Παρότι τα περιθώρια απόδοσης (yield premiums) στα εταιρικά ομόλογα βρίσκονται κοντά στα χαμηλότερα επίπεδα των τελευταίων ετών, οι πραγματικές αποδόσεις (real yields) διαμορφώνονται στα υψηλότερα επίπεδα της τελευταίας δεκαετίας και τα θεμελιώδη μεγέθη των επιχειρήσεων βελτιώνονται, καθώς οι εταιρείες μειώνουν τον δανεισμό τους, αυξάνουν την αποδοτικότητα και ενισχύουν τους δείκτες κερδοφορίας, επισημαίνει η BlackRock στην έκθεσή της για το σταθερό εισόδημα α’ τριμήνου που δημοσιοποιήθηκε σήμερα.

«Ρεαλιστικά, με τα spreads στα σημερινά επίπεδα, δεν πρόκειται να δει κανείς μεγάλη κεφαλαιακή υπεραξία», ανέφερε σε συνέντευξή του ο Τζέιμς Τέρνερ, επικεφαλής παγκόσμιου σταθερού εισοδήματος στην περιοχή EMEA της BlackRock. «Αυτό που μπορείς να κάνεις, όμως, είναι να διασφαλίσεις ότι αποκομίζεις όλο αυτό το εισόδημα και το ανατοκίζεις με την πάροδο του χρόνου. Έτσι μπορείς να πετύχεις μια αρκετά καλή απόδοση, ειδικά με τα επίπεδα αποδόσεων που επικρατούν σήμερα».

Σύμφωνα με τη BlackRock, τα ευρωπαϊκά εταιρικά ομόλογα υψηλής πιστοληπτικής διαβάθμισης αποδίδουν κατά μέσο όρο περίπου 3%, ενώ οι προσδοκίες για τον πληθωρισμό σταθεροποιούνται κάτω από τον στόχο του 2% της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας. Αυτό οδηγεί τις πραγματικές αποδόσεις στα υψηλότερα επίπεδα των τελευταίων άνω των δέκα ετών.

Η εξέλιξη αυτή έχει προσελκύσει κεφάλαια στην κατηγορία ενεργητικού, με τη σταθερή ζήτηση από θεσμικούς και ιδιώτες επενδυτές να στηρίζει την αγορά. Παράλληλα, οι επενδυτές διακρατούν σημαντικά ταμειακά διαθέσιμα, τα οποία θα μπορούσαν να κατευθύνουν προς την αγορά πιστώσεων, επισημαίνει η επενδυτική εταιρεία.

Κατά τον Τέρνερ, οι προοπτικές για την ευρωπαϊκή ανάπτυξη διαγράφονται «όχι εντυπωσιακές αλλά θετικές», ενώ τα επιτόκια στην περιοχή φαίνεται να βρίσκονται σε σταθερή τροχιά.

«Αυτό το περιβάλλον σταθερότητας αποτελεί στην πραγματικότητα ένα πολύ ευνοϊκό πλαίσιο για όσους επιθυμούν να επενδύσουν στο σταθερό εισόδημα», σημείωσε.

Ωστόσο, η BlackRock προειδοποιεί ότι υπάρχει διαφοροποίηση στα πιθανά αποτελέσματα, καθώς ορισμένοι κλάδοι και εκδότες ενδέχεται να δυσκολευτούν να προσαρμοστούν στην υιοθέτηση της τεχνητής νοημοσύνης, η οποία αναμένεται να δημιουργήσει νικητές και χαμένους τόσο εντός όσο και μεταξύ των τομέων.

«Οι επενδυτές χρειάζεται να καταβάλουν λίγη περισσότερη προσπάθεια για να εντοπίσουν τις καλύτερες πηγές εισοδήματος», ανέφερε ο Τέρνερ. Πέρα από τα ομόλογα επενδυτικής βαθμίδας, οι επενδυτές θα πρέπει να αναζητήσουν ευκαιρίες και σε ομόλογα υψηλής απόδοσης (high-yield), σε αναδυόμενες αγορές και σε τιτλοποιημένο χρέος, «ώστε να εξασφαλίσουν αυτό το επιπλέον κομμάτι απόδοσης», όπως είπε.

