Το φαινόμενο τροφοδοτείται από έναν εκτεταμένο θόλο υψηλών πιέσεων που καλύπτει μεγάλο μέρος της ηπειρωτικής Ευρώπης. Οι υψηλές πιέσεις εγκλωβίζουν θερμό αέρα κοντά στο έδαφος, προκαλώντας περαιτέρω άνοδο της θερμοκρασίας.

Σύμφωνα με τον μετεωρολόγο του Commodity Weather Group, Γουίλιαμ Χένεμπεργκ,το μοτίβο αυτό ενισχύεται από την ανάπτυξη ενός ισχυρού Ελ Νίνιο και από μια ψυχρή μάζα νερού στον Βόρειο Ατλαντικό, η οποία μεταβάλλει τη ροή του αεροχειμάρρου και ενισχύει το αντικυκλωνικό σύστημα πάνω από την Ευρώπη.

«Πρόκειται για μια πολύ ασυνήθιστη κατάσταση», δήλωσε ο Χένεμπεργκ, εκτιμώντας ότι το συγκεκριμένο μοτίβο θα παραμείνει ενεργό και θα διατηρήσει τις θερμοκρασίες πάνω από τα κανονικά επίπεδα έως και τις αρχές Ιουλίου.

Η Γαλλία στο επίκεντρο

Παρότι ο θερμικός θόλος καλύπτει το μεγαλύτερο μέρος της Ευρώπης, το επίκεντρό του βρίσκεται πάνω από τη Γαλλία. Την Πέμπτη οι θερμοκρασίες ξεπέρασαν τους 40 βαθμούς Κελσίου, ενώ οι προβλέψεις δείχνουν ακόμη υψηλότερες τιμές τις επόμενες ημέρες.

Στη δυτική Γαλλία ο υδράργυρος ενδέχεται να φτάσει ακόμη και τους 42 βαθμούς Κελσίου, ενώ το Παρίσι αναμένεται να καταγράψει νέο ρεκόρ θερμοκρασίας για τον μήνα Ιούνιο την ερχόμενη Δευτέρα, σύμφωνα με τη Vaisala.

Οι ακραίες συνθήκες έχουν ήδη αρχίσει να επηρεάζουν την καθημερινότητα. Σχολεία ακυρώνουν εορταστικές εκδηλώσεις για το τέλος της σχολικής χρονιάς ή κλείνουν νωρίτερα, ενώ ισχυρή καταιγίδα προκάλεσε καθυστερήσεις σε περίπου 60 πτήσεις στο αεροδρόμιο Σαρλ ντε Γκωλ του Παρισιού.

Ταυτόχρονα, η κατάσταση των γαλλικών καλλιεργειών σιταριού επιδεινώνεται, ενώ περιορισμούς αναμένεται να αντιμετωπίσει και η παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας από τους πυρηνικούς σταθμούς της χώρας.

Πίεση στο ενεργειακό σύστημα

Το κύμα ζέστης δοκιμάζει και το ευρωπαϊκό ενεργειακό σύστημα, καθώς νοικοκυριά και επιχειρήσεις αυξάνουν δραστικά τη χρήση κλιματιστικών. Αναλύσεις των Vaisala και Commodity Weather Group εκτιμούν ότι η ζήτηση για ψύξη μπορεί να φτάσει σε ιστορικά υψηλά επίπεδα.

Παράλληλα, η EDF προειδοποίησε ότι πυρηνικοί αντιδραστήρες που χρησιμοποιούν νερό από τους ποταμούς Ροδανό και Γκαρόν ενδέχεται να χρειαστεί να μειώσουν την παραγωγή τους καθώς αυξάνεται η θερμοκρασία των υδάτων.

Ο συγκεκριμένος περιορισμός εφαρμόζεται κάθε καλοκαίρι προκειμένου να αποτραπεί η απόρριψη υπερβολικά θερμού νερού στα ποτάμια και, σύμφωνα με την εταιρεία, θα μπορούσε να ενεργοποιηθεί ήδη από την ερχόμενη Τρίτη.

Κόκκινος συναγερμός για πολλές περιοχές

Η γαλλική μετεωρολογική υπηρεσία Météo-France αύξησε σε 58 τα διαμερίσματα που βρίσκονται σε πορτοκαλί συναγερμό για ακραία ζέστη και προειδοποίησε ότι δεν αποκλείεται να εκδοθούν κόκκινες προειδοποιήσεις εφόσον οι συνθήκες επιδεινωθούν, όπως αναμένεται την Κυριακή.

Η κρατική σιδηροδρομική εταιρεία SNCF ακύρωσε περισσότερα από 70 δρομολόγια λόγω φόβων για βλάβες στα συστήματα κλιματισμού, ενώ περίπου 4.500 μαθητές σε 84 σχολεία της δυτικής Γαλλίας είδαν να αναβάλλονται οι προφορικές εξετάσεις για το εθνικό απολυτήριο.

Ο καύσωνας επεκτείνεται σε όλη την Ευρώπη

Το ίδιο καιρικό σύστημα αναμένεται να ανεβάσει σημαντικά τις θερμοκρασίες στην Ισπανία, τη Γερμανία και το Ηνωμένο Βασίλειο.

Σύμφωνα με τη βρετανική Μετεωρολογική Υπηρεσία, συνθήκες καύσωνα αναμένεται να εμφανιστούν από την Κυριακή στη νότια Αγγλία.

Οι μετεωρολόγοι προειδοποιούν ότι η παρατεταμένη απουσία βροχοπτώσεων και οι υψηλές θερμοκρασίες αυξάνουν τον κίνδυνο ξηρασίας στη Βρετανία και ενισχύουν τον κίνδυνο εκδήλωσης πυρκαγιών στη Γαλλία και την Ισπανία.

Τα μοντέλα πρόγνωσης της Vaisala δείχνουν ότι οι ασυνήθιστα υψηλές θερμοκρασίες ενδέχεται να διατηρηθούν έως και τον Ιούλιο.

Περιορισμοί νερού και κίνδυνοι για τη δημόσια υγεία

Σε πολλές γαλλικές περιοχές έχουν ήδη επιβληθεί περιορισμοί στη χρήση νερού, συμπεριλαμβανομένων απαγορεύσεων ποτίσματος, σύμφωνα με την πλατφόρμα VigiEau.

Στο Ηνωμένο Βασίλειο, μόλις τρεις μήνες μετά το τέλος των συνθηκών ξηρασίας, οι αρχές προειδοποιούν για αυξανόμενο κίνδυνο παρατεταμένης λειψυδρίας στη νότια Αγγλία, όπου οι ανοιξιάτικες βροχοπτώσεις έφτασαν μόλις στο 50% των φυσιολογικών επιπέδων.

Οι υγειονομικές αρχές κρούουν επίσης τον κώδωνα του κινδύνου για τις επιπτώσεις της ακραίας ζέστης, ιδιαίτερα κατά τη διάρκεια της νύχτας.

Πολλές περιοχές της Ευρώπης αναμένεται να βιώσουν τις λεγόμενες «τροπικές νύχτες», με τις θερμοκρασίες να παραμένουν πάνω από τους 20 βαθμούς Κελσίου.

Οι συνθήκες αυτές αυξάνουν την κόπωση και τον κίνδυνο θερμικής καταπόνησης, ιδιαίτερα για παιδιά, ηλικιωμένους και άτομα με προβλήματα υγείας.

Κόκκινοι συναγερμοί για καύσωνα έχουν ήδη εκδοθεί στη Γερμανία και την Ελβετία, ενώ πορτοκαλί προειδοποιήσεις ισχύουν στη νότια Αγγλία, σε περιοχές της Αυστρίας, του Βελγίου, της Τσεχίας, της Ιταλίας και της Ισπανίας. Κίτρινες προειδοποιήσεις καλύπτουν μεγάλο μέρος της ηπειρωτικής Ευρώπης.

Όπως αναφέρει το Politico, σε πετρέλαιο, φυσικό αέριο και άλλα ενεργειακά προϊόντα — ιδιαίτερα στα αεροπορικά καύσιμα — οι τιμές στην Ευρώπη παραμένουν σχετικά συγκρατημένες, ενώ οι αξιωματούχοι επιμένουν ότι οι προμήθειες είναι ασφαλείς. Η εικόνα αυτή φαίνεται να έρχεται σε αντίθεση με προειδοποιήσεις διεθνών οργανισμών ότι ο κόσμος βιώνει μία από τις μεγαλύτερες ενεργειακές αναταράξεις της σύγχρονης ιστορίας.

Μέχρι στιγμής, η Ευρώπη έχει καταφέρει να προσαρμοστεί καλύτερα από ό,τι αναμενόταν. Οι εισαγωγές ενέργειας από τις ΗΠΑ και από άλλες χώρες αυξήθηκαν, η εγχώρια παραγωγή ενισχύθηκε και η ανάπτυξη των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας επιταχύνθηκε.

