Στις ΗΠΑ, η πιο «επιθετική» στάση της Fed ενισχύει τις προσδοκίες ότι το επιτόκιο πολιτικής μπορεί να κινηθεί προς το 5%. Σύμφωνα με τον Mark Swiber, οι ανοδικές αναθεωρήσεις στις αποδόσεις των αμερικανικών ομολόγων που συνδέονται με τον πληθωρισμό προέρχονται κυρίως από την άνοδο των πραγματικών αποδόσεων. Η Bank of America προτιμά τοποθετήσεις σε μακροπρόθεσμα inflation forwards και στρατηγικές που επωφελούνται από περαιτέρω εξομάλυνση ή αναστροφή της καμπύλης πραγματικών αποδόσεων, καθώς η αυστηρή νομισματική πολιτική πιέζει περισσότερο τις βραχυπρόθεσμες προσδοκίες πληθωρισμού.

Στην Ευρωζώνη, αντίθετα, η Bank of America αμφισβητεί την αποτίμηση της αγοράς ότι η καμπύλη πραγματικών επιτοκίων θα γίνει πολύ πιο επίπεδη μέσα στους επόμενους 12 μήνες. Ο Martin Capleton επισημαίνει ότι συγκεκριμένες εκδόσεις ιταλικών ομολόγων συνδεδεμένων με τον πληθωρισμό εμφανίζουν σημαντικές αποκλίσεις αποτίμησης, με τις βραχύτερες διάρκειες να θεωρούνται ακριβές σε σχέση με τα συμβατικά ομόλογα και τα γαλλικά inflation-linked, ενώ οι μακρύτερες διάρκειες εμφανίζονται φθηνότερες.

Για το Ηνωμένο Βασίλειο, η τράπεζα επαναλαμβάνει τη σύστασή της για μετακίνηση από ομόλογα μικρότερης διάρκειας προς τα UKTi 2038. Η θέση βασίζεται τόσο στις πραγματικές αποδόσεις όσο και στα asset swaps, με τους αναλυτές να θεωρούν ελκυστικά τα σημερινά επίπεδα εισόδου και το λεγόμενο roll-down. Επιπλέον, εκτιμάται ότι οι συγκεκριμένες στρατηγικές θα μπορούσαν να ωφεληθούν από ενδεχόμενη μείωση του προγράμματος έκδοσης βρετανικών inflation-linked ομολόγων.

ΗΠΑ: Το σοκ στο diesel και ο περιορισμένος αντίκτυπος στον πληθωρισμό

Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται και στην εκτίναξη των τιμών του diesel στις ΗΠΑ, οι οποίες έχουν φτάσει σε ιστορικά υψηλά επίπεδα μέσα στο 2026. Η άνοδος αποδίδεται εν μέρει στις διαταραχές της παραγωγικής δυναμικότητας των ρωσικών διυλιστηρίων.

Καθώς τα φορτηγά μεταφέρουν το μεγαλύτερο μέρος των εμπορευμάτων στο εσωτερικό των ΗΠΑ, το ακριβότερο diesel αυξάνει το κόστος μεταφοράς και ενισχύει τους ανοδικούς κινδύνους για τον πληθωρισμό. Ωστόσο, σύμφωνα με τον Stephen Juneau, το diesel αποτελεί σχετικά μικρό μέρος της συνολικής καταναλωτικής δαπάνης και, βάσει ιστορικών δεδομένων, η μετακύλιση των αυξήσεων τιμών στον γενικό πληθωρισμό αναμένεται να παραμείνει περιορισμένη.

Ευρωζώνη: «Δυσκολότερος χειμώνας» και αύξηση επιτοκίων από την ΕΚΤ τον Δεκέμβριο

Η Bank of America αναθεωρεί προς το δυσμενέστερο το βασικό της σενάριο για την Ευρωζώνη, ενσωματώνοντας υψηλότερες τιμές ενέργειας κατά τη διάρκεια του χειμώνα και πιο αυστηρές χρηματοδοτικές συνθήκες.

Η μεγαλύτερη αλλαγή αφορά τον πληθωρισμό, ο οποίος πλέον εκτιμάται στο 3,0% για το 2026 και στο 2,5% για το 2027. Οι οικονομολόγοι της τράπεζας προβλέπουν αύξηση επιτοκίων από την ΕΚΤ τον Δεκέμβριο του 2026.

Μία επιπλέον αύξηση τον Μάρτιο του 2027 θεωρείται πιο πιθανή σε σχέση με μία πρόωρη κίνηση τον Οκτώβριο του 2026, χωρίς ωστόσο κανένα από τα δύο ενδεχόμενα να αποτελεί το βασικό σενάριο. Η Bank of America τοποθετεί την έναρξη των μειώσεων επιτοκίων από την ΕΚΤ στον Σεπτέμβριο του 2027.

Ηνωμένο Βασίλειο: Πληθωρισμός έως 4,2% και δύο αυξήσεις επιτοκίων

Πιο «σκληρή» γίνεται και η εκτίμηση για τη βρετανική οικονομία εξαιτίας των υψηλότερων προβλέψεων για τις τιμές της ενέργειας. Η Bank of America αναθεωρεί τον πληθωρισμό στο 3,2% για το 2026, στο 3,2% για το 2027 και στο 2,0% για το 2028, με την κορύφωση να αναμένεται στο 4,2% τον Φεβρουάριο του 2027.

Η τράπεζα προβλέπει ότι η Τράπεζα της Αγγλίας θα αυξήσει τα επιτόκια τον Νοέμβριο του 2026 και ξανά τον Φεβρουάριο του 2027, οδηγώντας το βασικό επιτόκιο στο 4,25%. Στη συνέχεια αναμένονται μειώσεις μέσα στο 2028, με το επιτόκιο να υποχωρεί στο 3,5%.

Για το 2027, ο οίκος τοποθετεί επίσης τον ρυθμό ανάπτυξης της Ελλάδας στο 1,8%, διατηρώντας αμετάβλητη τη σχετική πρόβλεψη.

Παρά την ελαφρά υποβάθμιση των εκτιμήσεων για φέτος, η Ελλάδα εξακολουθεί να συγκαταλέγεται στις ευρωπαϊκές οικονομίες που εμφανίζουν καλύτερες αναπτυξιακές επιδόσεις, μαζί με την Ιβηρική Χερσόνησο, ορισμένες χώρες της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης και κάποιες σκανδιναβικές οικονομίες.

Η εικόνα αυτή έρχεται σε αντίθεση με τις χαμηλότερες ταχύτητες που αναμένονται στις μεγαλύτερες ευρωπαϊκές οικονομίες. Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις που παρουσιάζει η Morningstar DBRS, Γαλλία, Γερμανία, Ιταλία και Ηνωμένο Βασίλειο αναμένεται να κινηθούν με ρυθμούς ανάπτυξης μόλις 0,5%-1% το 2026, με ήπια επιτάχυνση στο 0,7%-1,2% το 2027.

Ο οίκος έχει, πάντως, προχωρήσει σε μικρή αναβάθμιση των προβλέψεών του για ορισμένες ευρωπαϊκές οικονομίες, μεταξύ των οποίων η Γερμανία, η Ισπανία και οι Κάτω Χώρες.

Ανθεκτικότητα παρά το ενεργειακό σοκ

Η Morningstar DBRS διαπιστώνει ότι οι περισσότερες ανεπτυγμένες οικονομίες έχουν μέχρι στιγμής επιδείξει σημαντική ανθεκτικότητα απέναντι στην αύξηση των τιμών της ενέργειας που προκάλεσε ο πόλεμος.

Οι πιέσεις, ωστόσο, παραμένουν. Τα μακροπρόθεσμα επιτόκια συνεχίζουν να κινούνται ανοδικά, ενώ η νομισματική πολιτική των κεντρικών τραπεζών γίνεται σταδιακά λιγότερο υποστηρικτική για την οικονομική δραστηριότητα.

Το ενεργειακό σοκ τροφοδοτεί παράλληλα τον πληθωρισμό και περιορίζει την αγοραστική δύναμη των νοικοκυριών, δημιουργώντας μία σύνθετη εξίσωση για τις κεντρικές τράπεζες.

Οι αποφάσεις τους, σύμφωνα με τον οίκο, δεν θα καθοριστούν αποκλειστικά από την άνοδο των τιμών της ενέργειας, αλλά και από την πορεία της υποκείμενης ζήτησης στις οικονομίες.

Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, οι ΗΠΑ εξακολουθούν να αποτελούν εξαίρεση μεταξύ των μεγάλων ανεπτυγμένων οικονομιών ως προς τη δυναμική τους, ενώ στις αναδυόμενες αγορές ξεχωρίζουν η Ινδία και η Κίνα.

Η «τεχνολογική κούρσα εξοπλισμών»

Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνει η Morningstar DBRS σε μία νέα τάση που θεωρεί ότι διαμορφώνει πλέον τις παγκόσμιες οικονομικές και χρηματοπιστωτικές συνθήκες: την «τεχνολογική κούρσα εξοπλισμών».

Πρόκειται για την ισχυρή επενδυτική ζήτηση που καταγράφεται στην τεχνολογία και κυρίως στην τεχνητή νοημοσύνη, στις ενεργειακές υποδομές που απαιτούνται για την υποστήριξη της AI, καθώς και στους κλάδους της αεροδιαστημικής και της άμυνας.

Σε συνδυασμό με τον αυξανόμενο προστατευτισμό και τις προσπάθειες κυβερνήσεων και επιχειρήσεων να διαφοροποιήσουν τις εφοδιαστικές αλυσίδες τους, η επενδυτική αυτή έκρηξη λειτουργεί υποστηρικτικά για την παγκόσμια οικονομική δραστηριότητα.

Έχει όμως και μία δεύτερη πλευρά: αυξάνει σημαντικά τη ζήτηση για μακροπρόθεσμα κεφάλαια, συμβάλλοντας στις ανοδικές πιέσεις που καταγράφονται στις αποδόσεις των ομολόγων και γενικότερα στο κόστος χρηματοδότησης.

