Η χρηματοδότηση, που θα καλύπτει την περίοδο 2026-2027, θα παρουσιαστεί μεθαύριο Κυριακή, σύμφωνα με το δημοσίευμα, που επικαλείται ευρωπαίους αξιωματούχους ενήμερους για την επίσκεψη.

Οι χώρες που θέλουν να μπουν στην ΕΕ

Στην ευρωπαϊκή «αίθουσα αναμονής» βρίσκονται χώρες των Δυτικών Βαλκανίων και της Ανατολικής Ευρώπης. Αλβανία, Μαυροβούνιο, Σερβία, Βόρεια Μακεδονία, Βοσνία-Ερζεγοβίνη, Ουκρανία και Μολδαβία συγκαταλέγονται μεταξύ των χωρών που βρίσκονται σε διαφορετικά στάδια της ενταξιακής διαδικασίας.Το Μαυροβούνιο έχει ήδη κλείσει 18 από τα 33 διαπραγματευτικά κεφάλαια, θέτοντας ως στόχο την ένταξη έως το 2028, ενώ η Αλβανία επιδιώκει να ολοκληρώσει τις διαπραγματεύσεις έως το 2027.

Για τις οικονομίες αυτές, η ένταξη σημαίνει πολύ περισσότερα από πολιτική συμμετοχή στην ΕΕ. Προσφέρει πρόσβαση στην τεράστια ενιαία ευρωπαϊκή αγορά, ευρωπαϊκή χρηματοδότηση, ισχυρότερο επενδυτικό περιβάλλον και ένα θεσμικό πλαίσιο που μπορεί να επιταχύνει τις μεταρρυθμίσεις.

Γιατί οι πλούσιες χώρες προτιμούν να μένουν εκτός

Για Νορβηγία, Ελβετία και Ισλανδία, η οικονομική εξίσωση είναι διαφορετική. Πρόκειται για ιδιαίτερα εύπορες και θεσμικά σταθερές οικονομίες, οι οποίες έχουν ήδη εξασφαλίσει σημαντικό βαθμό πρόσβασης στην ευρωπαϊκή αγορά χωρίς να είναι πλήρη μέλη της ΕΕ.Η Ισλανδία και η Νορβηγία συμμετέχουν στον Ευρωπαϊκό Οικονομικό Χώρο, ενώ η Ελβετία έχει αναπτύξει ένα εκτεταμένο δίκτυο διμερών συμφωνιών με τις Βρυξέλλες.Ειδικά για την Ισλανδία, σημαντικό ρόλο παίζει το γεγονός ότι έχει ήδη πρόσβαση στην ενιαία αγορά μέσω του ΕΟΧ και συμμετέχει στη ζώνη Σένγκεν, ενώ η ασφάλειά της καλύπτεται από τη συμμετοχή της στο ΝΑΤΟ.

Το ερώτημα επομένως για αυτές τις χώρες δεν είναι τόσο τι οικονομικά οφέλη μπορούν να αποκτήσουν από την ΕΕ, αλλά εάν τα πρόσθετα πλεονεκτήματα της πλήρους συμμετοχής αξίζουν την παραχώρηση μεγαλύτερου μέρους της εθνικής αυτονομίας.Η αντίθεση είναι χαρακτηριστική: για τις υποψήφιες οικονομίες η ΕΕ αποτελεί εργαλείο ανάπτυξης, επενδύσεων και γεωπολιτικής ασφάλειας, ενώ για τις πλουσιότερες χώρες που βρίσκονται εκτός Ένωσης μεγάλο μέρος αυτών των πλεονεκτημάτων έχει ήδη εξασφαλιστεί χωρίς πλήρη ένταξη.

Τα στοιχεία της Eurostat δείχνουν ότι η ευρωπαϊκή μεταποίηση κατάφερε να επιστρέψει σε θετικό έδαφος μετά τις πιέσεις που είχαν καταγραφεί το 2023 και το 2024.

Πρώτη αύξηση μετά το 2022

Το +2,9% του 2025 αποκτά μεγαλύτερη σημασία εάν εξεταστεί σε σχέση με την πορεία των δύο προηγούμενων ετών.

Το 2023 η αξία της πωληθείσας παραγωγής σε σταθερές τιμές είχε υποχωρήσει κατά 1,5%, ενώ το 2024 σημειώθηκε νέα μείωση κατά 1,9%.

Έτσι, το 2025 αποτέλεσε την πρώτη χρονιά αύξησης από το 2022, σηματοδοτώντας αντιστροφή της αρνητικής τάσης.

Πάνω από 6 τρισ. ευρώ η παραγωγή

Ακόμη πιο εντυπωσιακό είναι το συνολικό μέγεθος της ευρωπαϊκής βιομηχανικής δραστηριότητας.

Σε ονομαστικές τιμές, η αξία της πωληθείσας παραγωγής στην ΕΕ αυξήθηκε από 5,869 τρισ. ευρώ το 2024 σε 6,090 τρισ. ευρώ το 2025.

Χρειάζεται, ωστόσο, μια σημαντική διευκρίνιση.

Η αύξηση κατά 2,9% που ανακοινώνει η Eurostat αφορά σταθερές τιμές, δηλαδή στοιχεία προσαρμοσμένα ώστε να αφαιρείται η επίδραση των μεταβολών στις τιμές.

Ως έτος αναφοράς χρησιμοποιείται το 2021, γεγονός που επιτρέπει να αποτυπωθεί καλύτερα η πραγματική μεταβολή της παραγωγικής δραστηριότητας.

Πρωταθλητής ο κλάδος των τροφίμων

Η ανάκαμψη δεν ήταν ίδια σε όλους τους κλάδους.

Μεταξύ των πέντε μεγαλύτερων ομάδων της ευρωπαϊκής μεταποίησης, την καλύτερη επίδοση παρουσίασε η βιομηχανία τροφίμων.

Η αξία της πωληθείσας παραγωγής του κλάδου αυξήθηκε κατά 3,8% το 2025 σε σύγκριση με το προηγούμενο έτος.

Σε βάθος δεκαετίας η εικόνα είναι ακόμη ισχυρότερη: σε σχέση με το 2015, η αύξηση φτάνει το 11,2%.

Η συγκεκριμένη επίδοση επιβεβαιώνει την ανθεκτικότητα του κλάδου τροφίμων ακόμη και σε περιόδους κατά τις οποίες άλλα τμήματα της ευρωπαϊκής μεταποίησης αντιμετωπίζουν σημαντικότερες δυσκολίες.

Μηχανήματα και εξοπλισμός στο +3,3%

Δεύτερος ισχυρότερος κλάδος μεταξύ των μεγάλων μεταποιητικών κατηγοριών ήταν τα μηχανήματα και ο εξοπλισμός.

Η παραγωγή της συγκεκριμένης κατηγορίας ενισχύθηκε κατά 3,3% σε σχέση με το 2024.

Η εξέλιξη έχει ιδιαίτερη σημασία, καθώς τα μηχανήματα αποτελούν έναν από τους πλέον κρίσιμους κλάδους για την ανταγωνιστικότητα της ευρωπαϊκής βιομηχανίας και συνδέονται άμεσα με τις επιχειρηματικές επενδύσεις και τον τεχνολογικό εκσυγχρονισμό.