Την περασμένη Δευτέρα ήταν στο επίκεντρο της συνεδρίασης του Eurogroup, με τον υπουργό Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών και Πρόεδρο του Eurogroup, Κυριάκο Πιερρακάκη, να τονίζει μετά τη συνεδρίαση του Συμβουλίου ότι «πρέπει να επανεκτιμήσουμε τον ρόλο του νομίσματός μας στο διεθνές νομισματικό σύστημα και τις επιπτώσεις που μπορεί να έχει για την νομισματική μας κυριαρχία και την οικονομική μας ανθεκτικότητα». Ο κ. Πιερρακάκης σημείωσε επίσης ότι «υπήρξε ευρεία συμφωνία ότι ο διεθνής ρόλος του ευρώ είναι σε μεγάλο βαθμό συνάρτηση της προόδου πολλών άλλων προτεραιοτήτων που έχουμε ήδη προσδιορίσει για την ενίσχυση της οικονομίας της ΕΕ, όπως η Ένωση Αποταμιεύσεων και Επενδύσεων, η ατζέντα ανταγωνιστικότητας και η ανάπτυξη της ψηφιακής χρηματοδότησης».

Το ευρώ είναι σήμερα το δεύτερο, μετά το δολάριο, νόμισμα στον κόσμο που διατηρείται ως αποθεματικό από κεντρικές τράπεζες (20% έναντι 58% του δολαρίου) ή που χρησιμοποιείται για εκδόσεις διεθνών ομολόγων (22,5% έναντι 65% του αμερικανικού νομίσματος). Το 2024, αμερικανικές επιχειρήσεις με επενδυτική βαθμίδα εξέδωσαν ομόλογα σε ευρώ αξίας 90 δισ. δολαρίων έναντι 60 δισ. δολαρίων το 2023. Εξ άλλου, με το κοινό ευρωπαϊκό νόμισμα είναι συνδεδεμένα, άμεσα ή έμμεσα, τα νομίσματα 60 χωρών και επικρατειών, με συνολικό πληθυσμό 175 εκατομμυρίων ανθρώπων.

Η σταθερότητα του ευρώ το καθιστά ελκυστικό διεθνώς ως νόμισμα για εμπορικές συναλλαγές, κάτι που ευνοεί τις ευρωπαϊκές επιχειρήσεις καθώς τις απαλλάσσει από τον κίνδυνο μεταβολών στις συναλλαγματικές ισοτιμίες καθώς και από το κόστος μετατροπής του ευρώ σε άλλα νομίσματα. Το 2024, το 59% των εξαγωγών προϊόντων και το 63,1% της παροχής υπηρεσιών σε χώρες εκτός της Ευρωζώνης είχαν τιμολογηθεί σε ευρώ. Αυτό είναι ένα σημαντικό κίνητρο για την περαιτέρω ενίσχυση του διεθνούς ρόλου του ευρώ, όπως είναι και η γενικότερη προστασία της ευρωπαϊκής οικονομίας από μεγάλες διακυμάνσεις και σοκ στις αγορές συναλλάγματος.

Ο πρόεδρος της Bundesbank (γερμανικής κεντρικής τράπεζας), Γιόαχιμ Νάγκελ, ανέφερε τρία χαρακτηριστικά που πρέπει να έχει το ευρώ για να είναι ισχυρό: Πρώτα και κύρια, η διατήρηση σταθερής της αγοραστικής του δύναμης, που προϋποθέτει σταθερότητα των τιμών, υγιείς δημοσιονομικές πολιτικές και προβλέψιμες γενικά πολιτικές. Δεύτερον, μία ορισμένη στρατιωτική ισχύ της ΕΕ και, τρίτον, η ύπαρξη ανοικτών κεφαλαιαγορών με υψηλή ρευστότητα και μεγάλο βάθος καθώς και ένα ευρύ φάσμα ασφαλών στοιχείων ενεργητικού υψηλής ποιότητας.

