Μέχρι τις 21 Σεπτεμβρίου η ψηφοφορία

Οι πολίτες μπορούν να συμμετάσχουν στη διαδικτυακή έρευνα της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας (ΕΚΤ) έως τις 21 Σεπτεμβρίου 2026.

Συνολικά έχουν επιλεγεί δέκα διαφορετικές σχεδιαστικές προτάσεις, οι οποίες προέκυψαν μέσα από πανευρωπαϊκό διαγωνισμό.

Οι ενδιαφερόμενοι μπορούν να δουν τα σχέδια στην επίσημη ιστοσελίδα της ΕΚΤ και να καταθέσουν ηλεκτρονικά την άποψή τους για εκείνα που προτιμούν.

Η δημόσια έρευνα δεν αποτελεί την τελική απόφαση, αλλά τα αποτελέσματά της θα ληφθούν υπόψη από την ΕΚΤ μαζί με την τεχνική αξιολόγηση και τα συμπεράσματα της κριτικής επιτροπής.

Η Μαρία Κάλλας στο νέο χαρτονόμισμα των 5 ευρώ

Το μεγαλύτερο ελληνικό ενδιαφέρον συγκεντρώνει η θεματική «Ευρωπαϊκός πολιτισμός».

Σε μία από τις προτάσεις, το χαρτονόμισμα των 5 ευρώ φέρει τη μορφή της Μαρίας Κάλλας, μιας από τις σημαντικότερες προσωπικότητες της όπερας του 20ού αιώνα.

Η παρουσία της Κάλλας στο 5ευρω εντάσσεται σε μια ευρύτερη σειρά σημαντικών προσωπικοτήτων του ευρωπαϊκού πολιτισμού.

Στα προτεινόμενα σχέδια εμφανίζονται επίσης εμβληματικές μορφές όπως ο Λεονάρντο ντα Βίντσι, ο Λούντβιχ βαν Μπετόβεν και η Μαρί Κιουρί.

Οι δύο μεγάλες θεματικές

Οι δέκα προτάσεις βασίζονται σε δύο διαφορετικές θεματικές κατευθύνσεις:

«Ευρωπαϊκός πολιτισμός» και «Ποταμοί και πτηνά».

Η πρώτη επιχειρεί να αναδείξει προσωπικότητες και στοιχεία που έχουν σημαδέψει την ευρωπαϊκή πολιτιστική κληρονομιά.

Η δεύτερη στρέφεται στη φύση, τη βιοποικιλότητα και τα οικοσυστήματα της ευρωπαϊκής ηπείρου, χρησιμοποιώντας ποτάμια και χαρακτηριστικά είδη πτηνών ως βασικά εικαστικά στοιχεία.

Από την Κάλλας στα πτηνά της Ευρώπης

Η δεύτερη θεματική ακολουθεί εντελώς διαφορετική φιλοσοφία.

Αντί για ιστορικές προσωπικότητες, οι σχεδιαστές χρησιμοποιούν φυσικά τοπία, ποτάμια και χαρακτηριστικά πτηνά της Ευρώπης.

Με αυτόν τον τρόπο η ΕΚΤ επιχειρεί να συνδέσει το νόμισμα όχι μόνο με την ιστορία και τον πολιτισμό αλλά και με το φυσικό περιβάλλον που μοιράζονται οι ευρωπαϊκές χώρες.

Μεταξύ των πτηνών που εμφανίζονται στις προτάσεις περιλαμβάνονται χαρακτηριστικά είδη της ευρωπαϊκής πανίδας, δημιουργώντας μια εντελώς διαφορετική αισθητική από τα σημερινά χαρτονομίσματα.

Πώς επιλέχθηκαν οι 10 προτάσεις

Η διαδικασία για τον επανασχεδιασμό του ευρώ έχει ξεκινήσει εδώ και αρκετά χρόνια.

Περισσότεροι από 1.200 γραφίστες εκδήλωσαν ενδιαφέρον για συμμετοχή στον πανευρωπαϊκό διαγωνισμό της ΕΚΤ.

Από αυτούς επιλέχθηκαν 25 σχεδιαστές, οι οποίοι κλήθηκαν να δημιουργήσουν προτάσεις βασισμένες στις δύο θεματικές.

Μέσα από τη διαδικασία αξιολόγησης προέκυψαν τελικά οι δέκα προτάσεις που παρουσιάζονται σήμερα στους Ευρωπαίους πολίτες.

Και ελληνική σχεδιαστική συμμετοχή

Το ελληνικό ενδιαφέρον δεν περιορίζεται στη Μαρία Κάλλας.

Ανάμεσα στις τελικές προτάσεις βρίσκεται και σχέδιο που έχει δημιουργηθεί από Ελληνίδα γραφίστρια, προσθέτοντας ακόμη μία ελληνική παρουσία στη διαδικασία επιλογής της νέας εικόνας του κοινού ευρωπαϊκού νομίσματος.

Η επιλογή των σχεδίων γίνεται σε ευρωπαϊκό επίπεδο και οι πολίτες όλων των χωρών της Ευρωζώνης μπορούν να συμμετάσχουν στην έρευνα.

Γιατί η ΕΚΤ αλλάζει τα χαρτονομίσματα

Τα σημερινά τραπεζογραμμάτια ευρώ έχουν σχεδιαστεί με μια φιλοσοφία που αποφεύγει την απεικόνιση συγκεκριμένων εθνικών μνημείων ή ιστορικών προσωπικοτήτων.

Οι γέφυρες, οι πύλες και τα παράθυρα που βλέπουμε στα χαρτονομίσματα συμβολίζουν διαφορετικές περιόδους της ευρωπαϊκής αρχιτεκτονικής.

