«Οι διαπραγματεύσεις είναι πάντα σύνθετες και ξεκινούν με διαφορές μεταξύ των φειδωλών χωρών και της πλειοψηφίας. Η Ελλάδα δεν θα δεχθεί καμία έκπτωση σε αγρότες και συνοχή, 15 χώρες συντάσσονται με αυτή την άποψη. Πρέπει να γίνουν κάποιοι συμβιβασμοί. Αλλά θα πρέπει να είμαστε σίγουροι ότι δεν θα επιβαρυνθούν δυσανάλογα οι χώρες. Πρέπει να κλείσει η διαπραγμάτευση γιατί έρχεται ένα εξάμηνο πολύ δύσκολο. Έχουμε την αίσθηση του κατεπείγοντος και θα έχουμε αρκετά πουκάμισα μαζί μας ώστε να κάτσουμε όσο χρειαστεί μέχρι να έχουμε μία συμφωνία», ανέφερε ο Πρωθυπουργός.

«Η στήριξη της κοινωνίας δεν σταματά σε αυτά τα οποία έχουμε εξαγγείλει», τόνισε ο Κυριάκος Μητσοτάκης και έκανε αναφορά στα μέτρα με την τιμή για το πετρέλαιο θέρμανσης.

«Δε περιμένω να βγει λαγός από το καπέλο και να γίνει μια μεγάλη παρέμβαση. Ζητάμε περαιτέρω δημοσιονομική ευελιξία με στοχευμένα και προσωρινά μέτρα ώστε να προσθέσουμε επιπλέον μέτρα. Το ακούει θετικά η σύνοδος και αναμένουμε προτάσεις. Η κυβέρνηση κάνει ότι περνάει από το χέρι της στο πλαίσιο των δημοσιονομικών περιορισμών σε ένα πρόβλημα που είναι παγκόσμιο. Ζούμε σε καιρούς εξαιρετικά ταραγμένους», ανέφερε ο Πρωθυπουργός.

Για το μεταναστευτικό ο Κυριάκος Μητσοτάκης τόνισε: «Τα γαλάζια γράμματα έχουν αρκετή ανταπόκριση. Υπήρχε αναγνώριση για την κατεύθυνση που πρέπει να πάρουμε και αναμένουμε τις προτάσεις. Είναι μια ελληνική πρωτοβουλία που μπορεί να γίνει ευρωπαϊκή πολιτική. Χρέος μας να προστατέψουμε τα σύνορά μας. Άλλο να το κάνεις ως εθνική προτεραιότητα και άλλο ως ευρωπαϊκή. Είναι επιτυχία της Ελλάδας η αλλαγή της ευρωπαϊκής πολιτικής στο μεταναστευτικό. Αγωνίζομαι 7 χρόνια γι΄ αυτό. Δεν έχει λυθεί ακόμη, αλλά κινούμαστε στη σωστή κατεύθυνση».

Το αντικείμενο της διαφωνίας

Η συζήτηση αφορά το πότε θα εγκριθούν και θα δημοσιευτούν οι νέες επιστημονικές αξιολογήσεις. Ορισμένες χώρες υποστηρίζουν ότι απαιτείται περισσότερος χρόνος για την ολοκλήρωση των διαδικασιών, ενώ άλλες προειδοποιούν ότι μια μεγάλη καθυστέρηση θα περιορίσει τη χρησιμότητα των εκθέσεων.

Η ευρωπαϊκή θέση

Η ΕΕ υποστηρίζει την έγκαιρη ολοκλήρωση των αξιολογήσεων, επισημαίνοντας τη σημασία των επικαιροποιημένων επιστημονικών δεδομένων για τη διαμόρφωση πολιτικής. Η θέση αυτή συνδέεται με την προσπάθεια ενσωμάτωσης επιστημονικών ευρημάτων στις διεθνείς δεσμεύσεις.

Οι διαφορετικές προτεραιότητες

Οι χώρες δεν έχουν ίδιες οικονομικές δυνατότητες ή ενεργειακές ανάγκες. Αναπτυσσόμενες οικονομίες ζητούν μεγαλύτερη συμμετοχή και επαρκή χρόνο προετοιμασίας, ενώ χώρες που επιδιώκουν ταχύτερη κλιματική δράση ανησυχούν για τις συνέπειες της αναβολής.

Η σημασία για τις επιχειρήσεις

Οι επιστημονικές αξιολογήσεις επηρεάζουν έμμεσα το περιβάλλον στο οποίο σχεδιάζονται ενεργειακές και βιομηχανικές πολιτικές. Οι επιχειρήσεις χρειάζονται προβλέψιμους κανόνες για να αποφασίσουν επενδύσεις με μακροχρόνιο ορίζοντα.

Το κόστος της προσαρμογής

Η μετάβαση σε οικονομία χαμηλότερων εκπομπών απαιτεί επενδύσεις σε ενέργεια, μεταφορές και παραγωγικές διαδικασίες. Η κατανομή του κόστους μεταξύ κρατών, επιχειρήσεων και πολιτών αποτελεί κεντρικό ζήτημα των διεθνών διαπραγματεύσεων.

Οι επιστημονικές προτεραιότητες

Η αξιοπιστία των εκθέσεων εξαρτάται από την επιστημονική ανεξαρτησία, την πληρότητα των δεδομένων και τη διαφάνεια των διαδικασιών. Η έγκαιρη δημοσίευση έχει σημασία, αλλά πρέπει να συνδυάζεται με επαρκή αξιολόγηση των ευρημάτων.

Η επόμενη διαπραγμάτευση

Οι προσεχείς συναντήσεις αναμένεται να αναδείξουν εάν μπορεί να επιτευχθεί συμβιβασμός για το χρονοδιάγραμμα. Το ζήτημα υπερβαίνει την επιστημονική διαδικασία, καθώς συνδέεται με το πώς λαμβάνονται οι διεθνείς αποφάσεις για το κλίμα.

Συνολικά 27 επιλέξιμες πόλεις είχαν καταθέσει υποψηφιότητα και μόλις οκτώ πέρασαν στην τελική φάση. Πέντε διεκδικούν τον τίτλο της Ευρωπαϊκής Πράσινης Πρωτεύουσας και άλλες τρεις το Green Leaf, το οποίο απευθύνεται σε μικρότερα αστικά κέντρα.

Οι πέντε πόλεις που διεκδικούν την Πράσινη Πρωτεύουσα

Στην τελική πεντάδα για τον τίτλο European Green Capital 2028 βρίσκονται το Άλμποργκ της Δανίας, το Μπιέλσκο-Μπιάλα της Πολωνίας, η Κόσιτσε της Σλοβακίας, το Πόρτο της Πορτογαλίας και η Σαραγόσα της Ισπανίας.