Ωστόσο, αναλυτές, αξιωματούχοι και traders υπογραμμίζουν ότι καμία από αυτές τις λύσεις δεν μπορεί να αλλάξει το βασικό γεγονός: ένα τεράστιο μέρος της παγκόσμιας παραγωγής ενέργειας εξακολουθεί να παραμένει εγκλωβισμένο στα Στενά του Ορμούζ ή έχει υποστεί σοβαρές ζημιές στις παράκτιες εγκαταστάσεις της περιοχής.

Όπως επισημαίνει το Politico, η πραγματικότητα αυτή αυξάνει το ενδεχόμενο επιβολής άτυπων μέτρων ενεργειακής λιτότητας στην Ευρώπη, κάτι που ήδη συμβαίνει σε αρκετές περιοχές της Ασίας.

Ο κίνδυνος νέας εκτίναξης στις τιμές του πετρελαίου

Οι τιμές του Brent έχουν διατηρηθεί χαμηλότερα από τις πιο απαισιόδοξες προβλέψεις, χάρη στην αύξηση της παραγωγής από τις ΗΠΑ και άλλους παραγωγούς, αλλά και στις έκτακτες αποδεσμεύσεις στρατηγικών αποθεμάτων.

Ωστόσο, το παγκόσμιο «μαξιλάρι ασφαλείας» μειώνεται σταδιακά, καθώς τα κράτη αντλούν όλο και περισσότερο από τα αποθέματά τους.

Πρόσφατη έκθεση της Oxford Economics προειδοποιεί ότι τα αποθέματα πετρελαίου των ανεπτυγμένων οικονομιών ενδέχεται να φτάσουν σε κρίσιμο σημείο έως τον Σεπτέμβριο, εάν τα Στενά του Ορμούζ παραμείνουν κλειστά και μετά τον Ιούλιο. Σε αυτό το σενάριο, οι τιμές θα μπορούσαν να ξεπεράσουν τα 150 δολάρια το βαρέλι.

Τα αεροπορικά καύσιμα στο επίκεντρο της ανησυχίας

Η μεγαλύτερη ανησυχία στην Ευρώπη αφορά πλέον ένα συγκεκριμένο προϊόν: τα αεροπορικά καύσιμα.

Επιφανειακά, η κατάσταση φαίνεται σταθερή. Η πρόβλεψη του Διεθνούς Οργανισμού Ενέργειας τον Απρίλιο ότι τα ευρωπαϊκά αποθέματα θα εξαντλούνταν έως τα τέλη Μαΐου δεν επιβεβαιώθηκε.

Η Ευρώπη κατάφερε να αναπληρώσει τις απώλειες από τον Περσικό Κόλπο αυξάνοντας σχεδόν πέντε φορές τις εισαγωγές αεροπορικών καυσίμων από τις Ηνωμένες Πολιτείες μεταξύ Φεβρουαρίου και Μαΐου.

Παράλληλα, τα ευρωπαϊκά διυλιστήρια αύξησαν την παραγωγή αεροπορικού καυσίμου, ενώ σημαντική βοήθεια προσέφερε και η επαναλειτουργία ενός μεγάλου διυλιστηρίου στη Νιγηρία.

Παρά τις διαβεβαιώσεις της Κομισιόν ότι δεν υπάρχουν «άμεσοι» κίνδυνοι εφοδιασμού, αρκετοί ειδικοί θεωρούν ότι η ήπειρος βαδίζει προς μια κρίση χωρίς να το αντιλαμβάνεται.

Οι αεροπορικές εταιρείες συνεχίζουν να εμφανίζονται αισιόδοξες για τη διαθεσιμότητα καυσίμων, γεγονός που έχει διατηρήσει τη ζήτηση για αεροπορικά ταξίδια σε υψηλά επίπεδα. Αυτό, όμως, σημαίνει ότι οι κυβερνήσεις έχουν κάνει ελάχιστα για να περιορίσουν την κατανάλωση.

Η εταιρεία ανάλυσης Kpler εκτιμά ότι μέχρι τον Σεπτέμβριο θα χρειαστεί να καταστραφεί ζήτηση, που αντιστοιχεί σε περισσότερα από 50.000 βαρέλια ημερησίως αεροπορικών καυσίμων στην ΕΕ και το Ηνωμένο Βασίλειο.

Σύμφωνα με πηγές του Politico, η Κομισιόν ζητά πλέον από τα κράτη-μέλη να συντονίσουν καλύτερα τα μέτρα περιορισμού της ζήτησης ώστε να αποφευχθούν τα χειρότερα σενάρια.

Η ανησυχία μεγαλώνει πίσω από την εικόνα ηρεμίας

Η απερχόμενη γενική διευθύντρια Ενέργειας της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ντίτε Γιουλ Γιόργκενσεν, προειδοποίησε διπλωμάτες στα τέλη του προηγούμενου μήνα ότι τα αποθέματα αεροπορικών καυσίμων ενδέχεται να δεχθούν ισχυρές πιέσεις από το φθινόπωρο, ανάλογα με την εξέλιξη της θερινής περιόδου.

Ανώτατος αξιωματούχος της Επιτροπής εκτίμησε ότι οι πιέσεις στις τιμές θα μπορούσαν να γίνουν ιδιαίτερα έντονες μέσα στο καλοκαίρι και ακόμη περισσότερο από τον Σεπτέμβριο, εάν δεν ληφθούν μέτρα για τη μείωση της κατανάλωσης.

Η Κομισιόν προειδοποιεί ήδη για μια «ολοένα πιο σφιχτή» αγορά, καθώς και για πιθανές περιφερειακές ελλείψεις εάν η κατάσταση δεν βελτιωθεί τις επόμενες εβδομάδες.

Ορισμένα αεροδρόμια, κυρίως στην Ιταλία, όπου η οικονομία εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τον τουρισμό, έχουν ήδη αναφέρει ελλείψεις καυσίμων. Άλλα ενδέχεται να αντιμετωπίζουν προβλήματα χωρίς να τα δημοσιοποιούν, καθώς οι διαθέσιμες ποσότητες παραμένουν δύσκολο να αποτιμηθούν με ακρίβεια.

Παράλληλα, Ευρωπαίοι αξιωματούχοι εκφράζουν ανησυχίες ότι οι αεροπορικές εταιρείες μπορεί να αυξήσουν απότομα τις τιμές ή ακόμη και να περιορίσουν πτήσεις εάν οι συνθήκες επιδεινωθούν.

Οι αμερικανικοί παράγοντες που μπορεί να επιδεινώσουν την κρίση

Οι Βρυξέλλες παρακολουθούν επίσης μια σειρά από κινδύνους που προέρχονται από τις Ηνωμένες Πολιτείες.

Μεταξύ αυτών συγκαταλέγονται νέα αμερικανικά αεροπορικά πλήγματα κατά του Ιράν, τα οποία θα μπορούσαν να κατευθύνουν ποσότητες αεροπορικών καυσίμων προς τις στρατιωτικές ανάγκες των ΗΠΑ αντί προς την Ευρώπη.

Επιπλέον, εξετάζεται το ενδεχόμενο περιορισμών στις εξαγωγές καυσίμων από τις ΗΠΑ εάν οι εγχώριες τιμές αυξηθούν σημαντικά κατά τη θερινή περίοδο, ενώ η αυξημένη αεροπορική κίνηση προς τις ΗΠΑ ενόψει του Παγκοσμίου Κυπέλλου θα μπορούσε επίσης να επιβαρύνει την αγορά.

Ο διευθύνων σύμβουλος της ισπανικής ενεργειακής εταιρείας Moeve, Μάρτεν Βέτσελααρ, εκτιμά ότι η κατάσταση γίνεται ολοένα πιο σοβαρή, καθώς σημαντικές ποσότητες καυσίμων ανακατευθύνονται από παραγωγούς δυτικά της Διώρυγας του Σουέζ προς χώρες που βρίσκονται ανατολικά της.

«Μπορείτε να κλείσετε τις διακοπές σας, αλλά η κατάσταση δεν είναι ίδια παντού στον κόσμο», σημείωσε. «Για την Ευρώπη αυτό σημαίνει ολοένα ακριβότερη ενέργεια. Για άλλα μέρη του πλανήτη σημαίνει ολοένα και λιγότερη ενέργεια».

Το φυσικό αέριο και η κρυφή πίεση στην αγορά LNG

Παρόμοια είναι η εικόνα και στην αγορά υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG), το οποίο καλύπτει περίπου το 18% της ηλεκτροπαραγωγής της Ευρώπης και το 24% του συνολικού ενεργειακού της μείγματος.