Το τελευταίο χαρακτηριστικό συνδέεται άμεσα με την κοινή έκδοση ομολόγων από τις χώρες της Ευρωζώνης ή των ευρωομολόγων, όπως συνήθως αποκαλούνται. Ο Νάγκελ ξεκαθάρισε σε πρόσφατη συνέντευξή του στο Politico ότι τα ευρωομόλογα θα ενισχύσουν τον διεθνή ρόλο του ευρώ και επομένως είναι επιθυμητά. Η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα, είπε «βλέπει τα οφέλη από τη δημιουργία ενός πανευρωπαϊκού ασφαλούς στοιχείου ενεργητικού». Αιτιολόγησε τη στροφή της Bundesbank από την παραδοσιακή θέση της κατά των ευρωομολόγων με την αλλαγή που έχει συντελεστεί στο διεθνές σκηνικό, τονίζοντας ότι η ευρωπαϊκή ασφάλεια δεν είχε απειληθεί ποτέ όπως σήμερα μετά τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο. «Σήμερα έχουμε μία διαφορετική πραγματικότητα», είπε.

Κατά την άποψη του Γερμανού κεντρικού τραπεζίτη, τα ευρωομόλογα πρέπει να στηρίζουν συγκεκριμένους σκοπούς και θα πρέπει να είναι ξεκάθαρος ο τρόπος ελέγχου τους από την ΕΕ και τα κράτη-μέλη. Παράλληλα, θα πρέπει να συνοδεύονται από μείωση του χρέους σε εθνικό επίπεδο.

Μία αντίστοιχη επιχειρηματολογία υπέρ κοινού ευρωπαϊκού χρέους είχε διατυπώσει, πριν από την άτυπη σύνοδο κορυφής της ΕΕ την περασμένη Πέμπτη, ο Γάλλος Πρόεδρος, Εμανουέλ Μακρόν, ζητώντας την έκδοση περισσότερων ευρωομολόγων για την ενίσχυση συγκεκριμένων τομέων - της τεχνητής νοημοσύνης, της άμυνας, των ημιαγωγών και των ρομπότ, ώστε να μπορέσει η ΕΕ να ανταγωνισθεί τις ΗΠΑ και την Κίνα. «Η παγκόσμια αγορά φοβάται όλο και περισσότερο το αμερικανικό δολάριο. Αναζητά εναλλακτικές λύσεις. Ας της προσφέρουμε ευρωπαϊκό χρέος», δήλωσε στη συνέντευξη που έδωσε σε μία ομάδα μεγάλων ευρωπαϊκών εφημερίδων.

Θέση υπέρ των ευρωομολόγων είχε πάρει πριν από ένα χρόνο και ο πρώην πρόεδρος της ΕΚΤ, Μάριο Ντράγκι, με την έκθεσή του για την ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας της ευρωπαϊκής οικονομίας. Σε αυτήν τόνιζε ότι οι ανάγκες της ΕΕ σε επενδύσεις ανέρχονται σε τουλάχιστον 800 δις. ευρώ ετησίως και πρέπει να χρηματοδοτηθούν με κοινό δανεισμό.

Σε αντίθεση, ωστόσο, με τον πρόεδρο της Bundesbank, ο Γερμανός καγκελάριος, Φρίντριχ Μερτς, δεν βλέπει θετικά τις προτάσεις αυτές και θεωρεί ότι τα ευρωομόλογα θα πρέπει να χρησιμοποιούνται μόνο σε έκτακτες καταστάσεις. Αυτές δεν ήταν και λίγες την τελευταία εξαετία. Η Κομισιόν έχει εκδώσει ή θα εκδώσει ομόλογα αξίας περίπου 1 τρις. ευρώ - για το Ταμείο Ανάκαμψης, τις αμυντικές δαπάνες (πρόγραμμα SAFE) και τη χορήγηση δανείου στην Ουκρανία.

Η Γερμανία, όπως και άλλες χώρες του Βορρά με ισχυρή πιστοληπτική ικανότητα (αποκαλούμενες «φειδωλές»), είναι παραδοσιακά διστακτικές σε ευρεία χρήση των ευρωομολόγων, επειδή θεωρούν ότι αυτό θα αύξανε το κόστος για τις ίδιες και θα δημιουργούσε κίνδυνο δημοσιονομικής χαλάρωσης στην Ευρώπη.