Οριακή άνοδος στην αυτοκινητοβιομηχανία

Πολύ διαφορετική ήταν η εικόνα στην ευρωπαϊκή αυτοκινητοβιομηχανία.

Στα μηχανοκίνητα οχήματα, ρυμουλκούμενα και ημιρυμουλκούμενα, η αύξηση περιορίστηκε μόλις στο 0,6%.

Η επίδοση δείχνει ότι ένας από τους ιστορικά ισχυρότερους βιομηχανικούς κλάδους της Ευρώπης εξακολουθεί να κινείται με χαμηλότερη ταχύτητα.

Η ευρωπαϊκή αυτοκινητοβιομηχανία βρίσκεται άλλωστε αντιμέτωπη με τη μετάβαση στην ηλεκτροκίνηση, τις μεγάλες ανάγκες επενδύσεων και τον ολοένα εντονότερο διεθνή ανταγωνισμό.

Χημικά και μεταλλικά προϊόντα παρέμειναν στο «κόκκινο»

Δεν κατάφεραν όλοι οι μεγάλοι κλάδοι να ακολουθήσουν την ανοδική πορεία.

Η αξία της πωληθείσας παραγωγής στα χημικά και χημικά προϊόντα μειώθηκε κατά 1,4%.

Ακριβώς την ίδια πτώση, -1,4%, παρουσίασαν τα κατασκευασμένα μεταλλικά προϊόντα, εξαιρουμένων των μηχανημάτων και του εξοπλισμού.

Μάλιστα, σύμφωνα με τα στοιχεία της Eurostat, αυτές είναι οι δύο μοναδικές μεταξύ των μεγαλύτερων μεταποιητικών κατηγοριών που εμφανίζουν πτώση και σε ορίζοντα δεκαετίας.

Η δεκαετία των μεγάλων ανατροπών

Η πορεία της ευρωπαϊκής βιομηχανίας την τελευταία δεκαετία κάθε άλλο παρά γραμμική ήταν.

Από το 2015 έως το 2018 η παραγωγή αυξανόταν σταδιακά κάθε χρόνο. Το 2019 σημειώθηκε μικρή υποχώρηση και ακολούθησε το μεγάλο σοκ του 2020 λόγω της πανδημίας.

Το 2021 και το 2022 καταγράφηκε ισχυρή επαναφορά, πριν η βιομηχανία περάσει ξανά σε αρνητικό έδαφος το 2023 και το 2024.

Το 2025 σηματοδοτεί επομένως μια νέα αλλαγή κατεύθυνσης, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι έχουν εξαφανιστεί οι μεγάλες προκλήσεις για την ευρωπαϊκή παραγωγή.

Το μεγάλο στοίχημα για την ευρωπαϊκή βιομηχανία

Η επιστροφή σε θετικό πρόσημο αποτελεί θετική ένδειξη, αλλά το πραγματικό στοίχημα είναι η διάρκειά της.

Η ευρωπαϊκή μεταποίηση καλείται να διαχειριστεί ταυτόχρονα το ενεργειακό κόστος, τις μεγάλες επενδύσεις της πράσινης μετάβασης, την τεχνολογική κούρσα, την ανάγκη για μεγαλύτερη παραγωγική αυτονομία και τον ανταγωνισμό από ΗΠΑ και Ασία.

Τα στοιχεία του 2025 δείχνουν ότι η ευρωπαϊκή βιομηχανία επέστρεψε στην ανάπτυξη.

Το κρίσιμο ερώτημα είναι πλέον εάν το +2,9% αποτελεί την αρχή μιας πιο σταθερής ανάκαμψης ή απλώς μια ανάπαυλα μετά από δύο δύσκολες χρονιές.

Τα στοκ σε χαμηλά επίπεδα

Το φυσικό αέριο έχει κεντρικό ρόλο στην Ευρώπη για την τροφοδοσία των εργοστασίων, την θέρμανση των κτιρίων και την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας.

Το καλοκαίρι είναι η περίοδος κατά την οποία οι αγοραστές αναπληρώνουν τα υπόγεια αποθέματα εκμεταλλευόμενοι τιμές χαμηλότερες των χειμερινών τιμολογίων.

Την περίοδο του καλοκαιριού το μέσο επίπεδο πλήρωσης των αποθεμάτων συνήθως κυμαίνεται ανάμεσα στο 75% και το 80%, δηλώνει στο AFP η Anne-Sophie Corbeau, ερευνήτρια του Center on Global Energy Policy του Πανεπιστημίου Columbia.

Σύμφωνα με την ένωση Gas Infrastructure Europe, το επίπεδο πλήρωσης των ευρωπαϊκών αποθεμάτων βρίσκεται στο 58% για πρώτη φορά από το 2021, χρονιά κατά την οποία η Ρωσία άρχισε να μειώνει τις παραδόσεις φυσικού αερίου στην Ευρώπη.

Συνδυασμός παραγόντων

Πολλοί παράγοντες εξηγούν την κατάσταση αυτή. «Η Ευρωπαϊκή Ενωση τελείωσε τον χειμώνα με στοκ φυσικού αερίου επιπέδου 28%, επίπεδο σαφώς χαμηλότερο σε σχέση με τα προηγούμενα χρόνια», δηλώνει ο Ronald Pinto, αναλυτής της Kpler.

Γι’ αυτό ευθύνεται εν μέρει η έναρξη του πολέμου στην Μέση Ανατολή, στο τέλος του Φεβρουαρίου, που επηρέασε τις ευρωπαϊκές εισαγωγές υγροποιημένου φυσικού αερίου, όπως του LNG του Κατάρ που διέρχεται από τα Στενά του Ορμούζ, γεγονός που διόγκωσε τις τιμές.

Στην συγκυρία αυτή, οι ευρωπαίοι αγοραστές πόνταραν στην μείωση των τιμών σε μελλοντικό χρόνο και καθυστέρησαν τις αγορές φυσικού αερίου για την πλήρωση των στοκ, σύμφωνα με την Kpler. Το αποτέλεσμα είναι ότι οι τιμές του φυσικού αερίου παράδοσης τον χειμώνα παρέμειναν τεχνητά χαμηλότερες σε σχέση με τις θερινές τιμές, μειώνοντας το οικονομικό ενδιαφέρον της δημιουργίας αποθεμάτων κατά την διάρκεια του καλοκαιριού.

Ο εφοδιασμός υπό επιτήρηση

Εκπρόσωπος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής δηλώνει ότι δεν υπάρχει «καμία άμεση ανησυχία σχετικά με την ασφάλεια των προμηθειών της Ευρωπαϊκής Ενωσης σε φυσικό αέριο» πριν από τον χειμώνα.

Και αυτό, διότι η κατάσταση διαφέρει από τις συνθήκες της ενεργειακής κρίσης του 2022 που συνδέεται με τον πόλεμο στην Ουκρανία. Η Ευρώπη έχει αναπτύξει ικανότητες εισαγωγής LNG που μεταφέρεται με πλοία για την αντικατάσταση του ρωσικού φυσικού αερίου και «η ζήτηση φυσικού αερίου στην Ευρωπαϊκή Ενωση έχει μειωθεί κατά 17% σε σχέση με το επίπεδο προ της ρωσικής εισβολής στην Ουκρανία.