Η Ευρωπαϊκή Ένωση συνολικά εξαρτάται σχετικά λίγο από τις εξαγωγές LNG του Περσικού Κόλπου, καθώς οι Ηνωμένες Πολιτείες αποτελούν πολύ μεγαλύτερο προμηθευτή. Ωστόσο, χώρες όπως η Ιταλία και το Βέλγιο επηρεάστηκαν σημαντικά από τους βομβαρδισμούς μεγάλων μονάδων φυσικού αερίου στο Κατάρ τον Μάρτιο.

Παρά τα προβλήματα, το ευρωπαϊκό σημείο αναφοράς TTF παραμένει κάτω από τα 50 ευρώ ανά μεγαβατώρα, πολύ χαμηλότερα από τα επίπεδα των 300 ευρώ που είχαν καταγραφεί μετά τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία.

Αναλυτές και traders υποστηρίζουν ότι αυτή η σχετική ηρεμία δεν αντανακλά εμπιστοσύνη στην επάρκεια προμηθειών, αλλά την απροθυμία των επενδυτών να στοιχηματίσουν επιθετικά σε μια σύγκρουση με τόσο αβέβαιη έκβαση.

Την ίδια στιγμή, η Ευρώπη βρίσκεται αντιμέτωπη με έναν τριπλό ανταγωνισμό για τις διαθέσιμες ποσότητες LNG: από την Ασία, από τις ίδιες τις Ηνωμένες Πολιτείες και από τις δικές της ανάγκες.

Οι ασιατικές οικονομίες, και κυρίως η Κίνα, στρέφονται όλο και περισσότερο στην αγορά άμεσης παράδοσης (spot market), αυξάνοντας τον ανταγωνισμό με την Ευρώπη.

Παράλληλα, οι ευρωπαϊκές χώρες γεμίζουν τις αποθήκες φυσικού αερίου με βραδύτερους ρυθμούς από το συνηθισμένο, καθώς οι υψηλές τιμές μειώνουν τα κίνητρα αποθήκευσης κατά τη θερινή περίοδο.

Οι ΗΠΑ δεν μπορούν να αυξήσουν σημαντικά την παραγωγή

Θεωρητικά, μια σημαντική αύξηση της παραγωγής LNG από τις Ηνωμένες Πολιτείες θα μπορούσε να καλύψει τυχόν ελλείψεις. Ωστόσο, σύμφωνα με στελέχη της αμερικανικής βιομηχανίας LNG, η παραγωγική ικανότητα έχει πλέον φτάσει στα όριά της.

Οι Ηνωμένες Πολιτείες λειτουργούν ήδη «στο μέγιστο της δυναμικότητάς τους» και θα μπορούν να αυξήσουν τις εξαγωγές μόνο σταδιακά έως το 2031.

Όπως προειδοποιούν παράγοντες της αγοράς, εάν ο ανταγωνισμός για τα διαθέσιμα φορτία ενταθεί περαιτέρω, η αμερικανική βιομηχανία δεν θα είναι σε θέση να αποτρέψει μια νέα κρίση εφοδιασμού στην παγκόσμια αγορά ενέργειας.

Τα γερμανικά νοικοκυριά καταβάλλουν περίπου ένα τρίτο περισσότερα για ηλεκτρική ενέργεια σε σχέση με τον μέσο πολίτη της ΕΕ, γεγονός που αναδεικνύει τις προκλήσεις της ενεργειακής μετάβασης ακόμη και για τις χώρες που πρωταγωνιστούν στην ανάπτυξη καθαρών μορφών ενέργειας.

Σύμφωνα με το ενεργειακό think tank Ember, η Γερμανία συγκαταλέγεται πλέον στους παγκόσμιους ηγέτες της πράσινης ενέργειας, καθώς το 59% της ηλεκτροπαραγωγής της το 2025 προήλθε από καθαρές πηγές.

Η μεταμόρφωση είναι εντυπωσιακή. Από την εφαρμογή του νόμου για τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας το 2000, η συμμετοχή των αιολικών και φωτοβολταϊκών στην παραγωγή ηλεκτρισμού εκτινάχθηκε από λιγότερο του 2% σε σχεδόν 45% το 2024. Την ίδια περίοδο, ο άνθρακας, που επί δεκαετίες κυριαρχούσε στο γερμανικό ενεργειακό σύστημα, περιορίστηκε από ποσοστά άνω του 50% σε μόλις 21%.

Η Ember επισημαίνει ότι η Γερμανία παρήγαγε το 2025 περισσότερη ηλεκτρική ενέργεια από αιολικά και φωτοβολταϊκά από οποιαδήποτε άλλη χώρα της Ευρωπαϊκής Ένωσης, αντιπροσωπεύοντας πάνω από το ένα τέταρτο της συνολικής παραγωγής αυτών των τεχνολογιών στην ΕΕ.

Οι ακριβότεροι λογαριασμοί στην Ευρώπη

Παρά τη θετική αυτή εικόνα, ανάλυση της ενεργειακής εταιρείας 1KOMMA5° δείχνει ότι η Γερμανία παραμένει μία από τις ακριβότερες αγορές ηλεκτρικής ενέργειας στην Ευρώπη.

Με βάση στοιχεία της Eurostat για το δεύτερο εξάμηνο του 2025, η μέση τιμή ηλεκτρικής ενέργειας στην ΕΕ διαμορφώνεται στα 0,29 ευρώ ανά κιλοβατώρα, συμπεριλαμβανομένων φόρων και τελών. Στη Γερμανία, όμως, το αντίστοιχο κόστος φτάνει τα 0,39 ευρώ ανά κιλοβατώρα.

Για ένα μονοπρόσωπο νοικοκυριό με ετήσια κατανάλωση 1.500 kWh, η διαφορά μεταφράζεται σε περίπου 150 ευρώ επιπλέον ετησίως σε σχέση με τον μέσο όρο της ΕΕ. Για μια οικογένεια που καταναλώνει 5.000 kWh τον χρόνο, η επιβάρυνση αγγίζει τα 500 ευρώ.

Την πρώτη θέση στην ευρωπαϊκή κατάταξη κατέχει η Ιρλανδία, όπου η τιμή ηλεκτρικής ενέργειας φτάνει τα 0,40 ευρώ ανά κιλοβατώρα, λίγο υψηλότερα από τη Γερμανία. Ακολουθούν το Βέλγιο με 0,35 ευρώ, η Δανία και η Αυστρία με 0,33 ευρώ, ενώ η Ελλάδα βρίσκεται χαμηλότερα με μέση τιμή 0,24 ευρώ ανά κιλοβατώρα.

Στον αντίποδα, τα χαμηλότερα τιμολόγια καταγράφονται στην Ουγγαρία με 0,11 ευρώ ανά κιλοβατώρα, στη Μάλτα με 0,13 ευρώ και στη Βουλγαρία με 0,14 ευρώ.

Ο μηχανισμός που κρατά ψηλά τις τιμές

Το παράδοξο της Γερμανίας εξηγείται σε μεγάλο βαθμό από τον τρόπο λειτουργίας της ευρωπαϊκής αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας. Παρότι οι ανανεώσιμες πηγές παράγουν ολοένα και μεγαλύτερο ποσοστό του ηλεκτρισμού, η τελική τιμή καθορίζεται μέσω της αρχής merit order.

Με βάση αυτό το σύστημα, η τιμή διαμορφώνεται από την ακριβότερη μονάδα παραγωγής που χρειάζεται για να καλυφθεί η ζήτηση. Έτσι, όταν οι ανανεώσιμες πηγές δεν επαρκούν, ενεργοποιούνται μονάδες φυσικού αερίου ή άνθρακα, οι οποίες ανεβάζουν το συνολικό κόστος για όλους τους καταναλωτές.

Οι ειδικοί θεωρούν ότι η περαιτέρω αύξηση της συμμετοχής των ΑΠΕ μπορεί να περιορίσει αυτή την εξάρτηση. Η Ισπανία αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα. Από το 2019, η ισχυρή ανάπτυξη της αιολικής και της ηλιακής ενέργειας έχει μειώσει κατά 75% την επίδραση των μονάδων ορυκτών καυσίμων στη διαμόρφωση της τιμής του ηλεκτρισμού.

Παρότι Ισπανία και Γερμανία παρουσίασαν το 2025 παρόμοια παραγωγή από αιολικά και φωτοβολταϊκά, η Ισπανία διαθέτει μεγαλύτερη συμμετοχή υδροηλεκτρικών και πυρηνικών μονάδων. Ως αποτέλεσμα, η καθαρή ενέργεια αντιστοιχούσε στο 75% του ενεργειακού της μίγματος, έναντι 59% στη Γερμανία.

Η σκιά της εξόδου από τα πυρηνικά

Σημαντικό ρόλο στη σημερινή εικόνα παίζει και η απόφαση της Γερμανίας να εγκαταλείψει την πυρηνική ενέργεια.