Η νέα γενιά τραπεζογραμματίων επιχειρεί να κάνει ένα βήμα παραπέρα, δίνοντας μεγαλύτερη έμφαση στην κοινή ευρωπαϊκή ταυτότητα, στον πολιτισμό και στη φύση.

Παράλληλα, ο επανασχεδιασμός δίνει στην ΕΚΤ τη δυνατότητα να ενσωματώσει σύγχρονα χαρακτηριστικά ασφαλείας και νέες τεχνολογίες κατά της παραχάραξης.

Πότε θα αποφασίσει η ΕΚΤ

Μετά την ολοκλήρωση της δημόσιας έρευνας στις 21 Σεπτεμβρίου, η διαδικασία θα περάσει στην τελική της φάση.

Το Διοικητικό Συμβούλιο της ΕΚΤ αναμένεται να επιλέξει την τελική σχεδιαστική πρόταση προς το τέλος του 2026.

Για την απόφαση δεν θα χρησιμοποιηθεί μόνο η διαδικτυακή ψηφοφορία.

Θα συνεκτιμηθούν τα συμπεράσματα της κριτικής επιτροπής, η τεχνική αξιολόγηση των σχεδίων, η δημόσια έρευνα και μια δεύτερη έρευνα που πραγματοποιείται σε αντιπροσωπευτικό δείγμα πολιτών της Ευρωζώνης.

Πότε θα κυκλοφορήσουν τα νέα ευρώ

Η επιλογή του σχεδίου δεν σημαίνει ότι τα νέα χαρτονομίσματα θα μπουν άμεσα στα πορτοφόλια των Ευρωπαίων.

Μετά την τελική απόφαση θα χρειαστεί να ολοκληρωθούν οι τεχνικές προδιαγραφές, τα χαρακτηριστικά ασφαλείας, οι δοκιμές παραγωγής και η προετοιμασία για την έκδοση της νέας σειράς.

Επομένως, θα μεσολαβήσει σημαντικό χρονικό διάστημα μέχρι να αρχίσει η πραγματική κυκλοφορία τους.

Τα σημερινά χαρτονομίσματα δεν πρόκειται να χάσουν ξαφνικά την αξία τους λόγω της παρουσίασης της νέας σειράς.

Πώς μπορείτε να ψηφίσετε

Η συμμετοχή πραγματοποιείται ηλεκτρονικά μέσα από την επίσημη έρευνα της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας.

Οι πολίτες μπορούν να εξετάσουν τις δέκα σχεδιαστικές προτάσεις, να συγκρίνουν τις δύο βασικές θεματικές και να δηλώσουν τις προτιμήσεις τους.

Η διαδικασία παραμένει διαθέσιμη μέχρι τις 21 Σεπτεμβρίου 2026.

Ένα νέο πρόσωπο για το ευρώ

Η αλλαγή των χαρτονομισμάτων δεν είναι μια απλή αισθητική παρέμβαση.

Τα τραπεζογραμμάτια αποτελούν ένα από τα ελάχιστα αντικείμενα που χρησιμοποιούνται καθημερινά από εκατοντάδες εκατομμύρια Ευρωπαίους και λειτουργούν ταυτόχρονα ως σύμβολο της κοινής ευρωπαϊκής ταυτότητας.

Γι' αυτό και η πιθανότητα να εμφανιστεί η Μαρία Κάλλας στο νέο χαρτονόμισμα των 5 ευρώ έχει ιδιαίτερη συμβολική σημασία για την Ελλάδα.

Η τελική επιλογή ανήκει στην ΕΚΤ, αλλά μέχρι τις 21 Σεπτεμβρίου οι πολίτες έχουν τη δυνατότητα να κάνουν γνωστή τη δική τους προτίμηση.

Το μέλος της Εκτελεστικής Επιτροπής της ΕΚΤ παρουσίασε ένα όραμα στο οποίο το χρήμα των κεντρικών τραπεζών περνά στην τεχνολογία του blockchain και η τεχνολογία αξιοποιείται όχι μόνο για τις συναλλαγές, αλλά και για την ίδια την εφαρμογή της νομισματικής πολιτικής, τη διαχείριση των εξασφαλίσεων και την παροχή ρευστότητας.

Μάλιστα, η Γερμανίδα οικονομολόγος υποστήριξε ότι οι κεντρικές τράπεζες πρέπει να μπουν ενεργά στην εποχή του tokenization, διατηρώντας παράλληλα τον κεντρικό τους ρόλο ως εγγυητές της ασφάλειας και της σταθερότητας του χρηματοπιστωτικού συστήματος.

Η εποχή του blockchain
Η μετάβαση στο blockchain δεν θα διατηρούσε απλώς τον ρόλο του χρήματος «ως θεμέλιο του διακανονισμού», ανέφερε η Σνάμπελ. «Θα επέτρεπε επίσης στις κεντρικές τράπεζες να αξιοποιήσουν τις δυνατότητες προγραμματισμού που προσφέρουν τα αποκεντρωμένα ψηφιακά δίκτυα, ώστε να εκσυγχρονίσουν την εφαρμογή της νομισματικής πολιτικής, τη διαχείριση των εξασφαλίσεων και την παροχή ρευστότητας, ενισχύοντας παράλληλα τη χρηματοπιστωτική σταθερότητα».

Μιλώντας στο συμπόσιο της Fed, η Σνάμπελ ανέφερε ότι «τα έξυπνα συμβόλαια θα μπορούσαν να καταστήσουν την εφαρμογή της νομισματικής πολιτικής πιο ευέλικτη», επιτρέποντας στις κεντρικές τράπεζες να δημιουργούν νέα λειτουργικά εργαλεία και να προσαρμόζουν παραμέτρους όπως τα επιτόκια, οι απαιτήσεις για εξασφαλίσεις και οι όροι πρόσβασης με άμεση ισχύ.

