ως Έλληνας Υπουργός Οικονομικών παρά το γεγονός ότι σήμερα έχω έρθει με το άλλο «καπέλο» του Προέδρου του Eurogroup».