Το διεθνές περιβάλλον διαμορφώνεται έτσι από δύο αντίρροπες δυνάμεις. Από τη μία πλευρά, οι μεγάλες επενδύσεις σε AI, ενεργειακές υποδομές, άμυνα και νέες εφοδιαστικές αλυσίδες στηρίζουν την ανάπτυξη. Από την άλλη, το ενεργειακό σοκ, ο πληθωρισμός και τα υψηλότερα επιτόκια περιορίζουν την κατανάλωση και αυξάνουν το κόστος κεφαλαίου.

Μέσα σε αυτή τη συγκυρία, η Ελλάδα διατηρεί ρυθμό ανάπτυξης υψηλότερο από εκείνον των μεγαλύτερων ευρωπαϊκών οικονομιών, παρά την οριακή προς τα κάτω αναθεώρηση της πρόβλεψης της Morningstar DBRS για το 2026.

Η ευρωπαϊκή αγορά φυσικού αερίου επιστρέφει στο επίκεντρο, με τα συμβόλαια αναφοράς να κινούνται προς την πέμπτη διαδοχική εβδομάδα ανόδου και να καταγράφουν συνολικά κέρδη περίπου 12% μέσα στην εβδομάδα.

Τα ολλανδικά συμβόλαια TTF επόμενου μήνα, που αποτελούν το βασικό σημείο αναφοράς για την Ευρώπη, διαμορφώθηκαν την Παρασκευή στα 80,82 ευρώ ανά μεγαβατώρα, παρά την ενδοσυνεδριακή υποχώρηση κατά περίπου 1,5%.

Το επίπεδο είναι ιδιαίτερα υψηλό σε σχέση με έναν χρόνο πριν και επαναφέρει τον κίνδυνο ενός νέου γύρου ενεργειακών ανατιμήσεων στην ευρωπαϊκή οικονομία.

Το μεγάλο πρόβλημα των αποθηκών

Η άνοδος αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία λόγω της κατάστασης των ευρωπαϊκών αποθεμάτων.

Οι εγκαταστάσεις αποθήκευσης φυσικού αερίου στην Ευρώπη είναι γεμάτες λίγο πάνω από 67%, επίπεδο που είναι το χαμηλότερο για τη συγκεκριμένη εποχή του έτους από το 2009, όταν άρχισαν να τηρούνται συγκρίσιμα στοιχεία.

Πρόκειται για μια σημαντικά διαφορετική εικόνα σε σχέση με πέρυσι, όταν την αντίστοιχη περίοδο οι αποθήκες βρίσκονταν κοντά στο 80%.

Η αγορά επομένως δεν ανησυχεί μόνο για την τρέχουσα τιμή του TTF. Το κρίσιμο ερώτημα είναι με πόσο φυσικό αέριο θα μπει τελικά η Ευρώπη στον χειμώνα και, κυρίως, πόσο θα κοστίσει η εξασφάλιση των επιπλέον ποσοτήτων.

Οι αναλυτές εκτιμούν ότι τα ευρωπαϊκά αποθέματα μπορεί να κορυφωθούν φέτος μόλις στο 70%-75%, αφήνοντας μικρότερα περιθώρια ασφαλείας σε περίπτωση ενός ιδιαίτερα ψυχρού χειμώνα.

Η Μέση Ανατολή αλλάζει ξανά την ενεργειακή εξίσωση

Στην καρδιά της νέας αναταραχής βρίσκεται η Μέση Ανατολή.

Οι παρατεταμένες διαταραχές στις ενεργειακές ροές έχουν περιορίσει σημαντικό μέρος της παγκόσμιας προσφοράς LNG, την ώρα που η Ευρώπη εξαρτάται πλέον πολύ περισσότερο από το υγροποιημένο φυσικό αέριο μετά τη δραστική μείωση των ρωσικών ροών μέσω αγωγών.

Η κατάσταση στα Στενά του Ορμούζ έχει επηρεάσει τις εξαγωγές LNG από την περιοχή και ιδιαίτερα τις ροές από το Κατάρ.

Το αποτέλεσμα είναι να αυξάνεται ο ανταγωνισμός ανάμεσα στην Ευρώπη και την Ασία για τα διαθέσιμα φορτία LNG. Και για να προσελκύσει η ευρωπαϊκή αγορά περισσότερα φορτία, πρέπει ουσιαστικά να προσφέρει υψηλότερες τιμές.

Το MoneyPress έχει ήδη αναδείξει τον κίνδυνο που δημιουργεί αυτή η μάχη για LNG, καθώς στο δυσμενές σενάριο η Goldman Sachs έχει προειδοποιήσει ακόμη και για TTF άνω των 100 ευρώ/MWh εφόσον οι διαταραχές παραταθούν.

Νέα αναθεώρηση από την Goldman Sachs

Οι τελευταίες εξελίξεις οδηγούν ήδη σε νέες αναθεωρήσεις.

Η Goldman Sachs αύξησε την πρόβλεψή της για το ευρωπαϊκό φυσικό αέριο κατά το τέταρτο τρίμηνο στα 70 ευρώ ανά μεγαβατώρα, από προηγούμενη εκτίμηση 53 ευρώ/MWh.

Η αλλαγή είναι σημαντική, καθώς δείχνει ότι η αγορά αρχίζει να ενσωματώνει ένα πιο παρατεταμένο σενάριο υψηλών ενεργειακών τιμών.

Το κρίσιμο σημείο είναι ότι ακόμη και αν δεν επιβεβαιωθούν τα πλέον ακραία σενάρια, ένα TTF που παραμένει επί μακρόν μεταξύ 70 και 80 ευρώ δημιουργεί ήδη σημαντικό πρόσθετο κόστος για την ευρωπαϊκή οικονομία.

Τι σημαίνει για την Ελλάδα και τους λογαριασμούς ρεύματος

Για την Ελλάδα η εξέλιξη έχει άμεσο ενδιαφέρον, καθώς το φυσικό αέριο εξακολουθεί να έχει σημαντικό ρόλο στην παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας.

Όταν το TTF ανεβαίνει, αυξάνεται το μεταβλητό κόστος των μονάδων φυσικού αερίου και δημιουργούνται ανοδικές πιέσεις στη χονδρεμπορική αγορά ηλεκτρισμού.

Αυτό δεν σημαίνει ότι μια ημερήσια άνοδος του αερίου μεταφέρεται αυτομάτως στον επόμενο λογαριασμό. Εάν όμως οι υψηλές τιμές διατηρηθούν για εβδομάδες ή μήνες, η πίεση στις τιμές ηλεκτρικής ενέργειας γίνεται πολύ πιο δύσκολο να απορροφηθεί.

Παρόμοιο κίνδυνο δημιουργεί ήδη η άνοδος του πετρελαίου. Το MoneyPress έχει επισημάνει ότι η αύξηση του Brent και του diesel μπορεί να μεταφερθεί μέσω των μεταφορών στο συνολικό κόστος της οικονομίας.

Εάν ακριβύνουν ταυτόχρονα πετρέλαιο, φυσικό αέριο και ηλεκτρική ενέργεια, η πίεση γίνεται πολύ μεγαλύτερη.

Οι επιχειρήσεις μπροστά σε νέο ενεργειακό κόστος

Ακόμη μεγαλύτερη είναι η ανησυχία για τις ενεργοβόρες επιχειρήσεις.

Βιομηχανία, μεταποίηση, τρόφιμα, ξενοδοχεία, εστίαση και επιχειρήσεις με μεγάλες ανάγκες ψύξης ή θέρμανσης είναι περισσότερο εκτεθειμένες σε μια παρατεταμένη περίοδο υψηλών τιμών.

Το ενεργειακό κόστος δεν περιορίζεται όμως στις επιχειρήσεις που χρησιμοποιούν απευθείας φυσικό αέριο.

Μέσω του ηλεκτρισμού, των μεταφορών και της εφοδιαστικής αλυσίδας μπορεί να μεταφερθεί σε πολύ μεγαλύτερο μέρος της οικονομίας.

Αυτό δημιουργεί τον κίνδυνο ενός νέου κύκλου αυξήσεων στις τιμές προϊόντων και υπηρεσιών, ακριβώς τη στιγμή που η Ευρώπη προσπαθεί να συγκρατήσει τις πληθωριστικές πιέσεις.

Ο πληθωρισμός επιστρέφει στην ενεργειακή εξίσωση

Η ενέργεια παραμένει ένας από τους πιο απρόβλεπτους παράγοντες για την πορεία του πληθωρισμού.

Μια παρατεταμένη άνοδος φυσικού αερίου και πετρελαίου μπορεί να επηρεάσει τόσο άμεσα τους λογαριασμούς των καταναλωτών όσο και έμμεσα τις τιμές μέσω του κόστους παραγωγής.

Για την Ελλάδα αυτό είναι ιδιαίτερα σημαντικό, καθώς οποιαδήποτε νέα ενεργειακή επιβάρυνση προστίθεται στις πιέσεις που εξακολουθούν να αντιμετωπίζουν τα νοικοκυριά από το αυξημένο κόστος ζωής.

Παράλληλα, ένα νέο ενεργειακό σοκ θα μπορούσε να περιορίσει τα περιθώρια των ευρωπαϊκών κυβερνήσεων και των κεντρικών τραπεζών για μια ταχύτερη αποκλιμάκωση της οικονομικής πίεσης.

Τρία «κλειδιά» για τον χειμώνα

Η πορεία των τιμών τους επόμενους μήνες θα κριθεί κυρίως από τρεις παράγοντες: τις εξελίξεις στη Μέση Ανατολή, την επαναφορά των διεθνών ροών LNG και τις καιρικές συνθήκες στην Ευρώπη.

Ένας ήπιος χειμώνας θα μπορούσε να περιορίσει τη ζήτηση και να προσφέρει σημαντική ανακούφιση στην αγορά.