Σύμφωνα με την έκθεση Clean Power Progress της Montel, το 2022 οι πυρηνικοί σταθμοί κάλυπταν ακόμη το 6,6% της ηλεκτροπαραγωγής της χώρας. Η απόσυρση αυτής της σταθερής πηγής χαμηλών εκπομπών δημιούργησε ένα ενεργειακό κενό που έπρεπε να καλυφθεί είτε με περισσότερα ορυκτά καύσιμα είτε με ακόμη ταχύτερη ανάπτυξη ανανεώσιμων πηγών.

Παρά τις δυσκολίες, οι αναλυτές εκτιμούν ότι τα οφέλη της ενεργειακής μετάβασης θα γίνουν πιο εμφανή από το 2026 και μετά, καθώς η αύξηση της παραγωγής από ΑΠΕ θα συνεχίσει να εκτοπίζει τα ορυκτά καύσιμα.

Γιατί χάνεται τόσο μεγάλη ποσότητα καθαρής ενέργειας

Ένα ακόμη πρόβλημα αφορά την αδυναμία του δικτύου να αξιοποιήσει πλήρως την παραγόμενη πράσινη ενέργεια.

Όπως επισημαίνει ο συνιδρυτής της 1KOMMA5°, Γιάνικ Σαλ, το πρόβλημα της Γερμανίας δεν είναι ότι παράγει υπερβολικά μεγάλη ποσότητα φθηνής αιολικής και ηλιακής ενέργειας, αλλά ότι διαθέτει περιορισμένη ευελιξία στη διαχείρισή της.

Το 2025 δαπανήθηκαν περίπου 435 δισ. ευρώ για μέτρα περιορισμού παραγωγής από ανανεώσιμες πηγές. Οι παρεμβάσεις αυτές περιλαμβάνουν τη σκόπιμη διακοπή παραγωγής σε περιοχές όπου υπάρχει υπερπροσφορά και την ενίσχυση παραγωγής σε άλλες περιοχές του δικτύου.

Οι παραγωγοί αποζημιώνονται όταν δεν μπορούν να διοχετεύσουν το ρεύμα τους στο δίκτυο, ενώ καταβάλλονται πρόσθετες πληρωμές σε άλλες μονάδες για να καλυφθούν οι ανάγκες του συστήματος.

Το φαινόμενο εμφανίζεται συχνά σε περιόδους έντονης ηλιοφάνειας ή ισχυρών ανέμων, όταν παράγεται περισσότερη ηλεκτρική ενέργεια από όση μπορεί να απορροφήσει το δίκτυο. Σε ακραίες περιπτώσεις, η υπερπροσφορά οδηγεί ακόμη και σε αρνητικές τιμές ηλεκτρικής ενέργειας.

Οι μπαταρίες και το πρόβλημα του δικτύου

Η αντιμετώπιση αυτής της πρόκλησης δεν είναι εύκολη, καθώς τα ευρωπαϊκά δίκτυα σχεδιάστηκαν για ένα σύστημα κεντρικών σταθμών παραγωγής και όχι για χιλιάδες αποκεντρωμένες μονάδες ανανεώσιμων πηγών.

Γι’ αυτόν τον λόγο, τα συστήματα αποθήκευσης ενέργειας με μπαταρίες θεωρούνται κρίσιμο εργαλείο για την καλύτερη αξιοποίηση της πράσινης παραγωγής.

Σύμφωνα με την Solar Power Europe, η εγκατεστημένη ισχύς μπαταριών στην ΕΕ έχει δεκαπλασιαστεί από το 2021 και πλέον ξεπερνά τις 77 GWh. Παρ’ όλα αυτά, η Ευρώπη εξακολουθεί να απέχει σημαντικά από τα επίπεδα που απαιτούνται για την επίτευξη των ενεργειακών στόχων της.

Για να επιτευχθούν οι στόχοι του 2030, η αποθηκευτική ικανότητα θα πρέπει να αυξηθεί εκ νέου σχεδόν δέκα φορές, φτάνοντας περίπου τις 750 GWh μέσα στην επόμενη πενταετία. Πρωταγωνιστικό ρόλο στην ανάπτυξη των συστημάτων BESS διαδραματίζουν σήμερα η Γερμανία και η Ιταλία.

Το βάρος των φόρων και των τελών

Πέρα από τη δομή της αγοράς και τα προβλήματα του δικτύου, καθοριστικό ρόλο στις υψηλές τιμές διαδραματίζουν οι φόροι και οι χρεώσεις χρήσης δικτύου.

Σύμφωνα με τους υπολογισμούς της 1KOMMA5°, χωρίς αυτές τις επιβαρύνσεις το κόστος ηλεκτρικής ενέργειας για τα γερμανικά νοικοκυριά θα περιοριζόταν στα 0,26 ευρώ ανά κιλοβατώρα. Σε αυτή την περίπτωση, το γερμανικό ρεύμα θα ήταν φθηνότερο από εκείνο στο Βέλγιο, το Λουξεμβούργο και την Ολλανδία.

Όπως σημειώνει ο Γιάνικ Σαλ, σημαντική μείωση των χρεώσεων θα μπορούσε να επιτευχθεί εάν περιορίζονταν οι δαπανηρές παρεμβάσεις εξισορρόπησης του δικτύου. Ένα πιο έξυπνο σύστημα διαχείρισης, που θα αξιοποιεί καλύτερα τις μπαταρίες και τους ευέλικτους καταναλωτές, θα μπορούσε να μειώσει το κόστος λειτουργίας και τελικά να οδηγήσει σε χαμηλότερους λογαριασμούς για νοικοκυριά και επιχειρήσεις.

Το φετινό καλοκαίρι έδειξε από νωρίς τις διαθέσεις του, με την Ευρώπη να καταγράφει ήδη ιστορικά υψηλές θερμοκρασίες. Στη Γαλλία, ο υδράργυρος έφτασε τους 37°C για πρώτη φορά μέσα σε μήνα Μάιο, ενώ το Ηνωμένο Βασίλειο σημείωσε νέο εποχικό ρεκόρ, με το Λονδίνο να αγγίζει τους 34,8°C. Αντίστοιχο ρεκόρ καταγράφηκε και στην Ιρλανδία, όπου η θερμοκρασία ανέβηκε στους 30,5°C.

Παρά την ένταση των φαινομένων, η πλειονότητα των κατοίκων της Ευρωπαϊκής Ένωσης, σε ποσοστό 68%, δεν διαθέτει ούτε κλιματιστικό ούτε ανεμιστήρα στην κατοικία της, σύμφωνα με την έκθεση του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Περιβάλλοντος με τίτλο «Overheated and Underprepared» («Υπερθερμασμένοι και Απροετοίμαστοι»).

Αν και σε ορισμένα κράτη η ανάγκη για κλιματισμό είναι περιορισμένη λόγω ηπιότερου κλίματος, πάνω από ένας στους τρεις Ευρωπαίους, δηλαδή το 38%, δηλώνει ότι δεν μπορεί να καλύψει οικονομικά την αγορά ή τη χρήση κλιματιστικού.

Τα ποσοστά είναι ιδιαίτερα αυξημένα σε ορισμένες από τις πιο θερμές περιοχές της Ευρώπης:

• Γαλλία: 42%
• Ελλάδα: 46%
• Πορτογαλία: 45%
• Ρουμανία: 39%
• Ιταλία: 37%
• Ισπανία: 34%

Η εικόνα προκαλεί προβληματισμό, καθώς περισσότεροι από το ένα τέταρτο των πολιτών της ΕΕ είναι άνω των 65 ετών, με κάποιους από τους πιο γηρασμένους πληθυσμούς να βρίσκονται σε χώρες όπως η Ιταλία, η Πορτογαλία και η Ελλάδα. Η Μάλτα με 8,5%, το Λουξεμβούργο με 18% και η Ιρλανδία με 20% εμφανίζονται ως οι χώρες όπου οι πολίτες αντιμετωπίζουν τις λιγότερες δυσκολίες στην αγορά κλιματιστικών ή ανεμιστήρων.

Υπάρχουν, βέβαια, και εναλλακτικοί τρόποι για τη διατήρηση χαμηλότερων θερμοκρασιών στο σπίτι, όπως  τέντες ή εξωτερικά συστήματα σκίασης. Ωστόσο, η πλειονότητα των πολιτών στην Ισπανία με 61%, στην Πορτογαλία με 59%, στην Ιταλία με 57% και στην Κύπρο με 51% αναφέρει ότι οι κατοικίες τους δεν διαθέτουν ούτε αυτά τα μέσα προστασίας.

Οι καύσωνες στην κορυφή των ανησυχιών

Οι καύσωνες σύμφωνα με το Εuronews αναδεικνύονται πλέον στη μεγαλύτερη κλιματική ανησυχία για το 85% των πολιτών της ΕΕ, ξεπερνώντας τις πλημμύρες με 80%, τις πυρκαγιές με 82,5% και τη λειψυδρία με 80,5%.