Πρόκειται για πόλεις με πληθυσμό άνω των 100.000 κατοίκων, οι οποίες αξιολογήθηκαν όχι μόνο με βάση το πόσο «πράσινες» είναι σήμερα, αλλά και με βάση τα έργα που έχουν ήδη υλοποιήσει και το σχέδιο που παρουσιάζουν για τα επόμενα χρόνια. Η τελική επιλογή λαμβάνει υπόψη τόσο τις περιβαλλοντικές επιδόσεις όσο και την ικανότητα μιας πόλης να κινητοποιήσει πολίτες και επιχειρήσεις.

Τα επτά κριτήρια που κρίνουν τον νικητή

Η αξιολόγηση γίνεται σε επτά βασικούς περιβαλλοντικούς τομείς: ποιότητα του αέρα, διαχείριση νερού, βιοποικιλότητα και πράσινοι χώροι, απόβλητα και κυκλική οικονομία, ηχορύπανση, περιορισμός της κλιματικής αλλαγής και προσαρμογή στις νέες κλιματικές συνθήκες.

Η λογική της Ευρωπαϊκής Επιτροπής είναι ότι μια σύγχρονη πράσινη πόλη δεν αρκεί να διαθέτει περισσότερα πάρκα. Πρέπει να μπορεί να διαχειρίζεται αποτελεσματικότερα το νερό και τα απορρίμματά της, να μειώνει τις εκπομπές, να αντιμετωπίζει τις υψηλές θερμοκρασίες και τις πλημμύρες και ταυτόχρονα να δημιουργεί καλύτερες συνθήκες ζωής για κατοίκους και επιχειρήσεις.

Γιατί ξεχώρισαν Πόρτο και Σαραγόσα

Το Πόρτο παρουσιάζει ιδιαίτερα υψηλές επιδόσεις στη διαχείριση των υδάτων και στην προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή. Την τελευταία δεκαετία έχει πραγματοποιήσει παρεμβάσεις στις υποδομές, στην αποκατάσταση οικοσυστημάτων και στην επαναχρησιμοποίηση νερού, επιχειρώντας να δημιουργήσει μεγαλύτερη ανθεκτικότητα απέναντι σε ακραία καιρικά φαινόμενα.

Η Σαραγόσα, από την άλλη πλευρά, ξεχωρίζει στη βιοποικιλότητα και στη δημιουργία πράσινων υποδομών. Το σχέδιό της συνδέει πάρκα, φυσικές εκτάσεις και άλλους πράσινους χώρους σε ένα ευρύτερο δίκτυο, με στόχο τόσο τη βελτίωση της καθημερινότητας όσο και την προστασία απέναντι σε πλημμύρες και ακραίες θερμοκρασίες.

Τα διαφορετικά πλεονεκτήματα των άλλων φιναλίστ

Το Άλμποργκ έχει δώσει έμφαση στην προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή και στη συμμετοχή των πολιτών, ενώ διαθέτει ιδιαίτερα ανεπτυγμένο σύστημα διαχείρισης αποβλήτων. Το πολωνικό Μπιέλσκο-Μπιάλα έχει επικεντρωθεί στη μείωση των εκπομπών από κτίρια και θέρμανση, προχωρώντας παράλληλα στον εκσυγχρονισμό του δικτύου τηλεθέρμανσης.

Η Κόσιτσε της Σλοβακίας εμφανίζει ισορροπημένες επιδόσεις σε πολλούς από τους τομείς αξιολόγησης, με ιδιαίτερη έμφαση στη συμμετοχή των κατοίκων και στην αξιοποίηση δεδομένων ποιότητας αέρα στον πολεοδομικό σχεδιασμό.

Οι τρεις μικρότερες πόλεις του Green Leaf

Παράλληλα με την Πράσινη Πρωτεύουσα, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή απονέμει το European Green Leaf, που αφορά πόλεις με πληθυσμό από 20.000 έως 100.000 κατοίκους. Στον φετινό τελικό βρίσκονται το Μπενιδόρμ και η Τσικλάνα ντε λα Φροντέρα της Ισπανίας και η Εσταρέζα της Πορτογαλίας.

Το Μπενιδόρμ παρουσιάζει ιδιαίτερο ενδιαφέρον επειδή επιχειρεί να συνδυάσει πολύ υψηλή τουριστική δραστηριότητα με αποτελεσματική διαχείριση νερού και μείωση εκπομπών. Η Εσταρέζα έχει ξεχωρίσει στην ποιότητα του αέρα και στις βιώσιμες μετακινήσεις, ενώ η Τσικλάνα έχει αναπτύξει δράσεις ενεργειακής ενημέρωσης και συμμετοχής των πολιτών.

Έπαθλο 600.000 ευρώ – Αλλά η αξία είναι μεγαλύτερη

Η πόλη που θα ανακηρυχθεί European Green Capital 2028 θα λάβει 600.000 ευρώ, τα οποία θα χρησιμοποιηθούν για την υλοποίηση της περιβαλλοντικής στρατηγικής της σε συνεργασία με κατοίκους και τοπικούς φορείς. Για το Green Leaf μπορούν να επιλεγούν μία ή δύο πόλεις, με κάθε νικήτρια να λαμβάνει 200.000 ευρώ.

Η πραγματική οικονομική αξία του τίτλου, ωστόσο, δεν περιορίζεται στο χρηματικό έπαθλο. Η ίδια η Ευρωπαϊκή Επιτροπή επισημαίνει ότι οι πόλεις που διακρίνονται αποκτούν μεγαλύτερη διεθνή αναγνωρισιμότητα και μπορούν να ενισχύσουν την ελκυστικότητά τους για επενδύσεις και τουρισμό. Παράλληλα, η διάκριση λειτουργεί ως εργαλείο για την επιτάχυνση έργων αστικής ανάπλασης και πράσινων υποδομών.

Το νέο μοντέλο της ευρωπαϊκής πόλης

Ο διαγωνισμός δείχνει και την κατεύθυνση προς την οποία κινούνται οι ευρωπαϊκές πόλεις. Πράσινες υποδομές, ενεργειακά αποδοτικά κτίρια, ανακύκλωση, καλύτερη διαχείριση νερού, βιώσιμες μεταφορές και ανθεκτικότητα απέναντι στην κλιματική αλλαγή μετατρέπονται πλέον από περιβαλλοντικούς στόχους σε βασικά στοιχεία οικονομικής ανταγωνιστικότητας.