Αντίθετα, ένας ψυχρός χειμώνας σε συνδυασμό με χαμηλά αποθέματα και συνεχιζόμενες διαταραχές στις προμήθειες LNG θα μπορούσε να οδηγήσει σε ακόμη μεγαλύτερο ανταγωνισμό για φορτία και σε νέα άνοδο του TTF.

Η Ευρώπη δεν βρίσκεται σήμερα στην ίδια θέση με το 2022, καθώς έχει διαφοροποιήσει σημαντικά τις πηγές προμήθειας. Το πρόβλημα αυτή τη φορά φαίνεται να είναι λιγότερο το εάν θα βρεθεί φυσικό αέριο και περισσότερο σε ποια τιμή θα εξασφαλιστεί.

Και αυτή ακριβώς η τιμή μπορεί να αποδειχθεί καθοριστική για επιχειρήσεις και νοικοκυριά τον ερχόμενο χειμώνα.

Τα ευρωπαϊκά συμβόλαια αναφοράς Dutch TTF ξεπέρασαν την Τρίτη τα 68 ευρώ/MWh, στο υψηλότερο επίπεδο από τις αρχές του 2023, πριν υποχωρήσουν ελαφρώς.

Ένας ψυχρός χειμώνας, σε συνδυασμό με τη συνεχιζόμενη στενότητα στην προσφορά, θα μπορούσε να οδηγήσει τις τιμές σε ένα εύρος μεταξύ 90 και 120 ευρώ/MWh, δήλωσε στο CNBC ο Tancrede Fulop, ανώτερος αναλυτής μετοχών της Morningstar.

Αναλυτές της Goldman Sachs ανέφεραν σε έκθεση που δημοσιεύθηκε την Κυριακή ότι, εάν οι εξαγωγές LNG από τη Μέση Ανατολή «ομαλοποιηθούν μόνο σταδιακά κατά τη διάρκεια του 2027», τα συμβόλαια μελλοντικής εκπλήρωσης φυσικού αερίου θα πρέπει να κινηθούν πάνω από τα 100 ευρώ/MWh, προκειμένου να περιοριστεί αρκετά η ασιατική ζήτηση ώστε η Ευρώπη να μπορέσει να διαχειριστεί τα επίπεδα των αποθεμάτων της κατά τη διάρκεια του χειμώνα.

Σε ιστορικά χαμηλά επίπεδα τα αποθέματα

Η μεγάλη ανησυχία για την Ευρώπη είναι ότι, αυτή τη στιγμή, τα αποθέματα φυσικού αερίου βρίσκονται σε ιστορικά χαμηλά επίπεδα για την εποχή.

Οι διαταραχές στη ναυσιπλοΐα μέσω των Στενών του Ορμούζ έχουν περιορίσει δραστικά τις εξαγωγές LNG από σημαντικούς παραγωγούς του Κόλπου, όπως το Κατάρ, και μάλιστα κατά τη διάρκεια της κρίσιμης περιόδου κατά την οποία η Ευρώπη αναπληρώνει τα αποθέματα φυσικού αερίου της.

Παράλληλα, το ιδιαίτερα θερμό καλοκαίρι στην Ευρώπη έχει αυξήσει τη ζήτηση για κλιματισμό και άλλες ενεργοβόρες συσκευές, σε μια περίοδο κατά την οποία η κατανάλωση φυσικού αερίου —το οποίο χρησιμοποιείται ευρέως για θέρμανση και μαγείρεμα— συνήθως υποχωρεί. Το φυσικό αέριο αντιπροσωπεύει περίπου το ένα έκτο της παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας στην ΕΕ.

Οι καιρικές συνθήκες έχουν περιορίσει και τη διαθεσιμότητα εναλλακτικών πηγών ενέργειας. Η ζέστη έχει προκαλέσει μείωση της παραγωγής πυρηνικής ενέργειας, καθώς σταθμοί ηλεκτροπαραγωγής σε διάφορες περιοχές αναγκάστηκαν είτε να διακόψουν είτε να περιορίσουν την παραγωγή τους. Ταυτόχρονα, η παραγωγή αιολικής ενέργειας παρέμεινε ασθενής κατά τη διάρκεια του καλοκαιριού.

Ως αποτέλεσμα, οι αποθήκες φυσικού αερίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης βρίσκονται περίπου στο 63% της χωρητικότητάς τους, σύμφωνα με στοιχεία της Gas Infrastructure Europe. Πρόκειται για ένα από τα χαμηλότερα επίπεδα που έχουν καταγραφεί ποτέ για αυτή την περίοδο του έτους και περίπου 18 ποσοστιαίες μονάδες κάτω από τον μέσο όρο της τελευταίας πενταετίας.

«Η Ευρώπη βρίσκεται αυτή τη στιγμή σε τροχιά να ξεκινήσει τον χειμώνα χωρίς επαρκές απόθεμα ασφαλείας απέναντι σε ένα ενδεχόμενο κύμα ψύχους προς το τέλος της χειμερινής περιόδου, ιδιαίτερα επειδή η ποσότητα φυσικού αερίου που μπορεί να αντληθεί από τις αποθήκες σε μία ημέρα αιχμής της ζήτησης μειώνεται όσο αδειάζουν οι αποθήκες», δήλωσε μέσω email στο CNBC ο Matt Drinkwater, επικεφαλής του ευρωπαϊκού τομέα φυσικού αερίου στην Energy Aspects.

Υπάρχει η πιθανότητα η ενίσχυση του φαινομένου Ελ Νίνιο να οδηγήσει σε έναν ήπιο πρώτο χειμερινό κύκλο στη βορειοανατολική Ασία, περιορίζοντας τη ζήτηση, σημείωσε ο Drinkwater. Ωστόσο, το ίδιο φαινόμενο «αυξάνει επίσης τον κίνδυνο το τελευταίο μέρος του χειμώνα να είναι ψυχρότερο από το συνηθισμένο», πρόσθεσε.

Οι ελπίδες για επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ

Καθοριστική μεταβλητή για την ευρωπαϊκή αγορά αποτελεί το κατά πόσο σημαντικές ποσότητες LNG από τη Μέση Ανατολή θα επιστρέψουν στην αγορά πριν από τον χειμώνα.

Τα συμβόλαια μελλοντικής εκπλήρωσης τόσο του αργού πετρελαίου όσο και του φυσικού αερίου υποχώρησαν την Τετάρτη, εν μέσω προσδοκιών ότι Ιράν και Ομάν θα καταλήξουν σε συμφωνία για την εξασφάλιση ασφαλούς διέλευσης μέσω των Στενών του Ορμούζ.

Μια ουσιαστική ανάκαμψη των εξαγωγών LNG από τη Μέση Ανατολή θα σήμαινε ότι, παρότι η Ευρώπη εξακολουθεί να είναι πιθανό να εισέλθει στον χειμώνα με «ανησυχητικά χαμηλά αποθέματα», θα μπορούσε να διατηρήσει μεγαλύτερο μέρος των αποθεμάτων της για την περίοδο αιχμής του ψύχους, τον Ιανουάριο και τον Φεβρουάριο, σύμφωνα με τον Drinkwater.

Ωστόσο, ελάχιστα μπορούν να θεωρηθούν δεδομένα, εξαιτίας της έντονης γεωπολιτικής αστάθειας γύρω από αυτή τη ζωτικής σημασίας εμπορική θαλάσσια οδό.

Εάν οι ροές LNG από τη Μέση Ανατολή δεν επιστρέψουν σε υψηλά επίπεδα πριν από τον χειμώνα, η Ευρώπη θα βρεθεί αντιμέτωπη με πολύ υψηλές τιμές φυσικού αερίου, αυξημένους λογαριασμούς για τους καταναλωτές και, στο χειρότερο σενάριο, περιορισμούς στην κατανάλωση φυσικού αερίου από τη βιομηχανία, ανέφερε ο Drinkwater.

Σκληρός ανταγωνισμός Ευρώπης – Ασίας για το LNG

Ο ανταγωνισμός με την Ασία για τα φορτία LNG αναμένεται επίσης να παραμείνει έντονος, καθώς η αύξηση της παγκόσμιας προσφοράς θα είναι περιορισμένη κατά τους επόμενους 12 μήνες. Νέα έργα στο Κατάρ δεν αναμένεται να φθάσουν σε πλήρη παραγωγική δυναμικότητα πριν από το δεύτερο εξάμηνο του 2027, σύμφωνα με τη συμβουλευτική Wood Mackenzie.

Η εταιρεία περιέγραψε την Ευρώπη ως περιοχή που «πλησιάζει σε συνθήκες ενεργειακής κρίσης», καθώς διαθέτει ελάχιστες βραχυπρόθεσμες εναλλακτικές για την κάλυψη των αναγκών της σε φυσικό αέριο, την ώρα που πλησιάζει και η προθεσμία για την απαγόρευση όλων των εισαγωγών ρωσικού LNG στις αρχές του 2027.

Με τις σημερινές τιμές, η Ευρώπη διατηρεί ένα μικρό πλεονέκτημα έναντι της Ασίας στην προσέλκυση ευέλικτων φορτίων LNG από τις ΗΠΑ, σύμφωνα με τον Fulop της Morningstar, ακόμη και όταν λαμβάνεται υπόψη το υψηλότερο κόστος μεταφοράς των συγκεκριμένων φορτίων προς την Ασία.

Ωστόσο, η Ευρώπη θα χρειαστεί πολύ μεγαλύτερες ποσότητες αμερικανικού LNG εάν οι υπόλοιπες πηγές προμήθειας παραμείνουν περιορισμένες.

«Εκτιμούμε ότι η Ευρώπη θα χρειαζόταν περίπου 64 δισ. κυβικά μέτρα αμερικανικού LNG, ποσότητα που αντιστοιχεί περίπου στο 77% των συνολικών εξαγωγών των ΗΠΑ», ανέφερε ο Fulop.