ΟΙ Βρυξέλλες θεωρούν ότι το επίπεδο του 80% στην πλήρωση των αποθεμάτων είναι «τεχνικά εφικτό» και «επαρκές για την διασφάλιση των προμηθειών κατά την διάρκεια του χειμώνα», εξηγεί ο εκπρόσωπος της Κομισιόν.

Ωστόσο, ορισμένοι ειδικοί του τομέα είναι περισσότερο επιφυλακτικοί. «Οι κίνδυνοι επί του εφοδιασμού της Ευρώπης παραμένουν αυξημένοι εξ αιτίας της μείωσης της διαθεσιμότητας του LNG με προέλευση την Μέση Ανατολή», τονίζει η Antonia Syn, αναλύτρια της Rystad Energy.

Ακόμη και αν σήμερα «η (ευρωπαϊκή) ήπειρος φαίνεται σε καλύτερη θέση για να αντιμετωπίσει παρατεταμένες διαταραχές στον εφοδιασμό», λέει ο Ronald Pinto, οι κίνδυνοι παραμένουν.

Αναφέρεται ειδικότερα σε ενδεχόμενες διαταραχές εφοδιασμού προερχόμενων από την Νορβηγία και άλλες σημαντικές πηγές ανεφοδιασμού της ΕΕ, καθώς και στο ενδεχόμενο διακοπών στον εφοδιασμό από τις ΗΠΑ εξαιτίας παρατεταμένου ψύχους ή απρόβλεπτων εργασιών συντήρησης στις εγκαταστάσεις του LNG.

Οι τιμές προβλέπεται ότι θα παραμείνουν υψηλές

Στο πλαίσιο αυτό, «θα υπάρξει αναμφίβολα αύξηση των τιμών, ιδίως αν το Κατάρ και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα έχουν δυσκολίες στην εξαγωγή LNG μέσω των Στενών του Ορμούζ, που παραμένουν αποκλεισμένα, σύμφωνα με την Anne-Sophie Corbeau.

Σύμφωνα με τον Ronald Pinto, η ευρωπαϊκή τιμή αναφοράς του φυσικού αερίου θα παραμείνει υψηλή για το υπόλοιπο του έτους, κατά μέσον όρο ανάμεσα στα 55 και τα 62 ευρώ ανά μεγαβατώρα.

Οι ασιατικές χώρες, και κυρίως η Κίνα, έχουν πληγεί σοβαρά από την κρίση στο Ορμούζ και ανταγωνίζονται ευθέως την Ευρώπη για να προσελκύσουν διαθέσιμα φορτία LNG τροφοδοτώντας την αύξηση των τιμών. «Προς το παρόν, βλέπουμε περισσότερο LNG να κατευθύνεται στην Ασία παρά σε μας, διότι οι τιμές εκεί είναι υψηλότερες», προειδοποιεί η Anne-Sophie Corbeau.

Αλλες παράμετροι μπορούν επίσης να βαρύνουν στην αγορά, κυρίως η δριμύτητα του χειμώνα και το επίπεδο αιολικής παραγωγής ηλεκτρικού ρεύματος.

«Αν το στοκ είναι χαμηλότερα, ο χειμώνας δριμύς και υπεισέλθει και κάποιο άλλο πρόβλημα, θα πρέπει να αντιμετωπισθεί το ενδεχόμενο περιοριστικών μέτρων, όπως το 2022, προειδοποιεί η ερευνήτρια του Center on Global Energy Policy.

Οι συντάκτες της έκθεσης επισημαίνουν ότι οι κυβερνήσεις καλούνται να διαχειριστούν ταυτόχρονα πολλαπλές προκλήσεις, όπως η γήρανση του πληθυσμού, η ενεργειακή μετάβαση, οι αυξημένες αμυντικές δαπάνες και οι χαμηλοί ρυθμοί ανάπτυξης, παράγοντες που επιβαρύνουν ολοένα και περισσότερο τους κρατικούς προϋπολογισμούς.

Η μελέτη, που υπογράφεται από τους Λικ Ερό, Μαχίκα Γκάντι, Άντριου Χοτζ, Τζάκομο Ματζιστρέτι, Ίαν Στιούαρτ, Μενγκσουέ Γουάνγκ και Τζιάε Γιου, προειδοποιεί ότι χωρίς έγκαιρη αντιμετώπιση των μακροπρόθεσμων πιέσεων στις δημόσιες δαπάνες, αρκετές ευρωπαϊκές χώρες κινδυνεύουν να βρεθούν αντιμέτωπες με μια ανεξέλεγκτη αύξηση του χρέους.

Όπως αναφέρουν οι οικονομολόγοι του Ταμείου, οι περιορισμένες και αποσπασματικές παρεμβάσεις δεν επαρκούν για να καλύψουν το μέγεθος των δημοσιονομικών αναγκών, ενώ υπάρχει κίνδυνος να οδηγήσουν ακόμη και σε μεταρρυθμιστική κόπωση χωρίς ουσιαστικά αποτελέσματα.

Η προειδοποίηση έρχεται σε μια περίοδο κατά την οποία αρκετές ευρωπαϊκές οικονομίες εξακολουθούν να αντιμετωπίζουν υψηλό επίπεδο δημόσιου χρέους, περισσότερο από μία δεκαετία μετά την κρίση της Ευρωζώνης. Σύμφωνα με το ΔΝΤ, χώρες όπως η Γαλλία, το Βέλγιο και το Ηνωμένο Βασίλειο βρίσκονται ήδη σε ιδιαίτερα επιβαρυμένη θέση, καθώς το δημόσιο χρέος τους προσεγγίζει ή υπερβαίνει το μέγεθος της ετήσιας οικονομικής παραγωγής.

Έμφαση σε μακροπρόθεσμη στρατηγική

Το ΔΝΤ καλεί τις ευρωπαϊκές κυβερνήσεις να εγκαταλείψουν τη λογική των βραχυπρόθεσμων μέτρων και να υιοθετήσουν ένα ολοκληρωμένο σχέδιο δημοσιονομικής εξυγίανσης, το οποίο θα βασίζεται σε διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις, καλύτερη διαχείριση των δημόσιων δαπανών και σαφή σχεδιασμό για τη χρηματοδότηση των κρατικών υπηρεσιών.

Σύμφωνα με την έκθεση, όσο περισσότερο καθυστερούν οι αναγκαίες παρεμβάσεις τόσο μεγαλύτερο θα είναι το κόστος προσαρμογής, ενώ τα οφέλη από έναν έγκαιρο σχεδιασμό αυξάνονται σημαντικά.

Δημόσιο χρέος έως και στο 130% του ΑΕΠ

Οι αναλυτές εκτιμούν ότι έως το 2040 οι δημόσιες δαπάνες στην Ευρώπη θα αυξηθούν κατά περίπου πέντε ποσοστιαίες μονάδες του ΑΕΠ κατά μέσο όρο, σε ένα περιβάλλον χαμηλής οικονομικής ανάπτυξης και περιορισμένης πολιτικής δυνατότητας για αυξήσεις φόρων ή μεγάλες περικοπές δαπανών.