Οι οκτώ φιναλίστ θα παρουσιάσουν τα τελικά τους σχέδια στη διεθνή κριτική επιτροπή, με τους νικητές να ανακοινώνονται στις 8 Οκτωβρίου στη Γκιμαράες της Πορτογαλίας, τη φετινή Ευρωπαϊκή Πράσινη Πρωτεύουσα. Το αποτέλεσμα θα δείξει ποιες πόλεις θεωρεί η Ευρώπη πρότυπα για το αστικό μοντέλο της επόμενης δεκαετίας.

Ο διαγωνισμός ενδιαφέρει και Έλληνες υποψηφίους, καθώς δικαίωμα συμμετοχής έχουν πολίτες των κρατών-μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης που πληρούν τις προβλεπόμενες προϋποθέσεις. Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται στην προθεσμία, καθώς οι ηλεκτρονικές αιτήσεις πρέπει να έχουν ολοκληρωθεί έως τις 11 Νοεμβρίου 2026 στις 12:00 το μεσημέρι, ώρα Βρυξελλών.

Πώς κατανέμονται οι 964 θέσεις

Ο νέος διαγωνισμός της EPSO αφορά τρεις διαφορετικούς τομείς και ο κάθε ενδιαφερόμενος μπορεί να υποβάλει αίτηση μόνο για έναν από αυτούς. Το μεγαλύτερο μέρος των θέσεων, συνολικά 423, αφορά την επεξεργασία δεδομένων, την ανάλυση δεδομένων και τη στατιστική, έναν τομέα στον οποίο οι ανάγκες των ευρωπαϊκών θεσμών έχουν αυξηθεί σημαντικά τα τελευταία χρόνια.

Άλλες 243 θέσεις αφορούν τη βιβλιοθηκονομία και την επιστήμη των πληροφοριών, ενώ 298 θέσεις προορίζονται για τη διαχείριση αρχείων και την αρχειοθέτηση. Συνολικά οι τρεις κατηγορίες δίνουν 964 θέσεις στους πίνακες επιτυχόντων, από τους οποίους τα θεσμικά όργανα, οι υπηρεσίες και οι οργανισμοί της Ευρωπαϊκής Ένωσης θα μπορούν να πραγματοποιούν προσλήψεις.

Μισθός από 4.806 έως 5.438 ευρώ

Ένα από τα σημαντικότερα χαρακτηριστικά της προκήρυξης είναι το επίπεδο των αποδοχών. Οι επιτυχόντες εντάσσονται στον βαθμό AST 3, δηλαδή στην κατηγορία των βοηθών της ευρωπαϊκής δημόσιας διοίκησης, που καλύπτουν κυρίως τεχνικά, εκτελεστικά και διοικητικά καθήκοντα.

Ο βασικός μηνιαίος μισθός στο πρώτο κλιμάκιο διαμορφώνεται στα 4.806,17 ευρώ, στο δεύτερο στα 5.008,16 ευρώ και στο τρίτο στα 5.218,60 ευρώ. Στο τέταρτο κλιμάκιο φτάνει τα 5.363,78 ευρώ, ενώ στο πέμπτο ανέρχεται σε 5.437,91 ευρώ τον μήνα. Τα ποσά αυτά αφορούν τον βασικό μισθό, ενώ οι τελικές αποδοχές ενός υπαλλήλου της ΕΕ μπορούν να διαφοροποιούνται ανάλογα με την προσωπική και οικογενειακή κατάσταση και τους κανόνες που εφαρμόζονται στο ευρωπαϊκό προσωπικό.

Ποιοι έχουν δικαίωμα συμμετοχής

Οι υποψήφιοι πρέπει καταρχάς να είναι υπήκοοι ενός από τα κράτη-μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης και να απολαμβάνουν πλήρως τα πολιτικά τους δικαιώματα. Παράλληλα, θα πρέπει να έχουν εκπληρώσει τις υποχρεώσεις που προβλέπονται από την εθνική νομοθεσία σχετικά με τη στρατιωτική θητεία και να παρέχουν τα απαιτούμενα εχέγγυα ήθους για την άσκηση των συγκεκριμένων καθηκόντων.

Ιδιαίτερη σημασία έχουν και οι γλωσσικές απαιτήσεις. Οι υποψήφιοι πρέπει να διαθέτουν άριστη γνώση, τουλάχιστον επιπέδου C1, μιας από τις 24 επίσημες γλώσσες της ΕΕ και ικανοποιητική γνώση, τουλάχιστον επιπέδου Β2, μιας δεύτερης επίσημης γλώσσας. Επομένως, ένας Έλληνας υποψήφιος μπορεί να χρησιμοποιήσει τα ελληνικά ως μία από τις γλώσσες του, εφόσον πληροί παράλληλα τις απαιτήσεις για τη δεύτερη γλώσσα.

Δεν πρόκειται για απλή αποστολή βιογραφικού

Η επιλογή δεν γίνεται με μια συνηθισμένη διαδικασία αξιολόγησης βιογραφικών. Πρόκειται για οργανωμένο ευρωπαϊκό διαγωνισμό που περιλαμβάνει σειρά δοκιμασιών, με στόχο να δημιουργηθούν οι πίνακες των επιτυχόντων από τους οποίους θα μπορούν στη συνέχεια να προσλαμβάνουν προσωπικό τα όργανα της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Οι υποψήφιοι θα κληθούν να συμμετάσχουν σε δοκιμασίες συλλογιστικής, σε τεστ πολλαπλής επιλογής σχετικό με τον επαγγελματικό τομέα που έχουν επιλέξει και σε δοκιμασία σύνταξης ελεύθερου κειμένου για ζητήματα της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Αυτό σημαίνει ότι πέρα από τα τυπικά προσόντα χρειάζεται προετοιμασία τόσο για τις εξετάσεις λογικής και συλλογιστικής όσο και για το εξειδικευμένο αντικείμενο κάθε θέσης.

Μέχρι 11 Νοεμβρίου οι αιτήσεις

Οι αιτήσεις υποβάλλονται αποκλειστικά ηλεκτρονικά μέσω της πλατφόρμας της EPSO και η προθεσμία λήγει την Τετάρτη 11 Νοεμβρίου 2026 στις 12:00, ώρα Βρυξελλών. Οι ενδιαφερόμενοι δεν θα πρέπει να περιμένουν τις τελευταίες ημέρες, καθώς απαιτείται σωστή συμπλήρωση της ηλεκτρονικής αίτησης και υποβολή των απαραίτητων στοιχείων.

Μέχρι την ίδια προθεσμία θα πρέπει να έχει αναρτηθεί και σαρωμένο αντίγραφο έγκυρου δελτίου ταυτότητας ή διαβατηρίου. Για τα υπόλοιπα δικαιολογητικά που τεκμηριώνουν όσα δηλώνονται στην αίτηση προβλέπεται μεταγενέστερη προθεσμία, έως τις 11 Μαρτίου 2027 στις 12:00 ώρα Βρυξελλών.