Καθώς οι ψηφιακές πληρωμές αυξάνονται με ταχύ ρυθμό και τα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα προχωρούν σε νέες καινοτομίες, η ΕΚΤ συμμετέχει ολοένα και περισσότερο στη συζήτηση για το μέλλον του χρήματος στην ψηφιακή εποχή, συμπεριλαμβανομένου του ρόλου που θα πρέπει να διαδραματίζουν οι κεντρικές τράπεζες.

Οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής ανησυχούν επίσης για την εξάρτηση της Ευρώπης από αμερικανικές εταιρείες πληρωμών, καθώς και για τα stablecoins που είναι συνδεδεμένα με το δολάριο και προωθούνται από τον Ντόναλντ Τραμπ.

Το ψηφιακό ευρώ και τα σχέδια της ΕΚΤ
Η ΕΚΤ δεν εργάζεται μόνο πάνω στο ψηφιακό ευρώ για συναλλαγές λιανικής, η κυκλοφορία του οποίου έχει προγραμματιστεί για το 2029, αλλά και πάνω σε μια έκδοση που προορίζεται για συναλλαγές μεταξύ χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων.

Τον επόμενο μήνα η ΕΚΤ σχεδιάζει να θέσει σε λειτουργία το πρόγραμμα Pontes, μια μεταβατική λύση που θα συνδέει πλατφόρμες blockchain και άλλες αντίστοιχες ψηφιακές υποδομές με τις υφιστάμενες υπηρεσίες πληρωμών και διακανονισμού του ευρωσυστήματος, γνωστές ως Target.

Παράλληλα, έως το 2028 επιδιώκει να έχει διαμορφώσει το σχέδιο για το Appia, τη μακροπρόθεσμη πρωτοβουλία της για τη δημιουργία μιας πιο ολοκληρωμένης ψηφιακής χρηματοπιστωτικής υποδομής.

Η Σνάμπελ δήλωσε ότι τα Pontes και Appia «ανοίγουν τον δρόμο της Ευρώπης προς ένα χρηματοπιστωτικό σύστημα βασισμένο σε tokenized assets».

«Τα οφέλη του είναι πιθανό να είναι ιδιαίτερα σημαντικά στην Ευρωζώνη, όπου το tokenization θα μπορούσε όχι μόνο να βελτιώσει την αποτελεσματικότητα των αγορών, αλλά και να συμβάλει στην αντιμετώπιση του μακροχρόνιου κατακερματισμού των ευρωπαϊκών χρηματοπιστωτικών υποδομών», ανέφερε.

Το δίλημμα για το blockchain των κεντρικών τραπεζών
Η Σνάμπελ άφησε ανοιχτό το ζήτημα του τρόπου με τον οποίο οι κεντρικές τράπεζες θα ενσωματώσουν το blockchain στις λειτουργίες τους. Μία επιλογή θα ήταν τα αποθεματικά των κεντρικών τραπεζών και τα ψηφιακά περιουσιακά στοιχεία να συνυπάρχουν σε μία ή περισσότερες κοινές πλατφόρμες. Μια δεύτερη λύση θα ήταν η δημιουργία ξεχωριστής ψηφιακής υποδομής υπό τον έλεγχο της ίδιας της κεντρικής τράπεζας, η οποία θα μπορεί να συνδέεται με άλλα χρηματοπιστωτικά δίκτυα και πλατφόρμες.

Η Σνάμπελ άφησε ανοιχτό το ερώτημα σχετικά με τον ακριβή τρόπο με τον οποίο οι κεντρικές τράπεζες θα πρέπει να περάσουν στο blockchain: εάν δηλαδή τα αποθεματικά τους θα πρέπει να ενσωματωθούν μαζί με tokenized περιουσιακά στοιχεία σε ένα ή περισσότερα κοινά αποκεντρωμένα ψηφιακά μητρώα ή εάν θα πρέπει να εκδίδονται σε ένα ψηφιακό μητρώο που θα λειτουργεί υπό τον έλεγχο της κεντρικής τράπεζας και θα συνδέεται με άλλες πλατφόρμες.

Η επιλογή αυτή, σύμφωνα με τη Σνάμπελ, προϋποθέτει πάντως την εξισορρόπηση διαφορετικών πλεονεκτημάτων και κινδύνων.

Μετά την αύξηση των επιτοκίων της κατά 25 μονάδες βάσης στις 11 Ιουνίου με στόχο τη μείωση του πληθωρισμού, η ΕΚΤ κράτησε ανοικτές τις επιλογές της για τη συνέχεια, με βάση τη θέση ότι οι αποφάσεις θα λαμβάνονται σε κάθε συνεδρίαση με βάση τα διαθέσιμα στοιχεία. Η Κριστίν Λαγκάρντ είχε σημειώσει μάλιστα στη συνέντευξη Τύπου ότι η συγκεκριμένη κίνηση δεν αποτελούσε την αρχή ενός νέου ανοδικού κύκλου των επιτοκίων.

Οι μελλοντικές αποφάσεις, όπως είχε τονισθεί, συνδέονταν κυρίως με την πορεία του πολέμου στο Ιράν και με τη διάρκεια που τα Στενά του Ορμούζ θα έμεναν κλειστά. Λίγες ημέρες μετά τη συνεδρίαση της ΕΚΤ ανακοινώθηκε η προσωρινή συμφωνία ΗΠΑ-Ιράν για τον τερματισμό του πολέμου, διάρκειας δύο μηνών, η οποία προέβλεπε και το σταδιακό άνοιγμα του Ορμούζ στη ναυσιπλοΐα. Πράγματι, οι διελεύσεις πλοίων από την κρίσιμη αυτή θαλάσσια δίοδο αυξήθηκαν στη συνέχεια σημαντικά, με αποτέλεσμα οι τιμές του πετρελαίου μπρεντ να κατρακυλήσουν από πάνω από 90 δολάρια το βαρέλι πριν τη συμφωνία στα 72 δολάρια, κοντά δηλαδή στα επίπεδα που κυμαίνονταν πριν την έναρξη του πολέμου στις 27 Φεβρουαρίου.