«Η προσέλκυση ενός τόσο ασυνήθιστα υψηλού μεριδίου θα απαιτούσε από την Ευρώπη να προσφέρει σημαντικά υψηλότερη καθαρή τιμή σε σχέση με την Ασία. Στο ανώτερο άκρο του εύρους, οι υψηλές τιμές θα άρχιζαν επίσης να εξισορροπούν την αγορά μέσω της καταστροφής της βιομηχανικής ζήτησης και της στροφής προς εναλλακτικά καύσιμα», κατέληξε.

Σύμφωνα με δημοσίευμα των Financial Times που επικαλείται στοιχεία της βρετανικής μη κυβερνητικής οργάνωσης Climate Bonds Initiative, κατά το πρώτο εξάμηνο του 2026 εκδόθηκαν στην Ευρώπη πράσινα ομόλογα συνολικής αξίας 242 δισ. δολαρίων, το υψηλότερο επίπεδο που έχει καταγραφεί ποτέ για το συγκεκριμένο χρονικό διάστημα.

Σε παγκόσμιο επίπεδο, οι εκδόσεις αναμένεται να ξεπεράσουν το προηγούμενο ιστορικό υψηλό των 673 δισ. δολαρίων, το οποίο είχε καταγραφεί το 2024. Την ίδια χρονιά, οι ευρωπαϊκές εκδόσεις είχαν διαμορφωθεί στα 385 δισ. δολάρια.

Η φετινή ανάκαμψη της αγοράς πράσινων ομολόγων στην Ευρώπη έρχεται σε πλήρη αντίθεση με την εικόνα στις Ηνωμένες Πολιτείες, όπου οι εκδόσεις αναμένεται να υποχωρήσουν για δεύτερη συνεχόμενη χρονιά.

Πολλές αμερικανικές επιχειρήσεις αποφεύγουν πλέον να χαρακτηρίζουν τις χρηματοδοτήσεις τους ως «πράσινες», φοβούμενες πολιτικές αντιδράσεις από την κυβέρνηση του προέδρου Ντόναλντ Τραμπ, η οποία έχει υιοθετήσει σαφώς αρνητική στάση απέναντι στις πολιτικές ESG (Περιβάλλον, Κοινωνία και Εταιρική Διακυβέρνηση).

Η κυβέρνηση Τραμπ έχει υιοθετήσει αντιθέτως το σύνθημα «Drill, Baby, Drill», προωθώντας την ενίσχυση της παραγωγής ορυκτών καυσίμων, ενώ ο Αμερικανός πρόεδρος έχει πανηγυρίσει δημόσια την κατάργηση εκατοντάδων «πράσινων» έργων της προηγούμενης κυβέρνησης Μπάιντεν.

Τα πράσινα ομόλογα αποτελούν χρηματοδοτικά εργαλεία μέσω των οποίων κυβερνήσεις και επιχειρήσεις αντλούν κεφάλαια αποκλειστικά για έργα με περιβαλλοντικό αποτύπωμα. Η αγορά έχει αναπτυχθεί θεαματικά την τελευταία δεκαετία, με την Ευρώπη να αποτελεί πλέον τη μεγαλύτερη και πιο ώριμη αγορά παγκοσμίως.

Το 2025 εκδόθηκαν στην Ευρώπη πράσινα ομόλογα αξίας περίπου 374 δισ. δολαρίων, ποσό που αντιστοιχούσε στο 55% της παγκόσμιας αγοράς. Το 2026 το ποσοστό αυτό αναμένεται να αυξηθεί ακόμη περισσότερο, με την Ευρώπη να καλύπτει σχεδόν τα δύο τρίτα των νέων εκδόσεων διεθνώς.

Οι αναλυτές αποδίδουν σημαντικό μέρος της φετινής δυναμικής στην ανανεωμένη έμφαση που δίνει η Ευρώπη στην ενεργειακή ασφάλεια μετά τις αναταράξεις που προκάλεσε ο πόλεμος μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν.

Ιδιαίτερα δραστήριες στις εκδόσεις πράσινων ομολόγων εμφανίζονται οι εταιρείες κοινής ωφέλειας, οι οποίες χρηματοδοτούν επενδύσεις σε ηλεκτρικά δίκτυα, ανανεώσιμες πηγές ενέργειας και υποδομές ενεργειακής μετάβασης.

Ενδεικτικά τον Ιούνιο, η ισπανική Iberdrola άντλησε 1,5 δισ. ευρώ μέσω δύο εκδόσεων πράσινων ομολόγων, ενώ η γερμανική EEW Energy from Waste, η οποία ανήκει σε κινεζικά συμφέροντα, προχώρησε σε έκδοση ύψους 550 εκατ. ευρώ. Νωρίτερα, τον Φεβρουάριο, η γαλλική EDF είχε αντλήσει 2,75 δισ. ευρώ μέσω αντίστοιχης έκδοσης.

Ιταλία και Ισπανία: διαφορετικά αποτελέσματα από τους ίδιους ευρωπαϊκούς πόρους

Χαρακτηριστικά παραδείγματα της αξιοποίησης των κονδυλίων συναντώνται σε Ιταλία και Ισπανία.

Στη Φλωρεντία, η επέκταση του δικτύου τραμ, συνολικού προϋπολογισμού 500 εκατ. ευρώ, αποτελεί το μεγαλύτερο έργο που χρηματοδοτείται μέσω του Ταμείου Ανάκαμψης. Παράλληλα, το πρόγραμμα καλύπτει ακόμη 55 διαφορετικές παρεμβάσεις, μεταξύ των οποίων η δημιουργία βρεφονηπιακών σταθμών και ποδηλατοδρόμων.

Στη Μαδρίτη, η μεγαλύτερη αγορά ψαριών της Ισπανίας έλαβε επιχορήγηση ύψους 400.000 ευρώ, προκειμένου να εγκαταστήσει ψηφιακό σύστημα για τις παραγγελίες και τις πληρωμές. Με τον τρόπο αυτό αντικαταστάθηκαν οι χειρόγραφες διαδικασίες και μειώθηκε αισθητά ο χρόνος εξυπηρέτησης.

Στον πυρήνα του NextGenerationEU βρίσκεται ο Μηχανισμός Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας (RRF), ο οποίος δημιουργήθηκε το 2020. Μέχρι σήμερα έχουν εγκριθεί συνολικά 577 δισ. ευρώ σε επιχορηγήσεις και δάνεια. Πρόκειται για την πρώτη φορά που η Ευρωπαϊκή Ένωση προχώρησε σε συλλογικό δανεισμό τόσο μεγάλης κλίμακας, γεγονός που χαρακτηρίστηκε από πολλούς ως μια ευρωπαϊκή «στιγμή Χάμιλτον», σε αναφορά στην ιστορική απόφαση των ΗΠΑ να χρηματοδοτήσουν την ομοσπονδιακή κυβέρνηση μέσω κοινών ομολόγων.

Ο σχεδιασμός του Ταμείου βασίστηκε σε τρεις βασικούς άξονες: την ταχεία ανάκαμψη των οικονομιών μετά την πανδημία, την επιτάχυνση της πράσινης και ψηφιακής μετάβασης και την εφαρμογή μεταρρυθμίσεων που θα ενίσχυαν την ανταγωνιστικότητα των κρατών-μελών. Οι τελευταίες εκταμιεύσεις αναμένεται να πραγματοποιηθούν έως το τέλος του 2026.

Οι δύο μεγαλύτεροι αποδέκτες των ευρωπαϊκών πόρων ήταν η Ιταλία, με 194 δισ. ευρώ, και η Ισπανία, με 120 δισ. ευρώ. Μαζί αντιπροσωπεύουν περισσότερο από το 40% του συνόλου των διαθέσιμων πόρων.

Ωστόσο, η οικονομική πορεία των δύο χωρών ήταν σημαντικά διαφορετική.

Η Ιταλία είχε εκτιμήσει ότι η ανάπτυξη θα μπορούσε να αυξηθεί από περίπου 1% σε 3,6% το 2026. Στην πραγματικότητα, ο ετήσιος ρυθμός ανάπτυξης παρέμεινε κάτω από το 1% από το 2023 και μετά.

Η εικόνα στην Ισπανία ήταν σαφώς καλύτερη, καθώς η οικονομία της κατέγραψε ανάπτυξη άνω του 2,5% κάθε χρόνο από το 2021.

Η περίπτωση της Ιταλίας και η διαφορά με την Ελλάδα

Μελέτη των οικονομολόγων Τίτο Μποέρι και Ρομπέρτο Περότι του Πανεπιστημίου Bocconi προειδοποιεί ότι η Ιταλία κινδυνεύει να ολοκληρώσει το πρόγραμμα έχοντας υψηλότερο χρέος, χωρίς παράλληλα να έχει επιλύσει βασικές διαρθρωτικές αδυναμίες της οικονομίας της.

Οι δύο οικονομολόγοι υποστηρίζουν ότι αρκετές από τις παρεμβάσεις ήταν μικρής σημασίας ή δύσκολο να υλοποιηθούν. Παράλληλα, επισημαίνουν ότι, σε αντίθεση με την Ελλάδα, το ιταλικό σχέδιο δεν χαρακτηριζόταν από την ίδια συνοχή και τον ίδιο στρατηγικό προσανατολισμό.

Η Ισπανία, από την άλλη πλευρά, εμφανίζει σαφώς ισχυρότερες αναπτυξιακές επιδόσεις. Ωστόσο, οι οικονομολόγοι προειδοποιούν ότι δεν μπορεί να αποδοθεί το σύνολο της ανάπτυξης της χώρας στη χρηματοδότηση του Ταμείου Ανάκαμψης.

Καθοριστικό ρόλο έπαιξαν και οι μεταρρυθμίσεις στην αγορά εργασίας, με την ισπανική κυβέρνηση να περιορίζει την κατάχρηση των προσωρινών συμβάσεων και να μειώνει τα γραφειοκρατικά εμπόδια για μικρές επιχειρήσεις και νεοφυείς εταιρείες.