Ο Γάλλος Πρόεδρος είπε ότι το θέμα θα τεθεί στην επόμενη σύνοδο κορυφής της ΕΕ τον Μάρτιο. Αν θα υπάρξει κάποια συμφωνία, δεδομένης της αντίδρασης της Γερμανίας, είναι πολύ αμφίβολο. Σε κάθε περίπτωση, το θέμα είναι όλο και λιγότερο ταμπού για την Ευρώπη.

Σχολιάζοντας το πρόσφατο ναυάγιο της συνόδου κορυφής της ΕΕ και τη σφοδρή αντιπαράθεση για το κορονο-ομόλογο μετά την επίμονη άρνηση Γερμανίας, Ολλανδίας και άλλων βόρειων χωρών, ο γνωστός αναλυτής σημειώνει στο άρθρο γνώμης στους FT:

«Καμία κρίση δεν ποτέ αρκετά μεγάλη για να εμποδίσει κράτη μέλη της ΕΕ να βάζουν πρώτα τα στενά εθνικά τους συμφέροντα. O Ολλανδός υπουργός Οικονομικών Γόπκε Χούστρα εκμεταλλεύτηκε μάλιστα την ευκαιρία για να επιτεθεί κατά της παρελθούσης δημοσιονομικής σπατάλης ορισμένων κρατών μελών, όπως τη θεωρεί.

Επικαλέστηκε το κλασικό επιχείρημα ότι ένα ευρωομόλογο θα προκαλούσε ηθικό κίνδυνο, ανεύθυνης σπατάλης, ιδέα που είναι μεταξύ Γερμανών και Ολλανδών οικονομολόγων δημοφιλής και συχνά υποκρύπτει βαθιές προκαταλήψεις και δυσπιστία έναντι των ξένων. Αν και δεν επιδεικνύουν όλοι μια τέτοια έλλειψη τακτ, όσο ο Ολλανδός υπουργός Οικονομικών, η αντίληψη είναι διαδεδομένη στη χώρα του και στη Γερμανία.»

Ο αναλυτής των FT θεωρεί ότι παρά το «όχι» των Μέρκελ, Ρούτε και Σία η Ιταλία, η Γαλλία, η Ισπανία, η Ελλάδα και οι υπόλοιπες χώρες της ομάδας των εννιά, που ζητούν την έκδοση κορωνοομολόγου, μπορούν να ακολουθήσουν έναν άλλο δρόμο.

«Θα μπορούσαν να εκδώσουν μόνες τους ένα ομόλογο αμοιβαίου χαρακτήρα σε μια συμμαχία των προθύμων. Στη συνέχεια θα μπορούσαν να προκαλέσουν την ΕΚΤ να τα αγοράζει στο πλαίσιο του έκτακτου προγράμματος αγοράς στοιχείων ενεργητικού λόγω πανδημίας (Pandemic Emergency Purchase Programme – ΡΕΡΡ). Από νομικής άποψης ένα αμοιβαιοποιημένο εργαλείο χρέους μεταξύ μιας ομάδας κυρίαρχων κρατών θα εξακολουθεί να μετρά ως εθνικό χρέος με μοιρασμένη την υποχρέωση εξόφλησης.

Τα υπέρ και τα κατά

Αυτό, βέβαια, δεν θα μπορούσε να μειώσει το βάρος του χρέους ευάλωτων κρατών μελών όπως θα έκανε ένα κατάλληλα σχεδιασμένο πανευρωπαϊκό εργαλείο, αλλά τουλάχιστον θα δημιουργούσε ένα προηγούμενο αντλώντας παράλληλα κάποια χρήματα [από τις αγορές].

Αυτό κρύβει ένα ρίσκο και μια ευκαιρία. Ομόλογα που θα υποστήριζαν οι εννέα χώρες θα μπορούσαν να εκληφθούν ως προάγγελος μιας μελλοντικής διάσπασης. Η άποψή μου από την έναρξη της κρίσης της ευρωζώνης είναι ότι η Γερμανία θα σπεύσει να βοηθήσει άλλες χώρες μόνον αν νιώσει μια υπαρξιακή απειλή για την ευρωζώνη.