Εφόσον η προσωρινή συμφωνία τηρείτο και παράλληλα οι προβλεπόμενες διαπραγματεύσεις ΗΠΑ και Ιράν οδηγούσαν σε μία πιο διαρκή ειρήνη στην περιοχή – κάτι πάντως που από την αρχή θεωρείτο ιδιαίτερα αβέβαιο – η μείωση του πληθωρισμού στον στόχο του 2% θα διευκολυνόταν σε μεγάλο βαθμό και η ΕΚΤ θα μπορούσε να περιοριστεί σε μία νέα μικρή αύξηση των επιτοκίων ή ακόμη και να αποφύγει κάθε άλλη αύξηση.

Ωστόσο, το μνημόνιο κατανόησης που υπέγραψαν ο Αμερικανός Πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ και ο Ιρανός ομόλογός του, Μασούντ Πεζεσκιάν, έχει ακυρωθεί μετά τις επιθέσεις της Τεχεράνης σε πλοία που διέρχονταν από τα Στενά του Ορμούζ και τους βομβαρδισμούς ιρανικών στόχων από τις ΗΠΑ που ακολούθησαν. Οι τιμές του μπρεντ εκτινάχθηκαν τις περασμένες ημέρες στα 85 δολάρια το βαρέλι, περίπου 20% υψηλότερες σε σχέση με τις αρχές Ιουλίου.

Η ΕΚΤ θα παρακολουθήσει πώς θα εξελιχθούν οι τιμές της ενέργειας και πώς αυτές θα επηρεάσουν τον πληθωρισμό, μέσω της διάχυσής τους στις τιμές άλλων προϊόντων και υπηρεσιών, πριν λάβει τις αποφάσεις της. Ανησυχητική είναι εν προκειμένω η προειδοποίηση του ΔΝΤ ότι εξαντλούνται οι παράγοντες που απέτρεψαν μία μεγαλύτερη έκρηξη των τιμών του πετρελαίου έως σήμερα, όπως η χρήση σε μεγάλη κλίμακα στρατηγικών αποθεμάτων, η αύξηση της παραγωγής χωρών εκτός του Περσικού Κόλπου και η συγκράτηση της ζήτησης από την Κίνα.

Σε κάθε περίπτωση, κρίσιμη σημασία έχουν τα στοιχεία για τον πληθωρισμό του Ιουλίου, που θα ανακοινωθούν από την Eurostat στο τέλος του μήνα και για τον πληθωρισμό του Αυγούστου, τα οποία αναμένονται την 1η Σεπτεμβρίου, λίγες ημέρες πριν τη συνεδρίαση της ΕΚΤ στις 10 Σεπτεμβρίου. Η ΕΚΤ θα λάβει επίσης υπόψη τα προκαταρκτικά στοιχεία για το ΑΕΠ στην Ευρωζώνη το β’ τρίμηνο, τα οποία θα ανακοινωθούν στις 30 Ιουλίου και τα οποία σταθμίζονται πάντα στις αποφάσεις για τα επιτόκια. Το ΑΕΠ της Ευρωζώνης είχε μειωθεί κατά 0,2% το α’ τρίμηνο σε σύγκριση με το δ’ τρίμηνο του 2025, λόγω της μεγάλης συρρίκνωσης που σημειώθηκε στην Ιρλανδία (χωρίς την Ιρλανδία, το ΑΕΠ αυξήθηκε 0,1%).

Η Φρανκφούρτη είναι σε επιφυλακή, με τον τόνο να τον δίνει ο πρόεδρος της Bundesbank, Γιόαχιμ Νάγκελ, την περασμένη Τετάρτη. Αν και υπονόησε ότι δεν χρειάζεται νέα αύξηση των επιτοκίων αυτό τον μήνα, λέγοντας ότι αυτά είναι «σε κατάλληλο επίπεδο», πρόσθεσε: «Το νέο ξέσπασμα στρατιωτικών συγκρούσεων στη Μέση Ανατολή και η νέα αύξηση στις τιμές του πετρελαίου υπογραμμίζουν ότι η κατάσταση παραμένει εξαιρετικά ευμετάβλητη και η αβεβαιότητα είναι αντίστοιχα υψηλή. Παραμένει σκόπιμο να αντιδράσουμε με προσοχή, αλλά να δράσουμε αποφασιστικά, αν χρειαστεί… Η εξέλιξη των τιμών ενέργειας αποτελεί αποφασιστικό παράγοντα για τον καθορισμό των προοπτικών του πληθωρισμού. Η νομισματική πολιτική θα διατηρήσει τη στάση επιφυλακής της».

Μιλώντας τη Δευτέρα σε εκδήλωση στη Ρώμη, η Γερμανίδα αξιωματούχος υπογράμμισε ότι, παρά την πτώση των τιμών του πετρελαίου, οι κίνδυνοι για την οικονομία και τον πληθωρισμό παραμένουν αυξημένοι.

«Το γεγονός ότι οι τιμές του πετρελαίου υποχώρησαν δεν σημαίνει ότι επιστρέψαμε στην προπολεμική κατάσταση. Δεν το πιστεύω», ανέφερε χαρακτηριστικά. «Η ειρηνευτική συμφωνία εξακολουθεί να είναι εύθραυστη. Οι αγορές εξακολουθούν να προεξοφλούν υψηλότερες τιμές πετρελαίου σε μεγαλύτερο χρονικό ορίζοντα, ενώ οι τιμές του φυσικού αερίου παραμένουν περίπου 40% υψηλότερες σε σχέση με τα επίπεδα πριν από τον πόλεμο».