Η ανησυχία εμφανίζεται ακόμη πιο έντονη στις μεσογειακές χώρες:

• Κύπρος: 75%
• Ελλάδα: 71%
• Μάλτα: 70%

Οι πολίτες στις συγκεκριμένες χώρες δηλώνουν ότι ανησυχούν «πολύ» ή «αρκετά» για την άνοδο των θερμοκρασιών. Την ίδια ώρα, περίπου ένας στους δύο Ευρωπαίους αναφέρει ότι αισθάνεται ήδη υπερβολική ζέστη μέσα στο σπίτι του, σε ποσοστό 50%, αλλά και στον χώρο εργασίας του, σε ποσοστό 47%, ενώ το ποσοστό ανεβαίνει στο 61% όταν η αναφορά αφορά τη γειτονιά του.

Η εικόνα στις τοπικές κοινωνίες είναι άνιση ως προς την ανταπόκριση των αρχών απέναντι στην ακραία ζέστη. Σε γενικές γραμμές, οι λεγόμενοι «χώροι δροσιάς» ή τα δημόσια κτήρια με κλιματισμό παραμένουν σχετικά περιορισμένα.

Στην Ιταλία μόλις το 15% των πολιτών δηλώνει ότι έχει πρόσβαση σε κλιματιζόμενους δημόσιους χώρους, ενώ στη Γερμανία το αντίστοιχο ποσοστό υποχωρεί στο 7%. Αντίθετα, στην Ελλάδα, τη Μάλτα και τη Ρουμανία περίπου τέσσερις στους δέκα πολίτες αναφέρουν ότι έχουν πρόσβαση σε δημόσιους χώρους με κλιματισμό.

Οι Έλληνες προτιμούν τον κλιματισμό, αλλά βλέπουν λίγες δενδροφυτεύσεις

Η δενδροφύτευση θεωρείται μια πιο οικονομική, μακροπρόθεσμη και φιλική προς το περιβάλλον απάντηση στο πρόβλημα της ζέστης. Περίπου το 36% των Ευρωπαίων δηλώνει ότι βλέπει τέτοιες πρωτοβουλίες να υλοποιούνται στην περιοχή όπου ζει.

Οι διαφορές, ωστόσο, από χώρα σε χώρα είναι μεγάλες. Στην Ουγγαρία το 59% των πολιτών αναφέρει εκτεταμένες δράσεις δενδροφύτευσης, ενώ στην Ελλάδα το ποσοστό περιορίζεται μόλις στο 22%, που είναι το τρίτο χαμηλότερο στην Ευρωπαϊκή Ένωση.

Μια ακόμη μορφή προσαρμογής είναι η αλλαγή των ωραρίων εργασίας ή λειτουργίας των σχολείων τις ημέρες με τις υψηλότερες θερμοκρασίες. Παρ’ όλα αυτά, μόνο το 15% των Ευρωπαίων δηλώνει ότι έχει δει να εφαρμόζονται τέτοια μέτρα. Τα ποσοστά κινούνται από 39% στην Κύπρο έως μόλις 8% στην Πορτογαλία.

Οι τοπικές αρχές φαίνεται πως δίνουν μεγαλύτερη βαρύτητα στην αποστολή προειδοποιήσεων για καύσωνες, μέσω τηλεφωνικών κλήσεων, γραπτών μηνυμάτων και ενημερώσεων από τα μέσα ενημέρωσης. Το 57% των ερωτηθέντων ανέφερε ότι έχει λάβει τέτοιου τύπου ειδοποιήσεις.

Ωστόσο, αυτή η επικοινωνία δείχνει να εστιάζει περισσότερο στη διαχείριση έκτακτων συνθηκών και λιγότερο στην πρόληψη, καθώς μόνο το 42,5% των πολιτών δηλώνει ότι έχει δει ενημερωτικές εκστρατείες για τους κινδύνους που προκαλεί η ακραία ζέστη στην υγεία και για τα μέτρα ατομικής προστασίας.

Η τοποθέτηση αυτή αποτυπώνει το κλίμα που επικρατεί πλέον σε μεγάλο μέρος της Ευρώπης απέναντι στην Κίνα, τον δεύτερο σημαντικότερο εμπορικό εταίρο της Ένωσης μετά τις Ηνωμένες Πολιτείες. Καθώς το Πεκίνο ακολουθεί ολοένα πιο επιθετικές εμπορικές πρακτικές και οι κινεζικές εξαγωγές προς την ευρωπαϊκή αγορά αυξάνονται, κυβερνήσεις και επιχειρήσεις προβληματίζονται έντονα για τον βαθμό εξάρτησής τους από τα κινεζικά προϊόντα και αναζητούν τρόπους περιορισμού του. Με την Κίνα να ενισχύει συνεχώς τη θέση της στη μεταποίηση, αρκετοί Ευρωπαίοι βλέπουν πλέον μια άμεση απειλή για το μέλλον της βιομηχανικής τους βάσης.

«Υπάρχει μια αίσθηση επικείμενης κατάρρευσης της βιομηχανίας, επικείμενου κινδύνου», δήλωσε στους New York Times ο Τζερόμιν Τσέτελμαϊερ, επικεφαλής του Bruegel, περιγράφοντας ένα κλίμα που σε αρκετές περιπτώσεις αγγίζει τα όρια του πανικού. Από την πλευρά του, το Πεκίνο απαντά με ιδιαίτερα σκληρή ρητορική, προειδοποιώντας ότι οποιαδήποτε προστατευτικά μέτρα θα προκαλέσουν αντίστοιχες κινήσεις εκ μέρους της Κίνας.

Η αντιπαράθεση αυτή αναμένεται να ενταθεί το επόμενο διάστημα, καθώς οι ηγέτες των μεγαλύτερων οικονομιών του κόσμου θα συζητήσουν τις διεθνείς οικονομικές ανισορροπίες κατά τη σύνοδο της G7 στη Γαλλία, ενώ λίγες ημέρες αργότερα η Κίνα αναμένεται να βρεθεί στο επίκεντρο και των συζητήσεων της Συνόδου Κορυφής της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Παρά τις εντάσεις, οι Ευρωπαίοι αξιωματούχοι εξακολουθούν να ελπίζουν ότι μπορεί να υπάρξει συνεργασία με το Πεκίνο για τη διόρθωση των εμπορικών ανισορροπιών. Την ίδια στιγμή όμως εξετάζουν νέα βιομηχανικά και εμπορικά εργαλεία που θα μπορούσαν να περιορίσουν την αυξανόμενη επιρροή της Κίνας σε στρατηγικούς τομείς.

Μια δύσκολη διαδικασία για την Ευρώπη
Η προσπάθεια απομάκρυνσης από την κινεζική εξάρτηση μόνο εύκολη δεν θεωρείται. Οι κυβερνήσεις και οι επιχειρήσεις ανησυχούν για πιθανά αντίποινα, ενώ οι καταναλωτές έχουν συνηθίσει τα χαμηλού κόστους προϊόντα που καταφθάνουν από την Κίνα. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η μέχρι στιγμής αποτυχημένη προσπάθεια της Ε.Ε. να περιορίσει την εισροή κινεζικών ηλεκτρικών αυτοκινήτων στην ευρωπαϊκή αγορά.

Η Κίνα έχει ενισχύσει σημαντικά τη βιομηχανική της υπεροχή μέσω εκτεταμένων κρατικών επιδοτήσεων και αναπτυξιακών προγραμμάτων που στηρίζουν εργοστάσια και επιχειρήσεις. Μετά την κρίση στον κλάδο των ακινήτων, η μεταποίηση μετατράπηκε σε βασικό μοχλό ανάπτυξης της κινεζικής οικονομίας.

Παράλληλα, οι αμερικανικοί δασμοί περιόρισαν μέρος των εξαγωγών προς τις Ηνωμένες Πολιτείες, ωθώντας τις κινεζικές επιχειρήσεις να αναζητήσουν νέες διεξόδους σε αγορές όπως η Ευρώπη.

Η εξέλιξη αυτή δημιουργεί αυξημένες πιέσεις στους Ευρωπαίους παραγωγούς και στους εργαζομένους τους, ιδιαίτερα σε χώρες όπως η Γερμανία, η οποία παρά τη μεγάλη βιομηχανική της ισχύ δυσκολεύεται ολοένα περισσότερο να ανταγωνιστεί την κινεζική παραγωγή.

Τα ευρωπαϊκά αντίμετρα και η κινεζική αντίδραση
Η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει ήδη ξεκινήσει να υιοθετεί μέτρα προστασίας. Μεταξύ αυτών περιλαμβάνεται και η προτεινόμενη πράξη για την επιτάχυνση της βιομηχανίας, η οποία προβλέπει ότι κινεζικές εταιρείες δεν θα μπορούν να επωφελούνται από συγκεκριμένες στρατηγικές επιδοτήσεις.