Τι σημαίνει να μπεις στον πίνακα επιτυχόντων

Ένα σημαντικό σημείο που πρέπει να γνωρίζουν οι ενδιαφερόμενοι είναι ότι η επιτυχία στον διαγωνισμό της EPSO δεν ισοδυναμεί με αυτόματο διορισμό σε συγκεκριμένη υπηρεσία. Οι επιτυχόντες εγγράφονται σε πίνακες από τους οποίους τα ευρωπαϊκά θεσμικά όργανα μπορούν να επιλέγουν προσωπικό ανάλογα με τις ανάγκες και τις διαθέσιμες θέσεις τους.

Η διαδικασία αυτή αποτελεί τον βασικό μηχανισμό μέσω του οποίου στελεχώνεται σε μόνιμη βάση η ευρωπαϊκή δημόσια διοίκηση. Μετά τη δημιουργία των πινάκων, οι υπηρεσίες που αναζητούν προσωπικό μπορούν να καλέσουν υποψηφίους σε συνέντευξη και, εφόσον υπάρξει τελική επιλογή, να ακολουθήσει συγκεκριμένη προσφορά εργασίας.

Μια σημαντική ευκαιρία και για Έλληνες υποψηφίους

Οι 964 θέσεις αποτελούν μία από τις μεγαλύτερες νέες ευκαιρίες του φθινοπώρου για όσους ενδιαφέρονται να εργαστούν στα ευρωπαϊκά θεσμικά όργανα. Η έμφαση στα δεδομένα, στις πληροφορίες και στα αρχεία δείχνει παράλληλα τη μετατόπιση της ευρωπαϊκής δημόσιας διοίκησης προς ειδικότητες που συνδέονται με τη διαχείριση μεγάλου όγκου πληροφορίας και την ψηφιακή λειτουργία των υπηρεσιών.

Για τους Έλληνες ενδιαφερόμενους το βασικό είναι να ελέγξουν προσεκτικά τα ειδικά προσόντα του τομέα που τους ενδιαφέρει πριν ξεκινήσουν την αίτηση. Οι υψηλές αποδοχές αποτελούν ισχυρό κίνητρο, αλλά ο ανταγωνισμός στους διαγωνισμούς της EPSO είναι παραδοσιακά μεγάλος και η σωστή προετοιμασία για τις εξετάσεις αποτελεί καθοριστικό μέρος της διαδικασίας.

Όπως μεταδίδει το Reuters, η πρόταση έχει ιδιαίτερη πολιτική και γεωπολιτική βαρύτητα, καθώς το συγκεκριμένο καθεστώς δεν προβλέπεται από τις ευρωπαϊκές Συνθήκες. Μέχρι σήμερα η ΕΕ απέφευγε τη δημιουργία ευέλικτων ή ενδιάμεσων κατηγοριών συμμετοχής, επιμένοντας κατά κανόνα στη σαφή διάκριση μεταξύ κρατών-μελών και τρίτων χωρών.

Η φον ντερ Λάιεν έκανε την ανακοίνωση κατά την ετήσια ομιλία της για την Κατάσταση της Ένωσης στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο στο Στρασβούργο, παρουσία του Καναδού πρωθυπουργού Μαρκ Κάρνεϊ.

«Οι εταιρικές σχέσεις αποτελούν στρατηγική επιλογή για την Ευρώπη. Αποτελούν όμως και απάντηση στη διάρρηξη του διεθνούς συστήματος που βασίζεται σε κανόνες», ανέφερε.

«Ο Καναδάς να γίνει το πρώτο συνδεδεμένο μέλος»

Η πρόεδρος της Κομισιόν ήταν σαφής ως προς τη νέα κατεύθυνση που επιδιώκει να δώσει στις σχέσεις των δύο πλευρών.

Όπως δήλωσε, θέλει να συνεργαστεί με τον Καναδά ώστε να ανοίξει ο δρόμος για να γίνει το πρώτο «associate member» της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Η εξέλιξη αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία καθώς, μόλις τον Μάιο, η πρόταση της Γερμανίας για ένα αντίστοιχο καθεστώς συνδεδεμένης συμμετοχής της Ουκρανίας, ως ενδιάμεσο στάδιο πριν από την πλήρη ένταξη, είχε αντιμετωπιστεί μάλλον ψυχρά από αρκετές ευρωπαϊκές κυβερνήσεις.

Η πρόταση για τον Καναδά δείχνει επομένως ότι στις Βρυξέλλες εξετάζεται πλέον σοβαρότερα μια Ευρώπη διαφορετικών επιπέδων συνεργασίας, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι έχει ήδη διαμορφωθεί συγκεκριμένο νομικό μοντέλο.

Από την ΑΙ και την άμυνα έως τις κρίσιμες πρώτες ύλες

Η φον ντερ Λάιεν παρουσίασε ένα ιδιαίτερα φιλόδοξο πλαίσιο οικονομικής και στρατηγικής συνεργασίας ΕΕ–Καναδά.

Οι δύο πλευρές σχεδιάζουν να εμβαθύνουν τους δεσμούς τους στην προηγμένη μεταποίηση, την τεχνητή νοημοσύνη, την ενέργεια και τις κρίσιμες πρώτες ύλες, ενώ ιδιαίτερη έμφαση αναμένεται να δοθεί στην αμυντική βιομηχανία.

Η πρόεδρος της Κομισιόν μίλησε για τη δημιουργία μιας «τεχνολογικής συμμαχίας», για ενοποίηση των αμυντικών βιομηχανικών βάσεων των δύο πλευρών και για μετατροπή της Αρκτικής σε εμβληματικό κοινό εγχείρημα.

Βρυξέλλες και Οτάβα, σύμφωνα με τη φον ντερ Λάιεν, έχουν κοινή αντίληψη σε ένα ευρύ φάσμα θεμάτων, από την τεχνητή νοημοσύνη και την κλιματική αλλαγή έως την Ουκρανία, την άμυνα, τις πρώτες ύλες και την ασφάλεια των εφοδιαστικών αλυσίδων.

Η ρήξη Καναδά–ΗΠΑ στο φόντο

Η κίνηση έρχεται σε μια εξαιρετικά κρίσιμη στιγμή για τις σχέσεις του Καναδά με τις Ηνωμένες Πολιτείες.