Η Σνάμπελ επανέλαβε ότι το σοκ που προκάλεσε η σύγκρουση μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν δεν μπορεί να θεωρηθεί παροδικό, επισημαίνοντας ότι οι πιέσεις στις ενεργειακές υποδομές, τους αγωγούς και τις παγκόσμιες εφοδιαστικές αλυσίδες εξακολουθούν να είναι έντονες.

Όπως σημείωσε, οι πληθωριστικές πιέσεις εξακολουθούν να εξελίσσονται και ενδέχεται να μεταφερθούν στους μισθούς, αλλά και στις τιμές των τροφίμων και των υπηρεσιών τους επόμενους μήνες.

Ωστόσο, η αποκλιμάκωση των τιμών του πετρελαίου και η ταχύτερη του αναμενομένου επιβράδυνση του πληθωρισμού έχουν ενισχύσει τις αμφιβολίες στις αγορές για το κατά πόσο η ΕΚΤ θα προχωρήσει σε νέα αύξηση επιτοκίων μετά από εκείνη του Ιουνίου.

Οι επενδυτές έχουν περιορίσει τα στοιχήματα για περαιτέρω σύσφιξη της νομισματικής πολιτικής μέσα στη χρονιά, καθώς αρκετοί αξιωματούχοι της ΕΚΤ εκτιμούν ότι το μεγαλύτερο μέρος του ενεργειακού σοκ έχει ήδη παρέλθει.

Στο ίδιο συνέδριο, ο διοικητής της Κεντρικής Τράπεζας του Βελγίου, Πιερ Βουνς, δήλωσε ότι, παρότι δεν αποκλείει νέα αύξηση επιτοκίων, το οικονομικό περιβάλλον είναι πλέον αισθητά πιο ήρεμο.

«Φαίνεται ότι το σοκ έχει υποχωρήσει και οι αγορές εκτιμούν πως οι τιμές του πετρελαίου και του φυσικού αερίου θα επιστρέψουν σχετικά σύντομα στα αρχικά επίπεδα ή ακόμη και χαμηλότερα», ανέφερε.

Όπως πρόσθεσε, εφόσον η αιτία του σοκ εξαφανιστεί πριν εμφανιστούν σημαντικές δευτερογενείς επιπτώσεις –και μέχρι στιγμής, όπως είπε, οι μισθολογικές εξελίξεις παραμένουν συγκρατημένες– τότε η αντίδραση της νομισματικής πολιτικής μπορεί να είναι πιο ήπια και δεν απαιτείται μια ιδιαίτερα επιθετική σύσφιξη.

Η Σνάμπελ, αντίθετα, εμφανίστηκε περισσότερο επιφυλακτική, προειδοποιώντας ότι εξακολουθούν να υπάρχουν σημαντικοί ανοδικοί κίνδυνοι για τον πληθωρισμό.

«Τα ενεργειακά αποθέματα θα πρέπει να αναπληρωθούν, ενώ, παρότι ο γενικός πληθωρισμός στην Ευρωζώνη έχει αποκλιμακωθεί από τα υψηλά του, ο δομικός πληθωρισμός υποχωρεί με πολύ βραδύτερο ρυθμό και εξακολουθεί να εμφανίζει ισχυρή δυναμική», τόνισε.

Η ίδια προειδοποίησε ακόμη ότι νέοι παράγοντες ενδέχεται να ασκήσουν πρόσθετες πληθωριστικές πιέσεις, όπως το κύμα καύσωνα στην Ευρώπη, η χαμηλή στάθμη του Ρήνου, που επηρεάζει τις μεταφορές και την εφοδιαστική αλυσίδα, αλλά και η έκρηξη των επενδύσεων στην τεχνητή νοημοσύνη, η οποία –όπως είπε– στηρίζει την παγκόσμια ζήτηση και ενισχύει τις πληθωριστικές πιέσεις.

Η ελεύθερη ροή κεφαλαίων και ρευστότητας εντός των τραπεζικών ομίλων θα ενίσχυε τη σταθερότητα του κλάδου, επιτρέποντας πιο αποδοτική κατανομή πόρων, ανέφερε η ΕΚΤ την Τρίτη από τη Φρανκφούρτη. Παράλληλα, αναφέρθηκε εκ νέου στην ανάγκη για ένα πανευρωπαϊκό σύστημα εγγύησης καταθέσεων, ένα σχέδιο που μέχρι σήμερα συναντά πολιτικές δυσκολίες.

Η Ευρώπη επιδιώκει να αναθεωρήσει τους τραπεζικούς της κανονισμούς, καθώς η κυβέρνηση του Ντόναλντ Τραμπ προχωρά σε σημαντικές αλλαγές στο ρυθμιστικό πλαίσιο των ΗΠΑ, δημιουργώντας τον κίνδυνο απώλειας ανταγωνιστικότητας για άλλες δικαιοδοσίες. Η ΕΚΤ και άλλες εποπτικές αρχές υποστηρίζουν ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση πρέπει να καταστήσει το πλαίσιο της πιο αποτελεσματικό, χωρίς να το αποδυναμώσει.