Εφόσον δεν ληφθούν ουσιαστικά μέτρα, το μέσο δημόσιο χρέος των ευρωπαϊκών χωρών θα μπορούσε να φτάσει περίπου στο 130% του ΑΕΠ, σχεδόν διπλάσιο επίπεδο από το σημερινό.

Η μελέτη εκτιμά ότι ένα μετριοπαθές πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων θα μπορούσε να καλύψει περίπου το ένα τρίτο του δημοσιονομικού κενού, κυρίως μέσω αλλαγών στο συνταξιοδοτικό σύστημα και πολιτικών που ενισχύουν την παραγωγικότητα και την ανάπτυξη.

Παράλληλα, το ΔΝΤ υπογραμμίζει ότι οι μεταρρυθμίσεις από μόνες τους δεν αρκούν και στις περισσότερες περιπτώσεις θα πρέπει να συνοδευτούν από πρόσθετη δημοσιονομική προσαρμογή.

Επανεξέταση του ρόλου του κράτους

Για τις χώρες που αντιμετωπίζουν ιδιαίτερα υψηλό χρέος, οι οικονομολόγοι του Ταμείου δεν αποκλείουν ακόμη και βαθύτερες αλλαγές στον τρόπο λειτουργίας του δημόσιου τομέα.

Όπως επισημαίνεται, μια αναθεώρηση του ρόλου του κράτους δεν συνεπάγεται απαραίτητα περιορισμό του κοινωνικού μοντέλου της Ευρώπης, αλλά μια νέα αξιολόγηση σχετικά με το ποιες υπηρεσίες πρέπει να συνεχίσουν να χρηματοδοτούνται αποκλειστικά από το Δημόσιο και ποιες μπορούν να παρέχονται αποτελεσματικότερα με μεγαλύτερη συμμετοχή του ιδιωτικού τομέα.

Η έκθεση αναγνωρίζει ότι η δημόσια υγεία, η εκπαίδευση και τα εκτεταμένα κοινωνικά προγράμματα αποτέλεσαν βασικούς πυλώνες της ευρωπαϊκής ανάπτυξης και κοινωνικής συνοχής μετά τον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο, ωστόσο εκτιμά ότι οι σημερινές δημοσιονομικές πιέσεις καθιστούν αναπόφευκτη μια επανεξέταση ορισμένων πολιτικών.

Παραδείγματα από ευρωπαϊκές χώρες

Το ΔΝΤ επισημαίνει ότι σε αρκετές χώρες έχουν ήδη ξεκινήσει σχετικές συζητήσεις. Στην Αυστρία και την Κροατία εξετάζονται παρεμβάσεις στις μισθολογικές δαπάνες του δημόσιου τομέα, ενώ στο Βέλγιο, τη Γαλλία και τη Νορβηγία προτείνονται αλλαγές που θα βελτιώσουν τη στόχευση των κοινωνικών παροχών.

Παράλληλα, στη Γερμανία, τη Σλοβακία και την Τουρκία οι οικονομολόγοι εντοπίζουν σημαντικά περιθώρια περιορισμού των οριζόντιων επιδοτήσεων στην ενέργεια.

Κλείνοντας, το ΔΝΤ προειδοποιεί ότι οι δημοσιονομικές αποφάσεις των επόμενων ετών θα είναι ολοένα πιο δύσκολες και πολιτικά ευαίσθητες, επισημαίνοντας πως η μέχρι σήμερα τακτική των αποσπασματικών παρεμβάσεων δεν επαρκεί πλέον για να αντιμετωπίσει τις προκλήσεις που διαμορφώνονται στις ευρωπαϊκές οικονομίες.

Οι τράπεζες, από το Ηνωμένο Βασίλειο έως την Αυστρία, επωφελήθηκαν από την εκεχειρία στη Μέση Ανατολή, τα υψηλότερα επιτόκια, τις προσδοκίες ότι η τεχνητή νοημοσύνη θα ενισχύσει την αποδοτικότητα, καθώς και τις ανανεωμένες διαπραγματεύσεις για συμφωνίες στην Ιταλία. Ο δείκτης Stoxx 600 Banks σημείωσε άνοδο 21% κατά το τρίμηνο, καθιστώντας τον τον δεύτερο τομέα με την καλύτερη απόδοση στην Ευρώπη, μετά τον τομέα της τεχνολογίας.

«Οι τράπεζες της Ευρωζώνης παραμένουν ένα ελκυστικό περιουσιακό στοιχείο για τοποθέτηση εν όψει της επόμενης φάσης της κυκλικής ανάκαμψης της Ευρώπης, καθώς η περιοχή κοιτάζει πέρα από τα γεωπολιτικά ζητήματα», έγραψαν σε σημείωμά τους αναλυτές της Bank of America Corp., μεταξύ των οποίων και ο Ρίντι Πρασάντ.

«Με τις αποτιμήσεις να παραμένουν χαμηλές και τις θέσεις των επενδυτών να είναι περιορισμένες, ενδέχεται να υπάρχει περαιτέρω ανοδική δυναμική», τόνισε.

Οι θετικές αποδόσεις του β’ τριμήνου σηματοδοτούν ανάκαμψη σε σχέση με τους πρώτους τρεις μήνες του έτους και ολοκληρώνουν το 13ο θετικό τρίμηνο στα τελευταία 14, για τους ευρωπαϊκούς δανειστές.

Ο δείκτης του κλάδου έχει σημειώσει άνοδο περίπου 180% από τις αρχές του 2023, καθώς οι επενδυτές προεξοφλούν ισχυρότερους ισολογισμούς και ανάκαμψη στις συναλλαγές και τα έσοδα από αυτές.

Η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα αύξησε τον Ιούνιο τα επιτόκια για πρώτη φορά σε τρία χρόνια, γεγονός που έδωσε ώθηση στην κύρια δραστηριότητα των τραπεζών, δηλαδή τη χορήγηση δανείων.

Ωστόσο, μέχρι το τέλος του μήνα, οι αγορές είχαν περιορίσει τις προσδοκίες για περαιτέρω αυξήσεις σε λιγότερο από 25 μονάδες βάσης έως το τέλος του έτους, λόγω της πτώσης των τιμών του πετρελαίου και των μηνυμάτων της προέδρου Κριστίν Λαγκάρντ.

Οι αποτιμήσεις παραμένουν ευνοϊκές, αλλά ίσως λιγότερο ελκυστικές μετά την απότομη άνοδο που διήρκεσε αρκετούς μήνες. Ο κλάδος είναι επί του παρόντος ο φθηνότερος στην Ευρώπη, με δείκτη τιμής προς κέρδη (P/E) περίπου 11,5Χ, πάνω από τον μέσο όρο πέντε ετών που είναι περίπου 8Χ.

Ο δείκτης τιμής προς λογιστική αξία (P/B) βρίσκεται επί του παρόντος στο 1,48Χ, αρκετά πάνω από τον μακροπρόθεσμο μέσο όρο του.

