Το εισοδηματικό όριο που μειώνει το άγχος

Δύο ερευνητές της Σχολής Διοίκησης Επιχειρήσεων του Χάρβαρντ καταλήγουν στο συμπέρασμα ότι υπάρχει ένα συγκεκριμένο εισοδηματικό όριο από το οποίο και μετά η καθημερινή ευτυχία αυξάνεται αισθητά. Όχι λόγω πολυτέλειας ή υπερκατανάλωσης, αλλά επειδή περιορίζεται το άγχος που σχετίζεται με τα βασικά οικονομικά ζητήματα.

Σύμφωνα με τη μελέτη, το σημείο αυτό τοποθετείται περίπου στα 75.000 δολάρια ετησίως, ποσό που αντιστοιχεί σε κάτι λιγότερο από 65.000 ευρώ. Σε μηνιαία βάση, αυτό μεταφράζεται σε περίπου 5.300 ευρώ. Πρόκειται για ένα επίπεδο αποδοχών που δεν συνδέεται με υπερβολές, αλλά με τη δυνατότητα κάλυψης βασικών αναγκών, δημιουργίας αποταμιεύσεων και διαχείρισης απρόβλεπτων εξόδων χωρίς διαρκή πίεση.

Πώς επηρεάζει το εισόδημα την ψυχολογία

Η βασική διαπίστωση των ερευνητών είναι ότι μέχρι αυτό το όριο, κάθε αύξηση στο εισόδημα έχει άμεσο θετικό αντίκτυπο στην ψυχολογία. Οι άνθρωποι αισθάνονται μεγαλύτερο έλεγχο στη ζωή τους, μπορούν να κάνουν σχέδια και να παίρνουν αποφάσεις χωρίς τον φόβο της οικονομικής κατάρρευσης.

Πέρα από αυτό το σημείο, ωστόσο, η σχέση μεταξύ χρημάτων και καθημερινής ευτυχίας αλλάζει. Τα πρόσθετα εισοδήματα εξακολουθούν να βελτιώνουν το βιοτικό επίπεδο, αλλά δεν προσφέρουν την ίδια αναλογική αύξηση στην αίσθηση ικανοποίησης. Με απλά λόγια, τα χρήματα συνεχίζουν να προσθέτουν άνεση, όχι όμως απαραίτητα περισσότερη χαρά.

Τι δείχνουν τα στοιχεία από ΗΠΑ και Ευρώπη

Παρόμοια συμπεράσματα παρουσιάζουν και αμερικανικά μέσα ενημέρωσης, όπως το CBS, τα οποία επισημαίνουν ότι οι εργαζόμενοι δηλώνουν γενικά πιο ικανοποιημένοι όσο αυξάνονται οι αποδοχές τους. Σε ορισμένες αναλύσεις αναφέρονται πολύ υψηλότερα ποσά, όμως σε αυτές τις περιπτώσεις η συζήτηση μετατοπίζεται από την οικονομική ισορροπία στη συσσώρευση πλούτου.

Στην Ευρώπη, τα όρια αυτά διαφοροποιούνται αισθητά. Το γαλλικό Ινστιτούτο Στατιστικής έχει τοποθετήσει το σημείο «οικονομικού κορεσμού» κοντά στις 30.000 ευρώ ετησίως, δηλαδή περίπου 2.500 ευρώ τον μήνα. Το χαμηλότερο αυτό επίπεδο αντανακλά τόσο το διαφορετικό κόστος ζωής όσο και τον ρόλο του κοινωνικού κράτους στη μείωση των οικονομικών ανισοτήτων.

Η πραγματικότητα για τους Ευρωπαίους εργαζομένους

Σύμφωνα με τα στοιχεία της Eurostat, ο μέσος ετήσιος μισθός πλήρους απασχόλησης στην Ευρωπαϊκή Ένωση διαμορφώθηκε στα 39.800 ευρώ το 2024, ενώ στην Ελλάδα έφτασε τα 33.700 ευρώ. Αυτό σημαίνει ότι για μεγάλο μέρος των Ευρωπαίων εργαζομένων, το εισόδημα που συνδέεται με μειωμένο άγχος και αυξημένη ευημερία παραμένει δύσκολος στόχος.