Οι εθνικοί περιορισμοί που τέθηκαν μετά την παγκόσμια οικονομική κρίση έχουν περιορίσει τη διασυνοριακή τραπεζική δραστηριότητα στην Ευρώπη και αποτελούν εμπόδιο για συγχωνεύσεις μεταξύ τραπεζών διαφορετικών χωρών. Οι προτάσεις που παρουσιάστηκαν έλαβαν τη στήριξη όλων των κεντρικών τραπεζών της ευρωζώνης, περιλαμβάνουν ωστόσο και την ανάγκη για «δικλίδες ασφαλείας», ώστε να διασφαλιστεί η ανθεκτικότητα των τραπεζών.

Η ΕΚΤ εκτιμά ότι οι τράπεζες δεν μπορούν να μετακινήσουν περίπου 230 δισ. ευρώ υψηλής ποιότητας ρευστά περιουσιακά στοιχεία, λόγω κανονιστικών απαιτήσεων που ισχύουν για θυγατρικές τους σε άλλες ευρωπαϊκές αγορές. Εκπρόσωποι του τραπεζικού κλάδου έχουν επισημάνει ότι αντίστοιχο ποσό κεφαλαίων παραμένει «εγκλωβισμένο» εξαιτίας των υφιστάμενων περιορισμών.

Σύμφωνα με την ΕΚΤ, οι εποπτικές αρχές θα πρέπει να έχουν τη δυνατότητα να επιτρέπουν στις τράπεζες να εφαρμόζουν την ίδια κανονιστική μεταχείριση τόσο για διασυνοριακές όσο και για εγχώριες ενδοομιλικές εκθέσεις, στο πλαίσιο της διαβούλευσης της Κομισιόν για την ανταγωνιστικότητα του τραπεζικού τομέα.

Επιπλέον, η δυνατότητα μεταφοράς εισφορών μεταξύ εθνικών συστημάτων εγγύησης καταθέσεων θα μπορούσε να ενθαρρύνει τις τράπεζες να μετατρέπουν θυγατρικές σε υποκαταστήματα σε άλλες αγορές, τα οποία απαιτούν λιγότερους χρηματοοικονομικούς πόρους.

Ξεχωριστά, η ΕΚΤ επανέλαβε προτάσεις που είχε καταθέσει τον Δεκέμβριο για την απλοποίηση του πλαισίου κεφαλαίων και τη βελτίωση της ικανότητας των λεγόμενων τίτλων πρόσθετης κατηγορίας 1 (AT1) να απορροφούν ζημίες. Εναλλακτικά, επανέφερε το ενδεχόμενο να αφαιρεθούν από τις βασικές κεφαλαιακές απαιτήσεις των τραπεζών.

Η τελευταία πρόταση έχει υποστηριχθεί από τις γερμανικές αρχές, αλλά έχει προκαλέσει έντονες αντιδράσεις τόσο στον τραπεζικό κλάδο όσο και μεταξύ των ρυθμιστικών αρχών.

Η πλήρης αντικατάσταση των τίτλων AT1 με κοινά ίδια κεφάλαια θα οδηγούσε σε αυστηρότερες απαιτήσεις, ενώ η απλή κατάργησή τους «θα δημιουργούσε δύσκολα ερωτήματα σχετικά με τη διατήρηση της ανθεκτικότητας» και τη συμμόρφωση με τα διεθνή πρότυπα, καταλήγει η ΕΚΤ.

Η κίνηση αυτή αναμένεται να διαμορφώσει το επιτόκιο καταθέσεων στο 2,5%, καθώς η ΕΚΤ υιοθετεί μια πιο επιθετική («hawkish») ρητορική μπροστά στις πληθωριστικές πιέσεις.

Η αλλαγή στη στάση της UBS πυροδοτήθηκε από τις πρόσφατες προβλέψεις των στελεχών της ΕΚΤ, οι οποίες έδειξαν σημαντική ανοδική αναθεώρηση του πληθωρισμού, με παράλληλη περιορισμένη μόνο κάμψη του ΑΕΠ.

Σύμφωνα με την ομάδα οικονομολόγων υπό τον Reinhard Cluse, η ΕΚΤ ανησυχεί ότι οι μισθοί θα ανταποκριθούν άμεσα στην εκτίναξη των τιμών της ενέργειας (λόγω του πολέμου στο Ιράν), ενισχύοντας τον πληθωρισμό.

Η Κριστίν Λαγκάρντ ενίσχυσε αυτό το επιχείρημα, υπενθυμίζοντας ότι οι μνήμες από το πληθωριστικό σοκ του 2022-23 είναι ακόμα «νωπές», γεγονός που ωθεί επιχειρήσεις και συνδικάτα σε ταχύτερες αναπροσαρμογές τιμών και μισθολογικών απαιτήσεων.

Η UBS προβλέπει το εξής πλάνο δράσης. «Βλέπει» για τις 11 Ιουνίου την πρώτη αύξηση επιτοκίων, ταυτόχρονα με την παρουσίαση των νέων μακροοικονομικών προβλέψεων. Τον Ιούλιο θα ακολουθήσει στάση αναμονής (pause) όσον αφορά την αξιολόγηση των δεδομένων. Τον Σεπτέμβριο προβλέπεται ότι θα έρθει η δεύτερη αύξηση επιτοκίων, με τη διαθεσιμότητα νέων στοιχείων.

Οι αναλυτές εκτιμούν ότι στη συνεδρίαση της 30ής Απριλίου τα στοιχεία για τις δευτερογενείς επιπτώσεις στον πληθωρισμό θα είναι ακόμη ελλιπή, ενώ τον Ιούνιο η εικόνα θα είναι πολύ πιο ξεκάθαρη.

Η πρόβλεψη αυτή ενέχει ρίσκα και προς τις δύο κατευθύνσεις. Στο επιθετικό σενάριο, αν οι τιμές της ενέργειας συνεχίσουν να καλπάζουν ή αν ο πληθωρισμός του Μαρτίου εκπλήξει δυσάρεστα, η ΕΚΤ θα μπορούσε να κινηθεί ήδη από τα τέλη Απριλίου. Σε περίπτωση παρατεταμένης σύρραξης στο Ιράν, δεν αποκλείονται ακόμα και αυξήσεις της τάξης των 50 μονάδων βάσης.