«Από θεμελιώδη άποψη, παραμένουμε αρκετά αισιόδοξοι για τις προοπτικές του έτους. Ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή έχει αλλάξει την πιθανή πορεία της νομισματικής πολιτικής προς υψηλότερα επιτόκια. Αυτό στηρίζει τα περιθώρια κέρδους και την κερδοφορία των τραπεζών, αντισταθμίζοντας τους μεγαλύτερους κινδύνους για την ποιότητα των περιουσιακών στοιχείων», δήλωσε ο Μάρκο Τροϊάνο, επικεφαλής του τμήματος χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων της Scope Ratings.

Η Banco Santander SA αναδείχθηκε στην πιο αξιόλογη εισηγμένη εταιρεία της Ισπανίας κατά τη διάρκεια του τριμήνου, ξεπερνώντας την Inditex SA, ιδιοκτήτρια της Zara, για πρώτη φορά σε οκτώ χρόνια, ενώ η ιταλική Banca Monte dei Paschi di Siena SpA συγκαταλέχθηκε μεταξύ των εταιρειών με την καλύτερη απόδοση του τριμήνου, καθώς εντάθηκε το ενδιαφέρον για εξαγορά. Τόσο η Intesa Sanpaolo SpA όσο και η Banco BPM SpA επιδιώκουν συμφωνίες που αφορούν τον εν λόγω δανειστή, σύμφωνα με το Bloomberg.

Η UniCredit SpA σημείωσε επίσης καλύτερες επιδόσεις, καθώς συνεχίζει την προσπάθειά της για την εξαγορά της γερμανικής Commerzbank AG, ενώ η Bawag Group AG συμφώνησε να εξαγοράσει την ιρλανδική τράπεζα Permanent TSB Group Holdings. 

«Καθώς οι αποτιμήσεις των τραπεζών είναι πολύ πιο υγιείς, είναι λογικό οι τράπεζες να είναι πιο ανοιχτές στην εξαγορά ομολόγων τους», δήλωσε ο αναλυτής της Keefe, Bruyette & Woods, Άντριου Στίμσον, επαναλαμβάνοντας πρόσφατα τη θέση του υπέρ της υπερεκτίμησης του κλάδου.

Η έκθεση υπογραμμίζει ότι, σε ένα περιβάλλον αυξανόμενης γεωπολιτικής αβεβαιότητας και επιδείνωσης των διατλαντικών σχέσεων, η επιτυχία της SIU θα είναι καθοριστική για τη διατήρηση του ρόλου της Ευρώπης ως σημαντικού παίκτη στις παγκόσμιες κεφαλαιαγορές.

Παρότι οι πρωτοβουλίες που έχουν ανακοινωθεί θεωρούνται θετικές για την ανθεκτικότητα της χρηματοδότησης και τη μετάδοση της πιστωτικής επέκτασης στην οικονομία, η DBRS προειδοποιεί ότι η πρόοδος εξακολουθεί να σκοντάφτει σε χρόνιες αδυναμίες, όπως η κατακερματισμένη εποπτεία, οι διαφορετικές εθνικές νομοθεσίες και οι δυσκολίες στις διασυνοριακές συναλλαγές.

Η ενοποίηση των αγορών στο επίκεντρο

Η DBRS θεωρεί ότι το σημαντικότερο κομμάτι της πρωτοβουλίας είναι το πακέτο μέτρων για την ενοποίηση των αγορών και την ενίσχυση της εποπτείας, το οποίο παρουσιάστηκε τον Δεκέμβριο του 2025.

Στόχος των παρεμβάσεων είναι η άρση εμποδίων που εξακολουθούν να κατακερματίζουν την ενιαία αγορά στις συναλλαγές, τις υπηρεσίες μετασυναλλακτικής υποστήριξης και τη διαχείριση κεφαλαίων, καθώς και η ενίσχυση της εποπτείας και της καινοτομίας.

Παρά το γεγονός ότι εξακολουθούν να υπάρχουν σημαντικές αποκλίσεις σε τομείς όπως η φορολογία, το εταιρικό δίκαιο και οι διαδικασίες αφερεγγυότητας, η DBRS εκτιμά ότι η εφαρμογή της SIU θα μπορούσε σταδιακά να βελτιώσει το περιβάλλον λειτουργίας των χρηματιστηρίων, των αποθετηρίων τίτλων, των χρηματοπιστωτικών υποδομών και των εταιρειών διαχείρισης κεφαλαίων.

Οι θετικές επιπτώσεις αναμένεται να προκύψουν μέσα από τη μείωση των λειτουργικών τριβών, την ενίσχυση της διασυνοριακής συνέπειας και τη διευκόλυνση της πρόσβασης στις ευρωπαϊκές κεφαλαιαγορές.

Καθοριστικός ο ρόλος της εποπτείας

Ιδιαίτερη βαρύτητα αποδίδεται στην ενίσχυση της εποπτείας σε ευρωπαϊκό επίπεδο.

Η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα έχει ήδη εκφράσει τη στήριξή της στις προτάσεις της Κομισιόν, χαρακτηρίζοντάς τες φιλόδοξο βήμα προς βαθύτερη ενοποίηση των κεφαλαιαγορών και του εποπτικού πλαισίου.

Η ΕΚΤ θεωρεί ότι η ενίσχυση των διασυνοριακών μηχανισμών και η πιο ολοκληρωμένη εποπτεία μεγάλων χρηματοπιστωτικών οργανισμών θα συμβάλουν στη βελτίωση της ρευστότητας και της αποτελεσματικότητας των ευρωπαϊκών αγορών.

Για τη DBRS, η ενίσχυση της κοινής εποπτείας αποτελεί μία από τις σημαντικότερες προϋποθέσεις ώστε η πρωτοβουλία να αποκτήσει ουσιαστικό οικονομικό αποτύπωμα.

Οι τράπεζες περιμένουν ώθηση από τις τιτλοποιήσεις

Για τον τραπεζικό κλάδο, το μεγαλύτερο ενδιαφέρον συγκεντρώνει η μεταρρύθμιση του πλαισίου τιτλοποιήσεων.

Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο συμφώνησε τον Δεκέμβριο του 2025 στη θέση του για την αναζωογόνηση της αγοράς τιτλοποιήσεων στην ΕΕ, η οποία παραμένει ιδιαίτερα μικρή σε σχέση με τις Ηνωμένες Πολιτείες.

Σύμφωνα με την έκθεση, ο συνολικός όγκος ευρωπαϊκών τιτλοποιήσεων το 2025 αντιστοιχούσε σε λιγότερο από το 15% του αντίστοιχου αμερικανικού όγκου.

Η Κομισιόν και τα κράτη-μέλη θεωρούν ότι η αναβάθμιση του πλαισίου μπορεί να ενισχύσει τη χρηματοδότηση μικρομεσαίων επιχειρήσεων και έργων υποδομής, ενώ παράλληλα θα βελτιώσει την ανταγωνιστικότητα της ευρωπαϊκής οικονομίας.