Το τελικό συμπέρασμα

Το συμπέρασμα είναι σαφές: τα χρήματα μπορεί να μην εγγυώνται την ευτυχία, αλλά προσφέρουν κάτι εξίσου σημαντικό. Την ηρεμία που επιτρέπει στους ανθρώπους να ζουν χωρίς μόνιμο φόβο για το αύριο — και αυτή, όπως δείχνουν τα δεδομένα, έχει μετρήσιμη αξία.

Οι 6 παράγοντες που οδηγούν στην εργασιακή ευτυχία

1. Θετικός και υποστηρικτικός προϊστάμενος

Ένας διευθυντής που σέβεται τις ανάγκες σας και στηρίζει την επαγγελματική σας πορεία, μπορεί να κάνει ακόμη και μια δύσκολη εργασία υποφερτή.

Ένας ικανός προϊστάμενος κατανοεί το χαρακτήρα σας και προσαρμόζει την επικοινωνία του ανάλογα – είτε προτιμάτε αναγνώριση μπροστά σε άλλους είτε μέσω προσωπικού μηνύματος. Μη βασίζεστε στην τύχη. Μιλήστε ανοιχτά για τους στόχους σας και τον τρόπο συνεργασίας που προτιμάτε.

2. Υγιής ισορροπία επαγγελματικής και προσωπικής ζωής

Η αίσθηση ότι ο χρόνος σας είναι σεβαστός αυξάνει τις πιθανότητες να νιώθετε ευχαρίστηση στην εργασία.

Η ισορροπία δεν είναι ίδια για όλους. Μπορεί να διαβάζετε emails κατά τη διάρκεια δραστηριοτήτων με την οικογένειά σας ή να αποσυνδέεστε τελείως μετά το τέλος της ημέρας. Κανένα μοντέλο δεν είναι λάθος, αλλά είναι σημαντικό να εργάζεστε σε περιβάλλον που σέβεται τον δικό σας ρυθμό ζωής.

3. Επαρκείς αποδοχές

Αν ο μισθός σας δεν καλύπτει τις βασικές ανάγκες, είναι δύσκολο να νιώσετε ικανοποίηση από τη δουλειά σας, όσο κι αν σας αρέσει το αντικείμενο.

Όλοι αξίζουν δίκαιη ανταμοιβή για την προσφορά τους. Ακόμα κι αν αγαπάτε αυτό που κάνετε, η πίεση των οικονομικών δυσκολιών οδηγεί σε εξουθένωση. Θυμηθείτε ότι για έναν εργοδότη, είναι συχνά πιο δαπανηρό να βρει αντικαταστάτη από το να διατηρήσει έναν καλό υπάλληλο. Αν νιώθετε ότι προσφέρετε περισσότερα απ’ όσα αμείβεστε, διεκδικήστε καλύτερες συνθήκες.

4. Ελευθερία και εμπιστοσύνη στην εργασία

Οι εργαζόμενοι που έχουν περιθώριο αυτονομίας και χωρίς συνεχή επίβλεψη, αποδίδουν συχνά καλύτερα και είναι πιο ευχαριστημένοι.

Η πανδημία απέδειξε πως πολλοί μπορούν να εργάζονται αποδοτικά και υπεύθυνα ακόμη κι εκτός γραφείου. Αν σας περιορίζουν ή σας ελέγχουν υπερβολικά, είναι λογικό να αισθάνεστε δυσφορία. Ζητήστε περισσότερη ευελιξία και, αν δεν υπάρχει ανταπόκριση, σκεφτείτε αλλαγή περιβάλλοντος.

5. Ευκαιρίες ανάπτυξης και εκπαίδευσης

Η προοπτική επαγγελματικής εξέλιξης ενισχύει την αυτοπεποίθηση και το κίνητρο για εργασία. Όμως αυτό πρέπει να το αναλάβετε εσείς.

Αναγνωρίστε τις δεξιότητες που θα ενίσχυαν την απόδοσή σας τώρα, αλλά και εκείνες που θα χρειαστείτε για μελλοντικές φιλοδοξίες. Αναζητήστε σεμινάρια, προγράμματα ή πρωτοβουλίες που ταιριάζουν στους στόχους σας. Πολλές επιχειρήσεις διαθέτουν προϋπολογισμό για εκπαίδευση εργαζομένων – αξιοποιήστε τον.