Παρά τις θετικές εξελίξεις, η αύξηση της παραγωγικότητας παρέμεινε περιορισμένη, καθώς διαμορφώθηκε μόλις στο 0,7% το 2025.

Την ίδια στιγμή, η μαζική μετανάστευση συνέβαλε περίπου στο ήμισυ της οικονομικής ανάπτυξης της Ισπανίας και στα δύο τρίτα των νέων θέσεων εργασίας, σύμφωνα με την Τράπεζα της Ισπανίας. Σημαντική συμβολή είχαν επίσης η ανάκαμψη του τουρισμού και η ενίσχυση των εξαγωγών υπηρεσιών.

Το ισπανικό υπουργείο Οικονομίας υπολογίζει ότι οι πόροι του Ταμείου πρόσθεσαν περίπου τρεις ποσοστιαίες μονάδες στο ΑΕΠ. Το ινστιτούτο Funcas, ωστόσο, εκτιμά ότι μόλις το 14% της συνολικής ανάπτυξης την περίοδο 2021-2025 μπορεί να αποδοθεί στους ευρωπαϊκούς πόρους.

Τα οφέλη που ενδέχεται να φανούν τα επόμενα χρόνια

Παρά τις αμφιβολίες για τον άμεσο αντίκτυπο, αρκετοί αναλυτές θεωρούν ότι η πλήρης επίδραση του Ταμείου μπορεί να γίνει περισσότερο εμφανής σε βάθος χρόνου.

Στην Ισπανία, σημαντικό μέρος των χρημάτων διοχετεύθηκε σε μεγάλες επενδύσεις, μεταξύ άλλων στην ανάπτυξη παραγωγικών αλυσίδων για ηλεκτρικά αυτοκίνητα και μπαταρίες.

Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η Ανδαλουσία, όπου η ενεργειακή εταιρεία Moeve κατασκευάζει μονάδα πράσινου υδρογόνου ύψους 1 δισ. ευρώ. Το έργο λαμβάνει επιχορήγηση 300 εκατ. ευρώ από το RRF και αναμένεται να αποτελέσει τη μεγαλύτερη μονάδα του είδους της στη νότια Ευρώπη.

Ανάλογες θετικές εξελίξεις καταγράφονται και στην Ιταλία. Ορισμένες από τις μεταρρυθμίσεις που συνδέθηκαν με το πρόγραμμα έχουν ήδη αρχίσει να αποδίδουν.

Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι η επιτάχυνση της απονομής δικαιοσύνης, η οποία αποτέλεσε βασική απαίτηση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, καθώς οι μεγάλες καθυστερήσεις λειτουργούσαν αποτρεπτικά για τις επενδύσεις. Στοιχεία του Πανεπιστημίου του Μιλάνου δείχνουν ότι η μέση διάρκεια των δικαστικών διαδικασιών έχει περιοριστεί κατά 28% σε σύγκριση με το 2019.

Παράλληλα, η Ιταλία αναμένεται να δημιουργήσει περίπου 150.000 νέες θέσεις σε βρεφονηπιακούς σταθμούς, εξέλιξη που εκτιμάται ότι μπορεί να ενισχύσει τη συμμετοχή των γυναικών στην αγορά εργασίας.

Στα έργα που χρηματοδοτούνται περιλαμβάνεται επίσης η νέα σιδηροδρομική σύνδεση υψηλής ταχύτητας Νάπολη – Μπάρι, η οποία θα συνδέσει δύο από τις σημαντικότερες πόλεις της νότιας Ιταλίας.

Οι αδυναμίες του Ταμείου Ανάκαμψης

Πέρα από τις επιμέρους επιτυχίες, το ίδιο το μοντέλο λειτουργίας του Ταμείου παρουσιάζει ορισμένες δομικές αδυναμίες.

Η ανάγκη για ταχύτατη διοχέτευση κεφαλαίων στην οικονομία κατά την περίοδο της πανδημίας οδήγησε, σε ορισμένες περιπτώσεις, στη χρηματοδότηση επενδύσεων που πιθανότατα θα πραγματοποιούνταν ακόμη και χωρίς την ευρωπαϊκή στήριξη.

Ένα ακόμη ζήτημα είναι ότι μεγάλο μέρος των πόρων διοχετεύθηκε μέσω των εθνικών κυβερνήσεων, αντί να κατευθυνθεί σε πανευρωπαϊκές υποδομές και διασυνοριακά έργα. Αυτό περιόρισε σε κάποιο βαθμό τον συνολικό αντίκτυπο του προγράμματος σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Όπως επισημαίνει ο οικονομολόγος Μανουέλ Ιδάλγο του Πανεπιστημίου της Σεβίλλης, η Ευρώπη δεν έχει ακόμη υιοθετήσει πλήρως την αντίληψη ότι ορισμένες επενδύσεις πρέπει να σχεδιάζονται και να υλοποιούνται σε πανευρωπαϊκή κλίμακα, ώστε να μπορούν να αποδώσουν το μέγιστο δυνατό οικονομικό και αναπτυξιακό όφελος.

Η αλλαγή αυτή αποτυπώνεται πλέον και στις αξιολογήσεις διεθνών οργανισμών, οι οποίοι δεν αντιμετωπίζουν την ακραία ζέστη αποκλειστικά ως μετεωρολογικό φαινόμενο. Αντίθετα, θεωρούν ότι πρόκειται για έναν παράγοντα που μπορεί να επηρεάσει την ανθεκτικότητα των κοινωνιών, την εύρυθμη λειτουργία των οικονομιών και τη βιωσιμότητα κρίσιμων υποδομών.

Οι καύσωνες αποκτούν οικονομική διάσταση

Οι επιπτώσεις των παρατεταμένων υψηλών θερμοκρασιών εκτείνονται πολύ πέρα από τις άμεσες συνέπειες στην υγεία. Οι ειδικοί προειδοποιούν ότι οι καύσωνες αυξάνουν τη θνησιμότητα, επιβαρύνουν σημαντικά τα συστήματα περίθαλψης και επηρεάζουν δυσανάλογα τις πιο ευάλωτες κοινωνικές ομάδες, όπως ηλικιωμένους, παιδιά, άτομα με χρόνια προβλήματα υγείας και εργαζόμενους που απασχολούνται σε εξωτερικούς χώρους.

Παράλληλα, εντείνεται η ανάγκη για ολοκληρωμένες πολιτικές προσαρμογής. Η αντιμετώπιση της ακραίας ζέστης δεν περιορίζεται πλέον στην ενίσχυση των νοσοκομείων ή των υπηρεσιών πολιτικής προστασίας, αλλά επεκτείνεται στον σχεδιασμό των πόλεων, στην ενεργειακή αναβάθμιση των κτιρίων, στη δημιουργία περισσότερων χώρων πρασίνου και στη θωράκιση των κοινωνικών δομών απέναντι στις νέες κλιματικές συνθήκες.

Την ίδια στιγμή, η οικονομική διάσταση του προβλήματος γίνεται ολοένα πιο εμφανής. Οι ευρωπαϊκές εποπτικές αρχές εξετάζουν πλέον τρόπους ενσωμάτωσης των κινδύνων που προκαλεί η ακραία ζέστη στα μοντέλα αξιολόγησης του χρηματοπιστωτικού συστήματος, αφήνοντας ανοιχτό το ενδεχόμενο οι καύσωνες να αποτελέσουν στο μέλλον ξεχωριστή παράμετρο στις ασκήσεις αντοχής των τραπεζών.

Οι υψηλές θερμοκρασίες επηρεάζουν ήδη την παραγωγικότητα των εργαζομένων, αυξάνουν σημαντικά τη ζήτηση ηλεκτρικής ενέργειας για ψύξη, μειώνουν τις αποδόσεις στη γεωργία και προκαλούν σημαντικές απώλειες στην οικονομική δραστηριότητα. Παράλληλα, οι ζημιές από τα ακραία καιρικά φαινόμενα στην Ευρώπη τα τελευταία χρόνια ανέρχονται σε εκατοντάδες δισεκατομμύρια ευρώ, εντείνοντας την ανησυχία για το πραγματικό οικονομικό κόστος της κλιματικής αλλαγής.

Οι κατοικίες δυσκολεύονται να αντιμετωπίσουν τη ζέστη

Η Ελλάδα συγκαταλέγεται στις χώρες που βιώνουν εντονότερα τις συνέπειες της νέας πραγματικότητας. Μεγάλο μέρος του οικιστικού αποθέματος εμφανίζει περιορισμένη αντοχή απέναντι στις ολοένα υψηλότερες θερμοκρασίες, με αποτέλεσμα πολλές κατοικίες να μετατρέπονται σε πραγματικές θερμικές παγίδες κατά τη διάρκεια των παρατεταμένων καυσώνων.

Μετρήσεις σε διαφορετικές περιοχές της χώρας δείχνουν ότι σε αρκετές περιπτώσεις οι εσωτερικές θερμοκρασίες ξεπερνούν ακόμη και τους 38 βαθμούς Κελσίου, ενώ η θερμότητα παραμένει εγκλωβισμένη στο εσωτερικό των κτιρίων ακόμη και τις νυχτερινές ώρες. Η αδυναμία επαρκούς δροσισμού δυσχεραίνει την ξεκούραση, επηρεάζει την ποιότητα ζωής και αυξάνει τους κινδύνους για την υγεία, ιδιαίτερα στις ευπαθείς ομάδες.

Η θερινή ενεργειακή φτώχεια γίνεται εντονότερη

Παράλληλα, αναδεικνύεται ολοένα και περισσότερο το φαινόμενο της θερινής ενεργειακής φτώχειας. Χιλιάδες νοικοκυριά περιορίζουν τη χρήση κλιματιστικών εξαιτίας του αυξημένου κόστους ηλεκτρικής ενέργειας ή κατοικούν σε παλαιά κτίρια με ανεπαρκή θερμομόνωση, τα οποία αδυνατούν να διατηρήσουν ανεκτές θερμοκρασίες στο εσωτερικό τους.