Η DBRS επισημαίνει ότι το βασικό ζητούμενο είναι να αποκτήσουν οι τράπεζες μεγαλύτερη ευελιξία στη διαχείριση των ισολογισμών τους. Εφόσον οι νέοι κανόνες καταστήσουν τις τιτλοποιήσεις πιο λειτουργικές χωρίς να υπονομεύεται η χρηματοπιστωτική σταθερότητα, τα οφέλη θα μπορούσαν να περιλαμβάνουν αποτελεσματικότερη χρήση κεφαλαίων, περισσότερες επιλογές χρηματοδότησης και καλύτερη διαχείριση ρευστότητας.

Η χρηματοδότηση των επιχειρήσεων παραμένει τραπεζοκεντρική

Η έκθεση τονίζει ότι οι ευρωπαϊκές επιχειρήσεις, ιδιαίτερα οι μικρομεσαίες, εξακολουθούν να εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό από τις τράπεζες.

Σε αντίθεση με τις Ηνωμένες Πολιτείες, πολλές ευρωπαϊκές εταιρείες δεν έχουν εύκολη πρόσβαση στις αγορές ομολόγων ή σε εναλλακτικές μορφές χρηματοδότησης.

Η διεύρυνση της αγοράς τιτλοποιήσεων θα μπορούσε επομένως να απελευθερώσει κεφάλαια για νέο δανεισμό και να ενισχύσει συνολικά τη χρηματοδοτική ικανότητα του τραπεζικού συστήματος.

Η DBRS υπογραμμίζει ότι οι μεταρρυθμίσεις αποκτούν ακόμη μεγαλύτερη σημασία λόγω των αυξημένων επενδυτικών αναγκών που δημιουργούν οι γεωπολιτικές εξελίξεις, η άμυνα, οι υποδομές και η τεχνητή νοημοσύνη.

Ασφαλιστικές και συνταξιοδοτικά ταμεία στο προσκήνιο

Ένα ακόμη βασικό σκέλος της SIU αφορά στην κινητοποίηση θεσμικών κεφαλαίων.

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή παρουσίασε τον Οκτώβριο του 2025 μέτρα που αποσκοπούν στην αξιοποίηση κεφαλαίων τραπεζών και ασφαλιστικών εταιρειών, μέσω αλλαγών στο κανονιστικό πλαίσιο Solvency II και στη μεταχείριση των επενδύσεων σε μετοχές.

Η Επιτροπή εκτιμά ότι οι αλλαγές αυτές θα ενισχύσουν τις επενδύσεις σε ευρωπαϊκές επιχειρήσεις και θα συμβάλουν στην περαιτέρω ενοποίηση των κεφαλαιαγορών.

Η DBRS θεωρεί ότι η μακροπρόθεσμη ανάπτυξη των ευρωπαϊκών αγορών θα εξαρτηθεί σε μεγάλο βαθμό από την ικανότητα ασφαλιστικών εταιρειών και συνταξιοδοτικών ταμείων να χρηματοδοτήσουν πιο ενεργά έργα υποδομών, αμυντικές επενδύσεις και εφαρμογές τεχνητής νοημοσύνης.

Σε αυτό το πλαίσιο εντάσσονται τόσο η πρόταση αναθεώρησης του πανευρωπαϊκού ατομικού συνταξιοδοτικού προϊόντος (PEPP) όσο και η διαβούλευση για τις εξόδους από επενδύσεις private equity.

Οι δομικές αδυναμίες επιβραδύνουν την πρόοδο

Παρά την πρόοδο που έχει καταγραφεί, η DBRS θεωρεί ότι ο κατακερματισμός παραμένει η σημαντικότερη πρόκληση.

Η ίδια η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αναγνωρίζει ότι οι χρηματοπιστωτικές αγορές της ΕΕ εξακολουθούν να λειτουργούν με σημαντικά εμπόδια που περιορίζουν την κλίμακα, την ανταγωνιστικότητα και τη διασυνοριακή δραστηριότητα.

Αντίστοιχα, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο παραδέχεται ότι η πρωτοβουλία εξακολουθεί να εξελίσσεται μέσα από πολλαπλές νομοθετικές και πολιτικές διαδικασίες και δεν έχει ακόμη διαμορφώσει ένα πλήρως ενοποιημένο πλαίσιο αγοράς.

Για τον λόγο αυτό, η DBRS εκτιμά ότι μέσα στους επόμενους 18 έως 24 μήνες η πιθανότερη εξέλιξη είναι η σταδιακή βελτίωση και όχι μια ριζική μεταμόρφωση του ευρωπαϊκού χρηματοπιστωτικού συστήματος.

Επιπλέον, η πολιτική αντίσταση που εξακολουθεί να υπάρχει απέναντι σε πιο συγκεντρωτικά μοντέλα εποπτείας, κυρίως από μικρότερα χρηματοοικονομικά κέντρα, ενδέχεται να περιορίσει την τελική έκταση των μεταρρυθμίσεων.

Θετική κατεύθυνση, αλλά ακόμη μακριά από τον στόχο

Συνολικά, η DBRS αξιολογεί θετικά την πορεία της Ένωσης Αποταμιεύσεων και Επενδύσεων, θεωρώντας ότι πλέον αγγίζει τα σημεία που επηρεάζουν άμεσα τη χρηματοδοτική ικανότητα και την ανθεκτικότητα των ευρωπαϊκών αγορών.

Η βαθύτερη ενοποίηση της εποπτείας, η αναβάθμιση των χρηματοπιστωτικών υποδομών, η ενίσχυση των τιτλοποιήσεων και η μεγαλύτερη συμμετοχή θεσμικών επενδυτών θα μπορούσαν να δημιουργήσουν ένα πιο αποτελεσματικό περιβάλλον χρηματοδότησης για τράπεζες, επιχειρήσεις και εκδότες τίτλων.

Ωστόσο, το τελικό αποτέλεσμα θα εξαρτηθεί από το κατά πόσο η Ευρώπη θα καταφέρει να μειώσει τον κατακερματισμό που εξακολουθεί να χαρακτηρίζει τις κεφαλαιαγορές της. Μέχρι να συμβεί αυτό, η SIU παραμένει μια πολλά υποσχόμενη αλλά ακόμη ημιτελής μεταρρύθμιση για το ευρωπαϊκό χρηματοπιστωτικό σύστημα.

Όπως τόνισε, η συμφωνία «αποτελεί το πρώτο στάδιο για να διασφαλιστεί η ελεύθερη ναυσιπλοΐα στα Στενά του Ορμούζ και στη συνέχεια να προχωρήσουν οι διαπραγματεύσεις για κρίσιμα ζητήματα, όπως το πυρηνικό πρόγραμμα, αλλά και άλλα σημαντικά θέματα που είναι καθοριστικά για τη σταθερότητα στην περιοχή».

«Κρατάμε τα δάχτυλά μας σταυρωμένα ώστε να υλοποιηθεί η συμφωνία, διότι όλοι χρειάζονται να παραμείνουν ανοιχτά τα Στενά του Ορμούζ και, φυσικά, να σταματήσει αυτός ο πόλεμος», επισήμανε.