Η αντίδραση του Πεκίνου υπήρξε άμεση και έντονη. Οι κινεζικές αρχές κατηγόρησαν τις Βρυξέλλες για προστατευτισμό και προειδοποίησαν ότι δεν θα διστάσουν να απαντήσουν με αντίστοιχα μέτρα.

Ωστόσο, αρκετοί Ευρωπαίοι αξιωματούχοι θεωρούν ότι η αυστηρότερη στάση της Ένωσης είναι αποτέλεσμα της ίδιας της εμπορικής πολιτικής που ακολουθεί η Κίνα. Πέρυσι, το Πεκίνο προχώρησε δύο φορές σε περιορισμό των εξαγωγών σπάνιων γαιών και μαγνητών, ως απάντηση στους αμερικανικούς δασμούς.

Οι κινήσεις αυτές προκάλεσαν σοβαρές αναταράξεις στην Ευρώπη, καθώς τα συγκεκριμένα υλικά αποτελούν βασικό συστατικό για τη βιομηχανία υψηλής τεχνολογίας και τις εφαρμογές πράσινης ενέργειας. Η διακοπή της τροφοδοσίας αποκάλυψε με σαφή τρόπο τον βαθμό εξάρτησης πολλών ευρωπαϊκών επιχειρήσεων από την κινεζική παραγωγή.

Νέοι κανόνες και φόβοι για την οικονομία
Τον Απρίλιο, η κινεζική κυβέρνηση παρουσίασε νέο κανονιστικό πλαίσιο που επιτρέπει στις αρχές να ελέγχουν εταιρικά αρχεία, να ανακρίνουν προσωπικό και ακόμη να απαγορεύουν την έξοδο στελεχών από τη χώρα, εφόσον θεωρηθεί ότι συμβάλλουν στη μεταφορά αλυσίδων εφοδιασμού εκτός Κίνας.

Σύμφωνα με πρόσφατη ανάλυση του European Chamber of Commerce in China, τα νέα μέτρα ενδέχεται να προκαλέσουν πρωτοφανείς επιπτώσεις στις ευρωπαϊκές επιχειρήσεις και κατ’ επέκταση στην οικονομία της Ευρώπης.

Καθώς οι γεωπολιτικές και εμπορικές εντάσεις κλιμακώνονται, η Ευρωπαϊκή Ένωση βρίσκεται αντιμέτωπη με ένα δύσκολο δίλημμα: να προστατεύσει τη βιομηχανική της βάση χωρίς να διαταράξει μια από τις σημαντικότερες εμπορικές σχέσεις της στον κόσμο.

Τα συμβόλαια αναφοράς ανέβηκαν έως και 1,3% την Παρασκευή, παρά τη μικρή υποχώρηση που είχαν σημειώσει την προηγούμενη ημέρα. Σε εβδομαδιαία βάση, οι τιμές καταγράφουν άνοδο σχεδόν 7%, σημειώνοντας το πρώτο θετικό πρόσημο σε διάστημα τριών εβδομάδων.

Στο επίκεντρο τα Στενά του Ορμούζ

Η αγορά παρακολουθεί στενά τις εξελίξεις στις διαπραγματεύσεις για τον τερματισμό της σύγκρουσης και την επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ, τα οποία παραμένουν ουσιαστικά κλειστά από την έναρξη των εχθροπραξιών.

Παρά τις δηλώσεις του Προέδρου των Ηνωμένων Πολιτειών, Ντόναλντ Τραμπ, ότι οι συνομιλίες εξελίσσονται θετικά, νέα επεισόδια βίας καταγράφηκαν στην περιοχή, ενώ η υποστηριζόμενη από την Τεχεράνη Χεζμπολάχ απέρριψε την αμερικανική πρόταση εκεχειρίας στον Λίβανο.

Η συνέχιση της αβεβαιότητας διατηρεί τις ανησυχίες για τις παγκόσμιες ενεργειακές ροές, ιδιαίτερα σε μια περίοδο όπου οι αγορές προετοιμάζονται για την αυξημένη ζήτηση των επόμενων μηνών.

Προβληματισμός για τα ευρωπαϊκά αποθέματα

Για την Ευρώπη, το βασικό ζήτημα παραμένει η αναπλήρωση των αποθηκών φυσικού αερίου πριν από την έναρξη της χειμερινής περιόδου.

Τα επίπεδα αποθήκευσης βρίσκονται σήμερα λίγο πάνω από το 41% της συνολικής χωρητικότητας, ποσοστό που θεωρείται χαμηλό για την εποχή. Εάν τα Στενά του Ορμούζ παραμείνουν αποκλεισμένα, η Ευρώπη ενδέχεται να βρεθεί αντιμέτωπη με εντονότερο ανταγωνισμό από την Ασία για τα διαθέσιμα φορτία υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG) κατά τη διάρκεια του καλοκαιριού.

Μια τέτοια εξέλιξη θα μπορούσε να αυξήσει περαιτέρω το κόστος προμήθειας και να δυσκολέψει την προσπάθεια πλήρωσης των αποθηκευτικών εγκαταστάσεων πριν από τους χειμερινούς μήνες.

Άνοδος και στις ΗΠΑ

Παράλληλα, οι τιμές του φυσικού αερίου στις Ηνωμένες Πολιτείες έφτασαν την Πέμπτη στο υψηλότερο επίπεδο των τελευταίων τεσσάρων μηνών, καθώς τα αποθέματα μειώθηκαν περισσότερο από όσο ανέμενε η αγορά.

Στην άνοδο συνέβαλαν επίσης οι προβλέψεις για υψηλές θερμοκρασίες τις επόμενες εβδομάδες, οι οποίες αναμένεται να αυξήσουν τη ζήτηση ηλεκτρικής ενέργειας για ψύξη.

Η εξέλιξη αυτή αποκτά ιδιαίτερη σημασία για την Ευρώπη, η οποία μετά τη δραστική μείωση των ρωσικών αγωγών φυσικού αερίου έχει καταστεί ολοένα και πιο εξαρτημένη από τις αμερικανικές εξαγωγές LNG. Τυχόν προβλήματα στην προσφορά των ΗΠΑ θα μπορούσαν επομένως να έχουν άμεσες επιπτώσεις και στην ευρωπαϊκή αγορά.

Ο ολλανδικός δείκτης TTF, σημείο αναφοράς για το ευρωπαϊκό φυσικό αέριο, ενισχυόταν κατά 0,4%, φθάνοντας τα 48,94 ευρώ ανά μεγαβατώρα στις πρωινές συναλλαγές της Παρασκευής.

Σε όλες τις αγορές τα οχήματα με κινητήρα εσωτερικής καύσης εξακολουθούν να κυριαρχούν στις συναλλαγές μεταχειρισμένων αυτοκινήτων, αν και οι όγκοι των βενζινοκίνητων και πετρελαιοκίνητων αυτοκινήτων παρουσιάζουν μειωμένη τάση, σε αντίθεση με τις πωλήσεις των ηλεκτρικών αυτοκινήτων που η τάση είναι ανοδική.

Η Ισπανία είχε την ισχυρότερη επίδοση μεταξύ των πέντε μεγαλύτερων αγορών μεταχειρισμένων αυτοκινήτων στην Ευρώπη. Σύμφωνα με στοιχεία, ταξινομήθηκαν 531.767 μεταχειρισμένα αυτοκίνητα μεταξύ των μηνών Ιανουαρίου -Μαρτίου, σημειώνοντας αύξηση 2,9% σε ετήσια βάση. Τα επιβατικά αυτοκίνητα ηλικίας έως πέντε ετών αυξήθηκαν κατά 10,4% το πρώτο τρίμηνο και αντιπροσώπευαν περισσότερο από το 27% του συνολικού όγκου πωλήσεων μεταχειρισμένων αυτοκινήτων.

Τα οχήματα άνω των 15 ετών μειώθηκαν κατά 1,7%, αν και εξακολουθούν να αντιπροσωπεύουν τέσσερις στις δέκα συναλλαγές. Η ηλεκτροκίνηση κερδίζει έδαφος, αφού συνολικά 8.886 ηλεκτρικά οχήματα άλλαξαν χέρια στο τρίμηνο, σημειώνοντας αύξηση 48,8% σε σχέση με την ίδια περίοδο του 2025. Τα plug-in υβριδικά αυξήθηκαν κατά 51,3% στις 13.710 μονάδες.

Η Ιταλία επίσης κατέγραψε θετικό αποτέλεσμα μετά από ένα αδύναμο ξεκίνημα του έτους. Με βάση τα στοιχεία της ANFIA πραγματοποιήθηκαν 1.503.591 συναλλαγές μεταχειρισμένων αυτοκινήτων στο πρώτο τρίμηνο, σημειώνοντας αύξηση 1,8% σε ετήσια βάση.