Σύμφωνα με το Reuters, η ευρωπαϊκή περιοδεία του Μαρκ Κάρνεϊ πραγματοποιείται μετά την κατάρρευση των εμπορικών συνομιλιών Καναδά–ΗΠΑ τον Αύγουστο, η οποία οδήγησε σε αμοιβαία μέτρα και δασμούς.

Ο ίδιος ο Κάρνεϊ είχε δηλώσει νωρίτερα μέσα στην εβδομάδα ότι ο Καναδάς επιδιώκει μια «μοναδική συμμαχία» με την Ευρωπαϊκή Ένωση, διευκρινίζοντας πάντως ότι δεν επιδιώκει πλήρη ένταξη στην ΕΕ.

Η φον ντερ Λάιεν επιχείρησε παράλληλα να καταστήσει σαφές ότι η νέα σχέση με τον Καναδά δεν στρέφεται εναντίον κάποιας τρίτης χώρας, μια επισήμανση με προφανή σημασία εν μέσω των εντάσεων με την κυβέρνηση του Ντόναλντ Τραμπ.

Το μεγάλο ερώτημα πλέον είναι τι ακριβώς θα σημαίνει στην πράξη το καθεστώς του «συνδεδεμένου μέλους», ποια δικαιώματα και υποχρεώσεις θα συνεπάγεται και εάν η πρόταση για τον Καναδά θα αποτελέσει προηγούμενο για τη δημιουργία μιας νέας κατηγορίας στενότερης σχέσης με την Ευρωπαϊκή Ένωση.

Η χρηματοδότηση, που θα καλύπτει την περίοδο 2026-2027, θα παρουσιαστεί μεθαύριο Κυριακή, σύμφωνα με το δημοσίευμα, που επικαλείται ευρωπαίους αξιωματούχους ενήμερους για την επίσκεψη.

Οι χώρες που θέλουν να μπουν στην ΕΕ

Στην ευρωπαϊκή «αίθουσα αναμονής» βρίσκονται χώρες των Δυτικών Βαλκανίων και της Ανατολικής Ευρώπης. Αλβανία, Μαυροβούνιο, Σερβία, Βόρεια Μακεδονία, Βοσνία-Ερζεγοβίνη, Ουκρανία και Μολδαβία συγκαταλέγονται μεταξύ των χωρών που βρίσκονται σε διαφορετικά στάδια της ενταξιακής διαδικασίας.Το Μαυροβούνιο έχει ήδη κλείσει 18 από τα 33 διαπραγματευτικά κεφάλαια, θέτοντας ως στόχο την ένταξη έως το 2028, ενώ η Αλβανία επιδιώκει να ολοκληρώσει τις διαπραγματεύσεις έως το 2027.

Για τις οικονομίες αυτές, η ένταξη σημαίνει πολύ περισσότερα από πολιτική συμμετοχή στην ΕΕ. Προσφέρει πρόσβαση στην τεράστια ενιαία ευρωπαϊκή αγορά, ευρωπαϊκή χρηματοδότηση, ισχυρότερο επενδυτικό περιβάλλον και ένα θεσμικό πλαίσιο που μπορεί να επιταχύνει τις μεταρρυθμίσεις.

Γιατί οι πλούσιες χώρες προτιμούν να μένουν εκτός

Για Νορβηγία, Ελβετία και Ισλανδία, η οικονομική εξίσωση είναι διαφορετική. Πρόκειται για ιδιαίτερα εύπορες και θεσμικά σταθερές οικονομίες, οι οποίες έχουν ήδη εξασφαλίσει σημαντικό βαθμό πρόσβασης στην ευρωπαϊκή αγορά χωρίς να είναι πλήρη μέλη της ΕΕ.Η Ισλανδία και η Νορβηγία συμμετέχουν στον Ευρωπαϊκό Οικονομικό Χώρο, ενώ η Ελβετία έχει αναπτύξει ένα εκτεταμένο δίκτυο διμερών συμφωνιών με τις Βρυξέλλες.Ειδικά για την Ισλανδία, σημαντικό ρόλο παίζει το γεγονός ότι έχει ήδη πρόσβαση στην ενιαία αγορά μέσω του ΕΟΧ και συμμετέχει στη ζώνη Σένγκεν, ενώ η ασφάλειά της καλύπτεται από τη συμμετοχή της στο ΝΑΤΟ.

Το ερώτημα επομένως για αυτές τις χώρες δεν είναι τόσο τι οικονομικά οφέλη μπορούν να αποκτήσουν από την ΕΕ, αλλά εάν τα πρόσθετα πλεονεκτήματα της πλήρους συμμετοχής αξίζουν την παραχώρηση μεγαλύτερου μέρους της εθνικής αυτονομίας.Η αντίθεση είναι χαρακτηριστική: για τις υποψήφιες οικονομίες η ΕΕ αποτελεί εργαλείο ανάπτυξης, επενδύσεων και γεωπολιτικής ασφάλειας, ενώ για τις πλουσιότερες χώρες που βρίσκονται εκτός Ένωσης μεγάλο μέρος αυτών των πλεονεκτημάτων έχει ήδη εξασφαλιστεί χωρίς πλήρη ένταξη.

Τα στοιχεία της Eurostat δείχνουν ότι η ευρωπαϊκή μεταποίηση κατάφερε να επιστρέψει σε θετικό έδαφος μετά τις πιέσεις που είχαν καταγραφεί το 2023 και το 2024.

Πρώτη αύξηση μετά το 2022

Το +2,9% του 2025 αποκτά μεγαλύτερη σημασία εάν εξεταστεί σε σχέση με την πορεία των δύο προηγούμενων ετών.

Το 2023 η αξία της πωληθείσας παραγωγής σε σταθερές τιμές είχε υποχωρήσει κατά 1,5%, ενώ το 2024 σημειώθηκε νέα μείωση κατά 1,9%.

Έτσι, το 2025 αποτέλεσε την πρώτη χρονιά αύξησης από το 2022, σηματοδοτώντας αντιστροφή της αρνητικής τάσης.

Πάνω από 6 τρισ. ευρώ η παραγωγή

Ακόμη πιο εντυπωσιακό είναι το συνολικό μέγεθος της ευρωπαϊκής βιομηχανικής δραστηριότητας.

Σε ονομαστικές τιμές, η αξία της πωληθείσας παραγωγής στην ΕΕ αυξήθηκε από 5,869 τρισ. ευρώ το 2024 σε 6,090 τρισ. ευρώ το 2025.

Χρειάζεται, ωστόσο, μια σημαντική διευκρίνιση.

Η αύξηση κατά 2,9% που ανακοινώνει η Eurostat αφορά σταθερές τιμές, δηλαδή στοιχεία προσαρμοσμένα ώστε να αφαιρείται η επίδραση των μεταβολών στις τιμές.