Ερωτηθείσα για το αν οι Ευρωπαίοι θα εμπλακούν και θα συμμετάσχουν στις σχετικές διεργασίες, η κ. Κάλας ανέφερε ότι το θέμα θα συζητηθεί με τους υπουργούς Εξωτερικών, καθώς η Ευρωπαϊκή Ένωση βρίσκεται σε επαφή τόσο με το Ιράν όσο και με τους εταίρους της στον Κόλπο και τις Ηνωμένες Πολιτείες. «Βρισκόμαστε σε επαφή με το Ιράν, αλλά και με τους εταίρους μας στον Κόλπο, καθώς και με τους Αμερικανούς ομολόγους μας, προκειμένου να προσφέρουμε βοήθεια. Διαθέτουμε τεχνογνωσία όσον αφορά, για παράδειγμα, τις διαπραγματεύσεις για το πυρηνικό πρόγραμμα, αλλά μπορούμε να προσφέρουμε και άλλου είδους βοήθεια», δήλωσε.

Αναφορικά με το ενδεχόμενο επιβολής κυρώσεων κατά του Ιράν, η Ύπατη Εκπρόσωπος υπογράμμισε ότι προτεραιότητα αυτή τη στιγμή είναι η αποκλιμάκωση της έντασης. «Σήμερα προσπαθούμε να αποκλιμακώσουμε την κατάσταση. Συζητούμε τι περισσότερο μπορούμε να κάνουμε τώρα που έχουμε εισέλθει σε αυτή τη δεύτερη φάση και τι μπορεί να προσφέρει η Ευρώπη», ανέφερε.

Η Κάγια Κάλας αναφέρθηκε τέλος στην κατάσταση στον Λίβανο, τονίζοντας ότι η χώρα εξακολουθεί να χρειάζεται στήριξη, ενώ αποκάλυψε ότι εξετάζεται και το μέλλον της Προσωρινής Δύναμης των Ηνωμένων Εθνών στον Λίβανο (UNIFIL). «Ο Λίβανος εξακολουθεί να χρειάζεται βοήθεια. Θα δούμε αν θα προχωρήσουμε σε δική μας επιχείρηση και ποια θα μπορούσε να είναι η αποστολή και οι αρμοδιότητές της», δήλωσε, σημειώνοντας ότι η τρέχουσα αποστολή πρόκειται να λήξει.

Η τοποθέτηση αυτή αποτυπώνει το κλίμα που επικρατεί πλέον σε μεγάλο μέρος της Ευρώπης απέναντι στην Κίνα, τον δεύτερο σημαντικότερο εμπορικό εταίρο της Ένωσης μετά τις Ηνωμένες Πολιτείες. Καθώς το Πεκίνο ακολουθεί ολοένα πιο επιθετικές εμπορικές πρακτικές και οι κινεζικές εξαγωγές προς την ευρωπαϊκή αγορά αυξάνονται, κυβερνήσεις και επιχειρήσεις προβληματίζονται έντονα για τον βαθμό εξάρτησής τους από τα κινεζικά προϊόντα και αναζητούν τρόπους περιορισμού του. Με την Κίνα να ενισχύει συνεχώς τη θέση της στη μεταποίηση, αρκετοί Ευρωπαίοι βλέπουν πλέον μια άμεση απειλή για το μέλλον της βιομηχανικής τους βάσης.

«Υπάρχει μια αίσθηση επικείμενης κατάρρευσης της βιομηχανίας, επικείμενου κινδύνου», δήλωσε στους New York Times ο Τζερόμιν Τσέτελμαϊερ, επικεφαλής του Bruegel, περιγράφοντας ένα κλίμα που σε αρκετές περιπτώσεις αγγίζει τα όρια του πανικού. Από την πλευρά του, το Πεκίνο απαντά με ιδιαίτερα σκληρή ρητορική, προειδοποιώντας ότι οποιαδήποτε προστατευτικά μέτρα θα προκαλέσουν αντίστοιχες κινήσεις εκ μέρους της Κίνας.

Η αντιπαράθεση αυτή αναμένεται να ενταθεί το επόμενο διάστημα, καθώς οι ηγέτες των μεγαλύτερων οικονομιών του κόσμου θα συζητήσουν τις διεθνείς οικονομικές ανισορροπίες κατά τη σύνοδο της G7 στη Γαλλία, ενώ λίγες ημέρες αργότερα η Κίνα αναμένεται να βρεθεί στο επίκεντρο και των συζητήσεων της Συνόδου Κορυφής της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Παρά τις εντάσεις, οι Ευρωπαίοι αξιωματούχοι εξακολουθούν να ελπίζουν ότι μπορεί να υπάρξει συνεργασία με το Πεκίνο για τη διόρθωση των εμπορικών ανισορροπιών. Την ίδια στιγμή όμως εξετάζουν νέα βιομηχανικά και εμπορικά εργαλεία που θα μπορούσαν να περιορίσουν την αυξανόμενη επιρροή της Κίνας σε στρατηγικούς τομείς.

Μια δύσκολη διαδικασία για την Ευρώπη

Η προσπάθεια απομάκρυνσης από την κινεζική εξάρτηση μόνο εύκολη δεν θεωρείται. Οι κυβερνήσεις και οι επιχειρήσεις ανησυχούν για πιθανά αντίποινα, ενώ οι καταναλωτές έχουν συνηθίσει τα χαμηλού κόστους προϊόντα που καταφθάνουν από την Κίνα. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η μέχρι στιγμής αποτυχημένη προσπάθεια της Ε.Ε. να περιορίσει την εισροή κινεζικών ηλεκτρικών αυτοκινήτων στην ευρωπαϊκή αγορά.

Η Κίνα έχει ενισχύσει σημαντικά τη βιομηχανική της υπεροχή μέσω εκτεταμένων κρατικών επιδοτήσεων και αναπτυξιακών προγραμμάτων που στηρίζουν εργοστάσια και επιχειρήσεις. Μετά την κρίση στον κλάδο των ακινήτων, η μεταποίηση μετατράπηκε σε βασικό μοχλό ανάπτυξης της κινεζικής οικονομίας.

Παράλληλα, οι αμερικανικοί δασμοί περιόρισαν μέρος των εξαγωγών προς τις Ηνωμένες Πολιτείες, ωθώντας τις κινεζικές επιχειρήσεις να αναζητήσουν νέες διεξόδους σε αγορές όπως η Ευρώπη.

Η εξέλιξη αυτή δημιουργεί αυξημένες πιέσεις στους Ευρωπαίους παραγωγούς και στους εργαζομένους τους, ιδιαίτερα σε χώρες όπως η Γερμανία, η οποία παρά τη μεγάλη βιομηχανική της ισχύ δυσκολεύεται ολοένα περισσότερο να ανταγωνιστεί την κινεζική παραγωγή.

Τα ευρωπαϊκά αντίμετρα και η κινεζική αντίδραση

Η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει ήδη ξεκινήσει να υιοθετεί μέτρα προστασίας. Μεταξύ αυτών περιλαμβάνεται και η προτεινόμενη πράξη για την επιτάχυνση της βιομηχανίας, η οποία προβλέπει ότι κινεζικές εταιρείες δεν θα μπορούν να επωφελούνται από συγκεκριμένες στρατηγικές επιδοτήσεις.

Η αντίδραση του Πεκίνου υπήρξε άμεση και έντονη. Οι κινεζικές αρχές κατηγόρησαν τις Βρυξέλλες για προστατευτισμό και προειδοποίησαν ότι δεν θα διστάσουν να απαντήσουν με αντίστοιχα μέτρα.