Η κατάσταση αυτή δημιουργεί έναν φαύλο κύκλο, καθώς όσοι διαθέτουν λιγότερους οικονομικούς πόρους εκτίθενται περισσότερο στις ακραίες θερμοκρασίες, αντιμετωπίζοντας αυξημένους κινδύνους για την υγεία τους αλλά και υψηλότερες ενεργειακές δαπάνες όταν αναγκάζονται να χρησιμοποιήσουν συστήματα ψύξης για μεγάλα χρονικά διαστήματα.

Τα ευρήματα αυτά ενισχύουν την ανάγκη για πιο ουσιαστικές παρεμβάσεις στο κτιριακό απόθεμα της χώρας. Οι ειδικοί επισημαίνουν ότι οι περιορισμένες ενεργειακές αναβαθμίσεις δεν επαρκούν πλέον, καθώς οι νέες κλιματικές συνθήκες απαιτούν ολοκληρωμένο σχεδιασμό που θα μειώνει ουσιαστικά τη θερμική επιβάρυνση των κατοικιών και θα περιορίζει την κατανάλωση ενέργειας.

Το συμπέρασμα που προκύπτει από τις αναλύσεις επιστημονικών, περιβαλλοντικών και οικονομικών φορέων είναι κοινό: οι καύσωνες δεν αποτελούν πλέον ένα παροδικό καλοκαιρινό φαινόμενο, αλλά έναν διαρκή παράγοντα κινδύνου που επηρεάζει την υγεία, τις υποδομές, την παραγωγικότητα, τις δημόσιες δαπάνες, την αγορά ενέργειας και τη χρηματοπιστωτική σταθερότητα. Το πραγματικό κόστος της ακραίας ζέστης δεν αποτυπώνεται μόνο στα θερμόμετρα, αλλά και στις οικονομικές επιπτώσεις που αφήνει πίσω της κάθε ολοένα συχνότερο και εντονότερο κύμα καύσωνα.

Η παγκόσμια βιομηχανία των βιντεοπαιχνιδιών προετοιμάζεται για ένα νέο κύμα ευρωπαϊκών κανονισμών που αναμένεται να περιορίσει την πρόσβαση των ανηλίκων σε ορισμένα παιχνίδια και λειτουργίες, με πιθανές επιπτώσεις στις πωλήσεις σε ολόκληρο τον κόσμο.

Στο επίκεντρο των παρεμβάσεων βρίσκονται τα λεγόμενα loot boxes, οι επί πληρωμή «ψηφιακές θυρίδες» που προσφέρουν τυχαία εικονικά αντικείμενα στους παίκτες και εδώ και χρόνια επικρίνονται επειδή προσομοιάζουν σε μορφή τζόγου και ενδέχεται να ενισχύουν εθιστικές συμπεριφορές.

Οι νέοι κανόνες αφορούν τόσο την ηλικιακή καταλληλότητα των παιχνιδιών όσο και τις αγορές εντός εφαρμογών, επηρεάζοντας την πρόσβαση των χρηστών, τη διατήρηση της πελατειακής βάσης, τα διαφημιστικά έσοδα και τις μικροσυναλλαγές.

Σύμφωνα με τον οικονομολόγο και σχεδιαστή βιντεοπαιχνιδιών Κατάλιν Αλεξάντρου, οι επιπτώσεις θα μπορούσαν να κοστίσουν στη βιομηχανία δισεκατομμύρια δολάρια ετησίως.

Νέα όρια στην Ευρώπη

Τον Ιούνιο, ο πανευρωπαϊκός οργανισμός αξιολόγησης παιχνιδιών PEGI αποφάσισε ότι κάθε παιχνίδι που περιλαμβάνει loot boxes θα χαρακτηρίζεται πλέον ως ακατάλληλο για παιδιά κάτω των 16 ετών.

Παράλληλα, η Ευρωπαϊκή Ένωση εξετάζει ακόμη αυστηρότερα μέτρα μέσω της νομοθεσίας Digital Fairness Act, η οποία αναμένεται να εγκριθεί το 2027 και θα μπορούσε να απαγορεύσει πλήρως τα loot boxes σε παιχνίδια που είναι προσβάσιμα σε ανηλίκους.

Στο Ηνωμένο Βασίλειο, ο Online Safety Act, που τέθηκε σε ισχύ μετά την ψήφισή του το 2023, υποχρεώνει ήδη τις εταιρείες να επαληθεύουν την ηλικία των χρηστών.

Παράλληλα, η πρόταση για απαγόρευση χρήσης των μέσων κοινωνικής δικτύωσης από παιδιά κάτω των 16 ετών ενδέχεται να επηρεάσει και πλατφόρμες όπως η Roblox.

Αντίστοιχα μέτρα λαμβάνει και η Βραζιλία, η οποία απαγορεύει πλέον την πώληση loot boxes σε ανηλίκους, επηρεάζοντας μία από τις μεγαλύτερες αγορές βιντεοπαιχνιδιών παγκοσμίως.

Μια αγορά δισεκατομμυρίων

Τα loot boxes αποτελούν εδώ και χρόνια βασικό εργαλείο δημιουργίας εσόδων για τις εταιρείες ανάπτυξης παιχνιδιών.

Σύμφωνα με στοιχεία της S&P Global, οι μηχανισμοί αυτού του τύπου απέφεραν περίπου 23 δισ. δολάρια παγκοσμίως το 2025, αποτελώντας έναν από τους σημαντικότερους μοχλούς ανάπτυξης της βιομηχανίας.

«Πολλές εταιρείες που κατέγραψαν εντυπωσιακή αύξηση εσόδων στο δεύτερο μισό της προηγούμενης δεκαετίας βασίστηκαν στις αγορές εντός παιχνιδιών», σημειώνει ο αναλυτής της S&P Global Νιλ Μπάρμπουρ.

Όπως επισημαίνει, η υποχρεωτική αναζήτηση νέων μοντέλων εσόδων θα αποτελέσει σημαντική πρόκληση για τον κλάδο.

Στην Ευρώπη, οι καταναλωτές δαπανούν περίπου 12 δισ. δολάρια ετησίως σε αγορές εντός παιχνιδιών, σύμφωνα με την ένωση Video Games Europe.

Η οργάνωση προειδοποιεί ότι μια εκτεταμένη ρυθμιστική παρέμβαση θα μπορούσε να απειλήσει μεγάλο μέρος αυτών των εσόδων, να περιορίσει την ανταγωνιστικότητα του ευρωπαϊκού κλάδου και να μειώσει τις επιλογές των καταναλωτών.

Επιπτώσεις σε ολόκληρη την αγορά

Οι εταιρείες βιντεοπαιχνιδιών συνήθως δεν προσαρμόζουν τα προϊόντα τους μόνο για μία αγορά, αλλά εφαρμόζουν ενιαίες αλλαγές σε παγκόσμιο επίπεδο.

Αυτό σημαίνει ότι τυχόν αυστηρές απαγορεύσεις στην Ευρώπη θα μπορούσαν να επηρεάσουν τις πωλήσεις και σε άλλες περιοχές του κόσμου.

Η πίεση προς τη βιομηχανία αυξάνεται καθώς οι κυβερνήσεις θεωρούν ότι η αυτορρύθμιση δεν έχει αποδώσει τα αναμενόμενα αποτελέσματα.

Μελέτη του καθηγητή Λέον Ξιάο από το City University του Χονγκ Κονγκ έδειξε ότι κανένα από τα 100 δημοφιλέστερα παιχνίδια για iPhone στο Ηνωμένο Βασίλειο δεν ζητούσε γονική συναίνεση πριν επιτρέψει σε ανηλίκους να αγοράσουν loot boxes.

Λιγότερο από το ένα τέταρτο των παιχνιδιών ενημέρωνε ξεκάθαρα ότι περιλαμβάνει τέτοιους μηχανισμούς.

Ο κίνδυνος για την καινοτομία

Τα loot boxes παραμένουν ιδιαίτερα δημοφιλή επειδή επιτρέπουν στις εταιρείες να διαθέτουν δωρεάν τα παιχνίδια τους, αποκομίζοντας έσοδα μέσω προαιρετικών μικροσυναλλαγών.

Ωστόσο, οι αυστηρότεροι έλεγχοι ηλικίας ενδέχεται να μειώσουν όχι μόνο τις αγορές αλλά και τον συνολικό αριθμό των παικτών.

Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η Roblox, της οποίας η μετοχή υποχώρησε κατά 18% τον Μάιο, όταν η εταιρεία ανακοίνωσε ότι οι νέοι έλεγχοι ηλικίας επιβράδυναν την αύξηση των χρηστών και την οδήγησαν σε μείωση των προβλέψεων για τις ετήσιες κρατήσεις κατά περίπου 1 δισ. δολάρια.

Η βιομηχανία προειδοποιεί ότι οι νέοι κανόνες δεν απειλούν μόνο τα έσοδα αλλά και την καινοτομία.

Όπως δήλωσε ο νομικός σύμβουλος της αμερικανικής ένωσης Entertainment Software Association, Σταν ΜακΚόι, ζητούμενο είναι να δημιουργηθούν «έξυπνοι κανόνες προστασίας και αποτελεσματική αυτορρύθμιση, χωρίς να στιγματιστεί ένα επιχειρηματικό μοντέλο που πολλοί καταναλωτές θεωρούν χρήσιμο και πολύτιμο».

Το φαινόμενο τροφοδοτείται από έναν εκτεταμένο θόλο υψηλών πιέσεων που καλύπτει μεγάλο μέρος της ηπειρωτικής Ευρώπης. Οι υψηλές πιέσεις εγκλωβίζουν θερμό αέρα κοντά στο έδαφος, προκαλώντας περαιτέρω άνοδο της θερμοκρασίας.