6. Αίσθηση σκοπού και ουσιαστικού έργου

Η εργασία αποκτά μεγαλύτερη αξία όταν συνδέεται με κάτι που θεωρείτε σημαντικό. Η αίσθηση ότι συμβάλλετε σε κάτι μεγαλύτερο είναι συχνά ο πιο καθοριστικός παράγοντας ευτυχίας.

Αυτό δεν σημαίνει απαραίτητα εργασία σε ΜΚΟ ή στον τομέα της υγείας. Για τον καθένα, η ουσία βρίσκεται αλλού. Αν νιώθετε ότι το έργο σας έχει θετικό αντίκτυπο στην εταιρεία, στους πελάτες ή στην κοινωνία, ενισχύεται η εσωτερική σας ικανοποίηση.

Αν δεν βλέπετε νόημα στην εργασία σας, σκεφτείτε νέα επαγγελματική κατεύθυνση ή επενδύστε σε ουσιαστικές δραστηριότητες εκτός δουλειάς – την οικογένεια, τον εθελοντισμό, τη βοήθεια σε άλλους. Ακόμα κι αν η εργασία δεν σας γεμίζει, η ζωή μπορεί να έχει νόημα μέσα από άλλες μορφές προσφοράς.

«Θα ήταν απολύτως λάθος να περιοριστεί η αναζήτηση της ευτυχίας στην επιδίωξη του χρήματος», είπε ο Matt Killingsworth, ανώτερος συνεργάτης στο Wharton School του Πανεπιστημίου της Πενσυλβάνια. «Ταυτόχρονα, θα ήταν επίσης λάθος να απορρίψουμε εντελώς τα χρήματα ως σημαντικό παράγοντα».

Τα χρήματα αγοράζουν την ευτυχία

Οι άνθρωποι με υψηλότερα εισοδήματα τείνουν να είναι πιο ευτυχισμένοι, τόσο στην καθημερινότητά τους, όσο και σε συνολικό επίπεδο, γεγονός που προκύπτει από πολυάριθμες μελέτες στις ΗΠΑ.

Μεταγενέστερες μελέτες έθεσαν υπό αμφισβήτηση το ποσό των 75.000 δολαρίων. Το 2021, ο Killingsworth χρησιμοποίησε δεδομένα που μετρούσαν περισσότερες διαβαθμίσεις ευτυχίας από την αρχική έρευνα και διαπίστωσε ότι η διάθεση των ανθρώπων σε καθημερινό επίπεδο, συνέχιζε να βελτιώνεται και μετά από τα 75.000 δολάρια.

Η σχέση μεταξύ χρημάτων και ευτυχίας είναι ξεκάθαρη, αλλά όχι απλή, μεταδίδει η Wall Street Journal.

Μία άποψη είναι ότι τα χρήματα έχουν σημασία για την ευτυχία, αλλά όχι τεράστια. Δεδομένου ότι οι περισσότεροι άνθρωποι ζουν σε μια αρκετά στενή ζώνη του φάσματος της ευτυχίας, απαιτούνται γενικά μεγάλες αυξήσεις στο εισόδημα για να νιώσουν ιδιαίτερη αύξηση του αισθήματος της χαράς.

Πάντως, όσοι ανέφεραν ότι ήταν ευτυχισμένοι ως έφηβοι κέρδιζαν περισσότερα χρήματα γύρω στην ηλικία των 30 ετών, σύμφωνα με μια μελέτη του 2012.

Ίσως ο αριθμός να είναι το εκατομμύριο, αλλά…

Συμπερασματικά, δεν φαίνεται να υπάρχει κανένας μαγικός αριθμός  – ειδικά τα 75.000 δολάρια – στον οποίο οι ερευνητές να συμφωνούν ως το σημείο όπου η ευτυχία σταματά να αυξάνεται ανάλογα το εισόδημα.