Ως έτος αναφοράς χρησιμοποιείται το 2021, γεγονός που επιτρέπει να αποτυπωθεί καλύτερα η πραγματική μεταβολή της παραγωγικής δραστηριότητας.

Πρωταθλητής ο κλάδος των τροφίμων

Η ανάκαμψη δεν ήταν ίδια σε όλους τους κλάδους.

Μεταξύ των πέντε μεγαλύτερων ομάδων της ευρωπαϊκής μεταποίησης, την καλύτερη επίδοση παρουσίασε η βιομηχανία τροφίμων.

Η αξία της πωληθείσας παραγωγής του κλάδου αυξήθηκε κατά 3,8% το 2025 σε σύγκριση με το προηγούμενο έτος.

Σε βάθος δεκαετίας η εικόνα είναι ακόμη ισχυρότερη: σε σχέση με το 2015, η αύξηση φτάνει το 11,2%.

Η συγκεκριμένη επίδοση επιβεβαιώνει την ανθεκτικότητα του κλάδου τροφίμων ακόμη και σε περιόδους κατά τις οποίες άλλα τμήματα της ευρωπαϊκής μεταποίησης αντιμετωπίζουν σημαντικότερες δυσκολίες.

Μηχανήματα και εξοπλισμός στο +3,3%

Δεύτερος ισχυρότερος κλάδος μεταξύ των μεγάλων μεταποιητικών κατηγοριών ήταν τα μηχανήματα και ο εξοπλισμός.

Η παραγωγή της συγκεκριμένης κατηγορίας ενισχύθηκε κατά 3,3% σε σχέση με το 2024.

Η εξέλιξη έχει ιδιαίτερη σημασία, καθώς τα μηχανήματα αποτελούν έναν από τους πλέον κρίσιμους κλάδους για την ανταγωνιστικότητα της ευρωπαϊκής βιομηχανίας και συνδέονται άμεσα με τις επιχειρηματικές επενδύσεις και τον τεχνολογικό εκσυγχρονισμό.

Οριακή άνοδος στην αυτοκινητοβιομηχανία

Πολύ διαφορετική ήταν η εικόνα στην ευρωπαϊκή αυτοκινητοβιομηχανία.

Στα μηχανοκίνητα οχήματα, ρυμουλκούμενα και ημιρυμουλκούμενα, η αύξηση περιορίστηκε μόλις στο 0,6%.

Η επίδοση δείχνει ότι ένας από τους ιστορικά ισχυρότερους βιομηχανικούς κλάδους της Ευρώπης εξακολουθεί να κινείται με χαμηλότερη ταχύτητα.

Η ευρωπαϊκή αυτοκινητοβιομηχανία βρίσκεται άλλωστε αντιμέτωπη με τη μετάβαση στην ηλεκτροκίνηση, τις μεγάλες ανάγκες επενδύσεων και τον ολοένα εντονότερο διεθνή ανταγωνισμό.

Χημικά και μεταλλικά προϊόντα παρέμειναν στο «κόκκινο»

Δεν κατάφεραν όλοι οι μεγάλοι κλάδοι να ακολουθήσουν την ανοδική πορεία.

Η αξία της πωληθείσας παραγωγής στα χημικά και χημικά προϊόντα μειώθηκε κατά 1,4%.

Ακριβώς την ίδια πτώση, -1,4%, παρουσίασαν τα κατασκευασμένα μεταλλικά προϊόντα, εξαιρουμένων των μηχανημάτων και του εξοπλισμού.

Μάλιστα, σύμφωνα με τα στοιχεία της Eurostat, αυτές είναι οι δύο μοναδικές μεταξύ των μεγαλύτερων μεταποιητικών κατηγοριών που εμφανίζουν πτώση και σε ορίζοντα δεκαετίας.

Η δεκαετία των μεγάλων ανατροπών

Η πορεία της ευρωπαϊκής βιομηχανίας την τελευταία δεκαετία κάθε άλλο παρά γραμμική ήταν.

Από το 2015 έως το 2018 η παραγωγή αυξανόταν σταδιακά κάθε χρόνο. Το 2019 σημειώθηκε μικρή υποχώρηση και ακολούθησε το μεγάλο σοκ του 2020 λόγω της πανδημίας.

Το 2021 και το 2022 καταγράφηκε ισχυρή επαναφορά, πριν η βιομηχανία περάσει ξανά σε αρνητικό έδαφος το 2023 και το 2024.

Το 2025 σηματοδοτεί επομένως μια νέα αλλαγή κατεύθυνσης, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι έχουν εξαφανιστεί οι μεγάλες προκλήσεις για την ευρωπαϊκή παραγωγή.

Το μεγάλο στοίχημα για την ευρωπαϊκή βιομηχανία

Η επιστροφή σε θετικό πρόσημο αποτελεί θετική ένδειξη, αλλά το πραγματικό στοίχημα είναι η διάρκειά της.

Η ευρωπαϊκή μεταποίηση καλείται να διαχειριστεί ταυτόχρονα το ενεργειακό κόστος, τις μεγάλες επενδύσεις της πράσινης μετάβασης, την τεχνολογική κούρσα, την ανάγκη για μεγαλύτερη παραγωγική αυτονομία και τον ανταγωνισμό από ΗΠΑ και Ασία.

Τα στοιχεία του 2025 δείχνουν ότι η ευρωπαϊκή βιομηχανία επέστρεψε στην ανάπτυξη.

Το κρίσιμο ερώτημα είναι πλέον εάν το +2,9% αποτελεί την αρχή μιας πιο σταθερής ανάκαμψης ή απλώς μια ανάπαυλα μετά από δύο δύσκολες χρονιές.

Τα στοκ σε χαμηλά επίπεδα

Το φυσικό αέριο έχει κεντρικό ρόλο στην Ευρώπη για την τροφοδοσία των εργοστασίων, την θέρμανση των κτιρίων και την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας.

Το καλοκαίρι είναι η περίοδος κατά την οποία οι αγοραστές αναπληρώνουν τα υπόγεια αποθέματα εκμεταλλευόμενοι τιμές χαμηλότερες των χειμερινών τιμολογίων.

Την περίοδο του καλοκαιριού το μέσο επίπεδο πλήρωσης των αποθεμάτων συνήθως κυμαίνεται ανάμεσα στο 75% και το 80%, δηλώνει στο AFP η Anne-Sophie Corbeau, ερευνήτρια του Center on Global Energy Policy του Πανεπιστημίου Columbia.

Σύμφωνα με την ένωση Gas Infrastructure Europe, το επίπεδο πλήρωσης των ευρωπαϊκών αποθεμάτων βρίσκεται στο 58% για πρώτη φορά από το 2021, χρονιά κατά την οποία η Ρωσία άρχισε να μειώνει τις παραδόσεις φυσικού αερίου στην Ευρώπη.