Σύμφωνα με τον μετεωρολόγο του Commodity Weather Group, Γουίλιαμ Χένεμπεργκ,το μοτίβο αυτό ενισχύεται από την ανάπτυξη ενός ισχυρού Ελ Νίνιο και από μια ψυχρή μάζα νερού στον Βόρειο Ατλαντικό, η οποία μεταβάλλει τη ροή του αεροχειμάρρου και ενισχύει το αντικυκλωνικό σύστημα πάνω από την Ευρώπη.

«Πρόκειται για μια πολύ ασυνήθιστη κατάσταση», δήλωσε ο Χένεμπεργκ, εκτιμώντας ότι το συγκεκριμένο μοτίβο θα παραμείνει ενεργό και θα διατηρήσει τις θερμοκρασίες πάνω από τα κανονικά επίπεδα έως και τις αρχές Ιουλίου.

Η Γαλλία στο επίκεντρο

Παρότι ο θερμικός θόλος καλύπτει το μεγαλύτερο μέρος της Ευρώπης, το επίκεντρό του βρίσκεται πάνω από τη Γαλλία. Την Πέμπτη οι θερμοκρασίες ξεπέρασαν τους 40 βαθμούς Κελσίου, ενώ οι προβλέψεις δείχνουν ακόμη υψηλότερες τιμές τις επόμενες ημέρες.

Στη δυτική Γαλλία ο υδράργυρος ενδέχεται να φτάσει ακόμη και τους 42 βαθμούς Κελσίου, ενώ το Παρίσι αναμένεται να καταγράψει νέο ρεκόρ θερμοκρασίας για τον μήνα Ιούνιο την ερχόμενη Δευτέρα, σύμφωνα με τη Vaisala.

Οι ακραίες συνθήκες έχουν ήδη αρχίσει να επηρεάζουν την καθημερινότητα. Σχολεία ακυρώνουν εορταστικές εκδηλώσεις για το τέλος της σχολικής χρονιάς ή κλείνουν νωρίτερα, ενώ ισχυρή καταιγίδα προκάλεσε καθυστερήσεις σε περίπου 60 πτήσεις στο αεροδρόμιο Σαρλ ντε Γκωλ του Παρισιού.

Ταυτόχρονα, η κατάσταση των γαλλικών καλλιεργειών σιταριού επιδεινώνεται, ενώ περιορισμούς αναμένεται να αντιμετωπίσει και η παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας από τους πυρηνικούς σταθμούς της χώρας.

Πίεση στο ενεργειακό σύστημα

Το κύμα ζέστης δοκιμάζει και το ευρωπαϊκό ενεργειακό σύστημα, καθώς νοικοκυριά και επιχειρήσεις αυξάνουν δραστικά τη χρήση κλιματιστικών. Αναλύσεις των Vaisala και Commodity Weather Group εκτιμούν ότι η ζήτηση για ψύξη μπορεί να φτάσει σε ιστορικά υψηλά επίπεδα.

Παράλληλα, η EDF προειδοποίησε ότι πυρηνικοί αντιδραστήρες που χρησιμοποιούν νερό από τους ποταμούς Ροδανό και Γκαρόν ενδέχεται να χρειαστεί να μειώσουν την παραγωγή τους καθώς αυξάνεται η θερμοκρασία των υδάτων.

Ο συγκεκριμένος περιορισμός εφαρμόζεται κάθε καλοκαίρι προκειμένου να αποτραπεί η απόρριψη υπερβολικά θερμού νερού στα ποτάμια και, σύμφωνα με την εταιρεία, θα μπορούσε να ενεργοποιηθεί ήδη από την ερχόμενη Τρίτη.

Κόκκινος συναγερμός για πολλές περιοχές

Η γαλλική μετεωρολογική υπηρεσία Météo-France αύξησε σε 58 τα διαμερίσματα που βρίσκονται σε πορτοκαλί συναγερμό για ακραία ζέστη και προειδοποίησε ότι δεν αποκλείεται να εκδοθούν κόκκινες προειδοποιήσεις εφόσον οι συνθήκες επιδεινωθούν, όπως αναμένεται την Κυριακή.

Η κρατική σιδηροδρομική εταιρεία SNCF ακύρωσε περισσότερα από 70 δρομολόγια λόγω φόβων για βλάβες στα συστήματα κλιματισμού, ενώ περίπου 4.500 μαθητές σε 84 σχολεία της δυτικής Γαλλίας είδαν να αναβάλλονται οι προφορικές εξετάσεις για το εθνικό απολυτήριο.

Ο καύσωνας επεκτείνεται σε όλη την Ευρώπη

Το ίδιο καιρικό σύστημα αναμένεται να ανεβάσει σημαντικά τις θερμοκρασίες στην Ισπανία, τη Γερμανία και το Ηνωμένο Βασίλειο.

Σύμφωνα με τη βρετανική Μετεωρολογική Υπηρεσία, συνθήκες καύσωνα αναμένεται να εμφανιστούν από την Κυριακή στη νότια Αγγλία.

Οι μετεωρολόγοι προειδοποιούν ότι η παρατεταμένη απουσία βροχοπτώσεων και οι υψηλές θερμοκρασίες αυξάνουν τον κίνδυνο ξηρασίας στη Βρετανία και ενισχύουν τον κίνδυνο εκδήλωσης πυρκαγιών στη Γαλλία και την Ισπανία.

Τα μοντέλα πρόγνωσης της Vaisala δείχνουν ότι οι ασυνήθιστα υψηλές θερμοκρασίες ενδέχεται να διατηρηθούν έως και τον Ιούλιο.

Περιορισμοί νερού και κίνδυνοι για τη δημόσια υγεία

Σε πολλές γαλλικές περιοχές έχουν ήδη επιβληθεί περιορισμοί στη χρήση νερού, συμπεριλαμβανομένων απαγορεύσεων ποτίσματος, σύμφωνα με την πλατφόρμα VigiEau.

Στο Ηνωμένο Βασίλειο, μόλις τρεις μήνες μετά το τέλος των συνθηκών ξηρασίας, οι αρχές προειδοποιούν για αυξανόμενο κίνδυνο παρατεταμένης λειψυδρίας στη νότια Αγγλία, όπου οι ανοιξιάτικες βροχοπτώσεις έφτασαν μόλις στο 50% των φυσιολογικών επιπέδων.

Οι υγειονομικές αρχές κρούουν επίσης τον κώδωνα του κινδύνου για τις επιπτώσεις της ακραίας ζέστης, ιδιαίτερα κατά τη διάρκεια της νύχτας.

Πολλές περιοχές της Ευρώπης αναμένεται να βιώσουν τις λεγόμενες «τροπικές νύχτες», με τις θερμοκρασίες να παραμένουν πάνω από τους 20 βαθμούς Κελσίου.

Οι συνθήκες αυτές αυξάνουν την κόπωση και τον κίνδυνο θερμικής καταπόνησης, ιδιαίτερα για παιδιά, ηλικιωμένους και άτομα με προβλήματα υγείας.

Κόκκινοι συναγερμοί για καύσωνα έχουν ήδη εκδοθεί στη Γερμανία και την Ελβετία, ενώ πορτοκαλί προειδοποιήσεις ισχύουν στη νότια Αγγλία, σε περιοχές της Αυστρίας, του Βελγίου, της Τσεχίας, της Ιταλίας και της Ισπανίας. Κίτρινες προειδοποιήσεις καλύπτουν μεγάλο μέρος της ηπειρωτικής Ευρώπης.

Όπως αναφέρει το Politico, σε πετρέλαιο, φυσικό αέριο και άλλα ενεργειακά προϊόντα — ιδιαίτερα στα αεροπορικά καύσιμα — οι τιμές στην Ευρώπη παραμένουν σχετικά συγκρατημένες, ενώ οι αξιωματούχοι επιμένουν ότι οι προμήθειες είναι ασφαλείς. Η εικόνα αυτή φαίνεται να έρχεται σε αντίθεση με προειδοποιήσεις διεθνών οργανισμών ότι ο κόσμος βιώνει μία από τις μεγαλύτερες ενεργειακές αναταράξεις της σύγχρονης ιστορίας.

Μέχρι στιγμής, η Ευρώπη έχει καταφέρει να προσαρμοστεί καλύτερα από ό,τι αναμενόταν. Οι εισαγωγές ενέργειας από τις ΗΠΑ και από άλλες χώρες αυξήθηκαν, η εγχώρια παραγωγή ενισχύθηκε και η ανάπτυξη των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας επιταχύνθηκε.

Ωστόσο, αναλυτές, αξιωματούχοι και traders υπογραμμίζουν ότι καμία από αυτές τις λύσεις δεν μπορεί να αλλάξει το βασικό γεγονός: ένα τεράστιο μέρος της παγκόσμιας παραγωγής ενέργειας εξακολουθεί να παραμένει εγκλωβισμένο στα Στενά του Ορμούζ ή έχει υποστεί σοβαρές ζημιές στις παράκτιες εγκαταστάσεις της περιοχής.

Όπως επισημαίνει το Politico, η πραγματικότητα αυτή αυξάνει το ενδεχόμενο επιβολής άτυπων μέτρων ενεργειακής λιτότητας στην Ευρώπη, κάτι που ήδη συμβαίνει σε αρκετές περιοχές της Ασίας.

Ο κίνδυνος νέας εκτίναξης στις τιμές του πετρελαίου

Οι τιμές του Brent έχουν διατηρηθεί χαμηλότερα από τις πιο απαισιόδοξες προβλέψεις, χάρη στην αύξηση της παραγωγής από τις ΗΠΑ και άλλους παραγωγούς, αλλά και στις έκτακτες αποδεσμεύσεις στρατηγικών αποθεμάτων.

Ωστόσο, το παγκόσμιο «μαξιλάρι ασφαλείας» μειώνεται σταδιακά, καθώς τα κράτη αντλούν όλο και περισσότερο από τα αποθέματά τους.

Πρόσφατη έκθεση της Oxford Economics προειδοποιεί ότι τα αποθέματα πετρελαίου των ανεπτυγμένων οικονομιών ενδέχεται να φτάσουν σε κρίσιμο σημείο έως τον Σεπτέμβριο, εάν τα Στενά του Ορμούζ παραμείνουν κλειστά και μετά τον Ιούλιο. Σε αυτό το σενάριο, οι τιμές θα μπορούσαν να ξεπεράσουν τα 150 δολάρια το βαρέλι.