«Είναι πολύ δύσκολο να δουλεύεις με τους πολύ πλούσιους», είπε ο Justin Wolfers, οικονομολόγος στο Πανεπιστήμιο του Michigan. «Δεν είναι πολλοί και δεν τους αρέσει να απαντούν σε έρευνες».

Σε κάθε περίπτωση, η ιδέα ενός «μαγικού αριθμού» για τη μέγιστη ευτυχία είναι ελκυστική.

Ο Angus Deaton, ο άλλος συγγραφέας της μελέτης του 2010 και βραβευμένος με Νόμπελ, είπε ότι πιστεύει ότι μέρος της δημοτικότητας του αριθμού των 75.000 δολαρίων ήταν ότι φαινόταν εφικτός για πολλούς ανθρώπους.

Σύμφωνα με θεραπευτές με τους οποίους μίλησε το CNBC, τις περισσότερες φορές οι πάμπλουτοι παλεύουν μεταξύ άλλων με συναισθήματα απομόνωσης, κατάθλιψης και παράνοιας – ένα φάσμα συναισθημάτων που τείνουν να μοιράζονται και πολλοί άλλοι.

«Οι περισσότεροι άνθρωποι δεν μπορούν να καταλάβουν πώς οι πλούσιοι άνθρωποι μπορούν να έχουν προβλήματα. Απορρίπτουν τις ανησυχίες των πλουσίων για την ψυχική τους υγεία ως ασήμαντες και μειωμένης σημασίας», δήλωσε στο CNBC ο Πολ Χοκεμέιερ, κλινικός ψυχοθεραπευτής.

Ένα κορυφαίο πρόβλημα από το οποίο υποφέρουν οι πελάτες του Χοκεμέιερ είναι η χρόνια απομόνωση.

«Οι υπερπλούσιοι συχνά δεν μπορούν να είναι απόλυτα σίγουροι αν οι άνθρωποι «τους συμπαθούν γι’ αυτό που είναι ή γι’ αυτό που έχουν», δήλωσε ο ιδρυτής της κλινικής Ντρέισον Μιούζ.

Σημείωσε ότι συχνά αντιμετωπίζουν συναισθήματα, όπως θλίψη, τραύμα, απώλειες και δύσκολες σχέσεις, «αλλά εκτός από αυτά, πίεση για το πώς ξοδεύονται τα χρήματα και ποιον να εμπιστευτούν».

«Ο πλούτος μπορεί να είναι αρκετά απομονωτικός … μερικές φορές όλα τα μάτια είναι στραμμένα πάνω σου για να δουν τι κάνεις με τα χρήματά σου», είπε, σημειώνοντας ότι ορισμένοι πελάτες «αντιμετωπίζουν την πίεση για το πώς ελπίζουν να τους θυμούνται και πού πρέπει να πάνε τα χρήματα – είτε πρόκειται για επενδύσεις, είτε για φιλανθρωπία, είτε για δημιουργία κληρονομιάς».

«Ο πλούτος μπορεί να κάνει τους ανθρώπους γύρω από τους υπερπλούσιους να τους βλέπουν ως αντικείμενα», παρατήρησε ο Χοκεμέιερ.

«Οι πλούσιοι τείνουν να έχουν υψηλότερο κοινωνικό κύρος και όσοι ζουν σε μειωμένες καταστάσεις εξουσίας συχνά έλκονται από αυτούς. Οι τελευταίοι μπορεί να βλέπουν τους πλούσιους ως τρόπο να ανέβουν σε πιο ισχυρές θέσεις», είπε.

Ο ψυχοθεραπευτής μοιράστηκε ότι οι πελάτες του συχνά «βομβαρδίζονται» από μια ατελείωτη ροή αιτημάτων.

Υπάρχει επίσης μια διαφορά μεταξύ εκείνων που κέρδισαν τον πλούτο τους σε σύγκριση με εκείνους που τον κληρονόμησαν ή βρέθηκαν ξαφνικά με ένα μεγάλο χρηματικό ποσό.

«Οι άνθρωποι που έγιναν πλούσιοι ως αποτέλεσμα των δικών τους επιτευγμάτων έχουν αυτό που είναι γνωστό ως «ισχυρή εσωτερική θέση ελέγχου»», δήλωσε ο Χοκεμέιερ. «Αισθάνονται υπεύθυνοι για την πορεία της ζωής τους και είναι σίγουροι για την ικανότητά τους να ξανακερδίσουν χρήματα σε περίπτωση που τα χάσουν».