Ωστόσο, αρκετοί Ευρωπαίοι αξιωματούχοι θεωρούν ότι η αυστηρότερη στάση της Ένωσης είναι αποτέλεσμα της ίδιας της εμπορικής πολιτικής που ακολουθεί η Κίνα. Πέρυσι, το Πεκίνο προχώρησε δύο φορές σε περιορισμό των εξαγωγών σπάνιων γαιών και μαγνητών, ως απάντηση στους αμερικανικούς δασμούς.

Οι κινήσεις αυτές προκάλεσαν σοβαρές αναταράξεις στην Ευρώπη, καθώς τα συγκεκριμένα υλικά αποτελούν βασικό συστατικό για τη βιομηχανία υψηλής τεχνολογίας και τις εφαρμογές πράσινης ενέργειας. Η διακοπή της τροφοδοσίας αποκάλυψε με σαφή τρόπο τον βαθμό εξάρτησης πολλών ευρωπαϊκών επιχειρήσεων από την κινεζική παραγωγή.

Νέοι κανόνες και φόβοι για την οικονομία

Τον Απρίλιο, η κινεζική κυβέρνηση παρουσίασε νέο κανονιστικό πλαίσιο που επιτρέπει στις αρχές να ελέγχουν εταιρικά αρχεία, να ανακρίνουν προσωπικό και ακόμη να απαγορεύουν την έξοδο στελεχών από τη χώρα, εφόσον θεωρηθεί ότι συμβάλλουν στη μεταφορά αλυσίδων εφοδιασμού εκτός Κίνας.

Σύμφωνα με πρόσφατη ανάλυση του European Chamber of Commerce in China, τα νέα μέτρα ενδέχεται να προκαλέσουν πρωτοφανείς επιπτώσεις στις ευρωπαϊκές επιχειρήσεις και κατ’ επέκταση στην οικονομία της Ευρώπης.

Καθώς οι γεωπολιτικές και εμπορικές εντάσεις κλιμακώνονται, η Ευρωπαϊκή Ένωση βρίσκεται αντιμέτωπη με ένα δύσκολο δίλημμα: να προστατεύσει τη βιομηχανική της βάση χωρίς να διαταράξει μια από τις σημαντικότερες εμπορικές σχέσεις της στον κόσμο.

Σύμφωνα με πληροφορίες που επικαλείται το Politico, η συμβιβαστική πρόταση διατηρεί το όριο των τριών ωρών καθυστέρησης για τη χορήγηση αποζημίωσης στους επιβάτες. Οι αποζημιώσεις παραμένουν στα 250 ευρώ για πτήσεις έως 1.500 χιλιόμετρα και στα 400 ευρώ για πτήσεις μεταξύ 1.500 και 3.500 χιλιομέτρων.

Για τις πτήσεις άνω των 3.500 χιλιομέτρων, οι κανόνες αποσαφηνίζονται περαιτέρω. Οι επιβάτες θα δικαιούνται αποζημίωση 300 ευρώ όταν η καθυστέρηση κυμαίνεται μεταξύ τριών και τεσσάρων ωρών, ενώ το ποσό θα αυξάνεται στα 600 ευρώ όταν η καθυστέρηση υπερβαίνει τις τέσσερις ώρες ή σε περίπτωση ακύρωσης της πτήσης.

Η κυπριακή προεδρία του Συμβουλίου της ΕΕ επιβεβαίωσε ότι οι πρεσβευτές των κρατών-μελών θα συνεδριάσουν την Παρασκευή για να εξετάσουν τη νέα πρόταση, η οποία καλύπτει όλα τα εκκρεμή ζητήματα της μεταρρύθμισης. Η εξέλιξη ακολουθεί μαραθώνιες διαπραγματεύσεις με το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, οι οποίες δεν είχαν οδηγήσει σε συμφωνία κατά τη συνεδρίαση της Τρίτης.

Υποχρεωτική ενημέρωση για τις αποζημιώσεις
Ένα από τα σημαντικότερα νέα στοιχεία της συμφωνίας αφορά τη διευκόλυνση των επιβατών στην υποβολή αιτημάτων αποζημίωσης. Οι αεροπορικές εταιρείες θα υποχρεώνονται να αποστέλλουν στους ταξιδιώτες, εντός 48 ωρών από την προγραμματισμένη ώρα άφιξης μιας πτήσης που καθυστέρησε ή ακυρώθηκε, σύνδεσμο προς ειδική φόρμα διεκδίκησης αποζημίωσης.

Παράλληλα, οι εταιρείες θα πρέπει να ενημερώνουν αναλυτικά τους επιβάτες για τους λόγους της διαταραχής του δρομολογίου, συμπεριλαμβανομένης της επίκλησης τυχόν «έκτακτων περιστάσεων» που θα μπορούσαν να τις απαλλάξουν από την υποχρέωση καταβολής αποζημίωσης.

Η ενημέρωση θα πρέπει να αποστέλλεται μέσω σταθερού μέσου επικοινωνίας, όπως το ηλεκτρονικό ταχυδρομείο, και όχι μέσω ειδοποιήσεων εφαρμογών, ώστε οι επιβάτες να έχουν ευκολότερη πρόσβαση στα στοιχεία.

Μετά την υποβολή του αιτήματος αποζημίωσης, οι αεροπορικές εταιρείες θα διαθέτουν προθεσμία 30 ημερών για να καταβάλουν το ποσό ή να αιτιολογήσουν την απόρριψη του αιτήματος. Σε περιπτώσεις έντυπης υποβολής, η προθεσμία θα μπορεί να παρατείνεται.

Νέοι κανόνες για τις χειραποσκευές
Οι διαπραγματευτές κατέληξαν επίσης σε συμφωνία για ένα ακόμη αμφιλεγόμενο θέμα που αφορά τη διαφάνεια στις τιμές των αεροπορικών εισιτηρίων.

Στο εξής, οι αεροπορικές εταιρείες θα πρέπει να εμφανίζουν τιμές που θα περιλαμβάνουν και το κόστος μεταφοράς χειραποσκευής καμπίνας και όχι μόνο της μικρής προσωπικής αποσκευής που τοποθετείται κάτω από το κάθισμα.

Ωστόσο, οι επιβάτες θα εξακολουθήσουν να έχουν τη δυνατότητα να επιλέγουν φθηνότερο εισιτήριο χωρίς τη μεταφορά χειραποσκευής τύπου τρόλεϊ, εφόσον το επιθυμούν.

Εφόσον η συμβιβαστική πρόταση εγκριθεί από τους πρεσβευτές των κρατών-μελών, το τελικό κείμενο θα πρέπει να λάβει την έγκριση της επιτροπής συνδιαλλαγής, στην οποία συμμετέχουν εκπρόσωποι του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και των κρατών-μελών, έως τις 15 Ιουνίου. Η συμφωνία αναμένεται να αποτελέσει σημαντικό βήμα για την ενίσχυση της προστασίας των δικαιωμάτων εκατομμυρίων αεροπορικών επιβατών στην Ευρώπη.