Τα αεροπορικά καύσιμα στο επίκεντρο της ανησυχίας

Η μεγαλύτερη ανησυχία στην Ευρώπη αφορά πλέον ένα συγκεκριμένο προϊόν: τα αεροπορικά καύσιμα.

Επιφανειακά, η κατάσταση φαίνεται σταθερή. Η πρόβλεψη του Διεθνούς Οργανισμού Ενέργειας τον Απρίλιο ότι τα ευρωπαϊκά αποθέματα θα εξαντλούνταν έως τα τέλη Μαΐου δεν επιβεβαιώθηκε.

Η Ευρώπη κατάφερε να αναπληρώσει τις απώλειες από τον Περσικό Κόλπο αυξάνοντας σχεδόν πέντε φορές τις εισαγωγές αεροπορικών καυσίμων από τις Ηνωμένες Πολιτείες μεταξύ Φεβρουαρίου και Μαΐου.

Παράλληλα, τα ευρωπαϊκά διυλιστήρια αύξησαν την παραγωγή αεροπορικού καυσίμου, ενώ σημαντική βοήθεια προσέφερε και η επαναλειτουργία ενός μεγάλου διυλιστηρίου στη Νιγηρία.

Παρά τις διαβεβαιώσεις της Κομισιόν ότι δεν υπάρχουν «άμεσοι» κίνδυνοι εφοδιασμού, αρκετοί ειδικοί θεωρούν ότι η ήπειρος βαδίζει προς μια κρίση χωρίς να το αντιλαμβάνεται.

Οι αεροπορικές εταιρείες συνεχίζουν να εμφανίζονται αισιόδοξες για τη διαθεσιμότητα καυσίμων, γεγονός που έχει διατηρήσει τη ζήτηση για αεροπορικά ταξίδια σε υψηλά επίπεδα. Αυτό, όμως, σημαίνει ότι οι κυβερνήσεις έχουν κάνει ελάχιστα για να περιορίσουν την κατανάλωση.

Η εταιρεία ανάλυσης Kpler εκτιμά ότι μέχρι τον Σεπτέμβριο θα χρειαστεί να καταστραφεί ζήτηση, που αντιστοιχεί σε περισσότερα από 50.000 βαρέλια ημερησίως αεροπορικών καυσίμων στην ΕΕ και το Ηνωμένο Βασίλειο.

Σύμφωνα με πηγές του Politico, η Κομισιόν ζητά πλέον από τα κράτη-μέλη να συντονίσουν καλύτερα τα μέτρα περιορισμού της ζήτησης ώστε να αποφευχθούν τα χειρότερα σενάρια.

Η ανησυχία μεγαλώνει πίσω από την εικόνα ηρεμίας

Η απερχόμενη γενική διευθύντρια Ενέργειας της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ντίτε Γιουλ Γιόργκενσεν, προειδοποίησε διπλωμάτες στα τέλη του προηγούμενου μήνα ότι τα αποθέματα αεροπορικών καυσίμων ενδέχεται να δεχθούν ισχυρές πιέσεις από το φθινόπωρο, ανάλογα με την εξέλιξη της θερινής περιόδου.

Ανώτατος αξιωματούχος της Επιτροπής εκτίμησε ότι οι πιέσεις στις τιμές θα μπορούσαν να γίνουν ιδιαίτερα έντονες μέσα στο καλοκαίρι και ακόμη περισσότερο από τον Σεπτέμβριο, εάν δεν ληφθούν μέτρα για τη μείωση της κατανάλωσης.

Η Κομισιόν προειδοποιεί ήδη για μια «ολοένα πιο σφιχτή» αγορά, καθώς και για πιθανές περιφερειακές ελλείψεις εάν η κατάσταση δεν βελτιωθεί τις επόμενες εβδομάδες.

Ορισμένα αεροδρόμια, κυρίως στην Ιταλία, όπου η οικονομία εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τον τουρισμό, έχουν ήδη αναφέρει ελλείψεις καυσίμων. Άλλα ενδέχεται να αντιμετωπίζουν προβλήματα χωρίς να τα δημοσιοποιούν, καθώς οι διαθέσιμες ποσότητες παραμένουν δύσκολο να αποτιμηθούν με ακρίβεια.

Παράλληλα, Ευρωπαίοι αξιωματούχοι εκφράζουν ανησυχίες ότι οι αεροπορικές εταιρείες μπορεί να αυξήσουν απότομα τις τιμές ή ακόμη και να περιορίσουν πτήσεις εάν οι συνθήκες επιδεινωθούν.

Οι αμερικανικοί παράγοντες που μπορεί να επιδεινώσουν την κρίση

Οι Βρυξέλλες παρακολουθούν επίσης μια σειρά από κινδύνους που προέρχονται από τις Ηνωμένες Πολιτείες.

Μεταξύ αυτών συγκαταλέγονται νέα αμερικανικά αεροπορικά πλήγματα κατά του Ιράν, τα οποία θα μπορούσαν να κατευθύνουν ποσότητες αεροπορικών καυσίμων προς τις στρατιωτικές ανάγκες των ΗΠΑ αντί προς την Ευρώπη.

Επιπλέον, εξετάζεται το ενδεχόμενο περιορισμών στις εξαγωγές καυσίμων από τις ΗΠΑ εάν οι εγχώριες τιμές αυξηθούν σημαντικά κατά τη θερινή περίοδο, ενώ η αυξημένη αεροπορική κίνηση προς τις ΗΠΑ ενόψει του Παγκοσμίου Κυπέλλου θα μπορούσε επίσης να επιβαρύνει την αγορά.

Ο διευθύνων σύμβουλος της ισπανικής ενεργειακής εταιρείας Moeve, Μάρτεν Βέτσελααρ, εκτιμά ότι η κατάσταση γίνεται ολοένα πιο σοβαρή, καθώς σημαντικές ποσότητες καυσίμων ανακατευθύνονται από παραγωγούς δυτικά της Διώρυγας του Σουέζ προς χώρες που βρίσκονται ανατολικά της.

«Μπορείτε να κλείσετε τις διακοπές σας, αλλά η κατάσταση δεν είναι ίδια παντού στον κόσμο», σημείωσε. «Για την Ευρώπη αυτό σημαίνει ολοένα ακριβότερη ενέργεια. Για άλλα μέρη του πλανήτη σημαίνει ολοένα και λιγότερη ενέργεια».

Το φυσικό αέριο και η κρυφή πίεση στην αγορά LNG

Παρόμοια είναι η εικόνα και στην αγορά υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG), το οποίο καλύπτει περίπου το 18% της ηλεκτροπαραγωγής της Ευρώπης και το 24% του συνολικού ενεργειακού της μείγματος.

Η Ευρωπαϊκή Ένωση συνολικά εξαρτάται σχετικά λίγο από τις εξαγωγές LNG του Περσικού Κόλπου, καθώς οι Ηνωμένες Πολιτείες αποτελούν πολύ μεγαλύτερο προμηθευτή. Ωστόσο, χώρες όπως η Ιταλία και το Βέλγιο επηρεάστηκαν σημαντικά από τους βομβαρδισμούς μεγάλων μονάδων φυσικού αερίου στο Κατάρ τον Μάρτιο.

Παρά τα προβλήματα, το ευρωπαϊκό σημείο αναφοράς TTF παραμένει κάτω από τα 50 ευρώ ανά μεγαβατώρα, πολύ χαμηλότερα από τα επίπεδα των 300 ευρώ που είχαν καταγραφεί μετά τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία.

Αναλυτές και traders υποστηρίζουν ότι αυτή η σχετική ηρεμία δεν αντανακλά εμπιστοσύνη στην επάρκεια προμηθειών, αλλά την απροθυμία των επενδυτών να στοιχηματίσουν επιθετικά σε μια σύγκρουση με τόσο αβέβαιη έκβαση.

Την ίδια στιγμή, η Ευρώπη βρίσκεται αντιμέτωπη με έναν τριπλό ανταγωνισμό για τις διαθέσιμες ποσότητες LNG: από την Ασία, από τις ίδιες τις Ηνωμένες Πολιτείες και από τις δικές της ανάγκες.

Οι ασιατικές οικονομίες, και κυρίως η Κίνα, στρέφονται όλο και περισσότερο στην αγορά άμεσης παράδοσης (spot market), αυξάνοντας τον ανταγωνισμό με την Ευρώπη.

Παράλληλα, οι ευρωπαϊκές χώρες γεμίζουν τις αποθήκες φυσικού αερίου με βραδύτερους ρυθμούς από το συνηθισμένο, καθώς οι υψηλές τιμές μειώνουν τα κίνητρα αποθήκευσης κατά τη θερινή περίοδο.

Οι ΗΠΑ δεν μπορούν να αυξήσουν σημαντικά την παραγωγή

Θεωρητικά, μια σημαντική αύξηση της παραγωγής LNG από τις Ηνωμένες Πολιτείες θα μπορούσε να καλύψει τυχόν ελλείψεις. Ωστόσο, σύμφωνα με στελέχη της αμερικανικής βιομηχανίας LNG, η παραγωγική ικανότητα έχει πλέον φτάσει στα όριά της.

Οι Ηνωμένες Πολιτείες λειτουργούν ήδη «στο μέγιστο της δυναμικότητάς τους» και θα μπορούν να αυξήσουν τις εξαγωγές μόνο σταδιακά έως το 2031.

Όπως προειδοποιούν παράγοντες της αγοράς, εάν ο ανταγωνισμός για τα διαθέσιμα φορτία ενταθεί περαιτέρω, η αμερικανική βιομηχανία δεν θα είναι σε θέση να αποτρέψει μια νέα κρίση εφοδιασμού στην παγκόσμια αγορά ενέργειας.