Στο ήπιο σενάριο, μια ταχεία αποκλιμάκωση της κρίσης στη Μέση Ανατολή θα μπορούσε να περιορίσει ή και να ακυρώσει τις αυξήσεις. Αντίθετα, αν η οικονομία της ευρωζώνης δεχθεί καίριο πλήγμα, η ΕΚΤ ίσως αναγκαστεί να προχωρήσει σε μειώσεις επιτοκίων για να στηρίξει την ανάπτυξη.

Η UBS εκτιμά ότι ο πληθωρισμός θα κορυφωθεί στο 3,4% τον Μάιο, πριν υποχωρήσει σταδιακά στο 2% έως το τέλος του 2028. Εφόσον επιβεβαιωθεί το σενάριο του 2,5%, η τράπεζα αναμένει τις πρώτες διορθωτικές μειώσεις επιτοκίων (κατά 25 μονάδες βάσης) το τέταρτο τρίμηνο του 2027 και το πρώτο τρίμηνο του 2028.

Όπως τόνισε σε ομιλία της στη Φρανκφούρτη, η ΕΚΤ θα κινηθεί «αποφασιστικά και γρήγορα» εφόσον το ενεργειακό σοκ απειλήσει να μετατραπεί σε ευρύτερη πληθωριστική πίεση, αν και προς το παρόν η τράπεζα εξακολουθεί να αξιολογεί το μέγεθος και τη διάρκεια των επιπτώσεων.

«Δεν θα δράσουμε πριν έχουμε επαρκή στοιχεία για την ένταση και τη διάρκεια του σοκ και τον τρόπο μετάδοσής του», ανέφερε, υπογραμμίζοντας ωστόσο ότι «δεν θα παραλύσουμε από δισταγμό: η δέσμευσή μας για πληθωρισμό 2% μεσοπρόθεσμα είναι αδιαπραγμάτευτη».

Η άνοδος των τιμών ενέργειας, που συνδέεται με τη σύγκρουση στη Μέση Ανατολή, έχει επαναφέρει στο προσκήνιο τους φόβους για ένα νέο πληθωριστικό κύμα, παρόμοιο με εκείνο που ακολούθησε την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία το 2022.

Ο επικεφαλής της Bundesbank, Γιοάχιμ Νάγκελ, αλλά και άλλοι αξιωματούχοι έχουν ήδη αφήσει ανοικτό το ενδεχόμενο αύξησης επιτοκίων ακόμη και από τον Απρίλιο, εφόσον επιδεινωθούν οι προοπτικές των τιμών.

Τα τρία σενάρια

Η Λαγκάρντ παρουσίασε τρία βασικά σενάρια για την αντίδραση της νομισματικής πολιτικής:

• Σε περίπτωση που το ενεργειακό σοκ αποδειχθεί περιορισμένο και βραχύβιο, η ΕΚΤ θα μπορούσε να επιλέξει να το «αγνοήσει», καθώς οι καθυστερήσεις στη μετάδοση της νομισματικής πολιτικής θα καθιστούσαν μια παρέμβαση αναποτελεσματική ή ακόμη και επιζήμια.
• Αν το σοκ προκαλέσει μια σημαντική αλλά όχι μόνιμη υπέρβαση του στόχου, τότε θα μπορούσε να δικαιολογηθεί μια πιο μετρημένη προσαρμογή της πολιτικής, δεδομένου ότι πρόκειται για εξωγενές φαινόμενο και όχι για υπερθέρμανση της ζήτησης.
• Σε περίπτωση όμως που ο πληθωρισμός αποκλίνει σημαντικά και επίμονα από τον στόχο, η αντίδραση θα πρέπει να είναι πιο ισχυρή και διαρκής, ώστε να αποτραπεί η παγίωση πληθωριστικών προσδοκιών.

Η εικόνα των τιμών έχει ήδη επιδεινωθεί αισθητά. Ενώ πριν από λίγες εβδομάδες υπήρχε κίνδυνος υποχώρησης του πληθωρισμού κάτω από το 2%, πλέον εκτιμάται ότι θα υπερβεί σημαντικά τον στόχο τους επόμενους μήνες. Το βασικό σενάριο της ΕΚΤ προβλέπει πληθωρισμό 2,6% για το 2026, ενώ σε ακραίο σενάριο με παρατεταμένες διαταραχές στην ενέργεια, θα μπορούσε να φτάσει ακόμη και το 6,3%.

Ταυτόχρονα, οι υψηλότερες τιμές πετρελαίου και φυσικού αερίου απειλούν να επιβραδύνουν την ευρωπαϊκή οικονομία. Τα τελευταία στοιχεία δείχνουν ότι η δραστηριότητα στον ιδιωτικό τομέα της ευρωζώνης αυξάνεται με τον χαμηλότερο ρυθμό από τον Μάιο.

Η Λαγκάρντ επεσήμανε ότι ιστορικά η μετάδοση των ενεργειακών τιμών στο σύνολο της οικονομίας δεν είναι ο κανόνας, ωστόσο προειδοποίησε ότι αυτή τη φορά οι συνθήκες ενδέχεται να είναι διαφορετικές, λόγω της έντασης και της διάρκειας του σοκ.

«Είναι κρίσιμο να εντοπίσουμε έγκαιρα πότε το σοκ κινδυνεύει να γενικευθεί», ανέφερε, τονίζοντας την ανάγκη ευελιξίας της ΕΚΤ.