Συνδυασμός παραγόντων

Πολλοί παράγοντες εξηγούν την κατάσταση αυτή. «Η Ευρωπαϊκή Ενωση τελείωσε τον χειμώνα με στοκ φυσικού αερίου επιπέδου 28%, επίπεδο σαφώς χαμηλότερο σε σχέση με τα προηγούμενα χρόνια», δηλώνει ο Ronald Pinto, αναλυτής της Kpler.

Γι’ αυτό ευθύνεται εν μέρει η έναρξη του πολέμου στην Μέση Ανατολή, στο τέλος του Φεβρουαρίου, που επηρέασε τις ευρωπαϊκές εισαγωγές υγροποιημένου φυσικού αερίου, όπως του LNG του Κατάρ που διέρχεται από τα Στενά του Ορμούζ, γεγονός που διόγκωσε τις τιμές.

Στην συγκυρία αυτή, οι ευρωπαίοι αγοραστές πόνταραν στην μείωση των τιμών σε μελλοντικό χρόνο και καθυστέρησαν τις αγορές φυσικού αερίου για την πλήρωση των στοκ, σύμφωνα με την Kpler. Το αποτέλεσμα είναι ότι οι τιμές του φυσικού αερίου παράδοσης τον χειμώνα παρέμειναν τεχνητά χαμηλότερες σε σχέση με τις θερινές τιμές, μειώνοντας το οικονομικό ενδιαφέρον της δημιουργίας αποθεμάτων κατά την διάρκεια του καλοκαιριού.

Ο εφοδιασμός υπό επιτήρηση

Εκπρόσωπος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής δηλώνει ότι δεν υπάρχει «καμία άμεση ανησυχία σχετικά με την ασφάλεια των προμηθειών της Ευρωπαϊκής Ενωσης σε φυσικό αέριο» πριν από τον χειμώνα.

Και αυτό, διότι η κατάσταση διαφέρει από τις συνθήκες της ενεργειακής κρίσης του 2022 που συνδέεται με τον πόλεμο στην Ουκρανία. Η Ευρώπη έχει αναπτύξει ικανότητες εισαγωγής LNG που μεταφέρεται με πλοία για την αντικατάσταση του ρωσικού φυσικού αερίου και «η ζήτηση φυσικού αερίου στην Ευρωπαϊκή Ενωση έχει μειωθεί κατά 17% σε σχέση με το επίπεδο προ της ρωσικής εισβολής στην Ουκρανία.

ΟΙ Βρυξέλλες θεωρούν ότι το επίπεδο του 80% στην πλήρωση των αποθεμάτων είναι «τεχνικά εφικτό» και «επαρκές για την διασφάλιση των προμηθειών κατά την διάρκεια του χειμώνα», εξηγεί ο εκπρόσωπος της Κομισιόν.

Ωστόσο, ορισμένοι ειδικοί του τομέα είναι περισσότερο επιφυλακτικοί. «Οι κίνδυνοι επί του εφοδιασμού της Ευρώπης παραμένουν αυξημένοι εξ αιτίας της μείωσης της διαθεσιμότητας του LNG με προέλευση την Μέση Ανατολή», τονίζει η Antonia Syn, αναλύτρια της Rystad Energy.

Ακόμη και αν σήμερα «η (ευρωπαϊκή) ήπειρος φαίνεται σε καλύτερη θέση για να αντιμετωπίσει παρατεταμένες διαταραχές στον εφοδιασμό», λέει ο Ronald Pinto, οι κίνδυνοι παραμένουν.

Αναφέρεται ειδικότερα σε ενδεχόμενες διαταραχές εφοδιασμού προερχόμενων από την Νορβηγία και άλλες σημαντικές πηγές ανεφοδιασμού της ΕΕ, καθώς και στο ενδεχόμενο διακοπών στον εφοδιασμό από τις ΗΠΑ εξαιτίας παρατεταμένου ψύχους ή απρόβλεπτων εργασιών συντήρησης στις εγκαταστάσεις του LNG.

Οι τιμές προβλέπεται ότι θα παραμείνουν υψηλές

Στο πλαίσιο αυτό, «θα υπάρξει αναμφίβολα αύξηση των τιμών, ιδίως αν το Κατάρ και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα έχουν δυσκολίες στην εξαγωγή LNG μέσω των Στενών του Ορμούζ, που παραμένουν αποκλεισμένα, σύμφωνα με την Anne-Sophie Corbeau.

Σύμφωνα με τον Ronald Pinto, η ευρωπαϊκή τιμή αναφοράς του φυσικού αερίου θα παραμείνει υψηλή για το υπόλοιπο του έτους, κατά μέσον όρο ανάμεσα στα 55 και τα 62 ευρώ ανά μεγαβατώρα.

Οι ασιατικές χώρες, και κυρίως η Κίνα, έχουν πληγεί σοβαρά από την κρίση στο Ορμούζ και ανταγωνίζονται ευθέως την Ευρώπη για να προσελκύσουν διαθέσιμα φορτία LNG τροφοδοτώντας την αύξηση των τιμών. «Προς το παρόν, βλέπουμε περισσότερο LNG να κατευθύνεται στην Ασία παρά σε μας, διότι οι τιμές εκεί είναι υψηλότερες», προειδοποιεί η Anne-Sophie Corbeau.

Αλλες παράμετροι μπορούν επίσης να βαρύνουν στην αγορά, κυρίως η δριμύτητα του χειμώνα και το επίπεδο αιολικής παραγωγής ηλεκτρικού ρεύματος.

«Αν το στοκ είναι χαμηλότερα, ο χειμώνας δριμύς και υπεισέλθει και κάποιο άλλο πρόβλημα, θα πρέπει να αντιμετωπισθεί το ενδεχόμενο περιοριστικών μέτρων, όπως το 2022, προειδοποιεί η ερευνήτρια του Center on Global Energy Policy.

Οι συντάκτες της έκθεσης επισημαίνουν ότι οι κυβερνήσεις καλούνται να διαχειριστούν ταυτόχρονα πολλαπλές προκλήσεις, όπως η γήρανση του πληθυσμού, η ενεργειακή μετάβαση, οι αυξημένες αμυντικές δαπάνες και οι χαμηλοί ρυθμοί ανάπτυξης, παράγοντες που επιβαρύνουν ολοένα και περισσότερο τους κρατικούς προϋπολογισμούς.