Αν τα μέλη δεν είναι έτοιμα να αποχωρήσουν, τίποτε δεν θα αλλάξει. Αν οι εννιά της ευρωζώνης επιλέξουν να μη ρισκάρουν, θα χάσουν την ευκαιρία. Σημειώνω ότι οι πρωθυπουργοί Ιταλίας και Ισπανίας έδρασαν από κοινού όταν απέρριψαν το προσχέδιο συμπερασμάτων της συνόδου κορυφής της ΕΕ την περασμένη εβδομάδα: είναι μια απολύτως αναγκαία αντιπαράθεση», σημειώνει.

Κατά την άποψη του Münchau ο σκοπός της έκδοσης άπαξ και διά παντός ενός κορωνοομολόγου θα πρέπει να υπερβαίνει το στόχο της παροχής ασφάλισης ή της στήριξης των εθνικών συστημάτων υγείας, αφού τα χρήματα που θα αντληθούν θα πρέπει να χρησιμοποιηθούν για ένα επενδυτικό πρόγραμμα μετά την παρέλευση της πανδημίας του κορωνοϊού.

Οι κίνδυνοι της υπαγωγής στην ομπρέλα του ΕΜΣ

«Αν οι εννιά χώρες θέλουν να ακολουθήσουν κοινό δρόμο, μπορούν να το κάνουν. Είναι μια ριψοκίνδυνη επιλογή, αλλά όχι τόσο ριψοκίνδυνη όσο το να υπαχθούν στην ομπρέλα διάσωσης που έστησε η ευρωζώνη κατά την τελευταία κρίση, αφού σε μια τέτοια περίπτωση τα κράτη μέλη που χρειάζονται χρήμα και ζητούν έκτακτη χρηματοδότηση από τον Ευρωπαϊκό Μηχανισμό Σταθερότητας θα πρέπει να αποδεχθούν δημοσιονομική εποπτεία», συνεχίζει.

«Η Ιταλία και η Ισπανία θα έπρεπε να αποδεχθούν μια διάβρωση της δημοσιονομικής τους κυριαρχίας πιθανώς επί γενεές, την ώρα που η Γερμανία, η Ολλανδία και η Φινλανδία θα επανέρχονται σε μεγάλη δημοσιονομικά πλεονάσματα ενάντια στην υπόλοιπη ευρωζώνη και τον υπόλοιπο κόσμο.

Δεν πιστεύω ότι μια τέτοια λύση είναι βιώσιμη. Η Ιταλία θα μπορούσε εύκολα να καταλήξει με μια αναλογία χρέους έναντι του ΑΕΠ της κοντά στο 200% όταν παρέλθει η κρίση αυτή. Με υψηλή ανεργία, χαμηλή ανάπτυξη και χωρίς δημοσιονομική ανεξαρτησία θα γινόταν γόνιμο πολιτικό έδαφος για εκείνους στη Δεξιά που τάσσονται υπέρ της αποχώρησής της χώρας από το ευρώ.

Θυμηθείτε πώς προέκυψε η πλειοψηφία υπέρ του Brexit στο Ηνωμένο Βασίλειο. Η αποχώρηση από την ΕΕ ξεκίνησε ως ένα περιθωριακό εγχείρημα της εθνικιστικής Δεξιάς κι επικράτησε επειδή προσέλκυσε επαρκή υποστήριξη από το κυρίαρχο πολιτικό ρεύμα και τμήματα της Αριστεράς. Ανεξάρτητα απ’ το αν είναι κανείς ευρωπαϊστής ή ευρωσκεπτικιστής, δεν είναι λογικό να επιλέγουν οι χώρες οικονομικές ρυθμίσεις που είναι επιζήμιες για τα συμφέροντά τους.

Δεν είναι τυχαίο ότι οι χώρες που ζητούν την έκδοση του κορωνοομολόγου συνδέονται σε μεγάλο βαθμό γεωγραφικά στο νότο και τη δύση της ευρωζώνης. Δεν γνωρίζουμε αν θα διασπαστεί η νομισματική ένωση, ούτε αν αυτό θα γίνει συντεταγμένα ή άτακτα. Αλλά αν συμβεί, γνωρίζουμε που θα τραβηχτεί η διαχωριστική γραμμή», καταλήγει.