Οι ενδείξεις προς το παρόν δεν είναι ενθαρρυντικές, καθώς, όπως σημείωσε, οι επιθέσεις σε ενεργειακές υποδομές στον Κόλπο μειώνουν τις πιθανότητες γρήγορης ομαλοποίησης της κατάστασης.

Αυτό ενδέχεται να οδηγήσει επιχειρήσεις και εργαζομένους να αντιδράσουν πιο γρήγορα από ό,τι το 2022, όταν η ΕΚΤ είχε δεχθεί έντονη κριτική για καθυστερημένη αντίδραση.

«Έχουμε πλέον πιο πρόσφατη εμπειρία υψηλού πληθωρισμού, κάτι που μπορεί να επηρεάσει την ταχύτητα με την οποία μετακυλίονται τα κόστη και ζητούνται αυξήσεις αποδοχών», κατέληξε η Λαγκάρντ, επαναλαμβάνοντας ότι η ΕΚΤ είναι έτοιμη να προσαρμόσει την πολιτική της σε οποιαδήποτε συνεδρίαση, εφόσον αυτό κριθεί απαραίτητο.

Σύμφωνα με τον δείκτη παρακολούθησης μισθών της ΕΚΤ, οι αποδοχές προβλέπεται να αυξηθούν κατά 2,5% σε ετήσια βάση στο τρίτο τρίμηνο και κατά 2,6% στο τέταρτο τρίμηνο. Τα ποσοστά αυτά είναι υψηλότερα σε σύγκριση με τις προβλέψεις για το πρώτο εξάμηνο του έτους.

Οι κίνδυνοι για τον πληθωρισμό έχουν ενισχυθεί μετά τις επιθέσεις ΗΠΑ και Ισραήλ στο Ιράν, που πυροδότησαν ευρύτερη σύγκρουση στην περιοχή, εκτόξευσαν το ενεργειακό κόστος και απείλησαν τις ροές εφοδιασμού, με τα Στενά του Ορμούζ — κρίσιμο πέρασμα για τη ναυτιλία — να έχουν ουσιαστικά κλείσει.

Παρότι η ΕΚΤ διατήρησε αμετάβλητα τα επιτόκια την περασμένη εβδομάδα, αξιολογώντας τις επιπτώσεις του πολέμου στην ευρωπαϊκή οικονομία, οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής εμφανίζονται έτοιμοι να αυξήσουν το κόστος δανεισμού ακόμη και από τον επόμενο μήνα, εφόσον οι πληθωριστικές πιέσεις υπερβούν σημαντικά τον στόχο, σύμφωνα με πηγές με γνώση του θέματος.

Ο λόγος είναι η ανησυχία ότι η ταχύτερη άνοδος του πληθωρισμού μπορεί να προκαλέσει δευτερογενείς επιδράσεις στην οικονομία, διατηρώντας τις τιμές σε υψηλά επίπεδα για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα. Η πρόεδρος της ΕΚΤ, Κριστίν Λαγκάρντ, δήλωσε ότι η Τράπεζα θα είναι «ιδιαίτερα προσεκτική στους δείκτες μισθών», προκειμένου να αποτρέψει τέτοια φαινόμενα, προσθέτοντας ότι οι αξιωματούχοι αναμένουν σταδιακή αποκλιμάκση του κόστους εργασίας μέσα στο 2026.

Τα swaps προεξοφλούν πλέον δύο πλήρεις αυξήσεις επιτοκίων κατά 25 μονάδες βάσης έως το τέλος του έτους, έναντι μίας που τιμολογούνταν την Παρασκευή. Παράλληλα, μια πρώτη μείωση επιτοκίων θεωρείται πλέον σχεδόν βέβαιη μέχρι τον Ιούνιο.

Οι τιμές του φυσικού αερίου εκτινάχθηκαν έως και 30% τη Δευτέρα, επεκτείνοντας το μεγαλύτερο εβδομαδιαίο ράλι από την περίοδο της ενεργειακής κρίσης. Την ίδια στιγμή, το πετρέλαιο ξεπέρασε νωρίτερα τα 100 δολάρια το βαρέλι, καθώς περισσότερες μεγάλες πετρελαιοπαραγωγές χώρες της Μέσης Ανατολής περιόρισαν την παραγωγή τους και τα Στενά του Ορμούζ παραμένουν ουσιαστικά κλειστά για τη ναυσιπλοΐα.

Μιλώντας σε δημοσιογράφους την Τρίτη, ο διοικητής της Τράπεζας της Γαλλίας πρόσθεσε ότι θα ήταν λάθος να προεξοφληθεί βιαστικά μια κίνηση στο κόστος δανεισμού.

Οι τιμές του πετρελαίου και του φυσικού αερίου έχουν αυξηθεί καθώς οι Ηνωμένες Πολιτείες και το Ισραήλ εντείνουν τον πόλεμο κατά του Ιράν, την ώρα που η Τεχεράνη απειλούσε με πλήρες κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ.

«Το Διοικητικό Συμβούλιο της ΕΚΤ θα έχει επικαιροποιημένες οικονομικές προβλέψεις στην επόμενη συνεδρίασή του σε δύο εβδομάδες», δήλωσε ο Βιλερουά στο Παρίσι. «Θα ήταν λάθος να σπεύσουμε σήμερα να προβλέψουμε ενδεχόμενη αλλαγή στα επιτόκια.»

Πρόσθεσε ότι «δεν θα λάβουμε την απόφασή μας αποκλειστικά βάσει των τρεχουσών τιμών ενέργειας».

Σε ό,τι αφορά τη Γαλλία, ο Βιλερουά ανέφερε ότι η έκθεση της οικονομίας στις εντάσεις της Μέσης Ανατολής είναι περιορισμένη.