«Αντίθετα, όσοι αποκτούν ξαφνικά πλούτο -είτε μέσω κληρονομιάς είτε μέσω πώλησης μιας επιχείρησης- μπορεί να δυσκολευτούν να προσαρμοστούν στη νέα τους καταναλωτική δύναμη, στο καθεστώς και στις συνθήκες», δήλωσε ο ίδιος. «Είναι επίσης λιγότερο σίγουροι για τον χειρισμό και τη διατήρηση του πλούτου τους».

Η ξαφνική εισροή πλούτου μπορεί συχνά να οδηγήσει σε προκλήσεις υπαρξιακής ταυτότητας και σε πιέσεις στις σχέσεις», δήλωσε η Φάλκσον.

«Ο πλούτος δεν μας απαλλάσσει τις ανθρώπινες ανάγκες μας. Και το να βρίσκει κανείς νόημα και σκοπό στη ζωή του, είναι πολύ σημαντικές ανάγκες».

Όπως αναφέρει δημοσίευμα του CNBC, με το χρέος πιστωτικών καρτών σε επίπεδα ρεκόρ και το μειωμένο ποσοστό  αποταμιεύσεων οι Αμερικανοί λένε τώρα, ότι θα έπρεπε να κερδίζουν 284.167 δολάρια το χρόνο για να είναι ευτυχισμένοι, σύμφωνα με την έκθεση Empower.

Ωστόσο, οι νέοι βάζουν το τίμημα της ευτυχίας ακόμη υψηλότερα σύμφωνα με την έκθεση. Πιο συγκεκριμένα, οι millennials πάνω από τα 500.000 δολάρια, ενώ από κοινού με τη Gen Z είναι πιο πιθανό να πουν ότι τα χρήματα μπορούν να αγοράσουν την ευτυχία.

Ακόμη, πάνω από το μισό, ή το 53% των Gen Z δήλωσε ότι το αυξανόμενο κόστος ζωής ήταν εμπόδιο στην οικονομική τους επιτυχία, σύμφωνα με ξεχωριστή έρευνα της Bank of America.

Εκτός από το αυξανόμενο κόστος διατροφής και στέγασης, οι Μillennials και η Gen Z αντιμετωπίζουν και άλλες οικονομικές προκλήσεις που δεν είχαν οι γονείς τους ως νεαροί ενήλικες. Όχι μόνο οι μισθοί τους είναι χαμηλότεροι από τις αποδοχές των γονιών τους όταν ήταν στα 20 και στα 30 τους, αλλά έχουν επίσης μεγαλύτερα υπόλοιπα φοιτητικών δανείων.

Εκτός αυτών, η συνταξιοδότηση είναι συχνά το μεγαλύτερο εμπόδιο όσον αφορά την οικονομική ασφάλεια,  Όλο και περισσότεροι, ακόμη και γιατροί, δικηγόροι και άλλοι υψηλά αμειβόμενοι επαγγελματίες που συχνά θεωρούνται ήδη «πλούσιοι», καθώς επωφελούνται από σταθερές θέσεις εργασίας, έχουν δικό τους σπίτι και ακόμη και έναν καλά γεμάτο αποταμιευτικό λογαριασμό συνταξιοδότησης, δήλωσαν ότι δεν αισθάνονται οικονομικά άνετα.

Ενώ οι περισσότεροι άνθρωποι στην έκθεση Empower δήλωσαν ότι θα χρειάζονταν 1,2 εκατομμύρια δολάρια στην τράπεζα, άλλες μελέτες έχουν δείξει ότι άτομα με υψηλή καθαρή αξία βάζουν τον πήχη ακόμη υψηλότερα. Περισσότεροι από τους μισούς είπαν ότι θα χρειαστούν περισσότερα από 3 εκατομμύρια δολάρια και το ένα τρίτο είπε ότι θα χρειαζόταν περισσότερα από 5 εκατομμύρια δολάρια, σύμφωνα με έκθεση της Edelman Financial Engines.