Η μελέτη, που υπογράφεται από τους Λικ Ερό, Μαχίκα Γκάντι, Άντριου Χοτζ, Τζάκομο Ματζιστρέτι, Ίαν Στιούαρτ, Μενγκσουέ Γουάνγκ και Τζιάε Γιου, προειδοποιεί ότι χωρίς έγκαιρη αντιμετώπιση των μακροπρόθεσμων πιέσεων στις δημόσιες δαπάνες, αρκετές ευρωπαϊκές χώρες κινδυνεύουν να βρεθούν αντιμέτωπες με μια ανεξέλεγκτη αύξηση του χρέους.

Όπως αναφέρουν οι οικονομολόγοι του Ταμείου, οι περιορισμένες και αποσπασματικές παρεμβάσεις δεν επαρκούν για να καλύψουν το μέγεθος των δημοσιονομικών αναγκών, ενώ υπάρχει κίνδυνος να οδηγήσουν ακόμη και σε μεταρρυθμιστική κόπωση χωρίς ουσιαστικά αποτελέσματα.

Η προειδοποίηση έρχεται σε μια περίοδο κατά την οποία αρκετές ευρωπαϊκές οικονομίες εξακολουθούν να αντιμετωπίζουν υψηλό επίπεδο δημόσιου χρέους, περισσότερο από μία δεκαετία μετά την κρίση της Ευρωζώνης. Σύμφωνα με το ΔΝΤ, χώρες όπως η Γαλλία, το Βέλγιο και το Ηνωμένο Βασίλειο βρίσκονται ήδη σε ιδιαίτερα επιβαρυμένη θέση, καθώς το δημόσιο χρέος τους προσεγγίζει ή υπερβαίνει το μέγεθος της ετήσιας οικονομικής παραγωγής.

Έμφαση σε μακροπρόθεσμη στρατηγική

Το ΔΝΤ καλεί τις ευρωπαϊκές κυβερνήσεις να εγκαταλείψουν τη λογική των βραχυπρόθεσμων μέτρων και να υιοθετήσουν ένα ολοκληρωμένο σχέδιο δημοσιονομικής εξυγίανσης, το οποίο θα βασίζεται σε διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις, καλύτερη διαχείριση των δημόσιων δαπανών και σαφή σχεδιασμό για τη χρηματοδότηση των κρατικών υπηρεσιών.

Σύμφωνα με την έκθεση, όσο περισσότερο καθυστερούν οι αναγκαίες παρεμβάσεις τόσο μεγαλύτερο θα είναι το κόστος προσαρμογής, ενώ τα οφέλη από έναν έγκαιρο σχεδιασμό αυξάνονται σημαντικά.

Δημόσιο χρέος έως και στο 130% του ΑΕΠ

Οι αναλυτές εκτιμούν ότι έως το 2040 οι δημόσιες δαπάνες στην Ευρώπη θα αυξηθούν κατά περίπου πέντε ποσοστιαίες μονάδες του ΑΕΠ κατά μέσο όρο, σε ένα περιβάλλον χαμηλής οικονομικής ανάπτυξης και περιορισμένης πολιτικής δυνατότητας για αυξήσεις φόρων ή μεγάλες περικοπές δαπανών.

Εφόσον δεν ληφθούν ουσιαστικά μέτρα, το μέσο δημόσιο χρέος των ευρωπαϊκών χωρών θα μπορούσε να φτάσει περίπου στο 130% του ΑΕΠ, σχεδόν διπλάσιο επίπεδο από το σημερινό.

Η μελέτη εκτιμά ότι ένα μετριοπαθές πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων θα μπορούσε να καλύψει περίπου το ένα τρίτο του δημοσιονομικού κενού, κυρίως μέσω αλλαγών στο συνταξιοδοτικό σύστημα και πολιτικών που ενισχύουν την παραγωγικότητα και την ανάπτυξη.

Παράλληλα, το ΔΝΤ υπογραμμίζει ότι οι μεταρρυθμίσεις από μόνες τους δεν αρκούν και στις περισσότερες περιπτώσεις θα πρέπει να συνοδευτούν από πρόσθετη δημοσιονομική προσαρμογή.

Επανεξέταση του ρόλου του κράτους

Για τις χώρες που αντιμετωπίζουν ιδιαίτερα υψηλό χρέος, οι οικονομολόγοι του Ταμείου δεν αποκλείουν ακόμη και βαθύτερες αλλαγές στον τρόπο λειτουργίας του δημόσιου τομέα.

Όπως επισημαίνεται, μια αναθεώρηση του ρόλου του κράτους δεν συνεπάγεται απαραίτητα περιορισμό του κοινωνικού μοντέλου της Ευρώπης, αλλά μια νέα αξιολόγηση σχετικά με το ποιες υπηρεσίες πρέπει να συνεχίσουν να χρηματοδοτούνται αποκλειστικά από το Δημόσιο και ποιες μπορούν να παρέχονται αποτελεσματικότερα με μεγαλύτερη συμμετοχή του ιδιωτικού τομέα.

Η έκθεση αναγνωρίζει ότι η δημόσια υγεία, η εκπαίδευση και τα εκτεταμένα κοινωνικά προγράμματα αποτέλεσαν βασικούς πυλώνες της ευρωπαϊκής ανάπτυξης και κοινωνικής συνοχής μετά τον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο, ωστόσο εκτιμά ότι οι σημερινές δημοσιονομικές πιέσεις καθιστούν αναπόφευκτη μια επανεξέταση ορισμένων πολιτικών.

Παραδείγματα από ευρωπαϊκές χώρες

Το ΔΝΤ επισημαίνει ότι σε αρκετές χώρες έχουν ήδη ξεκινήσει σχετικές συζητήσεις. Στην Αυστρία και την Κροατία εξετάζονται παρεμβάσεις στις μισθολογικές δαπάνες του δημόσιου τομέα, ενώ στο Βέλγιο, τη Γαλλία και τη Νορβηγία προτείνονται αλλαγές που θα βελτιώσουν τη στόχευση των κοινωνικών παροχών.

Παράλληλα, στη Γερμανία, τη Σλοβακία και την Τουρκία οι οικονομολόγοι εντοπίζουν σημαντικά περιθώρια περιορισμού των οριζόντιων επιδοτήσεων στην ενέργεια.

Κλείνοντας, το ΔΝΤ προειδοποιεί ότι οι δημοσιονομικές αποφάσεις των επόμενων ετών θα είναι ολοένα πιο δύσκολες και πολιτικά ευαίσθητες, επισημαίνοντας πως η μέχρι σήμερα τακτική των αποσπασματικών παρεμβάσεων δεν επαρκεί πλέον για να αντιμετωπίσει τις προκλήσεις που διαμορφώνονται στις ευρωπαϊκές οικονομίες.