Το Ηνωμένο Βασίλειο κατέγραψε 2.016.232 συναλλαγές μεταχειρισμένων αυτοκινήτων στο πρώτο τρίμηνο, σημειώνοντας μείωση 0,2% σε σχέση με την ίδια περίοδο του 2025. Η μείωση ανήλθε σε μόνο 4.758 λιγότερες συναλλαγές. Αντίθετα οι συναλλαγές μεταχειρισμένων ηλεκτρικών αυτοκινήτων αυξήθηκαν κατά 32% στις 86.943 μονάδες, δίνοντας στα πλήρως ηλεκτρικά αυτοκίνητα μερίδιο αγοράς 4,3%, από 3,3% ένα χρόνο νωρίτερα. Τα πλήρως υβριδικά αυτοκίνητα αυξήθηκαν κατά 29,6% στις 128.039 συναλλαγές, που αντιστοιχούν σε μερίδιο 6,4%. Τα plug-in υβριδικά κινήθηκαν προς την αντίθετη κατεύθυνση. Οι όγκοι μειώθηκαν κατά 14,9% στις 20.021 μονάδες.

Η αγορά μεταχειρισμένων αυτοκινήτων της Γερμανίας μειώθηκε το πρώτο τρίμηνο παρά το γεγονός ότι ο Μάρτιος ήταν πολύ δυνατός στις πωλήσεις. Σύμφωνα με την ανάλυση των διαθέσιμων στοιχείων, 1.609.677 επιβατικά αυτοκίνητα άλλαξαν χέρια τους πρώτους τρεις μήνες του έτους, σημειώνοντας μείωση 1,6% σε ετήσια βάση. Τα στοιχεία δείχνουν ότι η βενζίνη παρέμεινε ο κυρίαρχος κινητήρας στην αγορά μεταχειρισμένων αυτοκινήτων, αντιπροσωπεύοντας το 55,1% των συναλλαγών. Τα ηλεκτρικά αυτοκίνητα αντιπροσώπευαν το 5,6% των συνολικών πωλήσεων.

Τέλος, στην Γαλλία οι συναλλαγές μεταχειρισμένων αυτοκινήτων μειώθηκαν κατά 2,5% το πρώτο τρίμηνο αγγίζοντας τις 1.330.153 μονάδες, σημειώνοντας μείωση 33.582 μονάδων σε ετήσια βάση. Τα στοιχεία για τους κινητήρες δείχνουν την κλίμακα της πίεσης από τον ICE στη Γαλλία. Τον Ιανουάριο, οι συναλλαγές βενζίνης μειώθηκαν κατά 14% και οι συναλλαγές ντίζελ μειώθηκαν κατά 12%. Τον Μάρτιο, τα μεταχειρισμένα ηλεκτρικά αυτοκίνητα αυξήθηκαν κατά 47%, διατηρώντας μερίδιο αγοράς 4%. Οι πωλήσεις με κινητήρα πετρελαίου μειώθηκε κατά 4% τον Μάρτιο, αλλά εξακολουθούσε να αντιπροσωπεύει το 42% της αγοράς, ενώ τα βενζινοκίνητα μοντέλα μειώθηκαν κατά 2% με συνολικό μερίδιο 38%.

Νέα μελέτη της GSMA αποτυπώνει με σαφήνεια μια ανησυχία που κυριαρχεί εδώ και καιρό στις Βρυξέλλες και στον κλάδο των τηλεπικοινωνιών: η Ευρώπη επενδύει με πιο αργούς ρυθμούς και χάνει τη δυναμική της απέναντι στις ΗΠΑ και κυρίως στις αγορές της Ασίας στον αγώνα για την ανάπτυξη προηγμένων δικτύων 5G.

Σύμφωνα με την έρευνα, μέχρι το 2035 η Ευρώπη θα χρειαστεί επενδύσεις που φτάνουν τα 475 δισ. ευρώ ώστε να αναπτύξει τηλεπικοινωνιακά δίκτυα αντίστοιχα με εκείνα των πιο τεχνολογικά προηγμένων χωρών. Ωστόσο, από αυτό το ποσό θεωρείται σήμερα εξασφαλισμένο μόλις το 270 δισ. ευρώ, γεγονός που δημιουργεί ένα χρηματοδοτικό έλλειμμα περίπου 205 δισ. ευρώ.

Ακόμη μεγαλύτερη ανησυχία προκαλεί το ήδη υπαρκτό τεχνολογικό χάσμα. Η τεχνολογία 5G Standalone (5G SA), δηλαδή η πλήρως ανεπτυγμένη μορφή του 5G με δυνατότητες όπως εξαιρετικά χαμηλή καθυστέρηση, network slicing και εκτεταμένες βιομηχανικές εφαρμογές, καλύπτει σήμερα περίπου το 80% του πληθυσμού στην ευρύτερη Κίνα και σχεδόν το 50% στην Ινδία. Στην Ευρώπη, αντίστοιχα, η κάλυψη παραμένει μόλις στο 2%.

Η εικόνα αυτή αντικατοπτρίζει δύο διαφορετικές στρατηγικές προσεγγίσεις. Όπως επισημαίνει η μελέτη της GSMA, σε ΗΠΑ και Ασία τα δίκτυα νέας γενιάς αντιμετωπίστηκαν ως κρίσιμες εθνικές υποδομές και βασικό εργαλείο οικονομικής ισχύος. Αντίθετα, στην Ευρώπη η αγορά παραμένει κατακερματισμένη, οι πάροχοι λειτουργούν με περιορισμένα περιθώρια κερδοφορίας και οι επενδύσεις επιβαρύνονται από υψηλό κόστος φάσματος και πολύπλοκες ρυθμιστικές διαδικασίες.

Ενδεικτικό της διαφοράς είναι ότι οι επενδύσεις ανά σύνδεση στην Ευρώπη φτάνουν περίπου τα 35 ευρώ, όταν στις αγορές που θεωρούνται παγκόσμιοι πρωταγωνιστές ξεπερνούν τα 70 ευρώ ανά σύνδεση. Την ίδια στιγμή, η κατανάλωση δεδομένων αυξάνεται διαρκώς, ενώ τα έσοδα των τηλεπικοινωνιακών εταιρειών πιέζονται.

Το διακύβευμα γίνεται ακόμη μεγαλύτερο αν ληφθεί υπόψη ότι το 5G SA θεωρείται απαραίτητη υποδομή για την επόμενη γενιά εφαρμογών τεχνητής νοημοσύνης, τα αυτόνομα βιομηχανικά δίκτυα, τα «έξυπνα» logistics και τις υπηρεσίες απομακρυσμένου ελέγχου. Η συζήτηση πλέον δεν αφορά απλώς ταχύτερο internet για τους καταναλωτές, αλλά τη δυνατότητα μιας οικονομίας να υποστηρίξει αυτοματοποιημένη βιομηχανική παραγωγή και ψηφιακές υπηρεσίες σε πραγματικό χρόνο.

Η εικόνα στην Ελλάδα

Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, η Ελλάδα αποτελεί μία από τις περιπτώσεις που ξεχωρίζουν θετικά, καθώς κινήθηκε ταχύτερα από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο στην ανάπτυξη δικτύων 5G SA. Παρά το μικρό μέγεθος της αγοράς και τις διαχρονικές αδυναμίες του κλάδου, οι τρεις μεγάλοι πάροχοι κινητής τηλεφωνίας έχουν ήδη προχωρήσει στην ανάπτυξη και εμπορική αξιοποίηση δικτύων νέας γενιάς, φέρνοντας τη χώρα ανάμεσα στις πιο ώριμες αγορές της Ευρωπαϊκής Ένωσης στον συγκεκριμένο τομέα.

Η πρόοδος αυτή αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία αν συγκριθεί με άλλες ευρωπαϊκές χώρες, όπου το 5G εξακολουθεί να βασίζεται σε μεγάλο βαθμό σε υποδομές 4G μέσω της αρχιτεκτονικής NSA (Non-Standalone). Στην Ελλάδα, οι πάροχοι επέλεξαν νωρίς να επενδύσουν σε πιο εξελιγμένες υποδομές, με στόχο τη δημιουργία ιδιωτικών δικτύων, νέων επιχειρηματικών υπηρεσιών και καινοτόμων εφαρμογών για επιχειρήσεις και πολίτες. Το επόμενο μεγάλο στοίχημα, ωστόσο, παραμένει η ανάπτυξη εφαρμογών και υπηρεσιών που θα αξιοποιήσουν ουσιαστικά αυτές τις δυνατότητες.

Υπενθυμίζεται ότι, λόγω των επιπτώσεων που δημιούργησε η κρίση στη Μέση Ανατολή, το φυσικό αέριο εκτοξεύτηκε πάνω από τα 60 ευρώ ανά κιλοβατώρα τον Μάρτιο 2026. Ωστόσο, τις τελευταίες εβδομάδες σταθεροποιήθηκε κοντά στα 50 ευρώ ανά κιλοβατώρα. Στη σημερινή συνεδρίαση στο χρηματιστήριο ενέργειας της Ολλανδίας, τα συμβόλαια μελλοντικής εκπλήρωσης  για τον επόμενο μήνα διαπραγματεύονται στα 48 ευρώ, με άνοδο της τάξης του 1%.

Οι συνεχείς αναταράξεις στην παγκόσμια οικονομία μετά την έναρξη του πολέμου, οδήγησαν σε άλμα των τιμών του φυσικού αερίου που ξεπερνούσαν τα 60 ευρώ ανά κιλοβατώρα τον Μάρτιο. Η κατάσταση επιδεινώθηκε μετά τα πλήγματα που υπέστη το ενεργειακό συγκρότημα Ras Laffan στο Κατάρ, ένα από τα σημαντικότερα κέντρα επεξεργασίας φυσικού αερίου παγκοσμίως.

Ευνοείται το φυσικό αέριο της Ρωσίας

Ιδιαίτερα ευνοημένη είναι η Ρωσία, καθώς η εξαγωγή φυσικού αερίου τον Απρίλιο του 2026 αυξήθηκε κατά 13,2% (και κατά 2,92 εκατομμύρια τόνους) συγκριτικά με την τιμή του Απριλίου 2025, σύμφωνα με πληροφορίες του Reuters. Από τον Ιανουάριο έως τον Απρίλιο του 2026, οι εξαγωγές αυξήθηκαν κατά 8,6%.

Η αύξηση αποδίδεται κυρίως στην ενίσχυση της παραγωγής από έργα στην Αρκτική και στη στρατηγική στροφή προς αγορές εκτός Δύσης.

Παράλληλα, παρατηρείται ότι η Ρωσία εξακολουθεί να διατηρεί παρουσία στην ευρωπαϊκή αγορά LNG, έστω και περιορισμένη σε σχέση με την προπολεμική περίοδο (πριν το 2022), γεγονός που αποτυπώνει τις δυσκολίες πλήρους ενεργειακής απεξάρτησης της Ευρώπης.

Σημειώνεται πως στις ΗΠΑ, η παραγωγή παραμένει υψηλή, αλλά οι τιμές δέχονται πιέσεις λόγω επαρκών αποθεμάτων και περιορισμών στις υποδομές εξαγωγών, ενώ η ζήτηση για φυσικό αέριο αυξάνεται λόγω της ισχυρής διεθνούς κατανάλωσης.

Η ΕIOPA (Ευρωπαϊκή Αρχή Ασφάλισης και Επαγγελματικών Συντάξεων) και ο ESM (Ευρωπαϊκός Μηχανισμός Σταθερότητας), σε κοινή έκθεση τους που δημοσίευσαν την Πέμπτη, προτείνουν τη δημιουργία ενός κοινού ταμείου ασφάλισης φυσικών καταστροφών για να καλυφθεί το τεράστιο κενό ασφάλισης που παρατηρείται στην Ευρώπη.

Το σχέδιο αυτό επιδιώκει να μειώσει την αβεβαιότητα για τους ασφαλιστές, να ενισχύσει την αποτελεσματικότητα της κεφαλαιακής διαχείρισης και να εξασφαλίσει τη μεγαλύτερη δυνατή προστασία για τους πολίτες και τις επιχειρήσεις.

Στα 10 δισ. ευρώ το προτεινόμενο Ταμείο

Η πρόταση του ESM και της EIOPA για την υλοποίηση ενός πανευρωπαϊκού ταμείου ασφάλισης έχει ως στόχο να μειώσει το οικονομικό κενό ασφάλισης που σήμερα εκτιμάται ότι καλύπτει μόνο το 50% έως 75% των ζημιών από φυσικές καταστροφές.

Ιδιαίτερα σε χώρες όπως η Ελλάδα, η Ιταλία και η Ισπανία, το ποσοστό των καλυμμένων ζημιών είναι πολύ χαμηλότερο σε σχέση με άλλες περιοχές της Ευρώπης, γεγονός που θέτει σε κίνδυνο τις τοπικές οικονομίες.

Η προτεινόμενη λύση περιλαμβάνει την ίδρυση ενός ευρωπαϊκού ταμείου με αρχικό κεφάλαιο ύψους 10 δισ. ευρώ, το οποίο θα προέρχεται από δύο πηγές χρηματοδότησης: τις ασφαλιστικές εταιρείες και την αγορά των λεγόμενων καταστροφικών ομολόγων.

Οι ασφαλιστές θα καταβάλουν συγκεκριμένο ποσοστό από τα ετήσια ασφάλιστρα τους στο ταμείο, το οποίο θα παρέχει κάλυψη για φυσικές καταστροφές, μειώνοντας την οικονομική πίεση στις κυβερνήσεις και τις ασφαλιστικές εταιρείες.

Το μεγαλύτερο όφελος από την δημιουργία ενός ενιαίου ευρωπαϊκού ταμείου είναι η μείωση της ανάγκης για μεγάλες επενδύσεις κεφαλαίου από τις ασφαλιστικές εταιρείες. Μέσω της κατανομής του κινδύνου σε όλα τα κράτη μέλη, οι ασφαλιστικές εταιρείες μπορούν να μειώσουν τις κεφαλαιακές απαιτήσεις κατά 67% σε σχέση με τα εθνικά συστήματα, προσφέροντας πιο οικονομικά προσιτές λύσεις.

Μείωση του κενού Ασφάλισης και οικονομικά Οφέλη

Το οικονομικό κενό ασφάλισης στην Ευρώπη είναι σημαντικό και η έλλειψη κάλυψης επηρεάζει όχι μόνο τα νοικοκυριά αλλά και τις επιχειρήσεις.

Για παράδειγμα, οι πλημμύρες στην ισπανική Βαλένθια το 2024 προκάλεσαν ζημιές ύψους 11 δισ. ευρώ, με μόνο το 40% αυτών να είναι ασφαλισμένο, ενώ οι πλημμύρες στην γερμανική κοιλάδα Αρ, το 2021, προκάλεσαν ζημιές ύψους 51 δισ. ευρώ, εκ των οποίων μόνο το 25% καλύφθηκε από ασφαλιστικές εταιρείες.

Η πρόταση για το πανευρωπαϊκό ταμείο επιδιώκει να μειώσει αυτό το κενό και να φέρει την ασφάλιση σε επίπεδο που καλύπτει τουλάχιστον το 90% των ζημιών, περιορίζοντας έτσι τις οικονομικές συνέπειες για τους πολίτες και τις επιχειρήσεις.

Επιπλέον, η μείωση του οικονομικού κινδύνου για τις ασφαλιστικές εταιρείες μέσω του κοινού ταμείου θα επιτρέψει σε αυτές να αυξήσουν τη συμμετοχή τους στην ασφάλιση φυσικών καταστροφών χωρίς να αυξήσουν τις κεφαλαιακές απαιτήσεις τους. Αυτό, με τη σειρά του, θα οδηγήσει σε μείωση του κόστους για τους καταναλωτές, καθώς οι ασφαλιστικές εταιρείες θα προσφέρουν πιο προσιτές λύσεις, ενώ παράλληλα θα βοηθήσουν στη σταθεροποίηση του χρηματοοικονομικού τοπίου της Ευρώπης.

Κλιματική αλλαγή και ανάγκη για προσαρμογή

Η ανάγκη για ένα κοινό ευρωπαϊκό ταμείο είναι πιο επιτακτική από ποτέ, καθώς η Ευρώπη είναι η ήπειρος με τον ταχύτερο ρυθμό αύξησης θερμοκρασίας παγκοσμίως, γεγονός που οδηγεί σε περισσότερες και πιο έντονες φυσικές καταστροφές.

Οι ασφαλιστικές εταιρείες και οι κυβερνήσεις έχουν βρεθεί σε δύσκολη θέση, καθώς η συχνότητα και η ένταση των ακραίων φαινομένων και καταστροφών αυξάνονται. Η πρόταση για το ταμείο απαντά σε αυτήν την πρόκληση, προσφέροντας μια πιο βιώσιμη και αποτελεσματική λύση για την προστασία των πολιτών και των επιχειρήσεων.

Η κλιματική αλλαγή, η αύξηση του πληθυσμού, η αστικοποίηση και η συγκέντρωση πλούτου σε περιοχές με υψηλό κίνδυνο, προσθέτουν επιπλέον πίεση στους ήδη υπερφορτωμένους ασφαλιστικούς οργανισμούς. Η πρόταση αυτή ενισχύει τη δυνατότητα των ασφαλιστικών εταιρειών να παρέχουν τις απαραίτητες καλύψεις, περιορίζοντας τις πιέσεις στους δημόσιους πόρους.